پایان نامه رایگان درمورد خوشه های صنعتی، صنایع کوچک، صنایع کوچک و متوسط، استان گلستان

دانلود پایان نامه ارشد

با تقدیر و تشکر از زحمات بی دریغ آقای دکتر مهدی الیاسی که با راهنمایی های ایشان این پایان نامه تکمیل گردید ، همچنین از آقای دکتر سروش قاضی نوری که با مشاوره از وجودشان بهره مند شدیم .

چکیده
یکی از راهکارهاي توسعه پایدار ، جهت دهی صنایع کوچک و متوسط به سمت خوشه شدن می باشد . شکل گیري یک خوشه بر اساس اصل کارایی جمعی و مبتنی بر تمرکز جغرافیایی شرکت هاي هم تخصص و ایجاد مجموعه اي متعامل ، با تهدیدها و فرصت هایی مشترك می باشد . به طور قطع مراد از خوشه شدن صنایع ، صرف در نظر گرفتن منطقه اي مناسب و انتقال شرکت هاي هم گروه به آنجا نیست بلکه منظور شناسایی صحیح مناطق مستعد برخوردار از حداقل سطح بنگاهها و در نهایت برقراري روابط قوي بین آنها می باشد .
در این پژوهش به ارزیابی قابلیت و اولویت خوشه های صنعتی1 در استان گلستان پرداخته شده است. رتبه بندی صورت گرفته بر مبنای شاخص ها و قابلیت های بدست آمده با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره می باشد. این پژوهش از نوع توصیفی و کاربردی می باشد. گرد آوری داده ها با استفاده از نظرسنجی خبرگان و دو پرسشنامه مقایسات زوجی و پرسشنامه میزان اهمیت شاخص برای هر صنعت و استخراج داده ها ازمنابع آماری و گزارش های رسمی سازمان های ذی ربط صورت گرفته است. در این پژوهش ابتدا به مرور ادبیات پرداخته شده و سپس شاخص های تشکیل خوشه صنعتی مورد مطالعه قرار گرفته است. پس از مصاحبه با خبرگان صنایع آرد، لبنی، فرش دستباف، ادوات کشاورزی، پرورش طیور، صنایع دستی برای اولویت بندی انتخاب شده است. در تجزیه و تحلیل داده ها به منظور اولویت بندی صنایع ذکر شده برای تشکیل خوشه صنعتی از روش ANP که یکی از روش های تصمیم گیری چند معیاره است استفاده شده، و برای وزن دهی شاخص ها در هر صنعت از روش آنتروپی استفاده شده است. برای حل مدل تصمیم گیری چند معیاره از نرم افزار Super Decission استفاده شده است. در نهایت خوشه های صنعتی استان گلستان به ترتیب خوشه فرش دستباف، خوشه لبنی، خوشه طیور، خوشه ادوات کشاورزی ، خوشه آرد و خوشه صنایع دستی رتبه بندی شده است.
کلمات کلیدی: خوشه های صنعتی ، صنایع کوچک و متوسط، تصمیم گیری چند معیاره، روش ANP

