منابع پایان نامه ارشد با موضوع پوشش خبری، تصویر ذهنی، وسیله ارتباطی، ساختارگرایی

دانلود پایان نامه ارشد

ما … بايد «اسطورهزدايي» از برنامههاي خبري باشد.(همان، 162)
حال اگر رسانه مورد اعتماد مخاطبان باشد، مخاطبان آن را واقعیت قلمداد میکنند. اگر نه، دست به «مقاومت نشانه شناختی» زده و تفسیر جدیدی از آن ارائه میدهند. فیسک معتقد است که نخبگان فکری و روشنفکران که‌ دارای قدرت نشانه‌شناختی (semiotic power) هستند، معانی مورد نظر خود را در آثار فرهنگی و هنری‌ می‌سازند؛ امّا آیا مخاطبان معمولی نیز همان معنایی را درک می‌کنند که مورد نظر نخبگان فکری است؟ به نظر فیسک،آن‌چه در عمل اتفاق می‌افتد نوعی مقاومت نشانه‌شناختی مخاطبان غیرنخبه است که بر اساس نظریه‌ی مخاطب فعال و مقاومت نشان دادن آنان در برابر معانی نخبه ساخته، صورت می‌گیرد. به نظر فیسک، مقاومت نشانه‌شناختی به حمایت از مردم در زندگی روزمره منجر می‌شود و به آنان‌ کمک می‌کند تا در برابر نوعی انقیاد (subjugation)مقاومت کنند.( کوثری،1384)
اعتماد، راز بقای یک رسانه در این دنیای متکثر رسانه ای است. چنانچه در دراز مدت اعتماد مخاطبان مخدوش شود «اثر بومرنگ»7 ایجاد شده و دیگر برای مخاطب، باور پذیر نیست. واژه Boomerang به‌معنای چوب خمیده‌ای است که پس از پرت شدن به‌سوی پرتاب‌کننده برمی‌گردد. تأثیر بومرنگی را می‌توان تغییر گرایشی در جهت عکس آنچه که منظور فاعل بوده و یا به‌زبانی دیگر، تأثیری که به جانب خود فاعل برمی‌گردد، بیان کرد…گیرنده پیام، به‌صور گوناگونی امکان می‌یابد که بر فرستنده تأثیر بگذارد و این تأثیر بازگشتی را می‌توان عمل وارونه یا بومرنگ یا انگ نامید.(سيروس نجف آبادي)
طبق نظریه‌ی انگ، زمانی‌که فرد یا وسیله ارتباطی، انگ یا نشانی نامطلوب بر پیشانی یافت، از آستانه اعتماد فرو می‌افتد و تمامی محتوای آن با نیشخند و یا خشم مخاطب مواجه می‌شود. در اکثر موارد، چنین وسیله ارتباطی به‌جهت کاهش سریع و چشم‌گیر مشتریان خود، دچار خلأ نسبی می‌شود و کسانی که بدان گوش فرا می‌دهند، از جانب دیگران فاقد ارزش اجتماعی به‌حساب می‌آیند. فرایندهای اثر بومرنگ، بازخورد و اثر بازگشت منفی، عوامل پیدایی نشان نامطلوب یا انگ، در وسایل ارتباطی خواهد بود. (ساروخانی،1384،103)
از طرفی تلویزیون ویژگیهای خاصی دارد که به اخبار ویژگیهای خاصی میبخشد. تلویزیون، از تصویر بهره میگیرد. دیدن، باورپذیری را تسهیل میکند و واقعیت را ملموس میکند. اگر همین تصویر خبری آشکارا با سانسور همراه باشد این معنای ضمنی را به همراه دارد که رسانه دروغ میگوید چون مخاطب ظرفیت پذیرش واقعیت تام و تمام را ندارد یا واقعیت، منافع صاحبان رسانه را به خطر میاندازد و … پس اعتماد مخاطب نسبت به رسانه سلب میشود.
تلویزیون ایجاد کننده فرهنگ پاپ و از بین برنده حرمتهای خاص سنتی است. اکنون مقامات رده اول با تمام ویژگیهای مادی، نقاط قوت و ضعف و … دائم مورد ارزیابی هستند و مانند گذشته نظیر امپراطوران و فرمانروایان از منظر عام مخفی نیستند و حرمت و کاریزمای سابق را ندارند لذا به راحتی در قالب برنامههای خبری و انتقادی مورد نقد قرار می گیرند.
تصویر عامل مهم در باورپذیری در مخاطب است. امّا اهمیت و ویژگی ممتاز اخبار تلویزیونی در یک ویژگی فیزیولوژیکی در انسان است: «براساس بررسی‌های انجام گرفته، 80 درصد اطلاعات یک فرد از طریق چشم و بقیه از طریق گوش و سایر حواس دریافت می‌شود.» (عباسی،1388، 20)
