دانلود پایان نامه ارشد با موضوع امام خمینی، قرآن کریم، تفسیر قرآن، آیات و روایات

دانلود پایان نامه ارشد

فصل اول
كليات

مقدمه

خداوند بر بشر منت نهاد و انسان را به دو بال برای پرواز مجهز ساخت ، پروازی به سوی بی نهایت ؛ این دو بال بنا بر نامگذاری روایات یکی به رسول باطنی و دیگری به رسول ظاهری1 مشهور شد رسول باطنی همان خرد بشری بوده و رسول ظاهری پیامبران الهی هستند که با سیره عملی و کتاب آسمانی شان راه را به ما نشان داده اند ، در این میان بشریت که دارای دو قوه عقل و جهل یا دل و نفس بودند عده ای خواسته های نفسانی را بر خواسته های الهی ترجیح دادند و خواسته یا نا خواسته قدم در راه باطل و مخالفت با فرامین رسولان الهی باطنی و ظاهری نهادند و در هر راهی و زمینه ای که وارد شدند همه تلاششان این بود که به خواسته های نفسانی جامه عمل بپوشند هر چند نام خواسته های نفسانی را عناوین دلفریبی مانند عقل گرایی یا علم گرایی یا مانند آن بگذارند . این گروه اگر در تفسیر قرآن وارد شدند بر خلاف ظاهر آن دستور داه و نفس پرستی ها یا مصالح دنیویشان2 را مصداق تفسیر قرآن دانستند و لذا از طرف پیامبران و بویژه پیامبر اسلام ( ص)و ائمه (ع) موضع گیریهای تندی علیه اینان صورت گرفت تا شاید متنبه شده به راه حق باز گردند اما عده ای بر ضلالت خویش افزودند و عده ای نیز راه میانه را در پیش گرفتند و …
از زمان نزول قرآن تاکنون مسلمانان در پی فهم قرآن بوده تا این کتاب الهی را در زندگی خویش به کار بندند و در هر زمانی تحت تاثیر شرایط محیطی و فرهنگ و حکومت غالب در آن دوران یا دخالت پنهان و حساب شده اهل کتاب و بیگانگان و مغرضان یا به خاطر بی دقتی و مانوس نبودن با فرهنگ و زبان قرآن به گونه ای به تفسیر قرآن پرداخته اند و چه بسا به افراط و تفریطهایی دچار شده اند که گاه مایه درد سر و طعن شده است و خواندن قرآن را به قبرستان برای اموات محدود کرده و باعث مهجوریت این کتاب مقدس شده است3 ، حال آنکه در درجه اول آیات قرآن و سپس روایات پیامبر(ص) و ائمه هدی (ع) بهترین راهنما و راهگشای ما در فهم قرآن می باشد4 به شرط آنکه با این مجموعه بیگانه نباشیم و از اغراض و مطامع دنیوی چشم بپوشیم ؛ آنچه در این پژوهش در پی آنیم بررسی رویکردهای مختلفی است که راجع به فهم آیات و محتویات قرآن و مراتب آن پدیدار شده است .
محور اصلی مباحث در این نوشته بررسی دیدگاه اخباریان پیرامون فهم قرآن کریم و نقد آن با تکیه بر دیدگاه امام خمینی می باشد ، اشاره ای به دیدگاه فرقه قرآنیون نیز بدین جهت است که دیدگاهی مقابل اخباریان دارند ؛ در نهایت از آیات قرآن و روایات ائمه معصومین نیز در تبیین بیشتر گفته هایمان سود جسته ایم ، باشد که بتوانیم قدمی هر چند کوتاه درراه فهم درست قرآن کریم برداشته باشیم .