فهرست مطالب
فصل اول 15
کلیات پژوهش 15
1-1 مقدمه 16
2-1 بیان مسئله 17
3-1 اهمیت و ضرورت موضوع 18
4-1 اهداف تحقیق 20
5-1 سوال های اصلی و فرعی 20
1-5-1 سوال اصلی 20
2-5-1 سوال فرعی 20
6-1 روش کلی تحقیق 21
7-1 قلمرو مکانی- جامعه و قلمرو زمانی تحقیق 21
8-1 روش نمونه گیری و تخمین حجم جامعه: 21
9-1 ابزار گرد آوری اطلاعات 21
10-1 روش تجزیه تحلیل 22
11-1 مراحل پژوهش 22
12-1 موانع و محدودیت های تحقیق 23
13-1 پیشینه تحقیق 23
14-1 شرح واژه ها و کلمات علیاتی 28
15-1 جمع بندی 29
فصل دوم 31
مروری بر ادبیات موضوع 31
1-2 مقدمه 32
2-2 خوشه های صنعتی 32
1-2-2 تعاریف و مفاهیم خوشه 33
2-2-2 خوشه هاي صنعتی و عناصر تشکیل دهنده آن 38
1-2-2-2 عوامل فضایی و مکانی 41
2-2-2-2 عوامل فرهنگی و اجتماعی 42
3-2-2-2 عوامل سازمانی و اقتصادی 44
4-2-2-2 عوامل سیاستگذاری و نهادی 44
3-2-2 ویژگی مشترک خوشه ها 45
3-2 رهیافت های نظری و تحلیلی توسعه منطقه ای خوشه گرا 46
4-2 ویژگی های خوشه های صنعتی اثرگذار بر فرایندیادگیری، نوآوری و توسعه منطقه ای 48
1-4-2روابط عمودی وافقی بین بنگاهی 49
2-4-2 همکاری و رقابت بین بنگاهی 50
3-4-2 محیط های نهادی 52
4-4-2 بازار نیروی کار محلی 54
5-2 خوشه های صنعتی در کشورهای کمتر توسعه یافته 55
1-5-2 محیط اجتماعی کشورهای کمتر توسعه یافته 56
6-2 چرخه حیات خوشه 58
7-2 خوشه ها و نوآوری 60
8-2 انواع خوشه های صنعتی 61
1-8-2- خوشه اولیه یا نوپا 63
2-8-2 خوشه های یکپارچه و برقرار 64
3-8-2 خوشه های بالغ 64
9-2 شاخص های توسعه خوشه های صنعتی: 65
1-9-2 مرور مدل ها و شاخص های مطرح شده 65
2-9-2 معرفی مولفه های مطرح شده در پژوهش 76
10-2 صنایع کوچک و متوسط 79
1-10-2 تعاریف صنایع کوچک و متوسط 80
2-10-2 تعاریف صنایع کوچک و متوسط در جهان 81
3-10-2 نقش صنایع کوچک و متوسط در توسعه صنعتی 84
4-10-2 برنامه های موفق توسعه صنایع کوچک و متوسط در جهان 86
5-10-2 عوامل تسریع روند حرکت از صنایع بزرگ به سمت صنایع کوچک 87
1-5-10-2 شدت یافتن رقابت جهانی 88
2-5-10-2 افزایش بی اطمینانی 89
6-10-2 وضعیت بنگاه های کوچک و متوسط در ایران 90
7-10-2 شرکت شهرک های صنعتی استان گلستان 92
1-7-10-2 جایگاه اقتصادی استان گلستان در کشور 92
2-7-10-2 جایگاه بخش های مختلف اقتصادی استان گلستان 92
11-2 جمع بندی 97
فصل سوم 99
روش شناسی پژوهش 99
1-3 مقدمه 100
2-3 فرآیند اجرایی پژوهش 100
2-3 معرفی جامعه پژوهش 102
3-3 روش نمونه گیری و تخمین حجم نمونه 103
4-3 نوع پژوهش 104
5-3 ابزار گردآوری اطلاعات 104
6-3 نوع داده های پژوهش 104
7-3 اعتبار(روایی) ابزار جمعآوری دادهها 105
8-3 روش تحقیق 105
1-8-3 شاخصهای تشکیل خوشه 105
2-8-3 شاخصهای مستخرج از ادبیات پژوهش 106
9-3 مدل تحقیق 108
10-3 شیوه تجزیه و تحلیل دادهها 109
1-10-3 فرآیند تحلیل شبکه ای ANP 109
مرحله اول: ساخت مدل و تبدیل مسئله( موضوع ) به یک ساختار شبکه 109
مرحله دوم: تشکیل ماتریس دودویی و تعیین بردارهای اولویت 109
مرحله سوم: تشکیل سوپر ماتریس و تبدیل آن به سوپر ماتریس حد 110
مرحله چهارم: انتخاب گزینه برتر 110
2-10-3 تکنیک آنتروپی 110
فصل چهارم 113
تجزیه و تحلیل داده ها 113
1-4 مقدمه 114
2-4 شناسایی شاخصهای موثر 114
3-4 فرآیند تحلیل شبکه ای 116
4-4 یافته های پژوهش حاصل از تحلیل داده ها 117
1-4-4 ساخت مدل و تبدیل مسئله به یک ساختار شبکه ای 117
2-4-4 تشکیل ماتریس مقایسه دودویی و تعیین بردار های اولویت 118
3-4-4 تشکیل سوپر ماتریس و تبدیل آن به سوپر ماتریس حد 118
4-4-4 رتبه بندی صنایع 120
5-4-4 وزن معیار های پژوهش 121
5-4 آنتروپی شانون 121
1-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع فرش دستباف 122
2-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع لبنی 123
3-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع پرورش طیور 124
4-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع ادوات کشاورزی 125
5-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع آرد سازی 126
6-5-4 وزن دهی شاخص ها در صنایع دستی 127
6-4 خلاصه فصل 128
فصل پنجم 129
نتیجه گیری و پیشنهادات 129
1-5 مقدمه 130
2-5 خلاصه پژوهش 130
3-5 مراحل این پژوهش 131
4-5 پاسخ به سوالات 131
1-4-5 سوال فرعی اول 131
2-4-5 سوال فرعی دوم 132
3-4-5سوال فرعی سوم 136
4-4-5سوال فرعی چهارم 136
5-4-5 سوال اصلی 137
5-5 یافته های حاصل از تحقیق 138
6-5 جنبه نوآورانه پژوهش 140
7-5 ارائه پیشنهادات برای سازمان مربوطه 140
8-5 ارائه پیشنهاداتی برای تحیقات آتی 141
10-5 موانع و محدودیت های تحقیق 141
منابع و ماخذ 142
پیوست 1 I
پرسشنامه شماره 1 I
پرسشنامه شماره 2 I

