منبع تحقیق درباره نشانه شناسی، تحلیل روایت، حاتمی کیا، زبان شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

3-18- رمزهاي ايدئولوژيک 71
3-19- تحليل روايت 72
3-20- تحلیل ساختار روايت 73
3-21- بررسي سير روايي و پيرنگ داستاني آثار منتخب حاتمي کيا 74

فصل چهارم: یافته های تحقیق
4-1- مقدمه 76
4-2- تحليل فيلم « مهاجر» 77
4-3- تحليل فیلم «از كرخه تا راين» 91
4-4- تحليل فيلم «آژانس شیشه ای » 103
4-5- تحليل فيلم «روبان قرمز» 120
4-6- تحليل فيلم «موج مرده» 140

فصل پنجم: نتایج تحقیق
فهرست منابع و مراجع فارسی و انگلیسی 165

چکیده
فیلم در جهان امروز، به عنوان متنی فراگیر و گسترده و رسانه ای برای انتقال معانی و دلالت‌هایی است که رمزگذار در اثر خود، آن ‌را برای مخاطب خود قرار داده است(استم،1383). طی سالیان طولانی که از ساخت اولین فیلم می گذرد، قدرت رسانۀ فیلم توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.
شاید در گذشته فیلم تنها یکی از وسایل سرگرمی محسوب می شد، اما امروز از فیلمها علاوه بر ایجاد سرگرمی در جهت اهدافِ خاصی چون آموزش، اطلاع رسانی، ترویج عقاید و … استفاده می کنند و فیلم هم مانند بسیاری از تولیدات رسانه ای به عنوان یکی از عناصر تاثیر گذار در فرهنگ عامه مورد توجه است.
فیلمهای تولید شده توسط ابراهيم حاتمي كيا با اشاره هاي اجتماعي- سياسي و مضاميني مرتبط با تحولات اجتماع و كشور به ياد آورده مي شود. هر فيلمش در مقاطع مختلف، بازتابي از شرايط اجتماعي و سياسي كشور بوده و همين مدل بحث ها و جدل هاي مختلف و تمايز سينماي او شده است. ابراهيم حاتمي كيا در ميان فيلمسازان برآمده و تربيت شده بعد از انقلاب، بي شك مهم ترين و بهترين و نمونهاي ترين كارگردان در روايت تاريخ و تحولات اجتماعي 30 سال اخير ايران بوده است. بر این اساس تلاش این رساله براین خواهد بود که از اين زاويه ره گيري و بررسي فيلم هاي كارنامه او را با استفاده از رویکرد نشانه شناسی در بستر زمان ساخت و مقاطع شكل گيري و نيز ارتباطش با فضاي سياسي و اجتماعي كشور که مي تواند صورت عيني تري از اهميت و البته كاركرد آثار اين كارگردان در سينماي ايران يا جريان فرهنگي كشور به دست دهد، بررسی و تحلیل نماید.
این پژوهش کیفی از چند جهت دارای اهمیت است: نخست اینکه به بررسی و تحلیل آثار هنرمندی صاحب سبک می پردازد که بی شک از فیلمسازان تاثیر گذار بعد از انقلاب اسلامی ایران بوده است. دوم اینکه همواره در فیلم های کارگردان مورد نظر بازنمایی شرایط جامعه رخ داده است. او فیلمسازی است که همواره دغدغه مسائل موجود در جامعه را داشته است و در تمامی آثارش رد پای دغدغه های او از اجتماعی که در آن زندگی می کند پیداست. سوم اینکه آثار سینمایی وی نمادین هستند و در آنها از نشانههای خاصی بهره گرفته شده است، که جای بسی تحلیل و بررسی دارد.
این پژوهش در پی آن است که برخی از آثار مهم و تاثیرگذار فیلم های سینمای ابراهیم حاتمی کیا را با استفاده از روش نشانه شناسی و تحلیل روایت بررسی کند.
کلید واژه ها: نشانه شناسی، ابراهیم حاتمی کیا، تحلیل روایت، سینما، بازنمایی

