پایان نامه رایگان درباره حیات طیبه، امام علی (ع)، نهج البلاغه، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

چکیده:
پیوند «ایمان» و «عمل صالح»، انسان را وارد مرحلۀ جدیدی ازحیات میکند که با سایر مراتب حیاتی که پشت سر گذاشته تفاوت دارد. در لسان قرآن کریم از این حیات مقرون به سعادت که به مؤمنین وعده داده شده، از تعبیر زیبای «حیات طیبه» استفاده شده است؛ چناچه در آیۀ 97 سورۀ نحل آمده: «مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مَن ذَکَر أَوْ أُنثَی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیینَّهُ حَیاةً طَیبَةً وَلَنَجْزِینَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا کَانُواْ یعْمَلُونَ ؛ هر کس، از مرد یا زن، کار شایسته کند و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگی پاکیزهای، حیات میبخشیم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام میدادند، پاداش خواهیم داد».
آثارفردی واجتماعی این حیات سعادت مندانه ازهمین دنیا نمایان شده و تا قیامت ادامه دارد. این حیات درجات متفاوتی دارد و به هریک از مؤمنان متناسب با درجۀ ایمان و خلوص در اعمال صالحهای که انجام میدهند، درجاتی ازآن افاضه میشود. این حیات همگانی است و هر مرد و زن مؤمنی میتواند به آن راه پیدا کند و از آثار آن بهرهمند گردد.
چناچه در معارف علوی بیان شده ایمان درجات مختلفی دارد و برای تقویت آن باید علم و معرفتمان را به متعلقات ایمان افزایش دهیم و با اختیاری که داریم به لوازم آن ملتزم باشیم چراکه علم پایه و اساس ایمان است. اگر ایمان شخص، ایمان مستحکمی باشد بدون شک عمل صالح ثمرۀ آن خواهد بود و متقابلا عمل صالح، ایمان فرد را تقویت خواهد نمود. در معارف علوی بارها بر لزوم پیوند میان ایمان و عمل صالح تأکید شده است .این پیوندمبارک میان ایمان و عملصالح ادامه مییابد، تا آنجا که پایه و اساس حیات سعادت مندانهای میشود که «حیات طیبه» نام دارد. بنابراین ما برای این که بتوانیم از عمر خویش نهایت بهره را ببریم، باید در جهت شناخت و تقویت این دو عنصر سرنوشت ساز بکوشیم و آنها را در خود و جامعه تقویت نماییم، تا آثار این حیات معنوی در ابعاد فردی و اجتماعی هر چه بیشتر نمایان گردد.
کلیدواژهها: ایمان، عمل صالح، حیات طیبه، نهج البلاغه

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات 12
1-1. بیان مسئله 12
1-2. سؤالات اصلی تحقیق 14
1-3. فرضیه ها 15
1-4. اهداف تحقیق 15
1-5 . روش انجام تحقیق 15
1-6 . سابقه و ضرورت تحقیق 16
فصل دوم: مفاهیم بنیادین پژوهش 19
2-1. معنای لغوی و اصطلاحی ایمان 19
2-1-1.پیشینه و ماهیت مسأله ایمان 22
2-1-2.ایمان در میان متکلمان، فلاسفه و عرفای اسلامی 24
2-2.معنای لغوی و اصطلاحی عمل صالح 26
2-2-1. تفاوت عمل صالح با عمل حسن و عمل خیر 28
2-3. معانی «حیات» و«طیب» در فرهنگهای لغت 31
2-3-1 وجوه مختلف حیات در قرآن و روایات 32
2-3-2. حیات طیبه در تفاسیر 34
فصل سوم: ایمان در معارف علوی 42
3-1. مراتب ایمان 42
3-2. فرق اسلام و ایمان 47
3-3. قلب جایگاه ایمان (قلب سالم و قلب مریض از دید امام علی (ع)) 52
3-3-1. اوصاف قلب مؤمن با توجه به روایات: 55
3-3-2. عوامل قساوت قلب از دید امام علی (ع): 58
3-4. فطری بودن ایمان 60
3-4-1. تضعیف فطرت انسانی و برخی از عوامل آن 62
