پایان نامه ارشد با موضوع ساختار شهر، بافت فرسوده، روش پژوهش، اهورامزدا

دانلود پایان نامه ارشد

فهرست‌ها
فهرست نوشته‌ها
فهرست‌ها 1
فهرست نوشته‌ها 1
فهرست نگاره‌ها‌ 4
فهرست نقشه‌ها 6
فهرست نمودارها و جدول‌ها 8
بخشِ نخست: 9
کلیات پژوهش 9
پیش‌گفتار 10
مقدمه و طرح موضوع 11
چالش و بایستگی پژوهش 12
فراخواست‌های پژوهش 19
پرسش‌های پژوهش 19
پیشینه‌ی پژوهش 20
پیش‌انگاشت‌های پژوهش 27
روش پژوهش 27
گام‌های پژوهش 29
روش و ابزار گردآوري داده‌ها 31
روش ارزیابی و برآیندیابی داده‌ها 31
بخشِ دوم 32
پایه‌ها و چارچوب‌های نگریک 32
ساخت و ساختار‌گرایی 33
برآیند نگریه‌ها درباره‌ی ساخت اصلی شهر 40
شهر، درخت هم می‌تواند باشد 41
اندکی از پیشینه و چگونگی بودِ آب در شهر 45
پیوند ناگزیر یا خودخواسته و اندیشیده‌ی آب و شهر 47
نمونه‌ها و گونه‌بندی بازتاب آب بر ساختار شهر 49
ایران 49
اروپا 62
گونه‌بندی بازتاب آب بر ساختار شهر 73
بخشِ سوم 75
بررسی شهر استهبان 75
پیش‌گفتار 76
کوتاهی از جغرافیا، زمین‌شناسی و آب‌شناسی شهر استهبان 77
جغرافیا 77
آب‌شناسی 78
زمین‌شناسی 79
بررسی پیشینه و نام‌واژه‌ی استهبان 86
پیشینه بر پایه‌ی نوشته‌های دوره‌ی اسلامی تا پیش از دوره‌ی پهلوی 86
پیشینه بر پایه‌ی نوشته‌های دوره‌ی پهلوی و پس از آن 91
نام‌واژه‌ی استهبان 96
بررسی سامانه‌ی سنتی پخشایش آب شهر استهبان 109
چشمه‌ها 110
مالکیت، بخش‌بندی و آب‌دهی 113
سَرازیری، جوخ، آسیو و اُوبَخش 116
مَرُو، کِرَّه و بَرم 122
اُواَنبار، حوض و حوضُ‌فِلکَه 126
سَلخ، حَموم، پُلَه و پُل 132
بررسی ساختار شهر استهبان با دید به سامانه‌ی سنتی پخشایش آب 135
مقدمه 135
آب‌بخش 142
کوی تیرونجان 146
کوی اهر 150
راسته‌ی بازار 152
کوی میری 155
کوی کزمان 158
کوی پنارِ کزمان 164
نرسنو، پنار تیرونجان و پیرِمراد 166
بررسی دوره‌های گوناگون رشد و گسترش شهر استهبان 169
بخشِ چهارم 182
ارزیابی و برآیندِ داده‌ها 182
ترسیم ساختار شهر استهبان بر پایه‌‌ی سامانه‌ی سنتی پخشایش آب 183
به دست دادن معیارهایی برای بازتعریف ساختار کنونی شهر استهبان 184
بازتعریف ساختار کنونی شهر استهبان با دید به یافته‌های پژوهش 193
راه‌بردهای بازتعریف ساختار کنونی شهر استهبان 198
دست‌آورد پژوهش 201
برداشت‌نامه و پایه‌های نگاشته 205
فارسی 205
لاتین 218

