منبع تحقیق درباره مصالح مرسله، حسن و قبح، نظام اداری، روش تحقیق

دانلود پایان نامه ارشد

اینجانب ويدااحمدي دانش آموخته‌ی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته /دکترای حرفه ای /دکترای تخصصی در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی که در تاریخ 27/9/91 از پایان نامه /رساله خود تحت عنوان : بررسی مقایسه ای مجمع تشخيص مصلحت نظام بامصالح مرسله اهل سنت در فقه وحقوق ايران (با رويكردي به ديدگاه امام خميني وشاطبي)با کسب نمره 05/18(هيجده وپنج صدم) و درجه عالی دفاع نموده‌ام بدین وسیله متعهد می‌شوم :
1-این پایان نامه / رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …)استفاده نموده‌ام، مطابق ضوابط و رویه‌ی موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده‌ام.
2-این پایان نامه / رساله قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین‌تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3-چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و …از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4- چنانچه در هر مقطعی زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می‌پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی‌ام هیچ‌گونه ادعایی نخواهم داشت. پ/11/10

نام و نام خانوادگی : ويدا احمدي
تاریخ و امضاء:

سپاسگزاری :

بدون شک انجام این تحقیق و نگارش رساله حاضر
بدون همیاری و کمک اساتید، دوستان و همکاران میسر نمی گردید.
از ابتدای کار پژوهش خود همواره از همکاری صمیمانه و بی شائبه
عزیزانی برخوردار بوده ام که وظیفه خود می دانم از آنها تشکر و قدردانی نمایم. از جناب آقای دکتر ابوالفضل علیشاهی که در این تحقیق
در مقام استاد راهنمای این جانب از هیچ گونه کمکی دریغ ننموده و با پیگیری مداوم، نکته سنجی های دقیق علمی و راهنماییهای پر بار خود
این جانب را در طول اجرای این تحقیقیاری رسانده اند تشکر و قدردانی
می نمایم از جناب آقای دکتر علی پور جواهری که در مقام استاد محترم
مشاور با ارائه نظرات ارزنده خود بر کیفیت رساله افزودند تشکر می نمایم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده 1
فصل اول: کلیات و مفاهیم مرتبط با مصلحت
بخش اول: کلیات
1- مقدمه 4
1-1- بیان مساله 6
1-2- سؤالات 9
1-3- فرضیات 9
1-4- سابقه و ضرورت انجام تحقیق 9
1-5- اهداف کلی و کاربردی تحقیق 11
1-6- روش تحقیق و ابزار گردآوری اطلاعات 11
1-7- محدودیتهای تحقیق 11
1-8- سازماندهی تحقیق 12
بخش دوم: مفاهیم مرتبط با مصلحت
1-9- مفاهیم 14
1-9-1- فقه سیاسی 14
1-9-2- بررسی معنای لغوی و اصطلاحی مصلحت 15
1-9-3- مصلحت و حسن و قبح عقلی 16
1-9-4- مصلحت و ضرورت 17
1-9-5- مصلحت و مفسده 17
1-9-6- مصلحت و اهداف و مقاصد احکام شرعی 19
1-9-7- مصلحت و استحسان 21
1-9-8- مصلحت به مبنای حکم شرعی 22
1-9-9- مصلحت به عنوان ملاک حکم حکومتی 23
1-9-10- مصلحت به عنوان منبع اجتهاد و روش اجتهاد 23
1-10- نتیجه گیری 25

