پایان نامه با کلمات کلیدی باورهای دینی، میزان سازگاری، عمل به باورهای دینی، دانشجویان دختر

دانلود پایان نامه ارشد

فصل اول
(کلیات تحقیق)

مقدمه
در ایجاد یک زندگی آرام و موفق عوامل متعددی وجود دارد که از بین آنها می توان به “سازگاری”1در زندگی اشاره کرد. با توجه به تغییراتی که در طول زمان در شرایط زندگی افراد ایجاد می شود بی شک ناراحتی و نگرانی هایی بوجود می آید. واضح است که نمی توان همیشه مانع بروز اینگونه تغییرات و شرایط آزاردهنده شد. بنابراین می توان گفت که سازگاری یکی از راه های کنار آمدن با این موقعیت ها محسوب می شود؛ به گونه ای که به افراد کمک می کند محیط خود را پذیرفته و راه حل های مشکل را بهتر و راحت تر بیایند.
روانشناسان، سازگاری فرد را در برابر حیط مورد توجه قرار داده اند و ویژگی هایی از شخصیت را بهنجار تلقی کرده اند که به فرد کمک می کنند تا خود را با جهان پیرامون خود سازگار سازد، یعنی با دیگران در صلح و صفا زندگی کند و جایگاهی برای خود بدست آورد. (اتکینسون2و هیلگارد3، ترجمه براهنی، 1385)
نگرش خانواده نسبت به فرد موجبات سازگاری یا ناسازگاری او را با محیط خارج از خانه فراهم می آورد. عشق و محبت، پذیرش و اعتماد، تشویق و ستایش فرد به عنوان یک انسان از جمله عوامل تعیین کننده در سازگاری فرد در محیط خارج از خانه است. هرگاه نگرش های والدین نسبت به فرد نامطلوب باشد مانند نگرش مستبدانه یا سهل گیرانه، سازگاری فرد با مدرسه، همسالان و جامعه را دشوار می سازد. (ماسن4، ترجمه یاسایی 1382)
در میان ارزش ها و باورهایی که در شکل دادن به روش زندگی افراد نقش مهمی را ایفا می کنند، ارزش ها و معتقدات دینی و مذهبی از عناصر متشکله مهم شخصیت می باشند. بدین ترتیب معتقدات و دستورات دینی در تمام شئون زندگی دخالت داشته، از عوامل موثر در رشد شخصیت بوده و روابط بین فردی و اجتماعی افراد را مشخص می کند. از این رو دین عاملی است مهم برای حفظ و ارتقای سلامت چه بدنی و چه روانی. (داویدیان، 1376)
بطور کلی می توان دین را به ابعاد و زوایای آن تقسیم کرد. همانگونه که نینیان اسمارت5معتقد است، دین دارای 5 بعد می باشد: ( اسمارت، ترجمه گودرزی، 1383)بعد مناسک دینی، بعد اسطوره ای، بعد اعتقادی و اصول عقاید، بعد اخلاقی، بعد اجتماعی.
علاوه بر اینها بعد انجام عبادات به دو بخش فردی (مثل روزه) و جمعی (مثل نماز جمعه) تقسیم می شود. در این پژوهش از میان ابعاد پنج گانه دین به بعد مناسک دینی از منظر فردی پرداخته می شود.
با توجه به یکی از تعاریف سازگاری که «عبارت است از وظیفه روزمره ما در کنار آمدن با خود، محیط خویش و کسانی که با آنان در ارتباط هستیم.» (ورشل و گوتالز به نقل از اسماعیلی، 1388) می توان گفت که عمل به باورهای دینی و سازگاری با یکدیگر ارتباط دارند. اینکه افراد طبق باورهای دینی خود عمل کنند تا بتوانند با خود و محیط پیرامون کنار بیایند از اهمیت ویژه ای برخوردار است. انسان ها زمانی می توانند با اطراف خود منطبق شوند که از حداقل میزان عمل به باورهای دینی خود برخوردار باشند. همین مساله می تواند در روابط بین فردی و اجتماعی افراد موثر باشد.
نکته آخر به رفتار منطقی6اشاره دارد. الیس معتقد است که مشکلات مردم از غیر منطقی یا غیر عاقلانه بودن آنها نشأت می گیرد. بر این اساس، هدف درمان را اینگونه بیان می کند که باید به افراد کمک کرد تا از دید غیر منطقی نسبت به زندگی خلاص شوند و یک دید علمی تر و منطقی تری را اتخاذ کنند(شرکی و وایتمن، ترجمه گنجی، 1977). رفتار منطقی به رفتارهایی اشاره دارد که با دید عاقلانه صورت گرفته و از افکار عاقلانه ناشی شده باشد. از دیدگاه الیس، رفتارهای غیر منطقی ما از آنجایی نشأت می گیرند که متقاعد شویم رویدادهای ناراحت کننده، فاجعه آمیز هستند. در واقع این خود افرادند که بر پایه نظر و باورهای غیر منطقی خود به تفسیر رویدادها پرداخته و در ادامه دست به رفتارهای غیر منطقی می زنند. همه انسان ها به راه حل هایی نیاز دارند تا با کمک گرفتن از آنها در راستای بهبود عقاید و افکار خود حرکت کرده و در ادامه آن به یک زندگی بهتر و سالم تر دست یابند.
داشتن نوعی رفتار منطقی و سازگارانه را می توان به شیوه ای با مدارا و حسن خلق مرتبط دانست. مدارا یک تکلیف اخلاقی در اسلام بوده و در احادیث به کرات به مدارا و معاشرت شایسته توصیه شده است. از رسول خدا (ص) روایت است: «أمَرنی ربّی بِمداراة النّاسِ کما أَمرنی بِاداء الفَرائض» همانگونه که پروردگارم مرا به انجام واجبات فرمان داده است به مدارا با مردم دستور داده است.
بیان مساله
سازگاری ابعاد مختلفی دارد که از آنها می توان به سازگاری در خانه، سازگاری عاطفی، شغلی، اجتماعی و تندرستی می پردازد. از آنجایی که مجموعه این ابعاد، سازگاری کلی فرد را اندازه گیری می کند لذا توجه به همه این بخش ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. همین مساله باعث شده است که توجه به موضوع سازگاری دچار پیچیدگی هایی شود. مثلاً ممکن است که ملاک یک محقق از سازگاری، توانایی فرد در تطبیق نیازهایش با نیازهای محیط باشد در حالی که محقق دیگری بر روی میزان مطابقت رفتار فرد با دستورات جامعه بیشتر تاکید کند. هر کدام از این ملاک ها و تعاریف، اغلب منجر به قضاوت های متعددی از رفتار و خصوصیات روانی خواهد شد که سازگاری نامیده می شود. (پورمقدس، 1376)
هر کسی در زندگی خود با اعتقادات و باورهای دینی مربوط به آنچه که به آن ایمان و باور دارد زندگی می کند. بعضی افراد با عقاید و باورهای دینی خود صرفاً بطور ذهنی زندگی کرده و به هیچ کدام از آنها و یا تعداد زیادی از آن باورها عمل نمی کنند. این دسته از افراد فقط در ظاهر و کلام، باورهایی دارند و چه بسا فقط آنها را در رابطه با اطرافیان خود بکار می گیرند. در مقابل، برخی دیگر بدون داشتن هیچ باور ریشه ای، به اجرای رسوم و مناسک پرداخته و فقط در پی آن هستند تا دنباله روی کسانی باشند که بطور عموم به این اعمال می پردازند. اینها نیز صرفاً در شرایط خاصی به این باورهای دینی خود عمل می کنند و به اصطلاح زمانی دیندار محسوب می شوند که خودشان بخواهند. حد واسط بین این دو گروه افرادی قرار می گیرند که در کنار اعتقادات و باورهای قلبی خود بدون افراط یا تفریط به آنها عمل نیز می کنند.
تفکر منطقی و عاقلانه به «محاسبه گری عقلی» اشاره دارد. در نظر گرفتن سود و زیان در کارها و نتایج به انجام هر کاری به این حیطه مربوط می شود. اینکه افراد با دیگران مدارا و سازش داشته باشند از همین محاسبه گری و رفتار منطقی ناشی می شود. سازگاری فقط یک کنش عاطفی یا روانشناختی نیست بلکه علاوه بر اینها نتیجه محاسبات عقلانی، عقل عملی و یا تفکر منطقی نیز محسوب می شود.
از آنجایی که سازگاری عامل بسیار مهم و بنیادینی در روابط و مناسبات اجتماعی و بین فردی است لذا این سوال پیش می آید که کدام عوامل در کاهش یا افزایش ابعاد مختلف سازگاری تاثیرگذار هستند.به دلیل گسترده بودن عوامل مختلف اثرگذار بر سازگاری، در این پژوهش فقط به بررسی دو مولفه «عمل به باورهای دینی» و «رفتار منطقی» پرداخته شده و اینکه آیا این دو عامل بر کاهش یا افزایش سازگاری تاثیری دارند یا خیر؟