فهرست نگاره‌ها‌
نگاره‌ی 2-1: ساختار درختی و ساختار نیمه‌تارنما 42
نگاره‌ی 2-2: یک ساختار درختی و سامانه‌ی راه‌ها؛ چگونگی ضمنی بودن بسیاری از دلالت‌ها؟ 43
نگاره‌ی 2-3: رود نیل و زندگی آدمیان در کنار و بر روی آن 46
نگاره‌ی 2-4: جایگاه درخور زاینده‌رود برای رشد اصفهان در زمینه‌های گوناگون 50
نگاره‌ی 2-5: در هم تنیدگی بافت شهری یزد و دشواری تفکیک کالبدی و فضایی 55
نگاره‌ی 2-6: میبد، کاریز و سوی گسترش و رشد شهر بر پایه‌ی کاریز 57
نگاره‌ی 2-7: دزفول و آب‌راه‌های دست‌کند در زیرِ زمین 59
نگاره‌ی 2-8: بندرعباس و خانه‌های دارای هواکش‌های باز به سوی دریا 59
نگاره‌ی 2-9: بندرعباس و بافت انداموار و گسسته‌ی شهری 60
نگاره‌ی 2-10: ونیز بر گستره‌ی آب 64
نگاره‌ی 2-11: سد شهری در هلند 66
نگاره‌ی 2-12: برگن، شهر آب‌دره‌ها 72
نگاره‌ی 3-1: استهبان از دید باختری 78
نگاره‌ی 3-2: مخروط‌افکنه و رودخانه‌های خاوری و باختری استهبان 81
نگاره‌ی 3-3: آتشکده‌ی بهرام در خیر 92
نگاره‌ی 3-4: محراب و ستون مسجد جامع 93
نگاره‌ی 3-5: چنار آب‌بخش دهه‌ی چهل و هفتاد خ. 94
نگاره‌ی 3-6: کاشی و سفال استهبان 106
نگاره‌ی 3-7: قلعه‌دختر نزدیک به 1312 خ. 107
نگاره‌ی 3-8: نیایشگاه بدره 108
نگاره‌ی 3-9: نمایی از باغ «بذرا» در جنوب استهبان و گذر آب از میانه‌ی آن 109
نگاره‌ی 3-10: چشمه‌کاریزهای قهری و پازهری 111
نگاره‌ی 3-11: چشمه و استخر بوخو 112
نگاره‌ی 3-12: سند مالکیت ثبتی آب استهبان 113
نگاره‌ی 3-13: بازنویسی‌شده‌ی بخشی از یک وقف‌نامه در استهبان 114
نگاره‌ی 3-14: جوی و شیب 117
نگاره‌ی 3-15: کاستن از شیب زاستاری با گذراندن آب از سرِ دیوار 118
نگاره‌ی 3-16: پیوندگاه آب‌راه باختری و خاوری در کوه‌های جنوبی استهبان 119
نگاره‌ی 3-17: تنوره و ویرانه‌ی آسیاب یازدهمی یا خان 119
نگاره‌ی 3-18: سنگ آسیابی رها شده در نزدیکای استهبان 120
نگاره‌ی 3-19: مَرُوی میدان آ‌ب‌بخش در نگاره‌های هوایی دهه‌ی سی و پنجاه خ. 124
نگاره‌ی 3-20: مرو و کِرَّه در پایین‌دست آسیاب نهم 125
نگاره‌ی 3-21: برم 125
نگاره‌ی 3-22: آب‌انبار؛ «بلکه‌دوتا» 127
نگاره‌ی 3-23: کتیبه‌ی برکه‌‌ی حاجی‌عابدی 128
نگاره‌ی 3-24: آب‌انبار با کاربردی دیگر 129
نگاره‌ی 3-25: حوض 130
نگاره‌ی 3-26: آبشار و بخشی از حوضُ‌فلکه‌ی آن و همان در نگاره‌ی هوایی دهه‌ی سی خ. 131
نگاره‌ی 3-27: استخرِ حاجی میرزاصادق 132
نگاره‌ی 3-28: گرمابه 133
نگاره‌ی 3-29: پُله 134
نگاره‌ی 3-30: نگاره‌ی هوایی استهبان در سال 1335 خ. با پیش‌ساختار استهبان 138
نگاره‌ی 3-31: نخستین خیابان شهر: خیابان مغربی (دید از جنوب و آبشار به چنار آب‌بخش) 140
نگاره‌ی 3-32: آب‌بخش در نگاره‌ی هوایی سال 1335 خ. 145
نگاره‌ی 3-33: انگاره‌ی یک استهبانی از آب‌بخش و پیرامون آن از دهه‌ی بیست تا پنجاه خ. 146
نگاره‌ی 3-34: بازار در نگاره‌ی هوایی سال 1335 خ. 153
نگاره‌ی 3-35: سنگ‌نبشته‌ی گوهریه؛ بازمانده‌ای از سده‌ی پنج مه. 170
نگاره‌ی 3-36: جای‌گزینی خواج و درشت‌دانگی بافت 171
نگاره‌ی 3-37: مسجد باغِ مو (ماهان) 173
نگاره‌ی 3-38: سگ‌نبشته‌ای فرمان‌داری یولقلی‌بیگ افشار در استهبان از سوی شاه‌طهماسبِ صفوی 177
نگاره‌ی 4-1: درخت‌مانندی شهر استهبان 186

