تحقیق درمورد زیست جهان، علوم اجتماعی، طبقه اجتماعی، زندگی روزمره

دانلود پایان نامه ارشد

2-3- بخش سوّم: هویّت و هویّت فرهنگی 37
2-3-1- هویّت 37
2-3-2- هویت فرهنگی 38
2-3-2-1- هویّت ملّی 40
2-3-2-2- هویّت دینی 42
2-3-3- ارزش‌های سازنده هويّت فرهنگي 42
2-4- بخش چهارم: مبانی نظری 43
2-4-1- نظریه پیتر برگر 43
2-4-2- نظریه استوارت هال 47
2-4-3- آنتوني گيدنز 52
2-4-4-ریچاردجنكينز 55
5-2-چارچوب نظری: 61
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
3-1- روش پژوهش 65
3-2- ویژگیهای میدان و افراد مورد مطالعه 66
3-3- روش انتخاب افراد موردپژوهش 66
3-4- تعریف مفاهیم اصلی پژوهش 68
3-5- تکنیکهای مورداستفاده برای گردآوری داده ها 70
3-5-1- مطالعات اسنادی 70
3-5-2- مشاهده 71
3-5-3- مصاحبه نیمه ساخت یافته 72
3-5-4-محورهای مصاحبه 72
3-5-5-روش تحليل داده های مصاحبه 73
فصل چهارم: یافته های تحقیق
4-1- یافته های کیفی 78
4-2-یافته های کمی 92
فصل پنجم: نتیجه گیری
5-1- جمع بندی یافته های کیفی 98
5-2- جمع بندی یافته های کمی 104
5-3-نتیجه گیری 105

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه
مسئله هویّت از مضامین مهمی است که هم در بعد فردی و هم در بعد اجتماعی و فرهنگی می‌تواند نمایانگر ویژگیهای فرد و جامعه باشد. مطالعه وضعیت و تغییرات هویّت اجتماعی و ابعاد گوناگون آن از جمله هویّت ملی، هویّت فرهنگی، هویّت قومی ابزار گویایی برای فهم شرایط و اوضاع واقعی و موجود جامعه است.زیرا هویّتها، هم مسبوق به ارزشها و نگرشها هستند و از آن سرچشمه میگیرند و هم بر اعمال فردی و جمعی تأثیر میگذارند.
در ایران بهویژه در طول دهه گذشته مسئله هویّت و تغییرات و چالشهای هویّتی بهویژه در میان جوانان و زنان مورد توجه و مطالعه قرار گرفته و در این زمینه پژوهشهای متعدّدی انجام گرفته است.
در همین راستا با توجه به دگرگونیهای ساختاری ناشی از مدرنیزاسیون و تغییرات فرهنگی ناشی از مدرنیسم بهویژه در میان نسلهای جدید و زنان که ورود و مشارکت بیشتری در عرصههای تحصیلی و شغلی داشتهاند، ارزشها و نگرشهای جدیدی ایجاد شده است که الگوهای سنتی اندیشه و عمل و در نتیجه هویّتهای زنانه موجود را زیرسؤال برده است. تفاوت و گاه تضاد الگوهای فکری وعملی سنتی و جدید که در اثر عوامل گوناگونی روی میدهد، چالشهای هویّتی گوناگونی را ایجاد میکند. چند و چون این تغییرات هویّتی بهویژه در بعد فرهنگی مطالعات وسیعی را ایجاب میکند تا هم روند تغییرات فرهنگی ترسیم شود و هم بتوان برای رفع چالشها و تضادهای هویّتی که همواره موجب تنشهای فردی و اجتماعی است چارهجویی کرد.
یکی از منابع تغییرات هویتی بهویژه در بعد فرهنگی تجربه زیست جهانها و محیطهای زندگی جدیدی است که هم شرایط جدیدی را به افراد تحمیل میکند و هم آنها را با محیطهای جغرافیایی و اجتماعی جدید آشنا میسازد. نمونهای از این موارد در مورد دختران جوانی مصداق دارد که برای ادامه تحصیل از شهر وخانواده خود دور شده و به شهری دیگر و به محیط زندگی خوابگاهی وارد میشوند. در این راستا در پژوهش حاضر در نظر داریم زندگی خوابگاهی و تجربه زندگی دور از محیط آشنا و بسته خانواده و مواجه شدن با افراد گوناگون را بر هویّت فرهنگی دختران ساکن در خوابگاه مورد مطالعه قرار دهیم .
