منبع مقاله با موضوع معادشناسی، دین ایرانی، ترجمه آیات، زبان فارسی

دانلود پایان نامه ارشد

فصل اول: کلیات

1-اهميت و ضرورت موضوع
از مسائل مهم اعتقادی در بیشتر ادیان، مسئله معاد و حیات پس از مرگ است. در این ادیان، بشر در انتظار پایان زمان و فرجام کار جهان است. به‌عبارت دیگر، حیات اخروی، دغدغه‌ی اصلی انسانی به‌شمار می‌رود. در باور این سنت‌ها، آفرینش جهان و آغاز زمان در گذشته‌ای بسیار دور اتفاق افتاده است. در این ادیان، هر انسانی از آن هنگام که به رشد عقلی می‌رسد با چند پرسش اساسی رو‌به‌رو می‌شود. از کجا آمده‌ام، برای چه آمده‌ام، به کجا خواهم رفت؟ اگر انسان پاسخ صحیح این سوالات را بیابد، سرنوشتش را دچار تحول و تغییر خواهد کرد. در این میان مسئله معاد و حیات اخروی، نسبت به بسیاری از مسائل مهم دیگر از دشواری و پیچیدگی خاص برخوردار است. گواه این مطلب، اختلاف‌های فراوان بین ادیان در این زمینه بوده است. از علمای بزرگ ایران زمین که در این تحقیقات زحمات بسیاری کشیده است، صدرالدین شیرازی است که در این زمینه تالیفات و آثار ارزشمندی دارد. ایشان در این زمینه می‌نویسد: «علم معاد از پیچیده‌ترین، شریف‌ترین و دقیق‌ترین علوم است که تنها برخی حکیمان گذشته به حقایق آن راه یافته‌اند. هرچه بیشتر فلاسفه تمام تلاش خود را در تبیین توحید و تنزیه حق و آثار او از کاستی‌ها به کار بستند، افکار آنان از نیل به درک مواقف و منازل معاد قاصر بوده است، چرا که انوار حکمت را از مشکات نبی خاتم اقتباس نکردند. از این‌رو ابن سینا با آن عظمت علمی به‌ناتوانی خود از اثبات عقلی معاد جسمانی اقرار دارد و در معاد نفوس متوسط متحیر ماند ودر این مسایل تنها به تعبد در نصوص دینی بسنده کرد».1 وی در جای دیگر می‌نویسد: «بدان که اختلافات صاحبان ملل و ادیان در این مسئله و کیفیت معاد، همانا از پیچیدگی این مسئله دشوار سرچشمه می‌گیرد و بسیاری از حکما، مانند شیخ‌الرئیس و معاصران وی، که در مباحث مبداشناسی توفیق یافته‌اند در بحث از کیفیت معاد راه به جایی نبرده، به سبب پیچیدگی این مسئله، خویش را به تقلید راضی ساخته‌اند. و برخی آیات کتب آسمانی نیز در بیان این مسئله، متشابه‌اند، و در ظاهر با یکدیگر اختلاف دارند. هرچند در نگاه دقیق با هم سازگارند».2
نکته قابل توجه در معادشناسی این است که هرچند امکان بررسی برخی مسائل آن، نظیر اثبات اصل جاودانگی انسان یا امکان و ضرورت معاد با روش عقلی وجود دارد، عمده مسائل مربوط به آن تنها با روش نقلی، یعنی با بهره‌گیری از متون مقدس، قابل پژوهش است و چنان‌که ملاصدرا نیز اشاره کرده است، ناسازگاری در متون و آیات باعث دشواری مباحث معاد شده است. ما در این نوشتار برآن بودیم که مبحث معاد و جهان پس از مرگ را با نگاه به متون مقدس دو در دین زرتشت و اسلام بررسی کنیم.
موضوع اين پژوهش از چند جهت مورد اهميت است:
1. دين زرتشت، در ميان اديان صاحب كتاب، از قديمي‌ترين اديان به شمار مي‌رود. در نگاه اول تطابق‌هايي با اسلام دارد. لذا به طور كلي شناخت باورهاي دين زرتشت و نگاه مقايسه‌اي با آموزه‌هاي اسلامي، اهميت ويژه‌اي دارد و مي‌تواند در پژوهش‌هايي از اين دست راه‌گشا باشد.
2. در ميان باورهاي ادياني، “باور به جهان پس از مرگ” از اصول مهم به شمار مي‌رود. شاكله‌ي اديان بر اساس نگاه جهان آينده و براساس رفتارها و اعمال انسان‌ها بسته شده است. از همين‌رو، شناخت اين مرحله از اديان كمك بسيار بزرگي به شناخت خود اديان مي‌كند.
3. فرضيه متداول بين برخي شرق‌شناسان و زرتشت‌پژوهان مرسوم است كه باورهاي موجود در اديان متاخر، به‌خصوص اسلام واگرفته شده و برگرفته از اين دين قديمي است. از همين‌رو مقايسه‌ی مهم‌ترين بخش ادياني اين دو دين، يعني جهان پس از مرگ، كمك بسيار مهمي در يافتن حل اين فرضيه مي‌كند.

