دانلود پایان نامه ارشد درباره روزنامه اختر، روشنفکران، امپراتوری عثمانی، قرن نوزدهم

دانلود پایان نامه ارشد

1-1-3 انقلاب: 16
1-1-4 مشروطه: 17
سازماندهی تحقیق 18
فصل دوم 20
انقلاب 22
1-1-5 ریشه‌یابی واژه و فرایند انقلاب 22
1-1-6 مفاهیم مرتبط با انقلاب 27
مشروطه 29
1-1-7 ریشه‌یابی واژه 29
1-1-8 ویژگی‌های نظام مشروطه 34
انقلاب مشروطه ایران 36
انجمن سعادت استانبول 37
روزنامه اختر 42
پیشینه تحقیق 47
فصل سوم 51
انجمن ایالتی آذربایجان 52
1-1-9 تشکیل انجمن آذربایجان 56
1-1-10 اقدامات مهم انجمن آذربایجان 57
انجمن سعادت استانبول و ارتباط آن با انجمن آذربایجان 69
1-1-11 آذربایجانی های استانبول 70
1-1-12 ایرانیان و انجمن سعادت استانبول 71
1-1-13 انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی 78
1-1-14 انحلال انجمن ایالتی آذربایجان 83
رجال و نخبگان سیاسی و نویسندگان و روشنفکران 84
فصل چهارم 90
پیشینه روزنامه نگاری در ایران و سرآغاز روزنامه نگاری مشروطه 91
ظهور روزنامه اختر 94
1-1-15 روزنامه و گازت 99
رسالت اختر 100
1-1-16 لاجرم 100
1-1-17 اساس مسلک 101
بنیانگذاران روزنامه اختر 102
روزنامه اختر و ایرانیان مقیم استانبول 106
اهمیت آزادی و قانون از نگاه اختر 114
نگاه اختر به وضعیت زنان در جامعه ایران 117
قانون، شریعت و روحانیت از نگاه اختر 120
غروب اختر 121
1-1-18 جناب امین‌السلطان 121
فصل پنجم 123
1-32 یافته های تحقیق 124
1-33 نتیجه گیری 127
1-33 منابع 130
1-34روزنامه ها 136
1-35منابع لاتین……………………………………………………………………………………………………………………………………..139
1-36چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………140

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه
تحولات سیاسی-اجتماعی در هر کشور، در دوره‌های تاریخی ویژه‌ای رخ می‌دهد. تاریخ هر کشور مملو از وقایعی است که نقاط عطفی در جایگاه و سرنوشت آن داشته‌اند. بعد از رنسانس و ورود اروپا به عصر روشنگری، به تدریج در قرن هیجدهم تحولات فکری عمیقی در این قاره رخ داد و در پایان قرن منجر به نخستین و بزرگترین انقلاب فکری تاریخ در سال 1789 که همان انقلاب کبیر فرانسه می‌باشد گردید. انقلاب فرانسه نقطه عطفی در تاریخ پرکشاکش اروپا بود و تبعات سیاسی-اجتماعی فراوانی برای اروپا و جهان در پی داشت.
به تبع گسترش اندیشه‌های انقلابی و مدرن بعد از انقلاب فرانسه، قاره اروپا در سراسر قرن نوزدهم شاهد انقلابات فراوانی بود که یکی پس از دیگری کشورهای اروپایی را درنوردید به طوری که کلیه کشورهای اروپایی که در پایان قرن هیجدهم قریب به یقینشان با نظام پادشاهی مطلقه اداره می‌شدند دستخوش تغییرات و بی‌ثباتی‌های بی‌سابقه‌ای شدند و نظام سیاسی‌شان یا به صورت دمکراتیک درآمد و یا اینکه بین نیروهای دمکرات و انقلابی و طرفداران سلطنت مجادله بی‌پایانی درگرفت و از این رو دیگر کشوری نبود که با ساختارهای سنتی و فئودال اداره شود. سپس نوبت به همسایگان اروپا رسید و سیل اندیشه‌های انقلابی و روشنفکران غربگرا به سوی این کشورها که مهمترینشان امپراتوری عثمانی و روسیه بودند روانه شد.