باید دید دانشجویانی که با زیست جهان جدید خوابگاه مواجه میشوند،با گذار از شرایط وابستگی به خانواده به شرایط استقلال نسبی و در وضعیتی که چه بسا نیازهای اولیّه آنان به راحتی قابل رفع نباشد و همچنین زندگی با افراد دارای خلق و خو، منش و الگوهای رفتاری مختلف چه تغییراتی را در طرز فکر و نگرش و رفتار تجربه میکنند و در معرض کدام تغییرات هویّتی و فرهنگی قرار میگیرند.
شرایط فرهنگی شهر محل تحصیل، خود از عوامل ناپایداری افراد محسوب میشود. برای مثال شخصی که محل سکونتش شهری کوچک و یا شهرستانی آرام بوده، با ورود به یک کلانشهر شلوغ برای تحصیل، ناگهان وارد محیطی میشود که باید مناسبات جدیدش را با ویژگیها و الزامات جدیدی تنظیم کند. تقلید صرف، تسلیم فرهنگی، خودباختگی و از خود بیگانگی خطری است که فرد را تهدید میکند. از طرف دیگروجود تعصب قومیّتی در فرد سبب انزوای او از محیط اجتماعی جدید میشود.
1-2- بیان مسأله
هویّت روشن و نسبتاً با ثبات یکی از نیازهای شخصیّت انسانی است. هویّت زمانی آشکار میشود که انسان با دیگر هویّتها و طرز فکرهای مختلف و نقشهای جدیدی که به عهده میگیرد مواجه میشود. مادام که غیری در کار نباشد، انسان از ویژگیهای خودش آگاه نمیشود و هویّت شکل نمیگیرد(مانی،1374: 14) و گاه هنگام تماس هویّتها با هویّت غیر،تغییر و تحولاتی در هویّت خودی بوجود میآید. به دليل فراگير بودن مفهوم هويّت در حوزههاي فرهنگ،اجتماع، سياست و اقتصاد، مردمشناسان، جامعهشناسان و علماي عام سياست و اقتصاد به مطالعه درباره آن همّت گماردهاند و از زوایای مختلفی آن را مورد بحث و برّرسی قرار دادهاند. امّا آنچه در این پژوهش مورد تأكيد بيشترواقع شده هویّت فرهنگی است که از ابعاد مهّم هویّتی، به شمار میآید، چون با ارزشها و نگرشهای فرد ربط وثیقی دارد.
در تعریف هویّت فرهنگی در دایرهالمعارف علوم اجتماعی چنین آمده است: هویّت فرهنگی احساس تعلّق و همبستگی به جامعه و فرهنگ آن است که در رفتار همه اعضای آن جامعهوجود دارد و سبب تمایز اعضای این جامعه از سایر جوامع میشود. هویّت فرهنگی باعث میشود فرد در مقابل هنجارها و ارزشهای جامعه خود احساس تعهد و تکلیف کند و در امور مختلف آن مشارکت جوید و انتظارات جامعه خود را پاسخ گوید و در مواقع بحرانی سرنوشت جامعه و غلبه بر آن بحران برای او مهّم باشد.شایان ذکر است که احساس تعلّق جمعی مستلزم حمایت جمع مذکور از فرد نیز هست و رابطه دو طرفه بین فرد و جمع را ایجاب میکند (باقر ساروخانی، 1375: 60). خلاصه آنکه هویّت فرهنگی متضمن احساس تعلّق به فرهنگ و جامعه است به گونهای که اعضای یک جامعه یا گروه را از سایر گروهها متمایز نماید.هویّت فرهنگی بواسطه تعهد عملی که در فرد ایجاد میکند پیامدهایی دارد (باقر ساروخانی، 1375: 61).
