پایان نامه ارشد درمورد خسروپرویز، بهرام چوبین، دوران اسلامی، کلیسای نسطوری

دانلود پایان نامه ارشد

فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
مقدمه 1
الف) کلیات پژوهش 1
1- بیان مساله 1
2- پرسشهای اصلی و فرعی 2
3- فرضیهی اصلی 2
4- مفروضات پژوهش 2
5- پیشینهی پژوهش 3
ب) بررسی منابع پژوهش 5
فصل اول: شورش بهرام چوبین و پادشاهی وی 12
1-1 جنگ بهرام چوبین با ترکان مرزهای شرقی ایران 13
1-1-1 سرگذشت بهرام چوبین و پیروزی او بر ترکان در شاهنامه 14
1-1-2 سرگذشت بهرام چوبین و پیروزی او بر ترکان در منابع بیزانسی، ارمنی و سریانی 15
1-1-3 بررسی و نقد فرضیهی مهرپرست بودن بهرام چوبین 18
1-1-4 بهانهی شورش بهرام چوبین بر ضد هرمزد چهارم 23
1-2 آغاز شورش بهرام چوبین 27
1-2-1 نقش بندوی و بسطام در شورش بر ضد هرمزد چهارم 28
1-2-2 پیوستن تعدادی از سربازان هرمزد به بهرام و قتل فروچانس فرمانده وی 29
1-3 عزل هرمزد چهارم و به تخت نشستن خسروپرویز 34
1-3-1 گزارش سخنرانی هرمزد چهارم در روایت تئوفیلاکت 36
1-3-2 شاه شدن خسروپرویز در شاهنامهی فردوسی 39
1-4 قتل هرمزد چهارم 41
1-5 نخستین رویارویی خسروپرویز و بهرام چوبین 43
1-5-1 مذاکرهی خسروپرویز و بهرام چوبین پیش از جنگ در روایت شاهنامه 43
1-5-2 مذاکرهی خسرو و بهرام پیش از جنگ در روایت منابع بیزانسی، ارمنی و سریانی 48
1-5-3 شکست خسروپرویز 51
1-6 فرار خسروپرویز 54
1-7 به تخت نشستن بهرام چوبین 59
1-7-1 عهد گرفتن بهرام از بزرگان کشور در روایت شاهنامه و تئوفیلاکت 59
1-7-2 توطئه بر ضد بهرام چوبین و فرار بندوی در روایت شاهنامه و تئوفیلاکت 63
1-8 پناهنده شدن خسروپرویز به بیزانس 65
1-8-1 مسیر حرکت خسروپرویز 65
1-8-2 فرستادن نامه و سفیران نزد ماوریکیوس 68
1-8-3 شرایط ماوریکیوس در ازای کمک به خسروپرویز 73
1-8-4 اشارهی برخی منابع به ازدواج خسروپرویز با مریم، دختر ماوریکیوس 74
1-8-5 داستان طلسم ساختن رومیان در شاهنامه 75
فصل دوم: از شکست بهرام چوبین تا قتل ماوریکیوس در سال 602م 77
2-1 کمک نظامی ماوریکیوس به خسروپرویز 78
2-1-1 سخنرانی سفیر ایران در روایت تئوفیلاکت 80
2-2 پیروزی خسروپرویز بر بهرام چوبین 83
2-2-1 جزییات پیش از نبرد در روایت تئوفیلاکت 87
2-2-2 نبرد دوم بهرام چوبین با خسرو و شکست بهرام در روایت شاهنامه 93
2-2-3 نبرد دوم بهرام چوبین با خسرو و شکست بهرام در روایت منابع بیزانسی، ارمنی
و سریانی 97
2-2-4 فرار بهرام چوبین نزد خاقان ترک و قتل او در روایت شاهنامه 102
2-3 رفتار خسروپرویز پس از شکست بهرام چوبین و فرار او 105
2-3-1 رفتار خسروپرویز با سپاهیان بیزانسی-ارمنی 105
2-3-2 رفتار خسروپرویز با مسیحیان 107
2-3-3 قتل بندوی و شورش بسطام 112
2-3-4 برخی اقدامات خسروپرویز در زمان صلح 116
2-3-5 قتل نعمان 118
2-3-6 برخی از اطلاعات رویدادنامهی خوزستان راجع به کلیسای نسطوری در زمان صلح 119
فصل سوم: جنگ خسروپرویز و دولت بیزانس تا زمان فتح مصر به دست ایرانیان 121
3-1 جنگ در دوران فوکاس 123
3-1-1 اتحاد نارسس با خسروپرویز و آغاز جنگ 127
3-1-2 انتخاب شهربراز به عنوان فرمانده 130
