منبع تحقیق با موضوع ظاهر و باطن، ناصر خسرو، امام زمان، جهان اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

3-2-3 تداوم جريان فقهي قاضي نعمان 91
3-3 شريعت در انديشه متکلمين فاطمي 93
3-3-1 شريعت در انديشه حميد الدين کرماني 93
3-3-1-1 انديشه هاي کرماني در راحه العقل و الرياض 96
3-3-2 شريعت در انديشه مؤيد في الدين شيرازي 101
3-3-2-1 رد قول اباحه گران 107
3-3-2-2 نمود شريعت در اشعار مويد في الدين 107
3-3-3 ناصرخسرو و شريعت اسماعيليه 108
3-3-3-1 اثبات ظاهر و باطن شريعت 109
3-3-3-2 نمود شريعت در اشعار ناصر خسرو 111
فصل چهارم: دروزيان و شريعت، همراهي يا جدايي 113
4-1 بررسي شريعت در حيات سياسي الحاکم 114
4-2 شريعت نزد دروزيان در گذشته و امروز 120
4-2-1 دلايل شريعت گريزي دروزيان 124
4-2-2 ارکان شش گانه شريعت دروزيان 125
فصل پنجم: مستعلويان و طيبيان؛ ادامه نگرش فقهي فاطميان 137
5-1 صليحيون يمن و شريعت 138
5-2 شريعت مداري بهره هاي داوودي 139
5-2-1 ارکان شريعت بهره ها 141
5-3 نگاه بهره هاي سليماني به شريعت 150
فصل ششم: نزاريان و دورههاي مختلف در شريعت 151
6-1 حسن صباح و التزام به شريعت 152
6-1-1 فدائيان نزاري و شريعت 157
6-2 اعلام قيامت حسن دوم و الغاء شريعت 160
6-3 جلال الدين و بازگشت به شريعت با رويکرد اهل سنت 169
6-3-1شريعت باوري جلال الدين و برخورد خليفه و مسلمين 170
6-3-2 شريعت در دوران بعد جلال الدين حسن 171
6-4 نزاريان بعد از الموت، آقاخان ها و شريعت اسماعيلي 172
6-4-1 شريعت در عملکرد آقاخان ها 173
6-4-2 پيروان نزاري آقاخاني و شريعت 178
خاتمه 189
فهرست منابع و مطالعات 191

مقدمه
علم فقه در ميان علوم و معارف اسلامي يکي از مهم ترين و گسترده ترين علوم است، و نقش سازندهاي در زندگي مسلمانان دارد که بيش از هر علم و فن ديگري است. به نحوي که مي توان گفت فقه و شريعت اسلامي در کنار بعضي ديگر از علوم اسلامي، شکل دهنده مولفه هاي اصلي دانش و تمدن اسلامي هستند. از همين روي توجه و اعتنا به فقه و همچنين شريعت ظاهري هميشه يکي از ملزومات مسلماني به حساب آمده و مسلماني که در کنار توجه به باطن دين ظاهر آن را نيز مرعي دارد، تعادل ديني را رعايت کرده و منش ديني اش مقبول است. به دليل همين اهميت جايگاه فقه و شريعت، دغدغه اي در ذهن محقق اين پژوهش شکل گرفت که به بررسي و توصيف جايگاه اين مهم در فرقه اسماعيليه که يکي از فرق شيعي است، بپردازد. در نهايت اين اثر پيش رو شکل گرفت. اگرچه جاي پژوهش بيشتري در اين عرصه وجود دارد و مطالعات ميداني نيز مي تواند ياري دهنده پژوهش هاي کتابخانهاي شود. اين پايان نامه از شش فصل تشکيل شده است. در فصل اول به بيان مقدمه پرداخته شده که شامل موارد روبرو مي باشد: تبيين موضوع ، پيشينه، اهداف و ضرورت، سوالات و فرضيات، روش تحقيق، تعاريف مفاهيم عملياتي ( فقه و شريعت، اسماعيليه) و بررسي و نقد منابع. ودر پايان نيز نگاهي اجمالي به تاريخ اسماعيليان شده است. در فصل دوم، تحت عنوان رويکرد اسماعيليان نخستين و قرامطه به شريعت به مباحثي همچون اسماعيليان