دانلود مقاله با موضوع قانون مجازات، حقوق فرانسه، قاعده درأ

دانلود پایان نامه ارشد

ز مسئوليت دانست ، بنابراين در پذيرش آن بايد به قدر متيقن اکتفا نمود.
در مورد تعارض سه قاعدة [ جهل به قانون رافع مسئوليت نيست با قاعدة قبح عقاب بلابيان و قاعدة تدرء الحدود بالشبهات ] بايد گفت در قوانين مدني هيچ گونه تعارضي ميان اين سه قاعده وجود ندارد ، زيرا قاعدة ” قبح عقاب بلابيان ” و قاعدة ” درء ” حيطة کاربردشان مسائل کيفري است و ” قاعدة جهل به قانون رافع مسئوليت نيست ” مربوط به مسايل مدني است ، به اين شکل که جهل به قانون رافع مسئوليت مدني نيست ، بنابراين همان طور که گفته شد جهل به هيچ وجه در مسايل مدني رافع مسئوليت نيست.
اما در مورد تعارض اين سه قاعده در مسايل کيفري بايد گفته شود اگر براي مقام قضايي ثابت شود که فرد به طور قطعي جهل به قانون داشته است مي تواند با استناد به قاعدة ” قبح عقاب بلابيان ” و قاعدة ” درء ” حکم برائت و يا تخفيف مجازات را صادر نمايد.
بنابراين براي رسيدن به اين يافته ها تحقيق حاضر در چهار فصل گردآوري شده که فصل اول شامل ( کليات ) و فصل دوم ( برجسته سازي مفهوم جهل ) فصل سوم ( تأثير جهل در احکام فقهي ) فصل چهارم ( تأثير جهل در قوانين حقوقي و کيفري ) نگاشته شد.
کليد واژه ها : جهل ، اشتباه ، احکام [ تکليفي ، وضعي ] ، جهل [ تقصيري ، قصوري ] ، شبهه ، مسئوليت [ کيفري – مدني ]