فصل دوم: بررسی مصالح مرسله
2-1- مقدمه 28
2-2-تعریف مصالح مرسله 28
2-3- تاریخچه مصالح مرسله 29
2-4- دیدگاه مذاهب چهارگانه در رابطه با مصالح مرسله 30
2-4-1 نظر شافعیان در رابطه با مصالح مرسله 30
2-4-2- نظر حنفیان درباره مصالح مرسله 31
2-4-3- نظر مالکیان در رابطه با مصالح مرسله 31
2-4-4- نظر حنبلیها در رابطه با مصالح مرسله 31
2-4-5- مصالح مرسله از دیدگاه شاطبی 32
2-5- شاطبی کیست؟ 32
2-5-1- نوشته های شاطبی 33
2-5-2- نظریه مقاصد از دیدگاه شاطبي 33
2-6- اقسام مصلحت 36
2-6-1- تقسیم به لحاظ درجه اهمیت و از حیث قوت 36
2-6-2- تقسیم بر اساس اعتبار شارع 36
2-6-3- تقسیم از جهت دین و دنیا 37
2-6-4- تقسیم به اعتبار محل صدور 37
2-6-5- تقسیم به اعتبار متعلق آن 41
2-6-6- تقسیم به اعتبار قطع و ظن 37
2-7- ضوابط و چارچوب تمسک به مصالح مرسله 38
2-7-1- هماهنگی با مقاصد شرع 39
2-7-2- مخالف نبودن بانص 39
2-7-3- ضروری و کلی و قطعی بودن 39
2-7-4- معقول بودن 39
2-7-5- رعایت اهم و مهم 39
2-7-6- رعایت نقش زمان و مکان 39
2-7-7- عمومی بودن 39
2-8- ادله حجیت مصالح مرسله 40
2-8-1- ادله لاضرر 40
2-8-2- ادله نفی حرج 41
2-8-3- سیره 41
2-8-4- جامعیت اسلام 42
2-8-5- جاودانگی اسلام 42
2-8-6- درک حسن و قبح اشیاء 43
2-9- ادله منکرین مصالح مرسله 44
2-9-1- اعتراف به نقص شریعت 44
2-9-2-مردد بین دو اعتبار 44
2-9-3- از بین رفتن وحدت و عمومیت تشریع 45
2-10- نقش مصلحت مرسله در انواع احکام 45
2-11- تعارض مصالح با نصوص 46
2-12- احکام مبتنی بر مصالح مرسله 48
2-12-1- احکام مربوط به نظام اداری 48
2-12-2- احکام مربوط به نظام قضایی و حقوقی خاص 48
2-13- نتیجه گیری 49
فصل سوم: بررسی مجمع تشخیص مصلحت نظام
3-1- مقدمه 52
3-2- سابقه تأسیس مجمع تشخیص مصلحت نظام 52
3-3- جایگاه مصلحت در فقه شیعه 54
3-4- اقسام مصلحت 55
3-4-1- تقسیم به لحاظ مقاصد شرع 55
3-4-2- تقسیم به لحاظ درجه اهمیت 56
3-5- ضوابط مصلحت 56
3-5-1- تقدیم اهم بر مهم 56
3-5-2- استفاده از کارشناسان و متخصصان 58
3-5-3- سازگاری با روح قوانین اسلام 58
3-5-4- توجه به نقش زمان و مکان 58
3-5-5- نگهداشت حوزه مصلحتهای حاکم، اجتماع است 59
3-5-6- قاعده نفی عسر و حرج 59
3-5-7- قاعده لاضرر 59
3-6- بررسی حجیت مصلحت 60
3-6-1- جامعیت اسلام 60
3-6-2- حکومت، ضرورتی فطری و نیازی عقلی 60
3-6-3- تشخیص مصلحت در مسائل نوظهور 61
3-7- مصلحت در موضوعات احکام 62
3-7-1- رابطه مصلحت با احکام اولیه 62
3-7-2- رابطه مصلحت با احکام ثانویه 63
3-7-3- رابطه مصلحت با احکام حکومتی 63
3-8- نسبت فقه و مصلحت از دیدگاه امام 64
3-9- مفهوم مصلحت از دیدگاه امام 64
3-10- مصلحت نظام از دیدگاه امام 65
3-10-1- واژه صلاح 66
3-10-2- مصالح کشور 66
3-10-3- مصالح مسلمین 66
3-10-4- مجمع تشخیص مصلحت نظام 67
3-10-5- مصلحت اسلام 67
3-10-6- مصلحت نظام 67
3-10-7- مصلحت زجر کشیده ها 68
3-11- مصلحت نظام و رعایت قانون اساسی 68
3-12- وظایف و اختیارات مجمع تشخیص مصلحت نظام 69
3-12-1- تشخیص مصلحت 69
3-12-2- ارائه مشورت به رهبری 69
3-12-3- حل معضلات نظام 70
3-13- ویژگیهای اعضای مجمع 70
3-14- رابطه بایسته مجمع با مجلس 71
3-14-1- تشکیل شورای افتاء 71
3-14-2- تصدی ولی فقیه 71
3-15- هم عرض نبودن مجمع با سایر قوای سه گانه 72
3-16- عدم کفایت کارشناسی در قوه مقننه 72
3-17- مدت اعتبار مصوبه های مجمع 73
3-18- مجمع تشخیص مصلحت نظام و قانون گذاری بدوی 73
3-19- تأثیر عملی مجمع تشخیص مصلحت نظام در اداره کشور 74
3-20- نتیجه گیری 77
فصل چهارم: مقایسه بین مصالح مرسله و مجمع تشخیص مصلحت نظام
4-1- نقاط افتراق 79
4-1-1- جایگاه عقل در مصلحت نظام و مصالح مرسله 79
4-1-2- تغییر احکام با تغییر زمان در مصلحت نظام و مصالح مرسله 81
4-1-3- کاربرد حدیث لا ضرر در مصلحت نظام و مصالح مرسله 82
4-1-4- آیه نفی حرج در مصلحت نظام و مصالح مرسله 84
4-1-5- مسائل مستحدثه در مصلحت نظام و مصالح مرسله 84
4-1-6- تعارض مصالح در مصلحت نظام و مصالح مرسله 85
4-1-7- جایگاه مصلحت در موضوعات احکام در مصلحت نظام و مصالح مرسله 86
4-1-8- ذکر نمونه هایی از مطلق بودن مصالح مرسله 86
4-1-9- نمونه هایی از احکام و فتاوای مبتنی بر مصالح مرسله 87
4-2- نقاط اشتراک 88
4-2-1- چگونگی پیدایش مصلحت نظام و مصالح مرسله 88
4-2-2- حوزه مصلحت در مصلحت نظام و مصالح مرسله 89
4-2-3- مصلحت از دیدگاه امام خمینی و شاطبی 90
4-2-4- احکام متعلق به نظام اداری و قضایی 91
4-3- نتیجه گیری 92
منابع و مآخذ 95
چكيده انگليسي 101