بیان مسئله
این تحقیق در پی آنست که دیدگاه اخباریان راجع به چگونگی و مراتب فهم قرآن کریم را با تکیه بر دیدگاه امام خمینی ( ره ) نقد و بررسی کند و در این رابطه به دیدگاه فرقه قرآنیون نیز اشاره ای نموده و ارتباط این دیدگاه را با دیدگاه اخباریان روشن خواهیم نمود ، همچنین در نقد دیدگاه اخباریان از دیگر آیات و وروایات نیز استعانت جسته ایم .
اهمیت و ضرورت
قرآن کریم کتاب هدایت و مایه رستگاری بشر است و این مطلب به کرات در آیات و روایات به چشم می خورد ؛ با وجود آنکه تحقیقها و تفاسیر زیادی در رابطه با قرآن و مفاهیم آن نوشته شده هنوز هم عده ای با تمسک به روایاتی ضعیف و غیر قابل اعتماد شبهه افکنی نموده ، فهم قرآن را دور از دسترس بشر عادی جلوه می دهند ، عده ای دیگر قرآن را بسیار ساده و پیش پا افتاده معرفی کرده و محتویات قرآن را در حد فهم عرب جاهلی عصر نزول پایین می آورند و بالاخره عده ای عقاید و نظرات شخصی خویش را بر قرآن تحمیل می کنند ، در این میان آنچه اهمیت بررسی دیدگاه اخباریان را روشن می کند این است که این گروه افکار و سخنان خود را با تکیه بر آیات و روایات بیان می کنند ، لذا شناختن این گروه و بررسی مبانی افکارشان ضرورت پیدا می کند .
پیشینه
از دیر باز تاکنون به صورت پراکنده در کتب تفسیرو علوم قرآنی و بویژه اصولی دیدگاه اخباریان راجع به فهم قرآن به بوته نقد کشیده شده و تقریبا همه اصولیان به مناسبت بحث به نقد اخبارین پرداخته اند که از جمله می توان به نقد شیخ انصاری در فرائد الاصول اشاره کرد اما نقد دیدگاه اخباریان با تکیه بر دیدگاه امام خمینی در جایی بیان نشده ؛ در رابطه با موضوع فهم قرآن به طور کلی و فهم قرآن از دیدگاه امام خمینی (ره ) به صورت اختصاصی مقالاتی نگاشته شده از جمله :
عمومی یا اختصاصی بودن فهم قرآن کریم ، محمد جواد حیدری5 ؛ظاهر و باطن قرآن ، محمد کاظم شاکر6 ؛ اندیشه های قرآنی امام خمینی ، جعفر نکونام7؛ مبانی و مراتب فهم قرآن ، علی اسعدی8 ؛ امکان و جواز فهم قرآن ، محمد تقی مصباح ، به نگارش غلامعلی عزیزی کیا9 ؛ بررسی امکان فهم و جوار تفسیر قرآن در دیدگاه فریقین ، محمد رضا مجیدی10 ؛ امکان و فهم صحیح قرآن کریم از منظر امام خمینی ( ره ) ابراهیم کلانتری11 ؛ ظهر و بطن قرآن ، سید حسین هاشمی12 ؛ معصومان و فهم ویژه آنان از قرآن ، سید رضا مؤدب13 ؛ شرایط باطنی فهم قرآن در نگاه امام خمینی ، مجید فلاح پور14 ؛ امام خمینی قرآن و تفسیر ، سید حیدر علوی نژاد15 ؛ رابطه متقابل کتاب و سنت ، علی نصیری16 ؛
ظهر و بطن قرآن کریم ، ابراهیم کلانتری17 ؛ حروف هفتگانه قرآن از نگاه امام خمینی ، سید رضا مؤدب18 ؛ روش تفسیری امام خمینی ، زین العابدین عبد السلام ـ مترجم موسی حسینی19 ؛ ویژگیهای قرآن از نگاه امام خمینی ، علی نصیری20 ؛ فهم پذیری قرآن ، محمد باقر سعیدی روشن21 ؛ بررسی برخی از منابع فهم ، علی اوسط باقری22 ؛ شبهات ظاهرگرایان در فهم قرآن ، علی اسعدی23 ؛ مصادر فهم قرآن ، محمد باقر سعیدی روشن24 ؛ فهم شریعت به استناد ظاهر کتاب و سنت با توجه به نظر امام خمینی ، صدیقه میر شمسی25 ؛ راهکارها و ابزارهای فهم و تفسیر قرآن ، عزت الله مولایی نیا26 ؛ شرایط باطنی فهم قرآن در نگاه امام خمینی ( ره ) ، مجید فلاح پور27 ؛ فهم قرآن از دیدگاه امام خمینی ( ره )، محمد علی تجری28 ؛ و…
همچنین پایان نامه های زیر نیز در رابطه با موضوع مورد بحث نگاشته شده است .
