پایان نامه با واژه های کلیدی بین النهرین، معماری ایران، ایزومتریک، دوره اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

۱-۱- مقدمه 3
۱-۲- بیان مسئله 4
۱-٣- هدف پژوهش 5
۱-٤- سؤالات و فرضیه‌های پژوهش 5
۱-۵- پیشینه پژوهش 6
۱-۶- روش انجام پژوهش 7
فصل اول: پیشینه استفاده از راه پله و پله پیچ در معماری ایران و مناطق همجوار
٢-١ تاریخچه معماری ایران 11
۲-۲ بررسی عنصر پله و راه پله‌های مارپیچی در معماری ایران و مناطق همجوار 15
٢_۲_١ _ ایران 15
۲-۲-۲ -بین النهرین 18
۲-۲-۳-آسیای صغیر 46
فصل سوم: سیر تحول معماری پله پیچ در ایران
۳-۱- هزاره‌ی اول 57
٣-١-١- سگز آباد 59
٣-١-٢- حسنلو 60
٣-١-٣- معماری پله پیچ‌های حسنلو 66
٣-١- ٣- باباجان تپه 70
٣-٢- دوره‌ی ماد 73
۳-٢-1- نوشیجان تپه 74
٣-٢-2- دیگر محوطه‌های مادی 91
٣-٣- دوره هخامنشی 91
٣-٣-١- دهانه غلامان 92
٣-٤- دوره اشکانی 96
٣-٤-١- قومس 96
٣-٥- دوره ساسانی 100
٣-٥-١- کاخ فیروز آباد 102
٣-٥-٢- قلعه دختر فیروزآباد 104
٣-٥-٣- برج فیروز آباد 109
٣-۵-٤- پنجکنت 113
فصل چهارم: نتیجه گیری
نتیجه گیری 117