2- سوال‌هاي تحقيق
سوال اصلي
جهان پس از مرگ در دين زرتشت و اسلام چگونه است؟
سوالات فرعي
1. جهان پس از مرگ چه جايگاهي در ميان دو دين زرتشت و اسلام دارد؟
2. كتاب‌هاي مقدس اين دو دين، جهان پس از مرگ را چگونه براي مومنان خود ترسيم كرده‌اند و نتيجه تطبيق اين مقايسه چه آموزه‌ی تازه و جديدي مي‌تواند به پيروان اين دو دين بدهد؟
3. آیا وجود اشتراكات در دو دين مي‌تواند مسئله وام‌گيري را مطرح كند؟
4. اشتراكات و موارد افتراق در جهان پس از مرگ در ميان این دو دين چيست؟
3-پیشینه تحقیق
برخی از دینشناسان و پژوهشگران بر این باورند که دین متقدم، همیشه مبدا بوده و دین متاخر از آن برگرفته شده و متناسب و متناظر با نیازهایش از دین متقدم وام گرفته و احکام دینی را براساس نیازهایش بومی سازی کرده است. مری بویس معتقد است: «بدین ترتیب زرتشت نخستین کسی بود که آموزههای داوری درباره‌ی افراد، وجود بهشت و دوزخ و رستاخیز و تن پسین، داوری فرجامین همگانی و زندگانی جاوید برای روان را به مردمان آموخت. این آموزهها از رهگذر وامگیری آنها توسط یهودیت، مسیحیت و اسلام، اصول آشنای اعتقادات بیشتتر مردمان جهان شدهاند. در کیش زرتشتی، هنوز هم این باور هست که دینشان منطقیترین انسجام را دارد، چه زردشت بر نیکی آفرینش مادی و از اینرو بر نیکی تن جسمانی تاکید کرد و هم بر یقین به منصفانه بودن عدل الهی».3
زنر در کتاب طلوع و غروب زرتشتی‌گری چنین سخن میگوید: «از لحظهای که یهودیان اولبار با ایرانیان تماس پیدا کردند، آموزهی خاص زرتشتی را پیرامون زندگی پس از مرگ – که در آن باید از لذات تمتع برد و مکافات را تحمل کرد- از آنها اخذ کردند. این امید و دلگرمی زردشتی در خلال دوران میان عهد عتیق و عهد جدید، به زمینهی قطعیتری دست یافت و در زمان مسیح(ع) این عقیده مورد حمایت فریسین‌ها – که به بیشترین حد در معرض تاثیرات ایرانی قرار داشتند و محققان نام آنها را به پارسی ترجمه و تفسیر کرده‌اند- قرار گرفت. بنابراین، تصور رستاخیز جسمانی در آخرالزمان، احتمالا تصوری اصیل در نزد زرتشتیان بوده است و اگر چه در میان یهودیان نیز بروز کرد؛ اما بذرهای معادشناسیِ متاخر، تقریبا همان است که در گاثاها وجود دارد».4
شیوع این نظریات با وقوع رنسانس و بروز نظریات مخالفِ کلیسا و با جریان نفی کلیسا و علاقه‌مندی به دین زرتشت بروز و ظهور کرد. در این نظریات، روشنفکران اصرار می‌کردند که هرآنچه مسیح گفته، در اصل ملهم یا برگرفته از آموزه‌های پیام‌آور کهن ایرانی بوده است. دوشن گیمن در کتاب زرتشت و جهان غرب به هجمه‌ی وسیع نظرات بر علیه و یا نظرات غیر کارشناسی پیرامون این دین کهن، پرداخته است.«از لحاظ مسیحیان، ایران همواره زادگاه سه مجوسی بوده است که به دنبال ستاره آمدند تا در بیت‌الحم پرستش کنند. گذشته از اینها به پیروی از سنت یهود، مسیحیان هم زرتشت را با حزقیال و نمرود و شیث و بلعام و باروخ و از طریق باروخ حتی با مسیح یکی می‌دانستند».5 در جای دیگر به بیان نظرات بوسوئه می‌پردازد که گفته است: «زرتشت خود موسی است و بیشتر اصل و ریشه دین ایرانی همانا شریعت موسی است».6