نخستين و شريعت، ترک شريعت در رفتار قرامطه، و فقه و شريعت از منظر انديشمندان نخستين مانند ابوحاتم رازي و سجستاني پرداخته شده است. در فصل سوم به بررسي شريعت مداري فاطميان پرداخته شده و عناويني همچون نقش خلفاي فاطمي در التزام و عدم التزام به شريعت، نقش قاضي نعمان در بسط و تدوين فقه اسماعيلي، و شريعت در انديشه انديشمندان فاطمي همچون حميد الدين کرماني، مؤيد الدين شيرازي و ناصر خسرو قبادياني در ادامه آمده است. در فصل چهارم از دروزيان، و شريعت؛ همراهي يا جدايي گفته شده و به بررسي احوالات شخصي و حکومت داري الحاکم و شريعت نزد دروزيان در گذشته و امروز پرداخته شده است. فصل پنجم در باب مستعلويان و طيبيان؛ ادامه نگرش فاطميان است که مباحثي چون صليحيون يمن و شريعت، شريعت مداري بهره هاي داوودي و نگاه بهره هاي سليماني به شريعت آمده اند. در فصل ششم نزاريان و دوره هاي مختلف در شريعت بررسي شده و نقش حسن صباح در التزام و عدم التزام به شريعت، اعلام قيامت حسن دوم و الغاء شريعت، جلال الدين و بازگشت به شريعت با قرائت اهل سنت و شريعت از منظر نزاريان بعد از الموت و آقاخان ها مورد کنکاش قرار گرفتند. فهرست منابع نيز بخش انتهايي اين تحقيق است.

فصل اول:
کليات

1. طرح مسأله
فقه به طور کلي زيرساخت هر مذهب و يا ديني به حساب مي آيد و در ميان علوم اسلامي از جايگاه ويژه اي برخوردار است، به نحوي که مي توان آن را از ستون ها و پايه هاي اصلي اسلام دانست که تتبع در آن هميشه مورد تاکيد قرآن و روايات اهل بيت عصمت و طهارت بوده است. به تبع علم فقه بحث عمل به ظاهر دين و شريعت پيش مي آيد و اينکه آيا مسلمانان عامل به فقه بوده و شريعت باور هستند و يا نه؟ در بين فرق مختلف اسلامي، اسماعيليه دومين فرقه شيعي بعد از اماميه از حيث جمعيت، اهميت و سابقه است. هنگام مطالعه ي تاريخ فرقه اسماعيليه، نوعي دوگانگي درمورد نگاه اسماعيليان به فقه و شريعت ديده مي شود. اين دوگانگي، از باور به شريعت و ظاهر، و در طرف ديگر، توجه بيش از حد به باطن و به نوعي کنار گذاشتن ظاهر؛ نمود پيدا کرده است. توجه و عدم توجهي که به دنبال شيوه نگرش اسماعيليان به امام زمان خود بروز پيدا مي کند. هرگاه نگاهي غلو گونه به او داشته اند و يا اينکه او را امام آخرالزمان (قائم القيامه) و قيامت دانسته اند، به شريعت پشت کرده اند و هرگاه که مقامي فراتر از شان امام برايش قابل نبوده و يا قائل بوده اند که هنوز هنگامه قيامت و دوره کشف نرسيده است، ملتزم به شريعت بوده اند. قرمطياني که دست از شريعت مي کشند، فاطميان که به طور کامل شريعت باور هستند، دروزياني که با غلو در مورد يک امام فاطمي ناسخ شريعت مي گردند، طيبياني که ادامه دهنده منش فاطميان در جمع بين ظاهر و باطن هستند و در نهايت نزارياني که دوره هاي مختلفي را از التزام و عدم التزام طي کرده اند. اين دوگانگي ها در شريعت باوري و شريعت گريزي پژوهنده مطالعات اسماعيليه را وا مي دارد که به دنبال توصيف انديشه و عملکرد آنان در باب جنبه جوارحي دين باشد تا در نهايت به پاسخ و تحليلي روشن براي پرسشهاي خود برسد.