فهرست اشکال
تصویر ۲-١ شهر سوخته. ساختمان شماره یک و طرح بازسازی شده آن (سید سجادی،۱۳۹۰ :۴۱) 17
تصویر ٢-٢- تل الکوم. ) Dornemann,1986,Pl 7) 21
تصویر ٢-٣- تل مدحور. پلان از ساختارهای مرحله‌ی Vl عبید. (Roaf,1984:119) 22
تصویر ٢-٤- تل مدحور. پلان خانه در لایه‌ی II عبید (Roaf,1984:123) 23
25 (http://www.ebla.it/eindex.html تصویر ٢-٥- تل ابلا. (
تصویر ٢-٦- تل مردیخ ـ ابلا. پله‌های داخل حیاط در بخش جنوبی کاخ سلطنتی G (:279 Matthiae,1983). 26
تصویر ٢-٧- تل اسمر. کاخ و معبد شوسین. طرا حی ایزومتریک(مجیدزاده،1380 :91) 28
تصویر ٢-٨- تل اسمر. پلکان اتاق1: 28J از خانه اکدی (Delougaz,1967,Pl. 79) 29
تصویر ٢-٩- کاخ ماری. نقشه‌ی مجموعه. Gates,1984,73)) 30
تصویر ٢-١٠-کاخ ماری. Gates,1984,74)) 31
تصویر ٢-١١-کاخ ماری. Gates,1984,80)) 32
تصویر ٢-١٢ -تل ریماح. نقشه‌ی بازسازی شده معبد و زیگورات اصلی Oates,1967,Pl XXXVIII)) 33
تصویر٢-١٣ -تل ریماح. اولین سطح پله‌ها (اتاق ١١) از جنوب شرقی، نمایی از سطح شیبدار Oates,1967:Pl XXXV)) 35
تصویر ٢-١٤- تل ریماح. بازسازی ایزومتریک از پله‌ها، تصویر طاق زیر سطح دومOates,1967:Pl XXXIV)) 36
تصویر ٢-١٥- کاخ یاریم لیم. الالاخ (128 :1952،Frankfort) 39
تصویر ٢-١٦- کاخ نیغمپا. پلان (130: 1952،Frankfort) 43
تصویر ٢-17- نمرود. کاخ آشورنصیرپال دوم (657: Russell,l998) 44
تصویر ٢-١٨نمرود، کاخ آشور نصیرپال دوم. پلان جزئیات خانه‌ی کوچک شاهی (706: Russell,l991) 45
تصویر ٢-19- بیجه سلطان. پلان Lloyd and Mellaart,1965:4)) 47
تصویر ٢-٢0- بیجه سلطان. اتاق ١٥ Lloyd and Mellaart,1965:6)) 48
تصویر ٢-٢1- بیجه سلطان. راه پله بین اتاق 9 و اتاق 2 (13: 1965،Mellaart and Lloyd) 49
تصویر ٢-٢٢- بیجه سلطان. اتاق شماره‌ی ٢٣(30: 1965،Mellaart and Lloyd) 50
تصویر ٢-٢٣- بغازکوی. طرح‌های پرستشگاهها در بغاز کوی(الیور گرنی،1371 :143) 53
تصویر ٣-١- سگز آباد. پلان بقایای معماری عصر آهن I (رهبر،١٣٧٤ :٢٢٠) 60
تصویر ٣-2- حسنلو. تالار ستوندار دوره‌ی V (Dyson,1989:108) 63
تصویر ٣-3- حسنلو. ساختمان‌های سوخته‌ی دوره‌ی IVB ) Dyson,1989:115) 65
تصویر ٣-4- حسنلو. ) Dyson,1989:122) 67
تصویر ٣-5- حسنلو. ) Dyson,1989:115) 68
تصویر ٣-6- حسنلو. ) Dyson,1989:115) 68
تصویر 3-7- حسنلو. ) Dyson,1989:115) 68
تصویر ٣-8- باباجان. تپه‌ی شرقی، اتاق منقوش و حیاط (Goff,1970:fig 2) 71
تصویر ٣-9 –با باجان. بخشها و ارتفاعات اتاق I Goff,1970:150)) 73
تصویر ٣-10- نوشیجان. نقشه بقایاي معماري مکشوفه (Stronach,1978:2) 75
تصویر ٣-11- نوشیجان. (استروناخ،1390: 34-33) 76
تصویر ٣-١2- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390،لوح 13) 77
تصویر٣-١3- نوشیجان. مقطع پرسپکتیو B-B از فضای پیشخوان و راه پله معبد مرکزی (ملازاده،محمدیان منصور،١٣۹۰: ١٢۸) 78
تصویر 3-14- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390:لوح13) 79
تصویر 3-15- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390:لوح13) 80
تصویر ٣-١6- نوشیجان . (ملازاده،محمدیان منصور،١٣۹۰: ١٢۹) 80
تصویر ٣-١7- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390: 70-68) 82
تصویر 3-18- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390: لوح 29) 84
تصویر 3-19- نوشیجان. (استروناخ،رف،1390:لوح 29) 85
تصویر ٣-20-نوشیجان. مثطع پرسپکتیو A-A از فضای راه پله‌ی قلعه (ملازاده،محمدیان منصور،١٣۹۰: ١٣٢) 86
تصویر 3-21- نوشیجان. نقشه‌ی مجموعه انبارها (استروناخ،1390: 90) 87
تصویر 3-22- نوشیجان. طرح بازسازی ایزومتریک راه پله‌ی مارپیچی 20(استروناخ،رف،1390: 94) 88
تصویر 3-23- نوشیجان. (استروناح،1390:لوح 38) 89
تصویر 3-24- نوشیجان. نقشه‌ی تالار بزرگ (Stronach,1978:2) 90
تصویر ٣-25- دهانه غلامان. پلان ساختمان مقدس شماره‌ی ٣ (3.gif:1979، Scerrato) 94
تصویر 3-26-کاخ آپادانا Huff,2008:392) .) 95
تصویر ٣-٢7- قومس. نقشه‌ی بنای شماره ٤ (Hansman,Srtonach,1974:4) 98
تصویر 3-28- قومس. مقطع بازسازی شده طاق پلکانی راه پله Hansman,Srtonach,1974:50)). 98
99 (Hansman,Srtonach,1974:13تصویر3-29- قومس . نقشه و مقطع بنای شماره 7(
تصویر ٣-30 – قومس. نقشه و مقطع بنای شماره‌ی 13 Hansman,Srtonach,1974:15)) 100
تصویر ٣-31- کاخ فیروزآباد. پلان (بزنوال،1379: 430) 103
تصویر ٣-32- قلعه دختر فیروز آباد. نقشه (بزنوال،1379: 430) 105
تصویر 3-33- قلعه دختر فیروز آباد. (هوگی،1379: 27) 106
تصویر 3-34- قلعه دختر فیروزآباد. برشهای طولی (بزنوال،1379: 432) 107
تصویر ٣- ٣5- قلعه دختر فیروزآباد. نقشه و برش پلکان دسترسی به حیاط(بزنوال،1379: 433) 107
تصویر ٣- ٣6- قلعه دختر فیروزآباد. بنای مدور(بزنوال،1379: 434) 108
تصویر ٣-٣7- قلعه دختر فیروزآباد. (هوگی،1379: 57) 108
تصویر ٣-٣8- قلعه دختر. استریومتری و آرایش فضایی (هوگی،1379: 48) 109
تصویر 3-39- برج فیروزآباد. طرح بازسازی شده (هوف،1366: 86) 111
تصویر 3-40- برج فیروزآباد. (هوف،1366: 86) 111
تصویر 3-41- برج نور آباد. (مخلصی،1366: 275) 112