هر فرهنگی که در فضا، مكان و زمان خاص شکل میگیرد هرچند ممكن است در طول زمان تغییر كند، اما كاركردها و رویههای فکری و رفتاری خاص خود را به دنبال دارد.فرهنگها نه منسجم و همگناند و نه در سكون و ثبات دائمی،بلکه ذاتاً چندسویه، تغییر پذیر و باز هستند. به علاوه محیطهای متفاوت، بر روی انسان و رفتار و هویّت او تأثیر میگذارد،درواقع هویّت ما در فرایند تعامل با دیگران و تعامل با محیط تغییر میکند. محیط جدیدی مانند خوابگاه و برخورد با انسانهای جدید باعث شكلگیری روابط، تجربهها و اتفاقات جدیدی میشود. داشتن ارتباط طولانی و زندگی كردن با افرادی كه هم اتاقی نامیده میشوند سرآغاز تأثیر و تأثّرهای بسیار است و از طرف دیگر الگوهای رفتاری متفاوت به ویژه عدم رعایت حقوق دیگران، مجادلههای فرهنگی، اعمال تعصب، دخالتهای سایرین و كمبود امكانات زندگی همه و همه باعث ایجاد درگیریها و مشكلات گوناگونی میشود كه به طور مستقیم یا غیر مستقیم بر رفتارها و تعاملات افراد ساکن در خوابگاه اثر میگذارد.
خوابگاه در نظر ما محل سكونت موقت، مکانی با امكانات محدود و اولیّه است كه دانشجو برای ادامه تحصیل در آنجا استقرار پیدا میكند. فرد با ورود به خوابگاه از محیط آشنایی كه سالها در آن زندگی كرده جدا می‌شود و در محیط جدید و متفاوتی قرار می‌گیرد. زندگی در این محیط جدید با افرادی از فرهنگ‌ها و سلیقه‌های گوناگون منجر به شكلگیری تعاملات خاصی می‌شود، که چه بسا هویّت فرهنگی فرد را در معرض تغییر و تحوّل قرار دهد. در نتیجه ممکن است وقتی که این افرادبا این الگوهای جدید به شهر و خانواده و فرهنگ بومی خود برمیگردند، با چالشهای جدّی هویّتی مواجه شوند و نابسامانیهایی را در سطح فرد، خانواده و اجتماع ایجاد کنند. آنچه كه در این تحقیق مورد بررسی قرار می‌گیرد، مسئله‌ی تغییرات فرهنگی و هویّتی در میان دانشجویانی است که در شهر محل تحصیلشان در خوابگاه سکونت میگزینند. در اين راستا بحث هويّت فرهنگی در ميان قشر دانشجو به مثابه نقطه كانوني مسأله هويّت از اهميّت شاياني برخوردار است، دانشجويان به سبب ویژگی سنی و جوان بودن و نیز به خاطر گستردگی شبكه روابطشان با افراد داراي هويّتهاي مختلف، و تفکّر نقّادانهای که در مورد سنتها و رویّههای فکری و عملی زندگی دارند بيشتر در معرض مسائل و چالشهاي هويّتی قرار دارند. زیرا از یک سو فضای دانشگاه بخصوص خوابگاه، آنها را با ارزشها و نگرشها و الگوهای جدید اندیشه و عمل آشنا میکند و از سوی دیگر خانواده و بدنه جامعه بزرگتر معمولاً انتظار حفظ و پیروی از فرهنگ سنتی را از آنها دارد. این وضیعت در بیشتر اوقات به هویّتهای ترکیبی و چندگانهای منتهی می‌شود که با هویّت مورد انتظار جامعه و حتی خود نظام آموزش عالی کنونی ایران متفاوت است. به عبارت دیگر، جوان بودن دانشجويان به اضافه چندگانه‌شدن زیست‌جهان‌های آنها (به قول برگر)، تأثیرات رسانه‌ای مدرنیته(به ویژه رسانههای غیر رسمی) موجبات ترکیبهای خاص هویّتی دانشجویان را فراهم می‌آورد. در این موقعیتِ هویّتیِ پیوندی، عناصر مختلفی از گفتمانهای مختلف سنت(مانند مذهب) و مدرنیته(مانند سکولاریسم و ملّی‌گرایی) دیده می‌شود که موجب تفاوت هویّتهای دانشجویی با سایر قشرهای جامعه ميشود.
