پایان نامه ارشد درمورد زندگی شهری، کیفیت زندگی، نقش آفرینی، اجتماعی و فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

1-1- مقدمه
اگر چه پيدايش شهر و شهرنشيني به چندين هزار سال پيش از ميلاد مسيح، در دره هاي بزرگ بين النهرين، نيل و چين مي رسد، ليكن انقلاب صنعتي تحولي جديد در عرصه شهرنشيني بود كه منجر به پديد آمدن شهرهاي قارچي،ظهور شهرهاي ميليوني و پيدايش نواحي شهري گرديد.نخستين شهرهاي صنعتي در انگلستان ظاهر شدند چنانكه دود كارخانه ها و تأسيسات صنعتي به فضاي شهري تصويري داد كه تا آن زمان در تاريخ شهرنشيني ديده نشده بود. به تدريج شهرها دو قطبي شدند و مناطق فقيرنشين كارگري با واحدهاي مسکوني آلوده و غيربهداشتي در پيرامون مراكز صنعتي و تجاري شهر ظاهر شدند (شكويي، 1383 : 171 ).
شهرها در سال 2020 جمعيتي معادل 75 درصد کل جهان را در خود جای خواهند داد که تقريبا 2 درصد از فضاي جهان را تشکیل می دهد.شهرها و مناطق شهري با توجه به تمرکز جمعیت، زیرساخت ها، دانش، منابع و فعالیت هاي اقتصادي می توانند نقش بسزایی در تحقق توسعه پایدار و ریشه کن کردن فقر در چارچوب اقتصاد سبز داشته باشند. شهر به عنوان بستر زيست انسان شهرنشين، نيازمند تامين استاندارد هايي است كه در يك مفهوم کلی مي توان آن را استانداردهاي «كيفيت زندگي» ناميد. كيفيت زندگي در واقع مفهومي چند بعدي و پيچيده است كه از سوي متفكران علوم شهري و ساير انديشمندان علوم مختلف مطرح و مورد پژوهش قرار گرفته است. (منصوریان،ارزيابي كيفيت زندگي در نواحي روستايي، 1388:ص43)
مبحث كيفيت زندگي به تازگي در ادبيات توسعه پايدار و برنامه ريزي توسعه اجتماعي و مباحث اقتصاد نوين مطرح شده و جايگاه ويژه اي يافته است و دولت ها در سطح ملي و محلي و نيز موسسات متعددي بر روي سنجش و شاخص سازي آن كار مي كنند و بر اساس مطالعات انجام شده و تحقیقات کارشناسان و محققان مختلف سه عامل فیزیکی، اقتصادي و اجتماعي در کنار یکدیگر به عنوان مهمترین و اصلی ترین شاخص های مفهوم کیفیت زندگی شناسایی شده اند. كمپ و همكاران (Kamp et al., 2003) معتقدند كه توافقي در ادبيات كيفيت زندگي وجود دارد كه براساس آن مولفه هاي فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي، اساس اجتماع محلي را تشكيل مي دهند و اين مولفه ها به طور سيستماتيک براي معرفي محتواي مفاهيم قابليت زيست پذيري، پايداري و كيفيت زندگي استفاده شده اند. كامانگي و همكاران (Camagni et al., 1998) نيز به مولفه هاي فيزيكي، اقتصادي و اجتماعي كيفيت زندگي شهری اشاره كرده اند و معتقدند كه تعادل اين مولفه ها، كيفيت زندگي را در هر لحظه از زمان تحت تاثير قرار مي دهد. محققان ديگري از قبيل هاردي (Hardi, 2006) ، ونگ (Wong, 2006) ، رينر (Rinner, 2007) و تالن و همكاران (Talen et al., 2007) نيز اظهار داشته اند كه محيط فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي هسته اصلي مطالعه كيفيت زندگي شهری را شكل مي دهند. (رضوانی،توسعه و سنجش شاخص های کیفیت زندگی، 1388:ص21)