3-5. رابطه ایمان با آزادی و اختیار 63
3-6. آثار ایمان 66
3-7.متعلقات ایمان 74
3-7-1. نمونه هایی از مباحث توحید، نبوت، معاد و وجود ملائکه در نهج البلاغه: 79
3-8 . رابطه علم، معرفت و آگاهی با ایمان 83
3-8-.1. علم غیر از ایمان است. 83
3-8-2. ابتنای ایمان بر علم و آگاهی 85
3-8-3. جانشینی علم و ایمان 89
3-8-4. ایمان، عامل شناخت و آگاهی 92
3-9. راه های تحصیل و تقویت ایمان 94
3-9-1. ارتباط ابزارهای حسی و حصول ایمان 98
3- 9- 2. راههای کسب معرفت از منظر.امام علی (ع) 98
3-10. معرفی پایه های ایمان در حکمت 31 نهج البلاغه 103
3-10-1. صبر، پايه اول ايمان 106
3-10-2. شعبه‌هاي صبر 108
3-10-3. يقين، پايه دوم ايمان 111
3-10-4. عدل، پايه سوم ايمان 113
3-10-5. شاکله نظام عادلانه 114
3-10-6. جهاد، پايه چهارم ايمان 119
3-10-7. فوايد شعبه‌هاي جهاد 123
3-10-8. به وظايف اجتماعي اهميت دهيم 126
فصل چهارم: عمل صالح در معارف علوی 127
4-1. تأثیر عبادات بر ابعاد وجودی انسان 128
4-2. سابقه و لاحقۀ اعمال انسان 130
4-3. نگاه منفی به عمل در برخی از فرقه های اسلامی 131
4-4. میزان اعمال 133
4-4-1. معیار بودن عدالت در جامعه اسلامی در نگاه امام علی(ع): 136
4-5. حسن فاعلی و فعلی در اعمال 138
4-5-1. نقش متقابل نیت و عمل، در سالم سازی یکدیگر 141
4-6. عمل نکردن به علم،حیات را به تباهی میکشد 143
فصل پنجم: نقش ایمان و عمل صالح در رسیدن به حیات طیبه 147
5-1. پیوند و تلازم ایمان و عمل صالح در قرآن و نهج البلاغه 147
5-2. تبيين رابطه ايمان و عمل صالح 152
5-3 . توصیۀ امیرالمؤمنین (ع) در رابطۀ با حیات حقیقی انسان 156
5-4. ایمان و عمل صالح ارکان اساسی ورود به وادی «حیات طیبه» 157
5-5. پرهیز از غفلت اولین شرط پیمودن مسیر تکامل وحیات حقیقی 159
فصل ششم: حیات طیبه 163
6-1. زندگی ومرگ حقیفی ازنگاه قرآن و روایات 163
6-2. ویژگیهای حیات طیبه از منظرامام علی(ع) 164
6-3. تحقق حیات طیبه در دنیا 172
6-4. آثار فردی و اجتماعی حیات طیبه 176
6-5. رابطۀ حیات طیبه و قناعت 192
6-6. تحقق حیات طیبه در ولایت الهی 195
نتیجه گیری و جمع بندی مطالب 198
فهرست منابع 203

فصل اول: کلیات

1-1. بیان مسئله
معارف اسلامی، بهخصوص قرآن کریم بیانگر حقایقی برای هدایت انسانها و سیردادن آنها ازملک تا ملکوت و تأمین سعادت زندگی اینجهانی وزندگی آنجهانی آنان است؛ در این میان سخنان امیرالمؤمنین (ع) به خصوص سخنان ایشان در نهجالبلاغه، در همین جهت، علاوه بر مطرح کردن مباحث قرآنی،به تفسیر، تبیین، تشریح وارائۀ مصادیق آنها میپردازد. نهجالبلاغه مسائل قرآنی را با ارائۀ دستورالعملها، ملموستر و عینیتر میسازد و سنتها و قوانین کلی قرآن را به مواردش تطبیق میدهد و راه درک و بهکارگیری و استفاده از آنها را هموار میسازد. (دلشاد تهرانی،1392: 188)
بدینترتیب پیوند امام علی (ع) با قرآن پیوندی حقیقی و میان آن دو وحدت و یگانگی وجود دارد. همۀ معارف اسلام از او و به اهتمام او شکل گرفته و این حقیقت در نهجالبلاغه، بتمامه جلوه کرده است، چناچه ابنأبیالحدید معتزلی بسیاری از علوم به ویژه تفسیر قرآن را سرچشمه گرفته از امام علی (ع) میداند. (ابنأبیالحدید،1414: 1/19) بنابراین برای تبیین معارف اسلامی به خصوص قرآن کریم باید به سراغ اهلش رفت، که ثقل قرآن و مفسران حقیقی آن هستند.