3-1-3 جنگ در ارمنستان 132
3-1-4 شاهین و فتح قیصریه 137
3-1-5 شورش یهودیان بر ضد بیزانس 137
3-1-6 کلیسای نسطوری در زمان جنگ خسروپرویز و فوکاس 139
3-2 روند شکستهای هراکلیوس تا زمان سقوط مصر 142
3-2-1 ادامهی پیشرویهای لشکریان ایران در تمامی جبههها در دوران هراکلیوس 143
3-2-2 فتح اورشلیم 146
3-2-3 نفوذ ایرانیان در آسیای صغیر و تقاضای هراکلیوس برای صلح 157
3-2-4 سقوط اسکندریه و تمامی مصر و قسمتهایی از شمال افریقا 161
فصل چهارم: ادامهی جنگهای خسروپرویز با بیزانس تا زمان قتل خسرو 165
4-1 دام آوارها برای هراکلیوس و فتح آنکارا به دست ایرانیان 166
4-2 لشکرکشی هراکلیوس از طریق ارمنستان و قفقاز 168
4-2-1 حملهی خزرها و هراکلیوس به ایران و محاصرهی قسطنطنیه به وسیلهی ایرانیان
در سال 626م 177
4-3 باربد موسیقیدان و جشن نوروز در شاهنامه 182
4-4 حملات هراکلیوس و خزرها در سال 627م 184
4-5 توطئه بر ضد خسروپرویز و برکناری و قتل او 189
4-5-1 نامهنگاری شیرویه و خسروپرویز و قتل او در شاهنامه 196
نتیجه 199
کتابنامه 202
پیوست: نقشهها 208
چکیده انگلیسی 211
مقدمه
الف) کلیات پژوهش
1- بیان مساله
قرن هفتم میلادی یکی از قرون تاثیرگذار در تاریخ ایران است؛ زیرا در طی آن یک شاهنشاهی بزرگ عمر خود را به سر آورده و دورانی نو از خاک آن سر برمی آورد. در این قرن، علاوه بر اینکه ساختار سیاسی چند صد ساله ی حاکم متحول شد؛ تغییراتی شگرف نیز در ساختار اجتماعی، فرهنگی و مذهبی ایران و انیران رخ داد. از جمله مهمترین مقاطع این دوران، روزگار حکمفرمایی خسروپرویز است. در این دوران، آخرین و بزرگترین قدرت نمایی ساسانیان در دنیای باستان رخ میدهد؛ دنیایی که اگرچه آن را بسیار دور میبینیم، اما بیشتر از فاصلهی ظاهریش بر ما تاثیر نهاده است. دوران خسروپرویز در بردارندهی بزرگترین پیروزیها و شکستها، برای ایران عصر ساسانی، میباشد. پس از مرگ او، حکومت بزرگ ساسانی در مدتی کوتاه سقوط کرده و پادشاهانی بسیار، در زمانی کم، به تخت پادشاهی تکیه زدند. بنابراین، شاید بتوان برخی از ریشه های سقوط را در این دوران یافت.
پرواضح است که برای هرگونه نتیجهگیری در تاریخ، ابتدا باید منابع مورد نظر را مورد بررسی و نقد قرار داد. شاهنامهی فردوسی، منابع دوران اسلامی و تعدادی از منابع ارمنی، بیزانسی و سریانی، در مورد خسروپرویز، به ارائهی سخن پرداختهاند. شاهنامهی فردوسی بیش از 4100 بیت خود را به این دوران اختصاص داده است. این پژوهش قصد دارد به مطالعهی تطبیقی شاهنامه به عنوان منبعی ایرانی که سرایندهی آن، حکیم طوس، خود را اندیشمند و حماسه سرایی ایران دوست نشان داده است، در مقابل منابعی غیر ایرانی بپردازد که در کنار تاریخ خود، دربارهی ساسانیان نیز نگاشتهاند. این رویکرد تا کنون کمتر به صورت جزیی مورد بررسی قرار گرفته است و هدف آن را میتوان هر چه بیشتر روشن ساختن رخدادهای این دوران، به کمک هر چه بیشتر غرق گشتن در این منابع، دانست. ابهام موجود نیز همین تناقض میان ماهیت منابع، رویکرد آن ها و تکیهی هر کدام بر بخشی خاص، از این برههی زمانی خاص، است.