بررسی سندی و دلالی روایات اهل بیت (ع) در باب مراتب فهم قرآن نوشته محمد منتظری نجف آبادی ؛ بررسی سندی و دلالی روایات فهم قرآن نوشته زهرا هاشم آبادی ؛ مقارنه مکتب اخباری و اصولی نوشته فاطمه شریفی سدهی ؛ سیری در اندیشه عرفانی امام خمینی در تفسیر قرآن کریم نوشته علی محمد فلاحی ؛ نقد و بررسی دلیل اخباریان در رد اصولیان با تاکید بر قرن های 12 ، 13 و 14 نوشته طارق شریفی .
نو آوری این پایان نامه نسبت به نوشتارهای موجود در این زمینه ، طبقه بندی و بررسی محتوایی دیدگاه اخباریان است که به دو صورت نقد محتوایی روایات مورد تمسک شان و همچنین نقد مبانی آنان در مورد تفسیر قرآن بدان پرداخته ایم همچنین نگاهی اجمالی به دیدگاه قرآنیون داشته ایم زیرا این گروه تقریبا نو ظهور مقابل اخباریان بوده و معتقدند قرآن در تفسیر و تبیینش از غیر خودش بی نیاز است و در این راه به تفریط دست زده اند ؛ تلاش ما بر آن بوده که بتوانیم دیدگاههای یاد شده را با واقع بینی ، به صورت مستدل و با تکیه بر دیدگاه امام خمینی این اعجوبه روزگار به بوته نقد بگذاریم و قدمی بایسته در راه فهم قرآن کریم برداشته باشیم .
روش تحقیق
این تحقیق به روش کتابخانه ای نگاشته شده و تمام روایات و دیدگاههای مربوطه از آثار صاحبانشان یا کتب و مقالات موجود در این زمینه و نرم افزار های موجود گردآوری شده و سپس با استفاده از دیگر روایات ، آیات قرآن و نظرات بزرگان بویژه امام خمینی (ره )مورد بررسی و تبیین قرار گرفته است ، شایان ذکر است این نوشتار بیشتر جتبه بنیادی داشته اما تلاش نموده ایم در لابلای آن به تناسب موضوع ، اشاراتی نیز به جنبه کاربردی مباحث طرح شده داشته باشیم
سؤال اصلی
اخباریان در زمینه فهم قرآن چه نظری دارند و امام خمینی در این خصوص چه دیدگاهی دارد ؟
سؤالات فرعی
1. مبانی اخباریان راجع به فهم قرآن چیست ؟
2. من خوطب به از نظر اخباریان چه گسانی هستند؟
3. مراتب فهم قرآن چگونه است و دیدگاه اخباریان در این خصوص چیست ؟
4. اصولیان بویژه امام خمینی در مورد فهم قرآن چگونه استدلال می کنند ؟
فرضیه ها
اخباریان با تمسک به برخی روایات وآیات و تفسیر و تبیین آنها به طریق دلخواه خودشان ، آنها را مبنا قرار داده و معتقدند فهم قرآن تنها در اختیار افرادی خاص قرار دارد . طبق دیدگاه اخباریان مخاطبان قرآن (من خوطب ) کسانی هستند که قرآن به آنها وحی شده ، که همان پیامبر(ص) و ائمه اهل بیت (ع) می باشند .
از آنجا که قرآن کتاب هدایت برای تمامی بشریت و در همه زمانهاست هر کسی ، در هر عصر و زمانی متناسب با دانش و درک خویش قرآن را فهمیده و از آن بهره می برد؛ لکن اخباریان چون فهم قرآن را تنها در اختیار افرادی خاص می پندارند بنا بر این مراتب فهم نزد آنها معنایی تدارد .
اصولیان بویژه امام خمینی نیز فهم قرآن را برای همگان ( به شرط آشنایی با زبان عربی و مقدمات مورد نیار تفسیر ) امکان پذیر دانسته ؛ هر چند امام و دیگر بزرگان از جمله جوادی آملی معتقدند فهم قرآن دارای مراتب بوده و صفای دل و تهذیب نفس در این میان نقش کلیدی دارد .
اهداف تحقیق
1. تبیین و بررسی مقوله فهم قرآن از دیدگاه اخباریان و امام خمینی (ره ) .
2. بررسی مبانی مورد تمسک اخباریان به عنوان گروهی که بر مبنای روایات به تفسیر قرآن پرداخته اند .
3. بررسی نگاه امام خمینی به عنوان نابغه دوران معاصربه قرآن و تبیین دیدگاه ایشان به عنوان فردی که مجموع روایات مورد تمسک اخباریان و دیگر فرقه ها را بررسی نموده و تلاش در فهم مراد ایشان در نگرش عرفانی به تفسیر قرآن .
4. بررسی فهم پذیری قرآن با استفاده از آیات و روایات به دور از هرگونه تعصب و پیش داوری .
5. تلاش در ایجاد سازگاری بین دیدگاه اخباریان و اصولیان از طریق نگاه خاص امام خمینی به قرآن ومقوله تفسیر .

