پایان نامه با موضوع کتابداران، روش پژوهش، اشاعه اطلاعات، آموزش زبان

دانلود پایان نامه ارشد

2-11 مهارت تفکر تحليلي(اکتشافي) 99
2-12 ارتباط سواداطلاعاتي با تفکر انتقادي واکتشافي 100
2-13 پيشينه پژوهش در خارج از ايران 102
2-14 پيشينه پژوهش در داخل ايران 114
2-15 جمع‌بندي ونتيجه‌گيري 128
فصل سوم: روش پژوهش
3-1مقدمه 131
3-2- نوع و روش پژوهش 131
3-3- جامعه آماري و روش نمونه گيري 132
3-4- ابزار گردآوري دادها 132
3-5- اعتبارمحتوايي ابزار گردآوري داده ها 133
3-6- پايايي 133
3-7- روش تجزيه و تحليل داده ها 134
فصل چهارم: يافتههاي پژوهش
4-1 مقدمه 136
4-2 يافته هاي پژوهش 136
4-2-1ويژگي هاي جنسيت و گروه تحصيلي پاسخگويان 136
4-3 بررسي ميزان مهارت سواد اطلاعاتي 137
4-3-1 وضعيت پاسخگويي به سوالات سواد اطلاعاتي کتابداران براساس رشتۀ تحصيلي 140
4-4 ميزان مهارتهاي کتابداران(اعم از فارغ تحصيلان کتابداريوغيرکتابداري) کتابخانهملي ازنظردرک درست نيازاطلاعاتيشان 141
4-5 ميزان مهارت هاي کتابداران (اعم از فارغ تحصيلان کتابداري و غيرکتابداري) کتابخانه ملي از نظر راهبردهاي جستجوي اطلاعات 142
4-6 ميزان مهارتهاي کتابداران (اعم از فارغتحصيلان کتابداري و غيرکتابداري) کتابخانه ملي ازنظراستفاده صحيح از اطلاعات 143
4-7 ميزان انطباق مهارت هاي سواد اطلاعاتي کتابداران کتابخانه ملي با استانداردها 144
4-8 فرضيه اول 145
4-9 فرضيه دوم 146
فصل پنجم: نتيجهگيري و پيشنهادهاي پژوهش
5-1 مقدمه 148
5-2 خلاصه اي از يافته هاي مشخصات جمعيت شناختي پژوهش 149
5-3 پاسخ به سوالات اساسي پژوهش 149
5-4 آزمون فرضيه هاي پژوهش 152
5-5 نتيجه گيري 153
5-6 پيشنهادات 157
5-6-1 پيشنهاد براي پژوهشهاي آينده 157
5-6-2 پيشنهاد به مديران سازمان 158
5-6-3 پيشنهاد به آموزش عالي 160
5-6-4 پيشنهاد به کتابداران سازمان 160
منابع و مآخذ 163

پيوستها
عنوان شماره صفحه
پيوست1 : جدول مولفه ها و استانداردهاي سواد اطلاعاتي در جهان از ديدگاه صاحب نظران 181
پيوست 2: پرسشنامه محقق ساخته 182

فهرست جداول
عنوان شماره صفحه
جدول1: توزيع فراواني جنسيت و رشته تحصيلي افراد حجم نمونه 136
جدول 2: توزيع فراواني ميزان پاسخگويي افراد حجم نمونه به سئوالات آزمون سواد اطلاعاتي به تفکيک استانداردهاي پنجگانه 138
جدول 3: توزيع فراواني ميزان پاسخگويي به سئوالات سواداطلاعاتي برحسب رشتۀ تحصيلي 140
جدول 4 آزمون کاي اسکوئر براي بررسي سئوال يکم پژوهش 141
جدول 5 آزمون کاي اسکوئر براي بررسي سئوال دوم پژوهش 142
جدول 6 آزمون کاي اسکوئر براي بررسي سئوال سوم پژوهش 143
جدول 7 آزمون کاي اسکوئر براي بررسي سئوال چهارم پژوهش 144
جدول 8: نتايج آزمون tبراي تعيين تفاوت بين ميزان مهارت‏هاي سواد اطلاعاتي کتابداران فارغ التحصيل کتابداري با ساير رشته‏ها 145
جدول 9: نتايج آزمون t براي تعيين تفاوت بين ميزان مهارت‏هاي سواد اطلاعاتي با استاندارهاي سواداطلاعاتي 146