2. سوال اصلي
جايگاه فقه و شريعت در نزد اسماعيليان چه بوده است؟
3. سوال فرعي
اسماعيليان نخستين و قرامطه چه نگاهي به شريعت داشتند؟
فاطميان به فقه و شريعت چه نگاهي داشتند؟
ارتباط دروزيان با شريعت چه بوده است؟
شريعت نزد دروزيان چگونه بوده است؟
بهره ها چه رابطه اي با شريعت دارند؟
4. ضرورت و اهداف تحقيق
فرقه اسماعيليه بخش قابل اعتنايي از جامعه شيعيان را تشکيل مي دهند و در طول تاريخ تشيع نقش مهمي در تحولات سياسي، اجتماعي، علمي و فرهنگي جهان اسلام داشته اند، که اين امر نشان دهنده ضروري بودن هرگونه پژوهشي در چارچوب مطالعات اسماعيليه در حوزه فرقه هاي شيعي است. اين پژوهش نشان دهنده نمايي کلي از نوع نگاه، طرز فکر و عملکرد اسماعيليان درمورد فقه و شريعت مي باشد. تا در نهايت با واکاوي دقيق و تمايز بين تارکان شريعت و عاملين به آن در ميان اين فرقه، اتهام اباحه گري را از تمام اسماعيليه دور سازد. اين تحقيق سبب پر کردن يکي از خلاءهاي فرقه شناسي در ميان فرق شيعي است که مي توان اين پژوهش را در ديگر فرق زير مجموعه شيعه همچون زيديه، علويان، اهل حق و … ادامه داد.
5. فرضيه تحقيق
به نظر مي رسد که اسماعيليان و با توجه به نگاهشان به دوره قيامت، به هنگام عصر قائم القيامه و يا هنگامي که در حق امام خود غلو کرده اند، شريعت گريز و در غير اين صورت پايبند به شريعت بودهاند.
6. روش تحقيق
نوع اين تحقيق بنيادي و روش اين تحقيق تاريخي،مبتني بر توصيف و تحليلي است. گرد آوري اطلاعات نيز در اين تحقيق کتابخانه اي و از طريق فيش برداري از منابع مکتوب متقدم، کتب و مجلات معاصر و پايگاههاي اطلاع رساني صورت گرفته است.
7. محدوده تحقيق
اين پژوهش به بررسي انديشه و رفتار اسماعيليان در باب فقه و شريعت از بدو شکل گيري در زمان حيات امام جعفر صادق عليه السلام (ف 148) تا عصر حاضر به طور کلي مي پردازد، به گونه اي که بتوان در پژوهشهاي بعدي هريک از برش هاي اين تاريخ و هر انشعاب اين فرقه را جداگانه و به طور تفصيلي و با منابع ميداني مورد کنکاش قرار داد. در اين تحقيق تحديد موضوع بدين گونه است که تنها به مهم ترين گروهها و پيروان فرقه اسماعيليه و بارزترين انديشه ها و رفتارهاي آنان پرداخته شده است.