یکی از معارف قرآنی و حقایق عرفانی که تنها یک بار در قرآن کریم ذکرشده است، مفهومی به نام «حیات طیبه» میباشد. درآیۀ 97 سورۀ نحل چنین میخوانیم: « مَنْ عَمِلَ صَالِحاً مَن ذَکَر أَوْ أُنثَی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیینَّهُ حَیاةً طَیبَةً وَلَنَجْزِینَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا کَانُواْ یعْمَلُونَ؛ هر کس، از مرد یا زن، کار شایسته کند و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگی پاکیزهای، حیات می بخشیم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام می دادند، پاداش خواهیم داد». راه یافتن به عالم عنداللّه پاداش صبر و بردباری مؤمنانی است که عهد و پیمان خدا را نشکسته و آن را به بهای ناچیز نفروختهاند؛ پس به نتیجه ای بهتر از عملشان میرسند. این نتیجه و پاداشِ بهتر از عمل، که در اثر عمل صالح مشروط به ایمان نصیب هر زن و مردی میشود، «حیات طیبّه»است؛ زندگی پاک از هرگونه نابودی و کمبود،که ناکامی و بیم و اندوه آن را ناگوار نمیکند. حیات طیبه معناى وسیعى دارد. حیاتى دور از هر نگرانى و تلخ‏کامى، حیاتى همراه با قناعت و پرهیز از افراط و تفریط، حیاتى سرشار از معنویت و ایمان و احسان به خلق، حیاتى به دور از غفلت، سهو و نسیان؛ و خدای متعال به هريك از مؤمنان به تناسب عمل صالحي كه انجام مي‌دهند مرتبه‌اي از آن را عطا مي‌فرمايد.
همان طور که درآیه به صراحت بیانشده این حیات تنها ازآن مؤمنینی خواهد شد که عمل صالح انجام میدهند، بنابراین جا دارد با استفاده از معارف علوی به تبیین رابطه ایمان وعمل صالح ونقش آن دو در رسیدن به حیات طیبه بپردازیم .
در جایجای کلام امیرالمؤمنین (ع) سخن ازحیات حقیقی و حیات انسانی میباشد و امام (ع) سعی دارند، خفتگان غافل از این حیات سعادتمندانه را از خواب بیدار کند و در هر فرصتی که پیدا میکرد؛ در خطبه ها، در نامه ها، در جنگ، در صلح وخلاصه در سراسر زندگی پر برکتش، درپی تبیین این معارف گرانسنگ بود، معارفی که تکامل و سعادت انسان را در پی دارد و اهداف خلقت او، که به طور خلاصه در قرب الهی و آرمیدن در عالم عندالله منتهی می شود، را تأمین میکند.