فهرست نمودارها
عنوان شماره صفحه

نمودار1: در صد پاسخگويان بر حسب جنسيت و رشتۀ تحصيلي 137
نمودار2:درصد توزيع فراواني ميزان پاسخگويي افراد حجم نمونه به سئوالات آزمون سواد اطلاعاتي به تفکيک استانداردهاي پنجگانه. 139
نمودار3: درصدتوزيعفراوانيميزانپاسخگوييبهسوالات سواداطلاعاتي برحسبرشتۀتحصيلي. 141

چکيده:

هدف : پژوهش حاضر، بررسي ميزان سواد اطلاعاتي کتابداران سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران است.سواد اطلاعاتي به مجموعه مهارتهاي شناخت نياز اطلاعاتي، روش يافتن منابع، ارزيابي نتايج جستجو، ترکيب دانش جديد يافت شده با دانش قبلي و ايجاد دانش جديد و استفاده از آن و توجه به روند اخلاقي در اين مراحل اطلاق مي گردد. بنابراين سواد اطلاعاتي مجموعه مهارت هايي است که فرد را قادر مي سازد از مجموعه منابع استفاده شايسته کند و به يادگيرنده مادام العمر تبديل شود. کتابداران چون بيشترين ارتباط را با منابع دارند از مفهوم سواد اطلاعاتي بيشتر بهره مي گيرند. و مفهوم سواد اطلاعاتي تنها مختص رشته کتابداري نيست.
روش شناسي : اين پژوهش از رويکرد کمي استفاده کرده و از روش پيمايشي- تحليلي بهره ميبرد. جامعه آماري 250 نفر کتابداران شاغل در سازمان اسناد و کتابخانه ملي با تحصيلات کتابداري و غير کتابداري است. لازم به ذکر است از ميان جامعه تحقيق هيچ نوع نمونهگيري صورت نگرفته و کل جامعه بررسي شد. ابزار گردآوري داده، پرسشنامه محقق ساخته است.
يافته ها : يافتهها نشان داد که کتابداران فارغ تحصيل در رشته کتابداري فقط در استاندارد اول(شناخت و تعيين ماهيت و گستره نياز اطلاعاتي)، نسبت به کتابداران فارغ تحصيل سايررشتهها از مهارت سواد اطلاعاتي بيشتري برخوردار هستند. بطوريکه ميانگين کل امتيازات فارغ تحصيلان کتابداراي برابر با 51/6و ميانگين کل امتيازات فارغ تحصيلان غيرکتابداري برابر با59/5 است. اما در ساير مهارت‏ها هيچ تفاوتي بين دو گروه کتابداري و غير کتابداري وجود ندارد. بر اساس نتايج پژوهش حاضر مهارت سواد اطلاعاتي کتابداران بدون در نظر گرفتن رشته تحصيلي آنها را مي توان چنين عنوان کرد: از182 نفر کتابدار امتياز ميانگين مقايسه شده(60درصد کل نمرات) در مهارت سواد اطلاعاتي استاندارد دوم برابر با 6/12 است. به عبارتي به شيوه‌اي مؤثر و كارآمد به اطلاعات مورد نياز دسترسي پيدا مي‌کنند. اما در ساير استاندارها بين ميانگين نمرات کسب شده و 60 درصد حداکثر نمرات، تفاوت معني‏داري از لحاظ آماريوجود دارد.
نتيجهگيري: با توجه به نتايج حاصله از پژوهش حاضر، ضرورت دارد به اين امر، بالا بردن سواداطلاعاتي دردوره کارشناسي توجه بيشتري باشد. برگزاري کارگاههاي سواداطلاعاتي، کلاسهاي آموزشي ضمنخدمت، آموزش زبان انگليسي براي تقويت مهارت سواد اطلاعاتي بيشترتأکيد شود.