فصل اول
کلیات و طرح مسئله

1-1- مقدمه
سینما از مقوله های مهمی است که برای ورود به آن بدون پیش آگاهی و آشنایی با زمینه هایی چون:زیبایی شناسی، جامعه شناسی، نشانه شناسی، زبان شناسی و تا حدی نیز روان شناسی، نمی توان کاری از پیش برد.
برای کسی که به عنوان “پژوهشگر”به عرصه سینما گام می گذارد، در نخستین گام، به هیچ روی بحث کیفیت فیلم مطرح نخواهد بود، چرا که هر اثر با هر کیفیتی، به عنوان یک محصول سینمایی، در کارنامه هنری یک فیلمساز مورد بررسی قرار می گیرد. در چنین عرصهای، هرگز بحث قبول یا رد یک اثر مطرح نمی شود، بلکه هدف اصلی پژوهشگر مورد نظر، تحلیل محتوایی اثر و برشمردن ویژگیها و معرفی و تبیین و شناخت نشانه های موجود در هر فیلم است.
هنگامی که دوسوسور(1910) در سوئیس و پیرس در آمریکا سخن از نشانه شناسی به میان آوردند، گمان نمی کردند که بنیان دانش تازهای را می گذارند که به فراسوی مرزهای زبان شناسی کشیده می شود و می تواند برای تحلیل “هر نظامی از نشانه ها” به کار آید. از این رو، نشانه شناسی راهی برای تحلیل فرهنگ یا “جهان ذهن” به تعبیر لاتمن (1990) درمعنای گسترده آن شد. رابطه فرهنگ و ارتباطات دوسویه است.به طوری که، فرهنگ بدون ارتباطات و ارتباطات بدون فرهنگ بی معناست. از این رو ارتباطات به شیوههای مختلف(کلامی،بصری،بدنی)،بدون نظامی از نشانهها امکانپذیر نخواهد بود. به تعبیر لاتمن (1990)حتی سازمان یافتگی ذهن به نوعی بدون نظامی از نشانه ها امکان ناپذیر است. بر اساس نشانه شناسی می توان گفت که نشانه ها همه جا هستند و هر چیزی (کلمه، تصویر،صدا و غیاب آنها) یک نشانه است. به طور خلاصه، هر چیزی که از آن معنایی تولید شود، نشانه است. ماشین نشانه شناسی مستمراً در مغز ما فعال است. وقتی “معنای” نشانه ها خوب درک نشود،”سوءتفاهم” حاصل می شود. جهان زندگی ما پر از این سوءتفاهمهاست.
اگر ما امروز در دنیای از نظر دیداری رسانه ای شده، دنیایی که در آن تصاویر دیداری سبک زندگی را شکل می دهند و ارزشها را القاء می کنند زندگی می کنیم، در درجۀ اول مرهون فیلمها هستیم(دانسی،1387). فیلم در جهان امروز، به عنوان متنی فراگیر و گسترده و رسانه ای برای انتقال معانی و دلالت‌هایی است که رمزگذار در اثر خود، آن ‌را برای مخاطب خود قرار داده است(استم،1383). طی سالیان طولانی که از ساخت اولین فیلم توسط اگوست ماری لویی نیکلا لومیر1 و برادرش لویی ژان لومیر2 (1895) می گذرد، قدرت رسانۀ فیلم توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. ملتهای زیادی بر آن شده اند که هم به عنوان مسئله ای مهم برای فرهنگ ملی شان فیلم تولید کنند و هم گاهی از سایر کشورها فیلم وارد کنند. در این حین، فیلم به رسانه ای بین المللی تبدیل شده است(دانسی،1387).
شاید در گذشته فیلم تنها یکی از وسایل سرگرمی محسوب می شد، اما امروز از فیلمها علاوه بر ایجاد سرگرمی در جهت اهدافِ خاصی چون آموزش، اطلاع رسانی، ترویج عقاید و … استفاده می کنند و فیلم هم مانند بسیاری از تولیدات رسانه ای به عنوان یکی از عناصر تاثیر گذار در فرهنگ عامه مورد توجه است.