امپراتوری عثمانی به مرکزیت استانبول از آنجایی که همسایه ایران قاجاری بود هر تحولش چه مثبت و چه منفی بازتابی در هیئت حاکمه و مردم ایران داشت و از این رو به محض آشنایی عثمانیان با اندیشه‌های مدرن، کم کم زمینه تأثیر و نفوذ این تفکرات در ایران هم فراهم آمد. در ربع قرن آخر قرن نوزدهم بود که حکومت عثمانی در برابر تحولات فکری و اجتماعی امپراتوری تسلیم شد و در سال 1876 حکومت پادشاهی مشروطه در این امپراتوری اعلام شد.
در این میان ایرانیان بسیاری هم در قرن نوزدهم در استانبول به عنوان مرکز فکری شرق ساکن شده بودند و تحولات اجتماعی-سیاسی اروپا و عثمانی را به دقت زیر نظر داشتند. ایرانیان ساکن استانبول و امپراتوری عثمانی شامل تجار و روشنفکرانی بودند که پیوند بسیاری هم با ایران و هم با عثمانی داشتند و در واقع عاملان اصلی ورود اندیشه‌های مدرن به ایران از طریق استانبول بودند. ایرانیان در زمینه اجتماعی و سیاسی بسیار فعال بودند و با تأسیس روزنامه‌های و انجمن‌های غیردولتی سعی در تحکیم جایگاه خود در استانبول و نیز تأثیر بر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران داشتند. نمونه این روزنامه‌ها و انجمن‌ها، روزنامه اختر و انجمن سعادت بود. با اعلان پادشاهی مشروطه بود که جرقه‌های امکان برقراری چنین نظامی در ایران از سوی روشنفکران ایرانی مقیم استانبول زده شد و آن‌ها فعالیت‌های خود را برای وارد کردن ایران به جهان مدرن تشدید بخشیدند. روزنامه اختر و بخصوص انجمن سعادت در واقع رابط روشنفکران با علمای نجف و مشروطه‌خواهان داخل ایران بودند.
اولين روزنامه آزاديخواهان مهاجر، روزنامه اختر است كه دو روزنامه نگار جوان به نام ميرزا مهدي و محمد طاهر در سال 1875 در استانبول منتشر كردند و نويسندگان زيادي چون ميرزا آقاخان كرماني و زين‌العابدين مراغه‌اي در آن مقاله مي‌نوشتند. اختر در دوران 22 ساله انتشار خود، روزنامه‌نگاري ايران را وارد مرحله جديدي كرد و به نضج آگاهي‌هاي سياسي و اجتماعي جديد كمك شاياني كرد. اختر خوانندگان فراواني در ايران عثماني، هند و قفقاز داشت و نمايندگي‌هاي متعددي را تأسيس كرده بود. محتويات اختر شامل مطالبي دربارة حكومت قانون، آموزش و پرورش جديد، سياست خارجي، نقش دولت‌‌هاي روس و انگليس، وضعيت امپراتوري عثماني، و وضعيت داخلي ايران بود. یكي از اقدامات جالب اختر انتشار متن كامل قانون اساسي 119 ماده‌اي مدحت پاشا در اوايل سال 1877 م. است كه در انتشار انديشه‌هاي مشروطه‌‌خواهي در ايران اهميت زيادي دارد. بدين ترتيب سي سال قبل از نهضت مشروطه، روزنامه اختر در مورد ترتيبات و تشكيلات لازم حكومت مشروطه آشنايي فكري داده بود.
