منبع پایان نامه ارشد درمورد دوره ایلخانی، تحلیل آماری، دوره سلجوقی، دوره صفوی

دانلود پایان نامه ارشد

وزارت علوم، تحقیقات و فناور
2-8- نقوش 35
2-9- نقوش مورد استفاده در تذهیب 38
2-9-1- نقوش هندسی 38
2-9-2- نقوش گیاهی 40
2-9-3- نقوش اسلیمی 41
2-9-4- نقوش ختايي 47
2-10- نمادها و رموز متجلی در نقوش تذهیب 48
2-10-1- نقش درخت 49
2-10-2- گل نیلوفر آبی 50
2-10-3- پیچک 50
2-10-4- عنصرخلاء 50
2-10- 5- خطوط و دایره 51
2-10- 6- اعداد 51
2-11- اهمیت مفهوم رنگ در تذهیب 52
2-11-1- طلایی 56
2-11-2- آبي 56
2-11-3- سبز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………57
2-11-4- قرمز………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..57
2-11-5- سفيد………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………58
2-11-6- سياه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..58
2-12- اصطلاحات و آرایههای به کار رفته در تذهیب…………………………………………………………………………………………………………………….59
2-13- شيوه تذهیب قرآنهای خط کوفی سدههای اولیه اسلام…………………………………………………………………………………………………….63
2-14- تذهیب دوره سلجوقی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..67
2-15- تذهیب قرآن در دوره ایلخانی………………………………………………………………………………………………………………………………………………74
2-15-1- ویژگیهای تذهیب قرآنهای دوره ایلخانی……………………….. ……………………………………………………………………………….80
2-16- کتابآرایی و تذهیب قرآنها در دوره تیموریان……………………………………………………………………………………………………………………85
2-16-1- ویژگیهای نقش و رنگ در قرآنهای عصر تیموری………………………………………………………………………………………………………..92
فصل سوم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
معرفی و تحلیل سرسورههای قرآنهای آستان قدس رضوی از صدر اسلام تا دوره صفوی…………………………………………………………….95
3-1- سرسوره……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………96
3-1-1- سرسورههای سدههای نخستین اسلامی و دوره عباسی………………………………………………………………………………………….97
3-1-2- تحلیل آماری سرسورههای سده نخستین اسلامی و دوره عباسی………………………………………………………………………..120
3-2- سرسوره‌های دوره سلجوقی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..126
3-2-1- قرآن عثمان بن وراق……………………………………………………………………………………………………………………………………………..141
3-2-2- قرآن راوندی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..146
3-2-3- تحلیل آماری سرسورههای دوره سلجوقی……………………………………………………………………………………………………………..156
3-3- سرسورههای دوره ایلخانی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….162
3-3-1-تحلیل آماری سرسورههای دوره ایلخانی……………………………………………………………………………………………………………….179
3-4- سرسورههای دوره تیموری……………………………………………………………………………………………………………………………………………………185
3-4-1- تحلیل آماری سرسورههای دوره تیموری………………………………………………………………………………………………………………198
فصل چهارم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
4-1- مقایسه آماری سرسورههای چهار دوره…………………………………………………………………………………………………………………………………207
نتیجهگیری……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
گزارش کار عملی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….220