فهرست نقشه‌ها
نقشه‌ی 2-1: گام‌های رشد جلفا 52
نقشه‌ی 2-2: جایگاه زاینده‌رود و مادی نیاصرم در محله‌بندی بخشی از اصفهان 53
نقشه‌ی 2-3: بخشی از شهر یزد با راه‌ها و کاریزها (گردی بزرگ در نیمه‌ی بالایی = محله‌ی وقت‌وساعت) 56
نقشه‌ی 2-4: بندر لافت 61
نقشه‌ی 2-5: لندن در 1806 م. 62
نقشه‌ی 2-6: بخشی از ونیز با آب‌راه‌های آن 65
نقشه‌ی 2-7: آمستردام و چیرگی آب 68
نقشه‌ی 2-8: تلچ و میدانی کشیده در میان دریاچه‌ها 69
نقشه‌ی 2-9: آنتورپ 1624 م. 70
نقشه‌ی 3-1: جای‌گیری استهبان 77
نقشه‌ی 3-2: سوی باختری آب‌های روان استهبان 82
نقشه‌ی 3-3: استهبان و رهنمونی آب بر محور مخروط‌افکنه 83
نقشه‌ی 3-4: سوی جنوبی-شمالی شیب در استهبان 84
نقشه‌ی 3-5: صورت فارس از جیهانی 87
نقشه‌ی 3-6: نقشه‌ی شهر استهبان بر پایه‌ی نگاره‌ی هوایی آن در آذر سال 1343 خ. 136
نقشه‌ی 3-7: بافت فرسوده‌ی استهبان 137
نقشه‌ی 3-8: نخستین نقشه‌ی استهبان در سال1330 خ. 137
نقشه‌ی 3-9: ساختار خیابان مغربی 141
نقشه‌ی 3-10: ساختار میدان آب‌بخش 143
نقشه‌ی 3-11: ساختار کوی تیرونجان 149
نقشه‌ی 3-12: ساختار کوی اهر 151
نقشه‌ی 3-13: ساختار راسته و میدان بازار 154
نقشه‌ی 3-14: ساختار کوی میری 157
نقشه‌ی 3-15: ساختار کوی کزمان 159
نقشه‌ی 3-16: ساختار کوچه‌شاه 161
نقشه‌ی 3-17: ساختار کوچه‌ی خلوت 163
نقشه‌ی 3-18: ساختار پنار کزمان 165
نقشه‌ی 3-19: ساختار نرسنو، پنار تیرونجان و پیرمراد 167
نقشه‌ی 3-20: شهر استهبان 168
نقشه‌ی 3-21: دوره‌های رشد و گسترش استهبان تا آغاز دهه‌ی چهل خ. 181
نقشه‌ی 4-1: ساختار شهر استهبان بر پایه‌‌ی سامانه‌ی سنتی پخشایش آب 183
نقشه‌ی 4-2: نمایی از زنجیره‌ی رده‌ها در سامانه‌ی راه‌ها 187
نقشه‌ی 4-3: بر هم افتادگی سامانه‌ی سنتی پخشایش آب و راه‌های استهبان 190
نقشه‌ی 4-4: زیرسامانه‌ی آب‌انبارها 191
نقشه‌ی 4-5: زیرسامانه‌ی عناصر مذهبی 192
نقشه‌ی 4-6: نمایی از دوره‌های رشد و گسترش استهبان از از دهه‌ی سی تا نود خ. 195
نقشه‌ی 4-7: روند دور شدن و تهی شدن استهبان از ساختار سنتی از دهه‌ی سی تا نود خ. 196
نقشه‌ی 4-8: الگوی پیش‌نهادی برای بازتعریف ساختار شهر استهبان 204

فهرست نمودارها و جدول‌ها
جدول 1-1: فهرست پیشینه‌ی پژوهش 25
نمودار 1-1: فرآیند انجام پژوهش 30
جدول 2-1: ارزیابی برخی نگریه‌ها درباره‌ی ساخت اصلی شهر 39
جدول 2-2: گونه‌بندی بازتاب آب بر ساختار شهر 74
نمودار 3-1: پروفیل بلندا به متر، هم‌سو با شیب نقشه‌ی 3-5 85
نمودار 3-2: پروفیل درصدِ شیب، هم‌سو با شیب نقشه‌ی 3-5 85
جدول 3-1: بسامد کاربرد نگارش‌های گوناگون نام استهبان 98
جدول 4-1: معیارها و راه‌بردهای بازتعریف ساختار کنونی شهر استهبان 200

بخشِ نخست:
کلیات پژوهش

پیش‌گفتار
• در نوشتار این پژوهش تلاش شده است تا هر چه بیش‌تر از واژگان پارسی برای به‌نیرو کردن این زبان و افزودن بر گنجینه‌ی واژگان‌اش، بهره گرفته شود. جاهایی نیز نگارنده به برساختن واژه دست یازیده است.
• شیوه‌ی نوشتار همه‌ی نوشته‌های وام‌دهنده، با شیوه‌ی نگارش این پژوهش یک‌سانیده شده است.
• بهره‌گیری از واژگان پارسی و برساخته، با سرودمند شدن نوشتار، بسیار دگرگونی دارد. به دید می‌آید که تنها و تنها از روی تازگی و همیشگی نبودن واژگان، چنین انگاریده می‌شود!