در اوان مشروطه، انجمن‌هاي سري بسياري در ايران براي اهداف مختلف شكل گرفت. يكي از اين انجمن‌ها كه به دليل استقرار در عثماني آزادانه و آشكارا فعاليت مي‌كرد انجمن سعادت بود كه به دنبال سعادت ايرانيان از طريق برقراري حكومت مشروطه بود. بعد از به توپ بسته شدن مجلس به دستور محمد علي شاه قاجار، مهم‌ترين تحولات مربوط به مشروطه در خارج از ايران رقم مي‌خورد، چون مليوني كه مجبور به مهاجرت به خارج شده بودند، در لندن، پاريس، قفقاز و عثماني مستقر شده و به تكاپو افتادند كه عمده‌ترين مركز آن استانبول بود. در اين ميان نقش انجمن سعادت از همه خطيرتر بود.اين انجمن‌ نقش مؤثري در برخي جهت‌گيري‌هاي جنبش مشروطه خواهيداشت و در خارج از كشور در نقش رابط بين نيروهاي آزادي‌خواه تبريز با نجف و شهرهاي اروپا ايفا مي‌كرد.

بیان مسأله
انقلاب مشروطه، يكي از مهم‌ترين تحولاتي است كه تاريخ معاصر ايران را از تاريخ گذشته آن جدا كرده و حيات سياسي و اجتماعي جديدي را براي ايران رقم زده است. در تدارك مقدمات مشروطه‌خواهي در ايران، امپراتوري عثماني هم به انحاي مختلف اثرگذار بود و زمينه‌ساز آشنايي ايرانيان با مشروطه در كنار دولت‌هاي اروپايي به شمار مي‌رود. بررسي دقيق انديشه‌هاي اصلاح طلبانه در ايران نشان دهنده تشابه جدي بين دغدغه‌هاي اين اصلاح طلبان با خواست‌هاي اصلاحي در عثماني است. چارچوب اصلي فكر مشروطه منبعث از تحولات سياسي اروپا بود و امپراتوري عثماني هم به عنوان حلقة واسط، نقش مؤثري در انتقال اين انديشه‌‌ها به ايران ايفا كرد.مسائل دو دولت عثماني و ايران كاملاً شبيه هم بود و با معضلات مشابهي مواجه بودند. مفاهيم اصلي مربوط به مشروطيت از عثماني به ايران وارد شد، چون امپراتوري عثماني از لحاظ پيوستن به جريان تجدد بسيار جلوتر از ايران قرار داشت. در واقع آگاهي قلمروي جديد در ايران كه منشأ توليد رساله‌هاي جديد در باب حكومت در ايران شد در پرتو همسايگي امپراتوري عثماني تحقق يافت. هدف عمدة اين رسائل يافتن راه حل‌‌هاي عملي براي خارج كردن كشور از وضع اسفناك آن دوران بود. بسياري از نويسندگان و نخبگان اين را از طريق قانون مي‌خواستند (ثقفی، 1384: شماره 44).
در دوران پيشرفت اصلاحات در امپراتوري عثماني، شمار وسيعي از برجسته‌ترين روشنفكران ايران از طريق ارتباط با اصلاح طلبان عثماني با مفاهيم و واژگان اصلاحات آشنا شدند. حتي واژة مشروطه هم از اين طريق وارد ايران شد. در مورد واژة مشروطه، ريشة لغوي آن و چگونگي ورود آن به ايران روايت‌هاي مختلفي وجود دارد، ولي يكي از قوي‌ترين روايت‌ها حاكي از آن است كه اين واژة از عثماني به ايران آمده است. سيد حسن تقي‌زاده پس از مرور تاريخچة مشروطيت اول عثماني و اشاره به استبداد 32 سالة سلطان عبدالحميد كه سرمشق محمد علي شاه قاجار بود، چنين تذكر مي‌دهد كه: اين مشروطيت اولي (عثماني) كه نخستين حكومت ملي در شرق بود، در اذهان مسلمانان عدالت دوست و آزادي خواه مشرق باقي ماند. طبعاً در نهضت اصلاحي و آزادي طلبي و تجدد سياسي و تغيير شكل حكومت و تأسيس عدالت كه از اوايل قرن چهاردهم هجري در ايران به ظهور رسيد مملكت عثماني تا حدي سرمشق بود (تقی‌زاده، 1386: 11). وي در جايی ديگر معتقد است كلمة مشروطه بلاشك از عثماني آمده است و از زمان تأسيس حكومت ملي در آن جا رايج شد (همان).