فهرست جدولها

فهرست شکلها و تصاویر

مقدمه
هنرهای شکلی و تزئین از قدیمالایام در بین هنرمندان رواج داشته است. با ظهور اسلام زمينه رشد و شكوفايي هنر آراستن و تذهیب کتب دینی و نقاشی و مصورسازی مساجد فراهم شد. از آنجا که محور همه هنرها، توجه و تأثیرپذیری از قرآن بوده است؛ لذا اهميت تزئين و زيبایی قرآن مجيد موجب افزايش فعاليت هنرمندان گرديد و خوشنويسي را كه يكي از هنرهاي كليدي دوره اسلامي است، شكوفا كرد. اعجاز كلام قرآن و تقدس و اولوهيت آن موجب شد كه هنرمندان در جهت زيبا ساختن حروف به طوريكه بيننده را مسحور خود سازند، گام‌هاي مؤثري بردارند.
در ابتدای دوران اسلامی بهرهگیری از تذهیب به ندرت صورت میگرفت و نقوش به کار رفته در آن از تجرد کافی برخوردار نبود. این شاخه هنری کمتر به صورت منفرد مورد توجه قرار گرفت و بیشتر درخدمت سایر هنرهای اسلامی بود. به عبارت دیگر تذهیب در وجه کلی خویش مکملی بر خطاطی بود که از قرون اولیه هجری در کنار خوشنویسی، به اشاعه فرهنگ غنی اسلامی پرداخت (افشار مهاجر، 1380: 18).
هنر تذهيب قرآن رشدي محدودتر از خط داشت زيرا نگارش متن قرآن خود مستقيماً آن را طلب نمي‌كرد. بهعلاوه ترس از اضافه شدن هر عنصر زائدي به متن قرآن، تذهيب را محل تأمل قرار مي‌داد. با قطع و اطمينان مي‌توان گفت همين ترس توأم با احترام بود كه جريان رشد تذهيب را دقيقاً در مجاري صحيحي سوق داد و نيل به آن نتيجه‌اي را تضمين كرد كه همگان بر صحت‌ حيرت‌آورش متفق‌القولند (لينگز، صفحه:71). به بیان دیگر خود قرآن داراي مجال‌هايي است كه مذهب را برای افزودن عناصر و آرایهها تحريك مي‌كرد. به استناد آثار به جای مانده در قرآنهای خطی، سرلوحه سوره و فاصله ميان آيات شاخص‌ترين و اولین مکانهایی بودند که قابلیت تزئین یافتند. در ابتدا، این تزئینات شامل کتیبه بسیار ساده عنوان سوره و عدد آیات، به خط کوفی، بدون نقطه و اعراب بوده که با قلم زر و تحریر مشکی نوشته میشده است اما بهتدریج و همزمان با تغییراتی که در زمینه خط صورت گرفت تذهیب نیز دچار تحولاتی شد که با خط تغییر یافته هماهنگی کامل داشت و به آرایش کتب خطی غنا و شکوه بیشتری میداد (قندهاریون، 1389: 15).
به نظر میرسد اولین موضع تزئین سرسورهها بودهاند. سرسورهها محلهایی بودند که مذهبان آنها را با استفاده از اشکال هندسی، ستارگان، گل و بوته، شاخهها و برگها، انواع ترنج و غیره و با استفاده از رنگهای طلا، لاجورد، شنگرف، سبز و نقره، تزئین و تذهیب میکردند.
اهمیت تذهیب در کتابآرایی و بهویژه نقش اثرگذار آن در تزئین سرسورهها تا بدان جاست که معمولا در بررسی و تعیین تاریخ آثار میتواند بهعنوان مهمترین فاکتور ارزیابی نسخههای قرآنی، مورد استفاده قرار گیرد. چرا که این امر در قرآنهای بدون تاریخ کمک میکند تا با قطعیت بیشتری درباره تاریخ احتمالی قرآنها نظر دهد. لذا در این پژوهش سرسورهها بهعنوان شاخصترین مکان برای نشان دادن این نقوش مد نظر قرار گرفته تا به مطالعه سیر تحول آنها در چهار دوره صدر اسلام، سلجوقی، ایلخانی و تیموری بپردازد.

فصل اول
کلیات پژوهش

1-1- تعریف، بیان ضرورت و اهمیت مساله
در سدههای آغازین حاکمیت اسلام، هنر کتابآرایی شامل کتابهای مذهبی و بهخصوص کلامالله مجید میشده است و آرایش کتابها مشتمل بر نقوش هندسی و غیرهندسی بود که در سرفصل سورههای مبارکه قرآن، لابلای سطور و حاشیه صفحات مورد استفاده قرار میگرفت. عدم رغبت هنرمندان اسلامی به تقلید از طبیعت، تاکید بر مفاهیم ذهنی و نمادین، چکیدهنگاری و نقشمایههای تزئینی از ویژگیهای شکلی مشترک این نقوش میباشد.
از آنجا که هنر تذهیب در آرایش کلامالله مجید بیشتر مورد استفاده قرار میگرفت و دارای بار معنایی غنی اسلامی بود لذا تذهیب قرآنهای مختلف در طول تاریخ تا دوره معاصر مورد مطالعه قرار گرفت و ویژگیهای قومی، ساختاری و ترکیببندی آنها تحقیق گردید.
تاکنون بیشتر بررسیها و تحقیقات صورت گرفته درخصوص تذهیب قرآن بهصورت کلی بوده است، به شکل اختصاصی در زمینه سرسورهها کار خاصی انجام نگرفته و اگر مطلبی هم نوشته شده، نقیصههایی داشته است. اما شناخت هرچه بیشتر این هنرها منوط به پرداختن به جزئیات، تحلیل ویژگیها و در کنار هم بررسی کردن آنها میباشد. لذا در این تحقیق سعی بر آن بوده که با توجه به احساس نیاز برای پرداختن به چنین موضوعی و شناسایی بهتر شاخصههای هنری قرآن، با تحلیل نقوش در دورههای مختلف تاریخی از صدر اسلام تا دوره صفوی، ویژگیهای شکلی و تذهیبهای این دوران و همچنین دلایل بهکارگیری سرسورهها در این کتب قرآنی مشخص گردد.
بر این اساس، پژوهش حاضر ضمن بررسی شرایط تاریخی،

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های عدالت سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی، رفتار شهروندی، عدالت رویه ای Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد آستان قدس رضوی، جهان اسلام، کتاب مقدس، جامعه آماری