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول 1
کليات تحقيق 1
1 – 1 – مقدمه 2
2 – 1 – بخش اول 4
ادبيات تحقيق 4
1 – 2 – 1 – گفتار اول – معرفي مسأله 5
2 – 2 – 1 – گفتار دوم – اهميت مسأله 6
3 – 2 – 1 – گفتار سوم – پيشينه تحقيق درباره مسأله 7
4 – 2 – 1 – گفتار چهارم – سوالات پژوهش 8
5 – 2 – 1 – گفتار پنجم : فرضيه هاي پژوهش 9
6 – 2 – 1 – گفتار ششم – روش تحقيق 10
7 – 2 – 1 – گفتار هفتم – محدوديت هاي پژوهشي 10
3 – 1 – بخش دوم 11
بيان مفاهيم 11
1 – 3 – 1 – گفتار اول – مفهوم جهل در لغت و در اصطلاح 12
2 – 3 – 1 – گفتار دوم – مفهوم اشتباه در لغت و در اصطلاح 13
3 – 3 – 1 – گفتار سوم – مفاهيم فقه – حقوق – قانون 15
4 – 3 – 1 – گفتار چهارم – مفهوم علم ، ظن ، شک ( شبهه ) – وهم 16
فصل دوم 18
تبيين و برجسته سازي مفهوم جهل 18
1 – 2 – بخش اول 19
تاريخچه جهل و اشتباه 19
1 – 1 – 2 – گفتار اول – پيشينه تاريخي جهل و اشتباه در حقوق روم 20
2 – 1 – 2 – گفتار دوم – پيشينه تاريخي جهل و اشتباه در حقوق فرانسه 22
3 – 1 – 2 – گفتار سوم – پيشينه تاريخي جهل و اشتباه در قانون مدني ايران 24
4 – 1 – 2 – گفتار چهارم – تقابل جهل – عقل و جهل – علم و رويکرد تاريخي آن 25
2 – 2 – بخش دوم 29
بررسي واژه جهل و جاهل از ديدگاه قرآن و روايات 29
1 – 2 – 2 – گفتار اول – واژه جهل و جاهل در قرآن و روايات 30
2 – 2 – 2 – گفتار دوم – کاربرد و مشتقات جهل و پاسخ به يک شبهه 33
3 – 2 – 2 – گفتار سوم – زمينه هاي جهل و نشانه هاي مربوط به آن 37
4 – 2 – 2 – گفتار چهارم – خصوصيات جاهدان 41
5 – 2 – 2 – گفتار پنجم – آثار و پيامد هاي جهل و راه هاي عملي جهل زدايي 47
3 – 2 – بخش سوم 56
مقايسه مفهوم جهل و اشتباه و موارد مشابه آن 56
1 – 3 – 2 – گفتار اول – مقايسه جهل با اشتباه 57
2 – 3 – 2 – گفتار دوم – مقايسه اشتباه با غلط 59
3 – 3 – 2 – گفتار سوم – مقايسه جهل و اشتباه با شبهه 59
4 – 3 – 2 – گفتار چهارم – مقايسه جهل و اشتباه با خطا 60
5 – 3 – 2 – گفتار پنجم – مقايسه جهل و اشتباه با سهو 60
6 – 3 – 2 – گفتار ششم – مقايسه جهل با غفلت 61
7 – 3 – 2 – گفتار هفتم – مقايسه جهل با نيسان 61
4 – 2 – بخش چهارم 63
تقسيمات جهل در فقه اماميه 63
1 – 4 – 2 – گفتار اول – تقسيمات جهل به لحظ ماهيتي 64
2 – 4 – 2 – گفتار دوم – جهل به لحاظ موقعيت مکلف 65
3 – 4 – 2 – گفتار سوم – جهل به لحاظ متعلق آن 65
5 – 4 – 2 – گفتار چهارم – تقسيمات جهل در فقه اهل سنت 66
6 – 4 – 2 – نتيجه گيري فصل اول و دوم 68
فصل سوم 70
اثر جهل و اشتباه در احکام فقهي و بررسي مباني آن 70
1 – 3 – بخش اول 71
عذر جهل در فقه اسلام و شرط علم 71
1 – 1 – 3 – گفتار اول – بررسي و تحليل معناي عذر 72
2 – 1 – 3 – گفتار دوم – مفهوم احکام تکليفي و وضعي و رابطه آن دو 75
3 – 1 – 3 – گفتار سوم – شرايط علم در مورد قوانين و احکام شرعيه 78
4 – 1 – 3 – گفتار چهارم – بررسي تفاوت شرط علم در احکام تکليفي و وضعي 78
2 – 3 – بخش دوم 80
مستندات معذوريت جاهل در علم اصول و روايات فقهي 80
1 – 2 – 3 – گفتار اول – حديث رفع از ادله برائت 81
2 – 2 – 3 – گفتار دوم – سيري در روايات خاص 96
3 – 3 – بخش سوم 99
مستندات عدم معذوريت جاهل از ديدگاه علم اصول و روايات فقهي 99
1 – 3 – 3 – گفتار اول – قاعده اشتراک احکام ميان عالم و جاهل 100
2 – 3 – 3 – گفتار دوم – قاعده وجوب تعلم احکام 102