فهرست جداول
جدول 4-2 شاخص های استخراج شده از مرور ادبیات 64
جدول 5-2 تعاریف گوناگون از صنایع کوچک و متوسط 71
جدول 6-2 آمار و ارقام مربوط به شهرک ها، نواحی و خوشه های صنعتی ایران 81
جدول1-3 خلاصه ای از مراحل اصلی انجام پژوهش 93
جدول2-3 شاخصهای مورد استفاده در این پژوهش 97
جدول 4-1 شاخص های شناسایی شده 106
جدول 2-4 نماد معیار ها 108
جدول 3-4 شاخص نیروی انسانی 108
جدول 4-4 شاخص شبکه تامین 108
جدول 5-4 شاخص تقاضا و بازاریابی 108
جدول 6-4 شاخص رقابت و همکاری 108
جدول 7-4 شاخص زیر ساخت 108
جدول 8-4 شاخص تجمع صنایع 109
جدول 9-4 شاخص زیست محیطی 109
جدول 10-4 شاخص دولت 109
جدول 11-4صنایع 109

فهرست اشکال

شکل1-2 : توسعه خوشه حداشتراك سیاست صنعتی، تکنولوژي ومنطقه اي 20
شکل 2-2: ایجاد خوشه هاي صنعتی 22
شکل 2-3: عناصراصلی تشکیل دهنده یک خوشه ونحوه استقرارآنها ) ساختارکلی یک خوشه ( 23
شکل 4-2: مدل چرخه حیات خوشه 43
شکل 5-2: مدل چرخه حیات خوشه 43
شکل 6-2: اشکال خوشه های صنعتی 46
شکل 7-2: عوامل موثر بر خوشه ای شدن از نظر پورتر 56
شکل 8-2: مدل گیبسون 57
شکل 2-9: مدل ارزیابی خوشه 58
شکل10-2:رویکرد مراحل توسعه خوشه 60
شکل 11-2 : رابطه میان رقابت پذیری و عوامل توسعه خوشه 61
شکل 1-3: مدل تحقیق 88
شکل 1-4 مدل مسئله در نرم افزار super decision 110
شکل 2-4 سوپر ماتریس نا موزون 111
شکل 3-4 سوپر ماتریس موزون 111
شکل 4-4 سوپر ماتریس حد 112
شکل 1-5. شاخص های موثر بر موفقیت و تشکیل خوشه های صنعتی 124