اخبار تلویزیونی زندگی را برای مخاطب در یک زمینه و بافت8 خاص معنادار میکند. تلویزیون به عنوان رسانه ابزاری برای اعمال قدرت صاحبان رسانه ها و اهرمی تاثیر گذار بر افکارعمومی است. منافع مادی و معنوی صاحبان رسانه ها، ملاک شکل دهی به زاویه نگاه رسانه در بازنمایی رویدادهاست. در مقوله خبر که موضوع مورد بحث است تکنیکهای نگارش، تاکتیکهای پوشش خبری، اقناع و تبلیغ و نیز تصویرسازی به کار گرفته میشوند تا اسطوره خبری مدنظر رسانه ها را بسازند و روایتی خاص از رویداد ارائه دهند تا رویکرد کلان خود را نسبت به جهان در مخاطب نهادینه کنند. اما نمیتوان فراموش کرد که مخاطب، منفعل نیست و با تلویزیون مواجه است که امتیازات زیادی در مقوله خبر نسبت به سایر رسانه ها دارد، دست به گزینش و مقاومت نشانه شناختی می زند.
کار این پژوهش اسطوره زدایی از کار خبری در رسانه تلویزیون در دو نگاه رقیب است.
1-3ضرورت و اهمیت پژوهش
اکنون با شبکههای ماهوارهای روبرو هستیم که برنامههای خود را از طریق دستگاه تلویزیون پخش میکنند. ایران تنها کشوری است در دنیا که هنوز رویکرد خاصی را از میان رویکردهای چندگانه اتخاذ شده در مقابل ماهواره، اتخاذ نکردهاست و صرفاً در مقابل این جریان قوی ایستاده است. بر اساس آمار ارائه شده توسط سيد رضا صالحي در همايش «بررسي اهداف پيدا و پنهان شبكههاي فارسي زبان»، ارزيابي آماري از مصرف رسانهاي مردم از شبكههاي تلويزيوني بين 21 تا 75 درصد بوده است كه گرچه از نظر ايشان هيچ يك متقن نيست چراكه سنجش قابل اعتمادي به لحاظ روشي و از نظر خودسانسوري مخاطبان وجود ندارد اما همه حاكي از آن است كه به عنوان يك رسانه گرچه بهطور غير رسمي، رقيب هژموني رسانهاي در ايران مطرح است.
محمد سلطاني فر طي آماري كه در اين همايش ارائه داد 90 ماهواره و 7 هزار شبكه تلويزيوني ماهوارهاي در جهان مشغول به فعاليت هستند كه بين 30 تا 35 ماهواره با 3000 تا 3500 شبكه در ايران قابل دريافت هستند. مجموعا 55 شبكه فارسي زبان در حال فعاليت هستند و چند شبكه فارسي زبان نظير CNN فارسي و يورونيوز فارسي در راه هستند. 9
بر اساس آماري كه بنيهاشمي در اين نشست ارائه نمود ميانگين تماشاي شبكههاي فارسي زبان 5/2 ساعت در روز است كه 48 درصد اين زمان به به فيلم ها و سريال هاي ايراني و 62 درصد به تماشاي ساير برنامهها ميگذرد.10
شاید دلیل استقبال مردم از ماهواره را بتوان چنين خلاصه كرد: ارزانی دستگاه( به دلیل عدم پیش بینی مالیات برای دارندگان دستگاه)، عدم پرداخت حق اشتراک برای شبکه ها (به دلیل استفاده قاچاقی از این سیستم در ایران)، پرداخت هزینه اندک و دستیابی به دنیای گسترده رسانه ای (که نتیجه دو عامل قبلی است) و نیز عدم ارضای نیازهای سرگرمی، خبری، آموزشی و … توسط رسانه داخلی باشد.
تنها واکنشی که رسانه ملی به اقبال مردم به رسانههای خارجی نشان داده است اول سیاه نمایی و تبلیغات سیاه از شیوه خبررسانی شبکه هاست و بعد هزینه میلیاردی برای ایجاد استودیویی شبیه استودیو بی بی سی فارسی در مجموعه خبری ساعت 14.
اکنون در این پژوهش برآنم تا جنبههای تکنیکی و شیوههای انتخاب، پردازش و گزارش اخبار، تصاویر و … را بررسی نموده و با دستیابی به شیوههای حاکم بر شکل دهی اخبار، خبر نویسی و تکنیکهای اقناع و تبلیغ به کشف شیوه معناسازیها در بازنمایی11 رویدادها در دو شبکه دست یابم. اخبار شصت دقيقه بيبيسي و اخبار 20:30 هر دو ار جذابترین بولتنهای دو شبکه هستند. لذا این دو بولتن برای تحلیل انتخاب شدهاند.