8. پيشينه تحقيق
علي رغم وجود مطالعات وسيع و دامنه داري که در حوزه اسماعيليه صورت گرفته است .هنوز مطالعه دقيقي در باره فقه و شريعت اسماعيليه انجام نپذيرفته است. اين ادعا با بررسي هاي همه جانبه در پايگاه هاي اطلاع رساني زماني تاييد شد که هيچ پايان نامه، مقاله و يا کتابي با عنوان فقه و شريعت از ديدگاه اسماعيليه به دست نيامد، هرچند برخي مطالعات به اقتضاي موضع به بحث فقه و يا شريعت بطور کلي پرداخته اند و در لابلاي موضوعات مورد نظر خود گريزي نيز به فقه و شريعت اسماعيليان زده اند. بدين ترتيب تنها دسته اي از مطالعات وجود دارند که پيشينه ي مرتبط با موضوع مورد نظر هستند اين تحقيقات عبارتند:
تاريخ و عقايد اسماعيليه:1 اين کتاب توسط محقق و اسماعيلي شناس معاصر فرهاد دفتري (متولد 1317) به زبان انگليسي به رشته تحرير درآمد و در سال 1990 م توسط انتشارات دانشگاه کمبريج چاپ شده است. در سال 1375 شمسي اين کتاب بوسيله فريدون بدره اي به زبان فارسي ترجمه شد و در نشر فرزان روز به چاپ رسيده است. فرهاد دفتري خود مي گويد که از دهه 1340 شمسي که در دانشگاه کاليفرنيا تحصيل مي کرده و با آثار ولاديمير ايوانف آشنا شده، رو به تحقيقاتي درباره اسماعيليه آورده است. کتاب او داراي هفت فصل است که به ترتيب به اين مباحث مي پردازد: پيشرفت غربيان در مطالعات اسماعيلي، منشأ و تحولات اوليه مذهب تشيع، اسماعيليه نخستين، اسماعيليه فاطمي، اسماعيليه مستعلوي، اسماعيليه نزاري در دوره الموت و اسماعيليه نزاري بعد از دوره الموت. کتاب تاريخ و عقايد اسماعيليه به نوبه خود اثر مهمي در شناخت فرقه اسماعيليه به حساب مي آيد. به نحوي که بايد گفت اثر جامعي درباره اين فرقه تا قبل از نگارش اين کتاب وجود نداشت و بعد از تاليف کتاب محل بسياري از ارجاعات محققين و پژوهشگران فرق شد. دفتري در اين کتاب به طور مفصل تاريخ اين فرقه را بررسي مي کند و در لابلاي مباحث تاريخي به بررسي عقايد اين فرقه نيز مي پردازد. گرچه از بين مطالب ذکر شده مي توان مباحثي مربوط به انديشه اسماعيليان در رابطه با فقه و شريعت نيز کشف نمود، اما اين کتاب را نمي توان اثر مستقلي در اين باره دانست، اضافه بر اينکه رويکرد فرهاد دفتري در اين کتاب و ديگر کتب او که به فارسي ترجمه شده اند، مانند مختصري در تاريخ اسماعيليه: سنتهاي يک جماعت مسلمان، تاريخ و انديشه‌هاي اسماعيلي در سده‌هاي ميانه، افسانه‌هاي حشاشين، يا، اسطوره‌هاي فدائيان اسماعيلي و مقالات گوناگون در دائره المعارف ها و مجلات ،تطهير و توجيه انديشه و عملکرد اسماعيليان مي باشد، به نحوي که او در مورد فاطميان تاکيد مي کند که آنها قائل به همراهي ظاهر و باطن بوده اند و شريعت را رعايت مي کردند، اما در مورد شريعت گريزي ها ساکت است. اين رويکرد را شايد بتوان در مورد فاطميان قابل قبول دانست ولي طيف ديگري که در اسماعيليان، شريعت گريز بوده اند نيز بايد بررسي شود. دفتري به دليل مقام مهمي که در موسسه مطالعات اسماعيليه لندن دارد، کاملا نسبت به تاريخ اين فرقه مثبت انديش بوده و در برخورد با شريعت گريزي اين فرقه يا به اهمال رفتار نموده (مانند آنچه در مورد آقاخان ها گفته مي شود) و يا اينکه درصدد توجيه برآمده است (مانند آنچه او در مورد قيامت حسن علي ذکره السلام مي گويد).
اسماعيليه، مجموعه مقالات:2 اين کتاب که مجموعه اي مقالات درباره فرقه اسماعيليه مي باشد، در سال 1384 شمسي توسط گروهي از نويسندگان مرکز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع رضا عباسی، باورهای مذهبی، قرن پنجم و ششم هجری، دوران اسلامی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع ایران اسلامی، نقوش هندسی، عصر سلجوقی، حالت طبیعی