فهرست نمودارها
نمودار 1-1 مراحل پژوهش 8
(نمودار1-2) : وابستگی هاي درون یبنگاه ها ونهادهادر یک خوشه صنعتی 24
نمودار (2-2) فرایند تشکیل خوشه و نتایج حاصل ازآن 25
نمودار( 3-2 )خوشه بندی صنعتی 32
نمودار1-3 مراحل انجام کار 92
نمودار 1-4 اولویت بندی صنایع براساس شاخص ها 112
نمودار 2-4 اوزان شاخص ها 113
نمودار 1-5 . وزن شاخص ها در رتبه بندی خوشه های صنعتی در روشANP 125
نمودار 2-5 اهمیت شاخص ها در خوشه فرش دستباف 125
نمودار3-5 اهمیت شاخص ها درخوشه لبنی 126
نمودار4-5 اهمیت شاخص ها درخوشه پرورش طیور 127
نمودار5-5 اهمیت شاخص هادرخوشه ادوات کشاورزی 127
نمودار 6- 5 اهمیت شاخص هادرخوشه پرورش آرد 128
نمودار 7- 5 اهمیت شاخص ها درخوشه صنایع دستی 128

فصل اول
کلیات پژوهش

1-1 مقدمه
دستیابی به توسعه روزافزون و شتابان، آرزوی همه کشورها است. امروزه بسیاری از کشورهای توسعه یافته از استراتژی توسعه خوشه صنعتی2 استفاده می کنند چرا که خوشه های صنعتی3 بر رقابت پذیری در کشورها و همینطور فراتر از مرزهای ملی اثر می گذارند و مبین روش جدیدی از تفکر درباره استقرار کسب و کار می باشند.رشد و توسعه صنایع بدون طراحی و اجرای استراتژی مناسب امکان پذیر نیست. یکی ازمهم ترین استراتژی های توسعه با تأکید بر صنایع کوچک و متوسط4، تمرکز جغرافیایی واحدهای تولیدی و تشکیل خوشه است. امروزه خوشه های صنعتی به عنوان یک استراتژی کلیدی برای رقابت ملی و بین المللی مطرح شده اند(chiffoleau and Touzard, 2007). خوشه صنعتی پدیده ای اقتصادی در سطح جهانی است که به عنوان الگویی مدرن برای توسعه اقتصادی5 مطرح شده است. از دیدگاه نظری، خوشه صنعتی می تواند بخش های تخصصی را تقویت و همکاری های صنعتی را آسان کند. این الگوی صنعتی به تخصیص عقلایی تکنولوژی، استعدادها و سرمایه می انجامد و باعث توسعه روش ها ومدیریت کارای نوآوری می شود (and ketels ,2003ِSolvell).
در سالهاي اخير، بحث توجه به صنايع كوچك و متوسط و توسعه خوشه هاي صنعتي در داخل كشور ما نيز مورد توجه قرارگرفته است، اما به نظر مي رسد در سطح سياستگذاري و پياده سازي الگوي توسعه خوشه اي، كشور همچنان نيازمند حركت هاي بنيادي و پايه اي است ( منصوری، 1388).
محقق طی این تحقیق به دنبال بررسی این موضوع است که قابلیت ها و اولویت تشکیل خوشه های صنعتی در استان گلستان به چه صورت است. به عبارت دیگر قابلیت ها و شاخص های مهم برای ایجاد خوشه های صنعتی در استان به چه صورت است و با توجه به این شاخص ها صنایعی از استان که برای خوشه شدن اولویت دارند، رتبه بندی می شوند.
در این فصل مساله ای که پژوهش بر پایه آن شکل می گیرد، تبیین شده و به ضرورت و اهمیت آن پرداخته خواهد شد. سپس اهداف پژوهش و پرسش های پژوهش تبیین و کلیاتی در رابطه با روش پژوهش ارائه خواهد گردید. همچنین واژگان و اصطلاحات مهم در متن تشریح می گردد.
2-1 بیان مسئله
استان گلستان که جزو استان های حاصلخیز کشور می باشد، ظرفیت های

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره بازارهای مالی، بانکداری اسلامی، نرخ بهره، عملیات بانکی Next Entries پایان نامه رایگان درمورد خوشه های صنعتی، استان گلستان، صنایع کوچک، صنایع کوچک و متوسط