فیلم های تولید شده توسط ابراهيم حاتمي كيا با اشاره هاي اجتماعي- سياسي و مضاميني مرتبط با تحولات اجتماع و كشور به ياد آورده مي شود. هر فيلمش در مقاطع مختلف، بازتابي از شرايط اجتماعي و سياسي كشور بوده و همين مدل بحث ها و جدل هاي مختلف و تمايز سينماي او شده است. ابراهيم حاتمي كيا در ميان فيلمسازان برآمده و تربيت شده بعد از انقلاب، بي شك مهم ترين و بهترين و نمونهاي ترين كارگردان در روايت تاريخ و تحولات اجتماعي 30 سال اخير ايران بوده است. بر این اساس تلاش این رساله براین خواهد بود که از اين زاويه ره گيري و بررسي فيلم هاي كارنامه اورا با استفاده از رویکرد نشانه شناسی در بستر زمان ساخت و مقاطع شكل گيري و نيز ارتباطش با فضاي سياسي و اجتماعي كشور که مي تواند صورت عيني تري از اهميت و البته كاركرد آثار اين كارگردان در سينماي ايران يا جريان فرهنگي كشور به دست دهد، بررسی و تحلیل نماید.
1-2- طرح مسئله
این رساله در پی آن است که برخی از آثار مهم و تاثیرگذار فیلم های سینمای ابراهیم حاتمی کیا را با استفاده از روش نشانه شناسی و تحلیل روایت بررسی کند.
پيروزي انقلاب اسلامي، تحولات شگرفي را در عرصه هاي مختلف به وجود آورد. يكي از اين عرصه ها كه قطعا تحولاتي دور از انتظار – در بدو امر – را به خود ديده «سينما» است. پس از انقلاب، امكان تولید، رشد و ادامه حيات فيلمسازان تازه اي در عرصه سينما پديد آمد كه ابراهيم حاتمي كيا يكي از آنهاست.
از ابتداي پيدايش فيلم، ساليان متوالي تنها روش تحليل اين متون رسانه اي، نگاه زيبايي شناسانه به فيلم بوده است. اما امروزه روش مطالعه فيلم محدود به اين روش نمي شود. تغيير جهت از نگاه صرف زيبايي شناختي به نگاه هاي تحليلي تركيبي، مانند نشانه شناسي و تحليل دريافت متون سينمايي، محصول تلاش طيف وسيعي ازمتفكران حوزه هاي مختلف مانند زبان شناسان، جامعه شناسان، مردم شناسان و منتقدان ادبي و سينمايي بوده است.( استم ، 1383).
در واقع استقبال مخاطبان و هم چنين فراگيري و گستردگي به كارگيري فيلم براي انتقال معاني مختلف، باعث توجه محققان حوزه هاي مختلف علوم انساني و خصوصا حوزه هاي رسانه اي براي تجزيه و تحليل اين محصول رسانه اي شده است ( همان).
زيست جهاني كه در آن زندگي مي كنيم هم آنند متني است كه نشانه گذاري شده، ازاين طريق است كه تعامل هاي انساني ممكن مي گردد. كنش هاي انساني مبتني بر رابطه اي دلالتي است و با تفاهمي كه بر سر مدلول هاي متن محور و بافت محور صورت مي گيرد، زمينه براي انجام كنش فراهم مي گردد. در جهان خارجي هنگامي كه يكي از طرفين رابطه، سوژۀانساني باشد، رابطه دلالتي معنايي مي يابد. انسان با پر كردن سيگنال هاي ارتباطي از معنا، مي تواند تمامي متن زيست خود را ( در ارتباط با ساير ابژه ها) به نشانه تبديل كند. بنابراين هر يك از لايه هاي زيست بشري، سرشار از نشانه هايي است كه زندگي اجتماعي را ميسر ميسازند. با توجه به لايه هاي متكثر متني مي توان به تحليلي نشانه شناسانه از پديدههاي فرهنگي پرداخت.