2- پرسشهای اصلی و فرعی
پرسش اصلی:
مطالعهی تطبیقی شاهنامهی فردوسی با منابع بیزانسی، ارمنی و سریانی، دربارهی روزگار خسروپرویز چه نتایجی در بر دارد؟
پرسش های فرعی:
1- هر کدام از منابع مورد بحث، دربارهی چه بخشهایی از دوران فرمانروایی خسروپرویز اطلاعات گسترده تری ارایه می دهند؟
2- آیا منابع شاهنامهی فردوسی در این دوران، کتبی بودهاند یا شفاهی؟
3- جنگهای ایران و بیزانس، در زمان خسروپرویز، در منابع مختلف چگونه شرح داده شدهاند؟
3- فرضیهی اصلی:
فردوسی در شاهنامه، به عنوان منبعی ایرانی، به دوران خسروپرویز و به ویژه شورش بهرام چوبین و مسائل درباری توجهی ویژه نموده است، اما اطلاعات چندانی از جنگهای ایران و بیزانس به دست نمیدهد. با این حال دارای ارزش تاریخی فراوان است. منابع بیزانسی، بیشترین اطلاعات را از این جنگها ارائه میدهند. منابع ارمنی، بسیار به مسائل ارمنستان در این زمان پرداختهاند. در منابع سریانی نیز علاوه بر مسائل سیاسی، میتوان اطلاعات مهمی از کلیسای نسطوری در زمان خسروپرویز یافت.

4- مفروضات پژوهش
1- روایت شاهنامهی فردوسی، بر پایهی روایت ایرانی خداینامهها تدوین شده است.
2- در مورد جنگهای ایران و بیزانس در زمان خسروپرویز، بیشتر منابع موجود، منابع غیر ایرانی هستند

5- پیشینهی پژوهش:
پس از بررسی سایت اینترنتی ایرانداک، کتابخانهی دانشگاه تهران، سایت اینترنتی نورمگز، سایت اینترنتی مگ ایران، فهرست مقالات فارسی در زمینهی تحقیقات ایرانی از ایرج افشار، سایت مجلات اینترنتی jstor و کتابشناسی مقالات و کتاب های دیده شده؛ پایان نامه، مقاله و کتابی که از آن به طور مستقیم به عنوان پیشینهی پژوهش استفاده کنم، نیافتم. با این حال در این جا برخی از منابع که میتوان به طور غیر مستقیم، آنها را پیشینهی این پژوهش خواند معرفی گردیدهاند.
الف- کتاب
در ابتدا میتوان کتاب پیگولوسکایا با عنوان ایران و بیزانس در سده‌های ششم و هفتم میلادی1 را نام برد، که در آن نقد و بررسی مفیدی از بیشتر منابع این دوران ارائه گردیده است، و صفحات بسیاری از آن، به منبعشناسی این دوران اختصاص یافته است. ترجمهی فارسی آن نیز خوشبختانه موجود است. در این کتاب بیشتر منابع بیزانسی، ارمنی و سریانی مربوط به قرن شش و هفتم میلادی مورد بررسی قرار گرفتهاند.
در ادامه، میتوان به کتاب قرن هفتم در رویدادنامه‌های سریانی غربی2 اشاره نمود، که علاوه بر ترجمهای انگلیسی که از اطلاعات مربوط به قرن هفتم میلادی در این منابع ارائه میدهد؛ دربردارندهی تفاسیر تاریخی بسیار عالمانهای هم است. سعی مولف در بازسازی اثر دیونسیوس تل محره با استفاده از رویدادنامهی 1234م و میخاییل سوری قابل ستایش است، و این کتاب را باید به عنوان منبعی بسیار مهم در مورد منابع سریانی مد نظر داشت.