در ميان برخي زرتشتيان نيز اين تفكر وجود دارد. در كتاب ديدي نو از ديني كهن(فلسفه زرتشت) اين مسئله مطرح شده است. فرهنگ مهر مي‌نويسد: «پس از گشايش بابل به دست كوروش و آميزش يهوديان با زرتشتيان، كم‌كم نظريه‌ي پاداش و پادافره و رستگاري پايان جهان، وارد دين يهود و سپس مسيحيت و اسلام شد».7
كتابهاي فراواني نيز در تشابه و رد اين نظريات توسط انديشمندان غربي و پژوهشگران ادياني مطرح شده است كه در پايان به برخي از مقالات و پايان‌نامه‌هاي موجود در اين زمينه به صورت گذارا اشاره مي‌شود. لازم به ذكر است اكثر پايان‌نامه‌هاي دفاع شده غير مرتبط با رشته اصلي نگارنده بوده است:
1. خانم بيتا محمودي نسب، پايان‌نامه ارشد خود را به بررسي مرگ و عالم پس از مرگ از ديدگاه اسلام و زرتشت و مسيحت انجام داده است. در اين پايان‌نامه به برخي نقاط مشترك و اختلافات در ميان اين اديان پرداخته است و صرفا به آوردن داده‌ها بسنده كرده و در نهايت منشا اصلي اين اديان را توحيدي بودن آنها، دانسته است و از آنجایی که مصدر و منشا تمام ادیان واحد می باشند بنابر این میتوان چنین گفت که با وجود تفاوت‌هایی که در بین این سه ادیان وجود دارد و باز هم در نهایت به یک نتیجه می‌رسیم و آن اینکه انسان عبث خلق نشده و بازگشت او به سوی خدای واحد می‌باشد و اساس انسان برای بقاء و قرب الهی مراحل مختلف زندگی دنیوی و اخروی خود را می‌گذراند و سرانجام با کیفر و پاداش الهی مواجه شده و در نهایت در جوار هم به زندگی جاوید دست خواهد یافت، نتيجه گرفته است.
2. رساله دكتري با عنوان آخرت شناسي در اديان قبل از اسلام و مقايسه آن با يهوديت و مسيحيت در مورد معاد توسط قربان علمي در سال 1384 دفاع شده است. در اين مقاله صرفا به تطابق بين اين اديان و موارد اختلافي بحث شده و دين اسلام مورد بحث نبوده است.
3. حبیب‌الله خالقی در پایان‌نامه کارشناسی ارشد به بررسی معاد در دین اسلام و زرتشت پرداخته است. باتوجه به زحمات ایشان در تنظیم مطالب، بیشتر استفاده‌های ایشان از منابع، چه اسلامی و چه زرتشتی به منابع اصلی نبوده و آشنا نبودن ایشان به مباحث زرتشتی و مرتبط نبودن ریشه ایشان به ادیان ایرانی باعث ضعف مبحث زرتشت ایشان شده است.
4. مقالات زیادی نيز در زمينه كار شده بود كه مي‌توان به مقاله بررسي تطبيق آخرت‌شناسي اسلام و زرتشت سيد مجتبي آقاي اشاره كرد.