3 – 3 – 3 – گفتار سوم – روايات [ فرض آگاهي عموم ] 102
4 – 3 – 3 – گفتار چهارم – داوري ميان 2 دسته از ادله و نتيجه گيري 103
4 – 3 – بخش چهارم 108
موارد جهل در احکام فقهي و قوانين و معذوريت آن 108
1 – 4 – 3 – گفتار اول – استقراي موارد معذوريت جاهل 109
2 – 4 – 3 – گفتار دوم – جهل در عبادات 110
3 – 4 – 3 – گفتار سوم – جهل به خيار و فوريت آن 115
4 – 4 – 3 – گفتار چهارم – جهل شفيع در اعمال حق شفعه 117
5 – 4 – 3 – گفتار پنجم – جهل به حرمت ربا و انجام معامله ربوي 118
6 – 4 – 3 – گفتار ششم – حرمت ازدواج در عده 119
7 – 4 – 3 – گفتار هفتم – جهل در ايفاء ناروا 122
8 – 4 – 3 – گفتار هشتم – جهل در عمل به وصيت 122
9 – 4 – 3 – گفتار نهم – جهل در طلاق 122
10 – 4 – 3 – گفتار دهم – جهل در ابراء 123
11 – 4 – 3 – نتيجه گيري فصل سوم : 124
فصل چهارم 127
آثار جهل و اشتباه در قوانين حقوقي و کيفري و بررسي مباني آن 127
1 – 4 – بخش اول 128
شرح قاعده ” جهل به قانون رافع مسئوليت نيست ” 128
1 – 1 – 4 – گفتار اول – معناي قاعده 129
2 – 1 – 4 – گفتار دوم – ديدگاه هاي حقوق دانان و فقيهان در مورد قاعده 130
3 – 1 – 4 – گفتار سوم – اهداف قاعده 131
4 – 1 – 4 – گفتار چهارم – محل جريان قاعده 132
بخش دوم 133
نقد قاعده ” جهل به قانون رافع مسئوليت نيست ” 133
1 – 2 – 4 – گفتار اول – اطلاق واژه جهل – قانون 134
2 – 2 – 4 – گفتار دوم – مسئوليت حقوقي جاهل 135
3 – 2 – 4 – گفتار سوم – نقد تمسک به قاعده اشتراک احکام ميان عالم و جاهل 138
4 – 2 – 4 – گفتار چهارم – نقد نظر وجوب تعلم قوانين 140
5 – 2 – 4 – گفتار پنجم – طريق انتشار ، مهلت 15 روزه و فرض علم. 142
6 – 2 – 4 – گفتار ششم – ايرادات فقهي 143
7 – 2 – 4 – گفتار هفتم – فاکتورهاي رفع مسئوليت از جاهل 145
3 – 4 – بخش سوم 150
آثار جهل و اشتباه در اعمال حقوقي در قانون مدني ايران 150
1 – 3 – 4 – گفتار اول – مقايسه مفاهيم بطلان – غير نافذ – خيار فسخ 151
2 – 3 – 4 – گفتار دوم – قلمرو جهلي که موجب بطلان عقد مي گردد 152
3 – 3 – 4 – گفتار سوم – قلمرو جهلي که موجب غير نافذ شدن عقد مي گردد 159
4 – 3 – 4 – گفتار چهارم – قلمرو جهلي که موجب خيار فسخ مي گردد 160
5 – 3 – 4 – گفتار پنجم – قلمرو جهلي که بي تاثير است 165
4 – 4 – بخش چهارم 169
بررسي تأثير جهل بر مسئوليت کيفري در فقه با تکيه بر قاعده ” درء ” و قانون مجازات اسلامي جديد 169
1 – 4 – 4 – گفتار اول – تحليل واژگان قاعده ” درء ” 170
2 – 4 – 4 – گفتار دوم – حقيقت قاعده درأ ؛ بيان مطلبي جديد يا تعبيري از اصل و اصول ديگر ؟ 173
3 – 4 – 4 – گفتار سوم – مستندات قاعده ” درء ” 175
4 – 4 – 4 – گفتار چهارم – مجاري و قلمرو قاعده ” درء ” 180
5 – 4 – 4 – گفتار پنجم – آثار کيفري جهل در جرايم عمدي و غير عمدي در قوانين کيفري 185
6 – 4 – 4 – گفتار ششم – بررسي مهم ترين مواد مربوط به جهل وشبهه در قانون مجازات اسلامي جديد 187
5 – 4 – بخش پنجم 193
بررسي تعارضات قاعدة حقوقي با قواعد مهم فقهي 193
1 – 5 – 4 – گفتار اول – مقايسه قاعده ” درء ” با ” جهل به قانون رافع مسئوليت نيست ” و ” قاعده قبح عقاب بلا بيان ” 194
2 – 5 – 4 – گفتار دوم – مقايسه قبح عقاب بلا بيان و قاعده عدم رافعيت 197
3 – 5 – 4 – نتيجه فصل چهارم : 200
منابع عربي 205
منابع فارسي 214
منابع انگليسي 218
منابع نرم افزاري 218