آغاز زندگی دانشجویی چالشهای خاص خود را به همراه دارد. احساس تنهایی، جدایی از خانواده و دوستان و شبکه ارتباطات اجتماعی، زندگی در شهری جدید، آشنایی و مواجهه با فرهنگ و افراد مختلف، تأمین هزینههای زندگی، امتحانات و آزمونهای گوناگون درسی و جا به جاییهای مکرّر در مسیر خانه و خوابگاه به طور بالقوّه موجب ایجاد تنشهایی در زندگی روزمره آنها میشود.
ورود به خوابگاه از طرفی تصویر و رویای بی نظیر استقلال از خانواده و زندگی با دوستان هم سن و سال را در ذهن ایجاد می‌كند. اوّلین روزهای زندگی دانشجویی بدون حضور خانواده، در شهری غریب با افرادی از فرهنگهای مختلف و شخصیّتهایی متفاوت با اسكان در اتاقهای كوچك و بدون امكانات رفاهی كافی است تا همه ذهنیّتهای قبلی را از میان ببرد.
محیط خوابگاهی مجموعهای از افراد از فرهنگهای گوناگون را در خود جمع میکند. در این مجموعه برخی فرهنگ خود را برتر می‌دانند و تلاش برای گسترش آن دارند و برخی دیگر که تأثیرپذیری بیشتر و یا قدرت مقاومت کمتری دارند، مغلوب شده و لذا فرهنگ بومی‌آنها کمرنگ می‌شود.
افرادی که در خوابگاه زندگی میکنند معمولاً براساس ویژگیهای مشترکی مثل رشته تحصیلی، طبقه اجتماعی، قومیت و زبان یا همشهری بودن تشکیل گروه داده و قواعد خاصی برای زندگی كنار هم تعیین میكنند. فرهنگ خوابگاهی از یك طرف دربردارنده همدلی، همکاری، احساس مسئولیت بیشتر، تحمل سختی ها و ناملایمات و دوری خانواده و از طرف دیگر موجد احساس آزادی و استقلال و آشنایی با آداب و رسوم و زبان ها و هویّتهای دیگر است.
تبعات ناشي از این دگرگونیهای هویّتی و رفتاری گسترده است.خشونت و پرخاشگري اوليّن نتيجه ضعف در برقراري ارتباط با ديگران و شناسايي محيط و سازگاري با آن است، عادات، رفتار و عقاید خاصّی که در اثر زندگی در خوابگاه ایجاد میشود، چه بسا بعد از زندگی خوابگاهی نیز تداوم یابد.
در تحقیقی که توسط مرکز امور زنان و خانواده درمورد مشکلات هویّتی دانشجویان در خوابگاههای دانشجویی انجام شد45 درصد از آنها دچار چالشهای هویّتی، 68 درصد دچار احساس ناامنی و عدم امنیت و 57 درصد دچار بیگانگی اجتماعی بودند1.
با توجّه به آنچه ذكر آن رفت پژوهش حاضر به برّرسي و مطالعه هویّت فرهنگی دخترانساکن در خوابگاه ميپردازد.

1-3- اهميت و ضرورت تحقیق
موضوع هويّت در طول تاريخ همواره در زندگي بشر مطرح بوده و از زواياي مختلف و رويكردهاي متفاوت به آن پرداخته شده است. فيلسوفان، انسانشناسان،جامعه شناسان و … هر كدام به شيوههاي متفاوتي در صدد كشف جنبهها و ابعاد آن بر آمدهاند. با اين اوصاف باز هم موضوع هويّت مورد سؤال بوده است. اينكه ماكيستيم؟

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد کیفیت افشا، نقدشوندگی، بازده مورد انتظار، بازده سهام Next Entries تحقیق درمورد منابع معرفت، ازخودبیگانگی، توسعه انسانی، دانشگاه تهران