در واقع، شهر همانند يك موجود زنده است كه خود را با احتياجات زمان سازگار مي كند. شهرهاي اوليه به آن دليل توسعه يافتند، كه توانستند به احتياجات ساكنان خود پاسخ مثبت دهند. با افزایش جمعیت و رشد و گسترش شهر نشینی، روحیات و شیوه زندگی مردم نیز به تناسب آن تغییر نموده و محدود شدن مردم در برورکراسی های موجود و چارچوب های خاص تعریف شده در زندگی شهری، طبیعتاً مشکلاتی را در زمینه مسائل مختلف از قبیل: سلامت جسمی و روانی شهروندان، ترافیک، آلودگی محیط زیست، اتلاف زمان و هزینه و … بوجود می آورد. تغییر در شکل و ساختار شهرها، با تغییرات خاص در نوع روابط انسان های ساکن در آن همراه بوده است کمرنگ شدن خرده فرهنگ ها و سنت ها و تغییر در مناسبات افراد در همه گروههای اجتماعی، از روابط بین فردی گرفته تا خانواده ها و کل جامعه، در یک تعامل مستمر با گسترش شهر نشینی، اثر گذاری و اثر پذیری متقابلی بر هم داشته و در حقیقت جریان ارتباطات نبض و شریان اصلی حرکت جامعه را تشکیل می دهد که در این راستا وسایل ارتباطی نقش مهمی در بهبود و تسهیل این امور ایفاء می نمایند و تأثیر به سزایی به صورت مستقیم و غیر مستقیم در کاهش مشکلات شهری دارند .(قبول درپست،1386:ص76)

2-1-بیان مسئله پژوهش
یکی از وسایل ارتباطی کارآمد برای تسهیل روابط شهری «پست»می باشد؛ اگرچه فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی با توجه به دسترسی آسان و جذابیت رنگ و بوی ملموس تری برای افراد جامعه دارند و حتی صنعت خدمات پستی را در معرض چالش قرار داده اند، اما همه این وسایل نوین ارتباطی به نوعی وابستگی مستقیم و غیر مستقیمی به شبکه توزیع فیزیکی دارند لذا پست به عنوان قدیمی ترین ابزار ارتباطی با بهره مندی از نقاط دسترسی فروان و شبکه مویرگی توزیع در اقصی نقاط دنیا می تواند نقش اساسی در زمینه ارتباطات فیزیکی و حل مسائل و مشکلات شهری ایفاء نماید . شبکه پست هنوز بزرگترین شبکه توزیع در جهان به شمار می‏رود و روزانه بیش از 600 هزار دفتر پستی در سطح دنیا وظیفه خدمات رسانی به میلیاردها نفر را بر عهده داشته و سالانه ضمن جابجایی بیش از 500 میلیارد نامه و 7 میلیارد امانت، طیف وسیعی از خدمات الکترونیکی، مالی و لجستیکی را ارائه می‌نمایند.وظیفه اصلی پست برقراری ارتباط است، این ارتباط در یکی از حالت های سه گانه زیر صورت می پذیرد:
1- ارتباط مردم با یکدیگر
2- ارتباط مردم با سازمان ها
3- ارتباط سازمان ها با یکدیگر (تحقیقات بنیاد صنعتی ایران،1385:ص 241)
روند بررسی ترافیک پستی و خدمات و فعالیت های ادارات پستی در کشورهای توسعه یافته و پیشرفته که طبیعتاً از نظر بهره برداری از آخرین فناوری و تکنولوژی های ارتباطی در سطح بالایی می باشند مبین این موضوع است که نه تنها خدمات و فعالیت های پستی در سایه تکنولوژی های جدید رو به فراموشی سپرده نشده اند بلکه همگام با آن ها با تغییر ماهیت به عنوان یک بازو توانا به نقش آفرینی در زمینه ارتباطات می پردازد. ادارات پست، به ‌منظور پاسخ‌گويي به نيازهاي ارتباطاتي ميلياردها نفر از مردم و صاحبان مشاغل، هر روز، به ارائه طيف بي‌شماري از خدمات پستي، اعم از سنتي و نوين، مشغول می باشند. آن ها در واقع، به جای عقب‏نشینی در مقابل فناوري‌هاي نوين، كه تقريبأ هر روز، تفكر موجود از ارتباطات را دستخوش تغيير مي‌كنند، خودشان تغيير يافته و با اين كار نشان مي‌دهند كه آنان نيز مي‌توانند مبتكر ايده‌هاي جديد باشند.