در میان معارف علوی، «ایمان» و«عمل صالح»، که اساس این حیات پاکیزه راتشکیل می دهند، تبلور خاصی پیداکرده است، و امام (ع) توجه ویژهای به آنها مبذول داشتهاند؛ به عنوان نمونه در خطبۀ 156 خطاب به اهل بصره در خبر از پیشامدهای سخت فرمودند: «‌سَبِیلٌ أَبْلَجُ الْمِنْهَاجِ أَنْوَرُ السِّرَاجِ فَبِالْإِیمَانِ یُسْتَدَلُّ عَلَی الصَّالِحَاتِ وَ بِالصَّالِحَاتِ یُسْتَدَلُّ عَلَی الْإِیمَانِ وَ بِالْإِیمَانِ یُعْمَرُ الْعِلْمُ وَ بِالْعِلْمِ یُرْهَبُ الْمَوْتُ وَ بِالْمَوْتِ تُخْتَمُ الدُّنْیَا وَ بِالدُّنْیَا تُحْرَزُ الْآخِرَةُ وَ بِالْقِیَامَةِ تُزْلَفُ الْجَنَّةُ وَ تُبَرَّزُ الْجَحِیمُ لِلْغَاوِینَ وَ إِنَّ الْخَلْقَ لَا مَقْصَرَ لَهُمْ عَنِ الْقِیَامَةِ مُرْقِلِینَ فِی مِضْمَارِهَا إِلَی الْغَایَةِ… ؛ راه خدا روشن‌ترین راه، و پر فروغ‌ترین چراغ است. به ایمان بر اعمال شایسته استدلال می‌شود، و به اعمال شایسته بر ایمان دلیل می‌آورند، ساختمان علم با ایمان آباد می‌گردد، و انسان به سبب دانش از مرگ هراسان می‌شود، و با مرگ دنیای آدمی پایان می‌پذیرد، و با دنیا آخرت به دست می‌آید، با قیامت بهشت برای پرهیزکاران نزدیک، و دوزخ برای گمراهان آشکار می‌گردد، مردمان را چاره‌ای از قیامت نیست، که در میدان مسابقۀ آن با سرعت به جانب آخرین جایگاه روان می‌شوند… .» (نهجالبلاغه، خطبه156 )
اکنون برای روشن تر شدن ابعاد این حیات سعادت مندانه لازم است با استفاده ازمعارف بلند امیرالمؤمنین (ع) به تبیین نقش ایمان وعمل صالح در رسیدن به این حیات پرداخته شود.از این رو سؤالاتی که در پی پاسخ دادن به آنها هستیم عبارتند از:
1-2. سؤالات اصلی تحقیق
1- نقش ایمان و عمل صالح در رسیدن به حیات طیبه از منظر امام علی (ع) چیست؟
2- خصوصیات و مؤلفههای حیات طیبه از منظر امام علی (ع) کدامند؟
3- آثار ایمان حقیقی و عمل صالح از منظر امام علی (ع) در نهج البلاغه چیست؟
1-3. فرضیه ها
1- پایه های اصلی، ورود به ساحت حیات طیبه ایمان و عمل صالح میاشد و این دو ارکان و اساس این حیات را تشکیل میدهند.
2- مفهوم حیات طیبه همان زندگی پاک و سعادت مندانه است که ایمان و عمل صالح مؤلفههای اصلی آن را تشکیل میدهند و این حیات، حیات جدیدی است که به مؤمنین افاضه میشود.
3- آثار ایمان و عمل صالح وحیات طیبه به طور کلی قرب الهی و رسیدن به مقام عندالهی میباشد.
1-4. اهداف تحقیق
1- تبیین نقش ایمان و عمل صالح در رسیدن به حیات طیبه از منظر امام علی (ع).
2- تبیین مفهوم، خصوصیات و مؤلفههای حیات طیبه از منظر امام علی (ع).
3- بررسی آثار ایمان حقیقی و عمل صالح از منظر امام علی (ع) در نهج البلاغه.
1-5 . روش انجام تحقیق
این موضوع به نهجالبلاغه عرضه شد و بخشی ازمطالب مربوط به موضوع پژوهش آورده شد، همچنین برخی ازگفتارهای حضرت از منابع دیگر ضمیمه گردید و ازمعارف قرآن کریم نیز برای فهم بهتر موضوع استفاده شد، و سپس به جمع بندی مطالب و تبیین کامل موضوع ونظریات امام علی (ع) که مجسمه اسلام ناب است، پرداخته شد. به منظور بیان دیدگاه احادیث مربوط به موضوع پایان نامه، علاوه بر کتب حدیث از نرم افزارهای اسلامی موجود نیز بهره گرفتیم.
به منظورتبیین هرچه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره انجمن ایالتی، مجلس شورای ملی، دولت عثمانی، عثمانی ها Next Entries پایان نامه رایگان درباره حیات طیبه، امام علی (ع)، پیامبر (ص)، رسول خدا (ص)