چکیده
مقایسه مجمع تشخیص مصلحت نظام با مصالح مرسله اهل سنت در فقه و حقوق ایران
به وسیله ی :
ویدا احمدی
مصلحت یکی از مفاهیمی است که از دهه 1360 خورشیدی به عنوان یک نهاد وارد ادبیات حقوقی ایران و موجب پیدایش نهاد حقوقی«مجمع تشخیص مصلحت نظام» شده است. هدف از این تحقیق بررسی مقایسه ای این نهاد با مصالح مرسله اهل سنت است که برای روشن شدن این موضوع سعی شده به طرح مباحثی پرداخته شود که بیشتر جنبه تطبیقی داشته باشد. از جمله: ضوابط مصلحت، دلایل منکرین و مثبتین و نقاط افتراق و اشتراک آن بیان شده است. بعضی از اندیشمندان اهل سنت مصالح مرسله را دلیل مستقلی در عرض سایر ادله به عنوان منبع مستقل برای استنباط احکام شریعت پذیرفه اند . ولی در فقه شیعه این عنوان نمی تواند به عنوان منبعی مستقل و در عرض سایر ادله برای استنباط احکام شریعت بکار رود. بلکه شیعه با داشتن اهل بیت(ع) و رسول باطنی (عقل) نیازی به مصلحت به عنوان منبع استنباط ندارند و آنچه نیاز است را در ادله اربعه خواهند یافت. مهم ترین تفاوتی که بین این دو نهاد وجود دارد این است که اهل سنت طبق مصالح مرسله به جعل و تشریع می پردازند و از حجیت مصلحت بحث می کنند. اما از نظر شیعه، مجمع تشخیص مصلحت به جعل و تشریع نمی پردازد و کارش تشخیص موضوع و اجرا است.
واژگان کلیدی
مصلحت مرسله، مجمع تشخیص مصلحت، تشریع، حکم حکومتی، اجتهاد.

فصل اول
کلیات و مفاهیم

بخش اول
کلیات

مقدمه:
عقل آدمی اقتضا می کند که در انجام دادن کارهایش هدفی داشته باشد و برای رسیدن به آن تلاش کند. این هدف یا مادی است یا معنوی؛ ولی در هر حال، مصلحت وی را در بر دارد یا حداقل تصور می شود که چنین باشد. از این رو، انسان سعی می کند ارزش کارهای خود، چه فردی و چه اجتماعی را بر اساس میزان مصلحت هر یک تعیین نماید؛ و در صورت تزاحم دو مصلحت، آن را که از اهمیت کمتری برخورد است، فدای مصلحت مهم تر کند. اینها مصالحی هستند که سر لوحه تمام ادیان آسمانی قرار دارند و هیچ دینی نازل نشده است مگر برای حفظ آنها.(شهید اول، بی تا، 1/38، غزالی، المستضی، 1365، 1/ 287)
به نظر می رسد که همه ادیان و مکاتب به دنبال تحقق مصلحت انسان بوده اند و هر کدام مصلحت را در چیزی یافته ا ند. در این میان، برخی مکاتب به دلیل تصر یحشان به این مساله، به «طرفداران مصلحت» یا «مصلحت گرایان»یا «پراگماتیست ها» معروف شده اند. ویلیام جیمز: فیلسوف امریکایی قرن نوزدهم، به ضوح از این نظریه طرفداری کرده و در عنوان کتاب خود اعتراف نموده است: مصلحت گرایی نامی است نو برای پاره ای از شیوه های کهن اندیشه.(ارسطا، 1388، 12)
اصل توجه داشتن به هدف و ثمره عملی کاری که انسان انجام می دهد، در دین اسلام نیز مد نظر است؛ چنان که از پیامبر اکرم(ص) روایت شده است:خیر الاعمال مانفع؛ بهترین کارها کاری است که سود برساند.(مجلسی، بی تا، 21/ 211)
از دیر باز عالمان و فقیهان اهل سنت، به طرح مباحثی در زمینه مصلحت در فقه و اصول پرداخته و آن را همچون پایه ای برای احکام تلقی نموده اند، در میان ائمه مذاهب چهار گانه، مالک جایگاه خاص دارد و بعد ازوی شاطبی، مفسر بزرگ مکتب اصولی مالکی نقشی بس سترگ در تدوین این اصول ایفا کرده است. لذا می توان گفت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی مجازات اسلامی، قانون مجازات، قانون مجازات اسلامی، کیفیات مخففه Next Entries منبع تحقیق درباره مصالح مرسله، امام خمینی، اجرای احکام، انقلاب اسلامی