بررسی های انجام شده از سوی اتحادیه جهانی پست1(UPU) حاکی از آن است که هر سفر پستی که توسط موزعین صورت می پذیرد به طور متوسط از 100 سفر شهری جلوگیری می نماید و مردم و سازمان ها با واگذاری امور و فعالیت های خود به واحدهای پستی می توانند از انجام سفرهای غیر ضروری جلوگیری نموده و به صورت مستقیم و غیر مستقیم در کاهش مشکلات شهری نقش آفرینی نمایند.
شهر تهران با توجه به موقعیت خاص جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود به عنوان مرکز اداری کشور ایران محسوب شده و در نقش یک ابر شهر در میان سایر شهرهای مهم جهان مطرح شده است. شهر تهران در سال 1390 بالغ بر 8.4 میلیون نفر را در مساحتی حدود 751 کیلومتر مربع در خود جای داده است و بر اساس آمار اعلام شده از سوی شهرداری تهران روزانه حدود 15 میلیون سفر در شهر تهران انجام می شود. این سفرها را می توان در 4 حوزه اصلی شامل: اداری و شغلی، خرید، تفریحی و آموزشی طبقه بندی نمود . سفرهای درون شهری، بویژه در شهری همانند تهران، چالش ها و معضلات متعددی در پی دارد به عنوان نمونه و بر اساس آمار ارائه شده در گزارش عملکرد شهرداری تهران در سال 1389، در شهر تهران تعداد 824.417 تصادف خسارتی، 22452 تصادف جرحی و 218 منجر به فوت اتفاق افتاده است و هزینه جرایم تخلفات راهنمایی و رانندگی، بالغ بر 456 میلیارد ریال برآورد می شود و بیش از 3.557 میلیون لیتر بنزین و 950 میلیون لیتر گازوئیل به مصرف رسیده است و در نهایت 103 روز هوای ناسالم و یک روز وضعیت هوای خطرناک وجود داشته است (گزیده آمار حمل و نقل ترافیک تهران:1389). اما مهمتر از موضوعات ذکر شده مسئله اتلاف زمان شهروندان تهرانی است که در سفرهای درون شهری و در ترافیک معابر اتفاق می افتد این موضوع به دلیل هدر رفتن سرمایه های مادی و معنوی کشور و اثر مستقم آن در کاهش بهره وری ملی و همچنین مشکلات روحی و روانی ناشی از آن حائز اهمیت بوده و مورد توجه مسئولین شهری می باشد.
با توجه به ماهیت، قابلیت ها و کارکرد های شبکه پستی، خدمات پست می تواند در دو حوزه اصلی اداری و شغلی و خرید به صورت مستقیم و غیر مستقیم و در حوزه های تفریحی و تحصیلی به صورت غیر مستقیم نقش آفرینی نموده و به عنوان یک ابزار جایگزین با توجه به نقاط دسترسی فراوان خود به نیابت از سایر سازمان ها و ارگان ها، فعالیت های مورد نیاز شهروندان را در قالب پیشخوان دولت و با ترکیب سرویس های نوین الکترونیک (برخط) با سرویس های سنتی مبتنی بر توزیع فیزیکی به مردم ارائه نماید و از سوی دیگر نقش تأثیر گذاری در ابعاد مختلف زندگی شهری به خصوص در حوزه های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی ایفا نموده و تسهیل کننده و بهبود بخش شاخص هایی نظیر: آموزش،ارتباطات میان فردی،امنیت، کسب و کار، صرفه جویی، روابط اداری و…. خواهد شد.(مستندات تحقیقات بنیاد صنعتی ایران:1385:ص345)
با توجه به مطالب مطرح شده سوال اصلی این است که آیا بین استفاده از خدمات ارتباطی نوین پست و ویژگی های کیفیت زندگی شهری رابطه وجود دارد؟

3-1- اهمیت و ضرورت پژوهش
در جهان امروز پست نقش یک ابزار ارتباطی قابل اعتماد، سریع و کم هزینه را ایفاء می کند و چنان با زندگی اجتماعی عجین شده است که بدون داشتن آن مردم و موسسات کارایی لازم را نداشته و به سختی می توانند از کوشش های خود، نتایج دلخواه را بدست آورند.