فهرست نقشه ها
نقشه 2-1- بین النهرین(www.google Earth.com) 19
نقشه 2-2- الالاخ (Casana,2009:9) 37
نقشه 2-3- امپراتوری آشور( http://www.gcfweb.org ) 40
نقشه 2-4- پادشاهی میتانی( http://www.zazzle.com) 41
نقشه 2-5- آسیای صغیر(www.google Earth.com) 46
نقشه 2-6- امپراتوری هیتیت(www.gateofturkey.com) 51
نقشه 4-1- پراکنش مکانی و منشأ معماری پله پیچ(www.google Earth.com) 120

۱-۱- مقدمه
از مباحث مهم فرهنگ و تمدن ایران معماری آن است. با توجه به گذر سیر تاریخی و گوناگونی فضاهای معماری در این سیر، سبک‌های متنوعی بر جای مانده است. می‌توان معماری ایران را با عناصر فراوانی چون طاق، گنبد، ایوان و غیره مورد مطالعه و پژوهش قرار داد. با توجه به ساختار معماری عصر آهن در محوطه‌ی حسنلو و سگز آباد می‌توان تغییرات و نوآوری‌هایی مشاهده کرد که یکی از این تحولات برجسته پله پیچ است. دیگر عناصر معماری مانند گنبد، طاق و غیره به خوبی مطالعه شده‌اند اما متأسفانه راه پله‌های مارپیچی علیرغم اهمیت فراوان مورد مطالعه و بررسی قرار نگرفته است و تاکنون کل این نتایج در یک قالب مشخص و به هدف تدوین سیر تکاملی عنصر راه پله‌های مارپیچی شکل در ایران صورت نگرفته است.
بر اساس پژوهش‌های گسترده علمی در محوطه حسنلو اطلاعات خام بسیاری در اختیار باستان شناسان قرار گرفته است. بنابراین می‌توان گفت در حسنلوی V برای اولین بار از پله‌های مارپیچی استفاده شده است و هیچ نمونه کاملاً مشابهی از آن در سایر محوطه‌ها‌ی ما قبل یا هم زمان آن به دست نیامده است. از دوره‌ی VI حسنلو هشت مورد دیگر از این راه پله‌های مارپیچی به دست آمده است.
با توجه به این امر که این عنصر کاملاً جدید بوده سعی بر این است تا به دنبال منشأ و سیر تحول و شکل گیری آن به بررسی و مطالعه‌ی مناطق همجوار چون بین النهرین و شمال سوریه پرداخته شود. همچنین حفریات باباجان تپه، نوشیجان تپه مکمل ادامه‌ی این روند در ایران هستند و در دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی می‌توانیم تکامل پله‌های مارپیچی شکل را مشاهده کنیم. در دوره اسلامی از این عنصر معماری به وفور استفاده شده است که کارکردی مهم در معماری اسلامی داشته است.