مقدمات انقلاب مشروطیت ایران از اواسط و به قولی از اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شروع شد و انتشار روزنامه و کتب انقلابی، تاسیس مدارس جدید و افتتاح باب مراودات نسبتا منظم ایرانیان با اروپا و پیدایش نهضت فکری در قفقاز و عثمانی و صدها عامل دیگر موجب پیدایش تفکر مشروطه خواهی در ایران شد. مناسبات اقتصادی و اجتماعی آن روزگاران و شیوه حکومت شاهزادگان و حکام در ولایات که مردم را روز به روز فقیرتر می‌کرد و تحت فشار می گذاشت، نطفه مشروطه را در عمق جامعه ایران پرورش داد و مردم که حیثیت اجتماعی و قدرت اقتصادی خود را روز به روز از دست داده و اغلب راه دیار غربت را در پیش می گرفتند و در خارج از کشور به انواع مصایب دچار می‌شدند، در اشاعه تفکر مشروطه خواهی کوشیدند. عده ای خالصانه به خاطر آزادی و استقلال ملی ایران، عده ای از نظر منافع طبقاتی و برخی نیز به دلایل شخصی طرفدار آزادی و مشروطیت بودند. استانبول چون مرکز تجارت و پایتخت عثمانیان بود اشخاص روشنفکر در آنجا زیاد بودند و تمدن اروپایی نیز به آنجا زودتر رخنه و پیشرفت کرده بود. بالطبع عده ای از ایرانیان که در آنجا سکنی داشتند در نتیجه تماس با روشنفکران و آزادی خواهان با خواندن روزنامه ها و کتاب ها آگاه شده و ساعی بودند حتی الامکان در ایران نیز تخم آزادی کاشته شود.
استانبول به دلايل مختلف در اوان مشروطيت به محل تجمع نويسندگان، روشنفكران و تجار ایرانی تبديل شده بود. عده‌اي به دليل فضاي آزادتر سياسي براي ايرانيان در آنجا اقامت گزيده بودند و برخي براي كسب و كار به اين مملكت رفته بودند. اين افراد به طور كلي زمينه‌هاي آشنايي ايرانيان را با مشروطيت و دموكراسي و حكومت قانون فراهم ساختند. آنان واسطة ورود انديشه‌هاي سياسي جديد به ايران بودند (جعفریان، 1379: ج6). تجار و روشنفکران ایرانی مقیم استانبول اقدام به تشکیل انجمنی از حامیان نهضت مشروطه به نام انجمن سعادت و تاسیس اولین روزنامه فارسی‌زبان به سبک جدید به نام اختر در استانبول نمودند. روزنامه اختر و دیگر روزنامه ها تاثیر شدیدی در بیداری افکار داشتند و انجمن سعادت همانند پلی میان علمای نجف و مشروطه خواهان داخل کشور عمل می‌کرد. بنابراین سؤال اصلی که این تحقیق در پی پاسخ به آن می‌باشد این است که ایرانیان و روشنفکران ایرانی مقیم عثمانی (در این تحقیق: روزنامه اختر و انجمن سعادت) چه نقشی در انقلاب مشروطیت ایران ایفا کردند؟

اهمیت و ضرورت تحقیق
در میان حوادث شگرف تاریخی، انقلاب مشروطیت ایران موقعیت برجسته‌ای دارد. این انقلاب حق دارد به مثابه نقطه تحول واقعی در حیات ملت ایران تلقی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع امر به معروف، نوجوان و جوان، مواد مخدر، نقض حقوق Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره انقلاب مشروطه، روزنامه اختر، روشنفکران، نهضت مشروطه