کليدواژه ها : سواد اطلاعاتي، کتابدار، سازمان اسناد وکتابخانه ملي

فصل اول:

کليات پژوهش

1-1مقدمه
درمکتب ما کتابمان خواندني و کلمات پيشوايانمان سخن نو نام دارد. دراصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، بالابردن سطحآگاهيهاي عمومي و همچنين تقويت روحيه بررسي و تتبع و ابتکار در همه زمينه هاي علمي، فني، فرهنگي و اسلامي مورد تاکيد قرارگرفته است. امروزه در قرن بيست و يکم با توجه به حجم عظيم اطلاعات، افراد به سوي مديريت اطلاعات هدايت ميشوند. اکنون که دسترسي به اطلاعات و استفاده مؤثر از آن براي تمامي قشرهاي جامعه به منزله يک اصل اساسي در زندگي اجتماعي و حرفه اي به شمار مي رود. سواد اطلاعاتي معناي متفاوتي براي هر فرد دارد.
ازديدگاه برخي از صاحبنظران اين حوزه به مهارت هايي که فرد به منظور ادامه حيات در جامعه اطلاعاتي به آن ها نيازمند است ، سواد اطلاعاتي گفته مي شود(1ماريز، 1992،ص 75).
باسواداطلاعاتي فردي است که تشخيص ميدهد چه زماني به اطلاعات نياز دارد وتوانايي جايابي، ارزيابي، و استفاده مؤثرازاطلاعات مورد نياز راداشته باشد(ALA2،1989).
از نظر(دويل3،1992) فرد با سواداطلاعاتي نياز به اطلاعات را تشخيص ميدهد؛ تشخيص ميدهدکه اطلاعات دقيق و کامل، اساس تصميم گيري هوشمندانه است، منابع بالقوۀ اطلاعات را تشخيص مي‌دهد، استراتژيهاي جستجوي موفق را طراحي مي کند، به منابع اطلاعات،مشتمل بر منابع رايانهاي و ديگر فناوريها دسترسي مي يابد، اطلاعات را ارزيابي ميکند، اطلاعات را براي کاربرد عملي سازماندهي ميکند، اطلاعات جديد را در دانش موجود تلفيق ميکند، اطلاعات را براي تفکر انتقادي و حل مسأله به کار ميگيرد.
باسواد اطلاعاتي‌فردي است که براي فرمولبندي پرسشهاي پژوهش،مهارتهاي‌تحليلگرانه و انتفادي دارد و نتايج را ارزيابي ميکند و براي رفع نيازهاي اطلاعاتي خود، درجستجو و دستيابي به طيف متنوعي از انواع اطلاعات، توانمند است(لنوکس و والکر4، 1993).
ازنظر(شپيرو و هاگز5، 1996)سواد اطلاعاتي هنر آزادانديشي جديدي است که از دانستن در زمينه چگونگي استفاده از رايانهها ودسترسي به اطلاعات براي بازتاب طبيعت خوداطلاعات و تأثير آن بر جامعه، سخن مي گويد. مجموعه قابليتها و تواناييهاي تشخيص اين مسأله که چه زماني به وجود اطلاعات نياز است و چه زماني نيست. همچنين توانايي جايابي، ارزيابي و استفاده مؤثر از اطلاعات مورد نياز(رادر6، 2000). سواد اطلاعاتي شامل دانش درباره نياز اطلاعاتي اشخاص، و توانايي تعريف، جايابي، ارزيابي و سازماندهي و استفاده مؤثر و کارآمد از اطلاعات، پيش شرط بنيادي براي سهيم شدن در جامعه اطلاعاتي است. و بخشي‌از حقوق ‌اساسي انسان براي يادگيري مادام المعر محسوب مي‌شود(دکلريشن،‌2003). بدون توجه به ديدگاه هاي متفاوت، تعاريف سواد اطلاعاتي معمولا شامل توانايي دسترسي، ارزيابي‌و استفاده از اطلاعات است(اباذري، 1387).برخي سواد اطلاعاتي را توانايي کاربران در مکانيابي اطلاعات مورد نياز، بيشترين ربط اعتبار اطلاعات و به کار گيري صحيح آن براي حل مشکلات در هنگام تصميم گيري مي‌دانند و برخي سواداطلاعاتي را فراتر از سواد رايانهاي و استفاده از آن دانسته و از آن به عنوان سواد چند رسانه اي نام ميبرند(دياني، 1383).
مجهز شدن به مهارت هاي سواد اطلاعاتي براي تمام اقشارجامعه، به ويژه کتابداران يک اصل ضروري به شمار مي‌رود(رسول آبادي، 1386). درهمه برنامه هاي توسعه هم که تاکنون تصويب واجرا شده است برترويج کتاب و کتابخواني و اشاعه اطلاعات تاکيدي ويژه شده است. پژوهش هاي انجام يافته نيزبيانگراين واقعيت هستند که خواندن و سواد اطلاعاتي زير ساخت توسعه انساني درهمه ابعاد آن است. نهادهاي مختلفي نيز به اين مهم پرداخته وبرنامه هايي را اجرا کرده اند. در عين حال، نتايج بسياري از پژوهش ها به ويژه پژوهش هاي انجام گرفته در ايران حاکي از آن است که پژوهشگران، مشکلات عمده اي در شناسايي منابع و نظام هاي اطلاعاتي، بهره گيري مؤثر از آنها، و دسترسي به اطلاعات دارند(فتاحي، 1383). پراکندگي و غيرمکمل بودن اين فعاليت ها ازاثربخشي آن ها کاسته و اصولا گاهي نيز توجه به اين امرحياتي مغفول مانده است. براي ايجاد هم افزايي در توسعه سواد اطلاعاتي لازم است کتابداران به عنوان کارکنان اصلي حوزه اطلاعات با مفهوم سواداطلاعاتي عجين شده و نحوه آموزش آن را نيز فرابگيرند. در اين تحقيق اطلاع از وضعيت موجود مي تواند زمينه ساز طراحي وضعيت مطلوب و جديد شود.