یکی از کتابهای مهم دیگر، کتاب مرز شرقی روم و جنگهای ایرانی3 است، که علاوه بر تفاسیر تاریخیش، ترجمهای خوب از بخش نخست رویدادنامهی خوزستان که در بردارندهی دوران هرمزد چهارم تا پایان حکومت ساسانی است ارائه میدهد. در این پایان نامه این ترجمه مورد استفاده قرار گرفته است.
یکی از بهترین و جدیدترین کتابهایی که منابع قرن هفتم را مورد بررسی قرار داده است اثر هواردجانستن است با نام تاریخ نگاران و تواریخ خاورمیانه در قرن هفتم میلادی4 که به طور مفصل به بررسی آن‌ها پرداخته است. این کتاب مرجع بسیار خوبی دربارهی منابع قرن هفتم میلادی است و علاوه بر معرفی خوب آنها نقد و بررسی ارزشمندی نیز از قسمتهای مختلفشان ارائه میدهد.
از جمله مهمترین کتابهای مرتبط، میتوان به کتاب تاریخ ساسانیان5 از شاپور شهبازی اشاره نمود. این کتاب دربردارندهی ترجمه ای از بخش ساسانیان تاریخ طبری است، و یکی از ویژگیهای ممتاز آن، بخش تعلیقاتش است که مباحث تاریخی بسیاری را مطرح ساخته و از منابع بسیار زیادی استفاده کرده است.
ب- پایان نامه
الماسی، فردین. بررسی تطبیقی روایت های شاهنامه فردوسی با متون تاریخی دوران اسلامی (از پادشاهی انوشیروان تا پایان ساسانیان)، پایان نامهی کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، گروه تاریخ، استاد راهنما: دکتر محمد باقر وثوقی، تاریخ دفاع: 29 دی ماه 1387
این پایان نامه بر اساس بازه های زمانی، دارای سه فصل است و فصل دوم آن که در بردارندهی صفحات 85 تا 149 میباشد، دربارهی خسروپرویز به بحث پرداخته است. هدف آن بررسی ارزش تاریخی شاهنامه در مقایسه با منابع دوران اسلامی است و میتواند مرجعی خوب دربارهی وصف این منابع از این دوران، به طور کلی باشد؛ اما به علت بازهی زمانی طولانیش نتوانسته است به طور جزیی به مسائل بپردازد.

ب) بررسی منابع پژوهش
علاوه بر شاهنامهی فردوسی، منابع بیزانسی، ارمنی و سریانی بسیاری وجود دارند که به این دوران پرداخته‌اند، و در این پایان‌نامه از آنها استفاده گردیده است. در این قسمت، این منابع به طور مختصر معرفی میشوند، و در متن پایاننامه گزارشهای آنها به طور جزیی و مفصل بررسی و نقد میگردد. در اینجا این منابع را به چهار بخش کلی تقسیم میکنیم: 1- شاهنامهی فردوسی 2- منابع بیزانسی 3- منابع ارمنی 4- منابع

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژگان مصرف‌کننده، عیب تولید، کامن لا، جبران خسارات Next Entries پایان نامه ارشد درمورد خسروپرویز، بهرام چوبین، کلیسای نسطوری، دوران باستان