مقدمه و طرح موضوع
از پرسش‌های بنیادین مردمان امروز در سرتاسر جهان، یکی هم این که یک شهر بر پایه‌ی چه چیزی پیدا شده، رشد کرده و دگرگونی یافته یا روندِ نابودی را پیموده و از میان رفته است؟
به دید می‌آید که بسیاری از شهرهای پهنه‌های خشک و نیمه‌خشک، برآمده و ساختاریافته از «آب1» هستند. آب بر پایه‌ی ویژگی درخورِ زندگی‌بخشی خود، بازتابی بسیار فراوان در زندگی آدمیان دارد و شهرها و روستاها که جایگاه‌ زندگی ایشان هستند، در پیوندی سرراست با آب خواهند بود. رشد و گسترش، پیرامون سرچشمه‌ها و جای‌های پخشایش و گذرِ آب، از بایسته‌ترین نمودهای این پدیدار به شمار می‌رود.
ناگفته نباید گذاشت که به پیوند شهر و آب از سویی دیگر هم می‌توان نگریست و آن هم در نمونه‌هایی چون «آمستردام2»، «ونیز3» و «لندن4» است که در برابر شهرهای خشک و نیمه‌خشک، اینان با فراوانی آب روبه‌رو هستند و این فراوانی به گونه‌ای دیگر بر ساختاریابی این شهرها بازتاب داشته است.
به هر روی جایگاه آب را در زندگی آدم و شهرها نادیده نمی‌توان گرفت و این خود می‌تواند دست‌مایه‌ی پژوهش‌های گسترده‌ای باشد. پژوهش‌هایی درباره‌ی بسیاری از شهرهای امروز ایران که بخش‌های کهن و ساختارهای هم‌بسته‌ی آن‌ها رها شده‌اند، چنان‌چه روز به روز بر فرسودگی آن‌ها انباشته می‌شود تا جایی که دیگر چاره‌ای جز ویرانی و پاک‌سازی آن‌ها نمانده است یا چنان پای خودرو به درون و دلِ آن‌ها گشوده شده که چیزی از هویت و یگانگی آن‌ها بر جای نمانده است. شهرهایی پیرامونِ بخش‌های کهن، گسترش و نمود یافته که هیچ بویی از هویت، یگانگی و بارزه‌های کهن و پیشینی شهر را با خود ندارند؛ کالبدی بی‌جان که در بیش‌تر نمونه‌ها از همان آغاز دست به گریبان گونه‌های گوناگونی از فرسودگی است.
باید گفت که گذشته از یک کنج‌کاوی و کششی همه‌گیر برای جست‌وجو و ریشه‌یابی بسیاری از چیزها، شناخت گذشته، ریشه و پیشینه‌ی یک شهر، بخشی درخور از دانش شهرشناسی و شهرسازی به شمار می‌رود که در پناهِ آن، شناختی فراگیر و دانشورانه از بافتِ تاریخی و معماری شهرها و گنجینه‌ای از آگاهی‌ها و گزارش‌های دسته‌بندی شده همراه نگاره‌ها و نقشه‌های گوناگون درباره‌ی آن‌ها به دست می‌دهد تا شاید کمی از این ویرانی رو به فزونی و تندشان کاسته شود و بتوان به یک برنامه‌ریزی و طراحی اندیشیده و آینده‌نگر برای آن‌ها دست یازید و به رشدی پایدار بر پایه‌ی هویت شهری رسید.
چالش و بایستگی پژوهش
«و هر چيز زنده‌ای را از آب پديد آورديم» (قرآن مجید، 1385: 325) و چنان‌چه در سوره‌ی نور دوباره می‌گوید: «و خدا هر جنبنده‌ای را از آب بیافرید» (همان: 357). در «وندیداد» نیز «اهورامزدا» به «جم» در ساختن «ورجمکرد»

پایان نامه
Previous Entries منبع مقاله درباره حرکت جوهری Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع ساختار شهر، اقتصاد کشاورزی، بافت تاریخی شهر، دانشگاه تهران