فصل اول

کليات تحقيق

1 – 1 – مقدمه
جهل در اديان و مذاهب مختلف مذموم است ؛ در اسلام از آن به عنوان بدترين فقر نام برده شده است و حتي در کتب مقدس و متون مسيحي آمده است شما مردم به خاطر جهل نابود شده ايد. جهل نتيجه غرور ، منشأ گناه و ريشه هر شري است که زندگي فرد و ملت را مسموم مي کند.
بنابراين مي توان گفت : جهل و ناداني يکي از مؤلفه هايي است که مانع رشد و تکامل انسان مي شود و به همين دليل اسلام نسبت به جهل و ناداني هشدارهاي زيادي داده است ، از جمله اين که قرآن در آيه 199 سوره اعراف دستور داده است که از نادان دوري کنيد ، در نتيجه جهل و ناداني منشأ بسياري از گرفتاري هاي انسان است. در دنياي امروز هم ، جهل به عنوان يکي از عوامل يا علل پيدايش جرم اهميت ويژه اي پيدا مي نمايد که ضرورتاً بايد اين نقش خاص مورد توجه مخصوص واقع بشود ، پس چگونه مي توان در مورد جهل ، يعني وقتي که مجرم مفهوم حقيقي عملي را که انجام داده درک ننموده يا اصلاً تصوري از ممنوعيت و نا مشروعيت عمل ندارد بي تفاوت باقي ماند.
بنابراين اگرچه ظهور ابعاد و گستره هاي نوين حقوق در راستاي تحول و ترقي قواعد ان گام مثبتي تلقي مي شوند – لکن آثار وضعي آن هم چون دشواري کشف حقايق و کثرت شبهه و اقسام جهل را نيز به ارمغان مي آورد.
به همين دليل يکي از مباحث مطورحه در حقوق به ويژه در حقوق کيفري مبحث جهل است ، موضوعي که با وجود يک سري از شرايط با توجه به ماده 155 ق . م . ا مي تواند يکي از عوامل رافع مسئوليت کيفري باشد.
به طوري که در عالم حقوق ، به ويژه در حقوق کيفري عقيده بر آن است که صرف ارتکاب عمل مجرمانه موجب محکوميت و اعمال مجازات نشده و عليهذا ممکن است به علت حدوث عوامل و شرايط ، عمل مجرمانه به مرتکب جرم غير قابل انتساب باشد ، به عبارت ديگر تحميل مجازات فرع بر وجود شرايطي است که با فقدان هر يک از آن شرايط فاعل مستحق عقوبت نخواهد بود ؛ از جمله شرايط مذبور عدم وجود عوامل رافع مسئوليت مي باشد ، زيرا با احراز يکي از عوامل مذکور ، مجوز مواخذه و مجازات منتفي خواهد شد.
بنابراين همان طور که گفته شد يکي از مهم ترين مباحث در قوانين عنوان جهل و آثار آن بر روابط افراد جامعه مي باشد. چرا که انسان با توجه به طبعي که دارد بايد در اجتماع و در روابط با افراد زندگي کند ، ولي متأسفانه در اثناي اين رابطه ، آگاه و غير آگاه ممکن است ضرري را متوجه ديگران بسازد و يا ديگران را متوجه خساراتي گرداند بنابراين براي جبران اين آسيب ها و خسارت ها و جلوگيري از تضييع حق متضرر و تجلّي عدالت در سطح جامعه ، به مقتضاي ضرورت ، بايستي نسبت به اعمالي که از روي ناآگاهي رخ مي دهد ، راهکاري اساسي جست و جو نمود به گونه اي که علاوه بر حفظ نظم عمومي ، باعث آسيب به حقوق فرد جاهل نيز نگردد در باب ضرورت آثار جهل بايد گفت ؛ در مورد آثار مدني جهل قانون از صراحت بيش تري برخوردار بود ، برخلاف قوانين کيفري که کمتر از آن سخن گفته شده است.
با بررسي عنوان “جهل” به يک سري از اصول و قواعد مهمي از جمله قاعده “تدرء الحدود بالشبهات” “قاعده قبح عقاب بلا بيان” يا “اصل قانوني بودن جرم و مجازات” و “قاعده جهل به قانون رافع مسئوليت نيست” و … برخورد مي کنيم که همه اين اصول و قواعد ، حاکي از ميزان اهميت عنصر مذکور ، در اعمال و وقايع حقوقي مي باشند.
به همين منظور و هم چنين براي تحقق بيش تر عدالت ، موضوع اين پايان نامه را

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع پياده، پياده‌رو، عابرين Next Entries دانلود مقاله با موضوع عدم و ملکه، قاعده اتلاف، قانون مجازات