پژوهش حاضر در پنج فصل تقسیم بندی شده است:
در فصل اول به کلیات پژوهش پرداخته شده است که شامل مقدمه، بیان مسئله، پیشینه پژوهش، پرسش‌ها و فرضیات، اهداف و روش پژوهش می‌باشد.
در فصل دوم به پیشینه‌ی استفاده از پله پیچ در معماری ایران و مناطق همجوار شامل بین النهرین، آسیای صغیر و آسیای مرکزی پرداخته شده است. محوطه‌های دارای این عنصر معماری و تکنیک معماری پله‌های آنها مورد توجه بوده است.
در فصل سوم که بدنه‌ی اصلی پژوهش است سیر تحول معماری پله پیچ در ایران از حسنلوی V تا قبل از اسلام مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. همچنین تکنیک معماری پله پیچ در این بناها بررسی شده است.
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل، جمع بندی و نتیجه گیری پژوهش اختصاص داده شده است.
۱-۲- بیان مسئله
یکی از جلوه‌های مهم تمدنی ایران معماری آن است که سهمی ارزشمند در معماری جهان به خود اختصاص داده است. این معماری دارای شیوه‌ها، عناصر و تکنیک‌های زیادی است که متأسفانه جنبه‌های مختلف به ویژه جنبه‌های تکنیکی آن به خوبی مطالعه و معرفی نشده است. یکی از این عناصر پله پیچ است که جایگاه مهمی در معماری دوره اسلامی دارد. این عنصر ریشه در معماری عصر آهن ایران دارد و مراحل پیشرفت و تکامل خود را در دوره تاریخی طی کرده و به دوره اسلامی رسیده است.
متأسفانه تا کنون پژوهشی در خصوص منشأ، شکل گیری و تکامل این عنصر مهم در معماری عصر آهن و دوره تاریخی ایران صورت نگرفته است و سؤالات مهمی در خصوص منشأ، تاریخچه شکل گیری، شیوه‌ها و تکنیک‌های اجرا، گسترش به گونه‌های مختلف این عنصر معماری مطرح است. در مورد منشأ این عنصر با توجه به اینکه هیچ نمونه‌ی مشابهی نداشته ابهاماتی وجود دارد و اطلاعاتی در مورد پیشینه‌ی آن نداریم. پله‌های مستقیم در بعضی از محوطه‌ها دیده شده اما مراحل شکل گیری پله پیچ مشخص نیست. از آنجا که تمامی بناهای دارای پله پیچ در عصر آهن و دوران تاریخی از خشت ساخته شدند، بنابراین بقایای معماری مشخص و واضحی در دست نداریم. برای مثال اکثر پوشش‌های این پله‌ها نامعلوم هستند و شاید بتوان با تجزیه و تحلیل و مقایسه با دیگر بقایای بر جای مانده پی به نوع آنها برد. همچنین استفاده یا عدم استفاده از چوب و دیگر مصالح به کار رفته به دلیل مقاومت کم در برابر فرسایش دشوار است. در این پژوهش تلاش می‌شود به این سؤالات پاسخ داده شود.
اهدافی که در این پژوهش دنبال می‌شود شامل موارد زیر است :
۱-٣- هدف پژوهش
ـ روشن ساختن تکنیک‌های خاص عنصر راه پله‌ی مارپیچی شکل.
ـ شناخت پیدایش و سیر تکامل پله پیچ در معماری قبل از اسلام.
ـ ارتباط معماری شمال غرب عصر آهن با مناطق همجوار و ارتباط آن با معماری دوره هخامنشی، اشکانی و ساسانی.
در راستای بیان مسأله و هدف پژوهش یکسری سوالات مطرح می‌شوند که عبارتند از :

۱-٤- سؤالات و فرضیه‌های پژوهش
۱. آیا عنصر معماری پله پیچ ریشه در خود منطقه دارد یا از معماری تمدن‌های همجوار منشأ گرفته است ؟
۲. روند شکل گیری و گسترش این عنصر به چه گونه بوده است ؟
۳. شیوه‌ها و تکنیک‌های خاص طراحی، ساخت و پوشش این سازه چگونه بوده است ؟
با توجه به سؤالات بالا فرضیات زیر مطرح می‌شود :
۱. به نظر می‌رسد این عنصر در منطقه شمال غرب و محوطه حسنلو و به تأثیر پذیری از معماری بین النهرین و شمال سوریه شکل گرفته است.
۲. عنصر پله پیچ در معماری عصر آهن حسنلو شکل گرفته و از آنجا به غرب ایران و محوطه باباجان راه یافته و سپس در معماری ماد(محوطه

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع انارک، راندگی، مرمر، پتیار Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی معماری ایران، دوران پیش از تاریخ، ساختمان سازی، الگوهای معماری