1-2بيان مسأله
در سالهاي اخير، تحولات شگرفي در همه جنبه‌هاي زندگيانسانها، ازجمله در حوزه اطلاعات و ارتباطات رخ داده است. يکي از اين تحولات که با توليد، انتقال، توزيع، تبديل و کاربرد اطلاعات ارتباط دارد، سواد اطلاعاتي است. عبارت سواد اطلاعاتي اولين بار دردهه 1970 ميلادي به کار گرقته شده. زورکفسکي7 نخستين کسي بود که سواد اطلاعاتي را به کار برد و چنين تعريف کرد: “افرادي با سواد هستند که درزمينه کاربرد منابع اطلاعاتي براي کار خود آموزش مي‌بينند” (نظري،1384،ص.90)
اين مهارت به مدد فناوريهاي نوين گسترش فوق العادهاي يافته است. تا کنون تعاريف متعددي از سواد اطلاعاتي ارائه شده است که در اکثر آنها سواد اطلاعاتي به‌ معناي‌توانايي در اتخاذ رفتار اطلاعيابي‌ مناسب و به منظور شناسايي اطلاعات مورد نياز براي تأمين نيازهاي اطلاعاتي است به طوري که دسترسي به اطلاعات موردنظر به استفاده صحيح اخلاقي و موثر از اطلاعات درجامعه منجر شود. اطلاعات مورد نيازممکن است ازطريق هرکانال يارسانهاي که ميسر باشد بدست آيد. با توجه به تعريف سواد اطلاعاتي باسواد اطلاعاتي کسي که آموخته باشد چگونه بياموزد.

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد کتابداران، تفکر خلاقانه، آموزش و پرورش، عصر اطلاعات Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد صاحب نظران، کتابداران