از جمله مصنوعات بشري كه ابزار انتقال پيام و معنا از طريق نشانه گذاري است، « رسانه» است. از ميان رسانه هاي مدرن، سينما از اهميت زيادي برخوردار است. سينماي صامت در ابتدا با نشانه هايي صرفاً ديداري ( بصري) به دنبال انتقال دلالت هاي خاصي بود كه بشر تا قبل از آن امكان انتقال آنها را نداشت . پس از ورود صدا به سينما، نشانه گذاري از پيچيدگي محتوايي بيش تري برخوردار شد. با پيشرفت تكنولوژيك، رفته رفته سينما تبديل به رسانه ايي چند لايه شد كه از وجوه مختلف خاصيت بازنماييمداليل هاي زيست جهان داراست. اگر چه صنعت سينما نيز به خاطر اقتضائات خاص اش از محدوديت برخوردار است. عنوان مثال ادبيات از قدرت برانگيزندگي تخيل بيشتري نسبت به سينما برخوردار است و برخي از موضوعات، قابليت نشانه گذاري در لايه هاي صنعت سينما را ندارند. ولي اين امر از اهميت سينما در دنياي مدرن در توليد و باز توليد نشانه هاي دلالتي و انتقال معاني نمي كاهد.
اگر با ديد ابزاري محض به بحث از ژانر جنگي در صنعت سينما پرداخته شود، مي توان مطلب را از دريچهاي ديگر نيز تبيين نمود. از منظر تغييرات اجتماعي به موضوع مي پردازيم . از دير باز جوامع گوناگون دست خوش تغييرات اساسي بوده و هستند. از عوامل مهم اين تغييرات يورش هاي نظامي جهت تصاحب زمين يا منفعتي خاص مي باشد. از گروه حمله كننده به عنوان «مهاجم» و ازگروه حمله شونده بعنوان «مدافع» ياد مي شود. البته ميزان تهاجم و دفاع متناسب با قواي مادي و معنوي هر گروه قابل تغيير مي باشد. كنش و واكنش هاي انساني در چنين حالتي بسيار قابل مطالعه است. نوع دركي كه افراد از نيروهاي خويش (بعنوان نيروهاي خودي) و نيروهاي بيگانه (بعنوان نيروهاي غيرخودي) دارند، در كيفيت كنش ها اثر عظيمي بر جاي مي گذارد. نه تنها در زمان درگيري بلكه پس ازآن نيز اين نوع فهم و درك مي تواند در چگونگي سازمان دهي نيروهاي انساني تاثير بسزايي بر جاي مي گذارد. از جمله ابزارهايي كه به باز توليد اين نوع فهم و درك در دوران مدرن مي پردازند، رسانه ها و خصوصاً صنعت سينما است. حكومت ها يا كشورهاي درگير در دو طرف مخاصمه نيز به نوبه خود از اين ابزار چه در دوران جنگ براي بسيح عمومي و تهييج احساسات و چه در دوران پس از جنگ براي بازسازي و احياي روحيه اجتماعي استفاده مي برند. از ژانرهاي مهم روايي در سينما، كه يك گفتمان خاص با مقولات گفتماني مشخص را به خود اختصاص داده است، ژانر جنگي است. اين بحث در مورد كشورهاي كه در تجربه تاريخي خود جنگي را از سر گذرانده اند. از اهميت بيشتري برخوردار است. صنعت سينما با خلق نشانه ها به باز توليد مفاهيم و برداشتهاي مختلف پرداخته كه چه در حين جنگ و چه پس از آن از جهات

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع کتاب های الکترونیکی، کتاب الکترونیکی، کتاب الکترونیک، کتابداران Next Entries مقاله با موضوع کتاب الکترونیک، کتاب الکترونیکی، اعضای هیات علمی، تحلیل واریانس