جامعه کنونی ایران نیز متأثر از شرایط جهانی نمی تواند بدون بهره مندی از یک نظام پستی پیشرفته و توانا، به شکوفایی و پویایی ادامه دهد. گستردگی حوزه فعالیت واحدهای پستی چنان است که خدمات پستی در اقصی نقاط کشور و در مناطقی که مردم از سایر وسایل ارتباطی نوین محرومند در اختیار مردم قرار می گیرد اما خدمات رسانی در روستاها و نقاط محروم تنها بخشی از توانمندی پست بوده و نقطه قابل اتکا و قوت آن خدمت رسانی در شهرهای بزرگ بر مبنای سرویس ها و خدمات سنتی و مبنتی بر فناوری های ارتباطی نوین می باشد. توسعه و گسترش خدمات پستی در شهرهای بزرگ- از جمله تهران- با حذف بخش غیر لازم ترافیک شهری (و حتی بین شهری) نه تنها می تواند به سالم سازی محیط زندگی شهری و سلامت مردم یاری رساند بلکه می تواند با ایجاد و صرفه جویی در اوقات مردم و کاهش هزینه های حمل مرسولات و هزینه استهلاک وسایل نقلیه شهری به اقتصاد کشور مدد رساند. همچنین ارتباطات پستی به هر شکل و شیوه ای که انجام می پذیرند به نوعی زائیده نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه می باشند. فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از جمله عوامل موثر و حیاتی و «مولد» پدیده ارتباطات علی الخصوص ارتباطات پستی به حساب می آیند. حضور پست در زندگی اجتماعی آنچنان پر رنگ شده که «حجم مبادلات پستی» می تواند معرف میزان تحرک و فعالیت یک جامعه و معیاری برای برآورد میزان رشد و توسعه آن باشد. پست نشان دهنده میزان فعالیتهای صنعتی، تحرک بازرگانی، توسعه اقتصادی و برآورد کننده تولید در بخش خدمات و در عین حال بیانگر عمق و ریشه جریان فعالیت های فکری، علمی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی که اصطلاحاً تحت عنوان مفهوم «کیفیت زندگی شهری» قلمداد می شوند، می باشد. مستندات منتشره شده از سوی بانک جهانی نیز موید این نکته است که بین سرانه مرسولات پستی کشور ها با سرانه تولید ناخالص ملی آنها ارتباط وجود دارد. در این شرایط نگاه جدی به عملکرد پست، بی شک نگاهی زیر بنایی در توسعه کشور و به تبع آن چگونگی ارتباطات و سطح رفاه اجتماعی جامعه خواهد بود.(مستندات تحقیقات بنیاد صنعتی ایران:1385)
آمارهای ارائه شداه توسط اتحادیه پستی جهانی(UPU) نشان می دهند که روزانه بیش از 1.2 میلیارد مرسوله پستی در جهان جابجا می شود. از

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع کیفیت زندگی، کیفیت زندگی شهری، زندگی شهری، روان شناختی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد کیفیت زندگی، زندگی شهری، کیفیت زندگی شهری، حمل و نقل