باتوجه به این پیشینه ما در این پژوهش برآنیم تا با رویکردی نو و مطالعه کامل متون مقدس دین زرشت و اسلام به یافتن سوال اصلی یعنی یافتن چگونگی عالم پس از مرگ از نگاه زرتشت و اسلام برسیم. و در کنار این یافتن، نگاهی سطحی و گذرا و بدور از هرگونه پیش داوری باشد به حل این اینکه آیا تاثیرپذیری این دو دین امکان پذیر بوده است یا نه؟
4-روش تحقیق
رویکرد اصلی این تحقیق رجوع به متون اصلی دو دین، یعنی اوستا و قرآن بوده است.. علاوه بر اوستا، کتب دیگری به زبان فارسی میانه و به خط پهلوی نگاشته شده‌اند که از لحاظ اهمیت در دین پهلوی، کمتر از کتاب‌های اوستا نیستند. که می‌توان به کتاب‌های دینکرد، دادستان مینوی خرد، ارداویراف‌نامه، بندهشن و گزیده‌های زاداسپرم اشاره کرد. با رجوع به اوستای متقدم و متاخر، متوجه خواهیم شد که گزارش‌های اوستایی پیرامون پایان فرجام آفرینش کامل نبوده و جز اشاراتی انگشت‌شمار، چیزی یافت نخواهد شد و تفصیل بیشتر در منابع پهلوی وجود داد. از این‌رو در این تحقیق سعی شده است که منابع اوستایی به‌صورت کامل و جهت شرح بیشتر به منابع پهلوی رجوع شده است. در ذکر فرجام‌شناسی اسلامی، باتوجه به ذکر آیات فراوان در قرآن، تنها منبع مورد استفاده، قرآن بوده و تنها برای شرح و تفصیل برخی آیات، به برخی تفاسیر، اشاره شده و باتوجه به حجم بالای آیات، تنها به ترجمه آیات که توسط آقای فولادوند، انجام شده است، اکتفا شده است.
5- ضرورت‌های تحقیق
عنوان این تحقیق، برررسی پایان جهان از منظر دو دین زرتشت و اسلام است؛ اما برای رسیدن به این مرحله ناچاریم بخشی از این تحقیق را به ذکر آغاز جهان اختصاص دهیم، زیرا گزارش‌ از پایان جهان بر برخی از گزارش‌های آغاز جهانی متوقف است. به‌عبارت دیگر، فهم بسیاری از گزارش‌های معاد، متوقف بر تبیین آغاز آفرینش است. از این‌رو، به ناچار و در آغاز به‌اختصار به توصیف گزارش‌های آغاز جهان در دو دین اشاره اجمالی شده است.

فصل دوم
آغاز آفرینش

آغاز آفرینش از نگاه دین زرتشت
2-1-1 اهورا مزدا و اهریمن
محور اصلی سروده‌های گاهان، یکتاپرستی و یکتاجویی است. از این‌رو باور به خدایان متعدد به طور کامل ناپسند دانسته شده است.8 در سنت زرتشت میان آغاز و انجام عالم پیوستگی و اتحاد برقرار است. اسطوره آفرینش ضمن آنکه از دوره‌های مختلف و هزاره‌های عمر کیهان سخن می‌گوید، به پایان عالم نیز اشاره می‌کند. به بیان دیگر فرجام‌شناسی در دین زرتشت، نتیجه منطقی داستان آفرینش در این دین است.9
داستان آفرینش در اسطوره زرتشت، این‌گونه شکل گرفته است که در

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درمورد نیروی کار، چسبندگی هزینه‌ها، گزارشگری مالی، وجوه نقد Next Entries منبع مقاله با موضوع اهورامزدا، جهان مادی، تضاد و تقابل، ناسازگاری