ساماندهی پژوهش
این پژوهش در یک مقدمه و چهار فصل تدوین شده ؛ در فصل اول پس از طرح مسئله ؛ بیان پیشینه ؛ ضرورت و روش تحقیق، فرضیه ها و اهداف تحقیق را بیان نموده و اصطلاحاتی مانند اخباری ، اصولی و … را تعریف نموده ایم ؛ در فصل دوم در مورد دیدگاه امام خمینی پیرامون فهم قرآن و مراتب آن به بحث و بررسی پرداخته ایم و تجلی خداوند در قرآن از دیدگاه امام و نتایج آن مورد بررسی و تبیین قرار گرفته است ، در فصل سوم ضمن بیان خلاصه ای از تاریخچه اخباریان و سرشناسان این فرقه مبانی اخباریان اعم از آیات و روایات در رابطه با فهم قرآن ، مخاطبان آن و چگونگی تفسیر آن مورد بررسی و تبیین قرار گرفته و نقد آن با دیدگاه امام خمینی مورد بررسی قرار گرفته و از دیدگاه دیگر اصولیان هم گهگاهی استفاده نموده ایم و اصطلاحا آن را نقد درونی نام نهاده ایم و بالاخره در فصل چهارم به نقد بیرونی دیدگاه اخباریان پرداخته ایم و با استفاده از آیات قرآن کریم و روایات مقابل دیدگاه اخباریان به نقد این دیدگاه و تبیین قابل فهم بودن قرآن و چگونگی استفاده از روایات در تفسیر پرداخته ایم و البته در این فصل نیز از دیدگاه امام و دیگران در تبیین گفته هایمان استفاده نموده ایم .
تعاریف و اصطلاحات
اخباری
منسوب به اخبار ، کسی که حکایات و قصص و نوادر را روایت کند، در مقابل اصولی و مجتهد ؛ در اصطلاح فقهای شیعه اخباری کسی است که فقط به ظاهر احادیث تمسک کند و به ادله عقلیه [ تمسک ] نکند29 ، این گروه از قرن یازدهم به بعد به صورت خاص در مقابل اصولیها قد علم نموده و محمد امین استرآبادی شاخص ترین فرد این گروه می باشد که با نوشتن کتاب « فوائد المدنیه » به صورت مبسوط دیدگاه اخباریان را بیان نموده است.
قرآنیون
دقیقا مقابل دیدگاه

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه استرآبادی، امام صادق، تفسیر قرآن، پیامبر (ص) Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع تفسیر عقلی، تفسیر قرآن، شهرستان قم، امام خمینی