1-4 اهداف پژوهش
هدف اصلی: دستیابی به شیوههای معناسازی در دو شبکه
هدف فرعی: بررسي تکنیکهای ژورنالیستی، تاکتیکهای پوشش خبری و شیوه اقناع و تبلیغ

1-5 سوألات کلیدی پژوهش
با توجه به ادبيات و چارچوب نظري ، همچنين ماهيت اكتشافي اين پژوهش، پرسشهايي براي آن در نظر گرفته شده تا طي فرآيند تحقيق به آنها پاسخ داده شود :
1-5-1 سوالات مرتبط با شیوه معناسازی:
1. چه كساني برجسته و چه كساني به حاشيه رانده مي‌شوند؟ چه اشخاص و رويدادهايي گزينش، عرضه، باز توليد و صورت‌بندي مي‌شوند و چه مواردي به حاشيه رانده مي‌شوند؟
2. موارد تنش‌ها و رويدادهاي مشترك و البته در موارد خاص ديگر چه تفاسير مرجعي از واقعيات اجتماعي ارائه مي‌شود؟
3. چگونه از زبان از طريق فرايند توصيف، مفهوم‌سازي و جايگزين سازي در صورت‌بندي اجتماعي براي معناسازي بهره گرفته شده است؟
4. چگونه در فرايند كليشه‌سازي از طريق تقليل دادن، ذاتي كردن، آشنا كردن و تثبيت تفاوت‌ها،‌ بهنجار و نكبت‌بار در نابرابري قدرت استفاده مي‌شود و در چه مواردي كليشه شكني در رسانه اتفاق مي‌افتد؟
5. رسانه چگونه به بازنمايي واقعيات از طريق ارائه تصوير غلط [از طريق بي‌توجهي به حضور مؤثر گروه، پررنگ كردن حضور يك گروه]، نمايش محدود و ثابت و پايدار گروهي خاص و مشروعيت‌زدايي مي‌پردازد؟
6. چگونه رسانه از طريق عمل ضمني نشانه‌ها به نظامي معنايي در بازنمايي واقعيات مي‌رسد؟ و گاهي چگونه رويكرد ايدئولوژيك رسانه به جهان مشخص مي‌شود و اين كه رسانه چگونه در برانگيختن معنا از نمادسازي بهره مي‌گيرد؟
1-5-2 سوالات مرتبط با تحلیل ژورنالیستی خبر:
1. چه مدت زمانی به خبر اختصاص داده شده و از نظر تقدم و تاخر در کجای بولتن قرار دارد( ترتیب ارائه)؟
2. از چه سبک نگارش، عناصر و ارزشهای خبری، تیتر و لید استفادهشدهاست؟
3. نوع خبر چیست؟(نرم یا سخت خبر بودن، منبع، ژانر، جهت گیری و …)
4. ویژگی خبر و گزارههای اصلی خبر چیست؟
5. ویراستاری خبر چگونه است؟
6. از چه تاکتیکهای پوشش خبری، چه تکنیکهای اقناع و تبلیغ، شیوه عملی تبلیغ و اصول ضد تبلیغ استفادهکردهاست؟
1-6 روش پژوهش
در این پژوهش از دو روش تحلیل ژورنالیستی و نشانه‌ شناسی12 بهره گرفتهشدهاست زیرا متن مورد تحلیل شامل زبان شفاهی و تصویر خبری است.
1-6-1 تحلیل ژورنالیستی
برای تحلیل متن خبر از تحلیل ژورنالیستی استفادهشدهاست که بر اساس آن تمام اجزای خبرتحلیل میشود و به پرسشها پاسخ داده میشود تا به اولویتهای رسانه در پردازش خبر در 4 بولتن مورد تحلیل برسیم. البته پردازش متن در کنار شیوههای معناسازی به کمک پژوهشگر در تحلیل رویکرد کلان رسانه در بازنمایی خواهدآمد.

1-6-2 نشانه‌شناسی
«نشانهشناسی شکلی از ساختارگرایی است چون بحث می‌کند، که نمی‌توان جهان را در چارچوب خود شناخت، مگر از راه ساختارهای مفهومی و زبانی و فرهنگمان … برای ساختارگرا وظیفه عبارت است از کشف ساختارهای مفهومی که فرهنگ‌های مختلف از طریق آن به درک و فهم خود سازمان می‌دهد. (فیسک13، 1386، 169)
از نظر فیسک تحلیل نشانه شناختی بر یک رشته روابط ساختاری تکیه می‌کند که پیام به چیزی دلالت می‌کند. (همان، 64)
به طورکلی فرایند ارسال و دریافت نشانه به شکل زیر است:

1

(گیرو، 1383، 19)
مدل شماره 1-1
در این فراگرد 3 نکته مهم است:
1- نشانه14: … نشانه از ساخته‌های انسان است و تنها در چارچوبی که مردم از آن‌ها استفاده می‌کنند، فهمیده می‌شود.
2- رمزها15 یا نظام‌هایی که نشانه‌ها در آن سامان داده می‌شود. این مطالعه، شیوه‌هایی را که انواع رمزها بسط داده است تا نیازهای جامعه یا فرهنگ را برآورد یا مجراهای ارتباطی در دسترس برای انتقالشان را به کار بگیرد،‌ شامل می‌شود.
3- فرهنگی که این رمزها و نشانه‌ها درون آن عمل می‌کند. (فیسک، 1386، 64)
نشانه محرکی … است که تصویر ذهنی آن در ذهن ما با تصویر ذهنی محرکی دیگر تداعی می‌شود. کارکرد محرک نخست برانگیختن محرک دوم با هدف برقراری ارتباط است.» (گیرو، 1383، 39)
«نشانه همواره با قصدی دائر بر انتقال معنا همراه است… این قصد می‌تواند کاملاً ناآگاهانه باشد.» (همان، 40)
«همه نشانه‌ها دو جنبه دارد: یک دال و یک مدلول، به علاوه یک شیوه دلالت که همانا رابطه میان دال و مدول است.» (گیرو، 1383، 41)
دال16 تصویر نشانه است چنان که تصورش می‌کنیم؛ نشانه‌هایی بر کاغذ یا اصواتی در هوا؛ دال همان قدر فرآورده فرهنگی خاص است که مدلول.
مدلول17 مفهومی ذهنی است که دال به آن اشاره می‌کند. مفهوم ذهنی به طور گسترده‌ای برای همه اعضای فرهنگی واحد که به زبان واحد گفتگو می‌کنند مشترک است.
طبق این الگو، مدلولها مفاهیمی ذهنی هستند که ما برای تقسیم واقعیت و طبقه‌بندی آن را به کار می‌بریم.
مردم سازنده مدلول‌ها هستند، یعنی به وسیله فرهنگ یا خرده فرهنگی که به آن تعلق دارد تعیّن می‌یابد. آن‌ها پاره‌ای از نظام زبان شناختی یا نشانه شناختی‌اند که اعضای آن فرهنگ برای ارتباط با یکدیگر به کارش می‌گیرند. (فیسک، 1386، 72- 69)
رابطه میان دال و مدلول

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره گروه اجتماعی، جامعه شناسی، درون گرایی، جهان بینی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع ایدئولوژی، تحلیل محتوا، ساخت اجتماعی، افکار عمومی