اهمیت وضرورت پژوهش
سازگاری با خود و با محیط اجتماعی برای هر فرد، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. به نحوی که عدم سازگاری با خود و با محیط، دست کم به دو نتیجه ی ناهنجار منتهی می گردد. اولا سلامت روان را با آسیب مواجه کرده و ثانیا، مناسبات و روابط فردی را با اختلال روبرو می کند و درنهایت، اینکه مناسبات سالم اجتماعی و تعاملات جمعی را سست می نماید. ناسازگاری، بهناهنجاری های فردی و اجتماعی دامن می زند. روابط خانوادگي و اجتماعي مطلوب و پايدار را با مخاطره روبرو می کند. این در حالی است که آدمی برای ادامه ی زندگی با کیفیت، رسیدن به اهداف، رفع نیازها و بقا خود به ارتباطات اجتماعی و سلامت روانی محتاج است. “سازگاری موجب می شود که فرد، بادیگران در صلح و صفا زندگی کند و جایگاهی برای خود به دست آورد.” (اتکینسون وهلیگارد، ترجمه براهنی، 1385) از اینرو مطالعه و پژوهش درباره ی سازگاری، برای زندگی فردی و اجتماعی اهمیت بالایی دارد. اهمیت سازگاری، از اهمیت نتایج و پیامدهای آن در فرد و جامعه ناشی می گردد. نتایج مثبت سازگاری و یا پیامدهای منفی و ناخوشایند فقدان سازگاری مطلوب، غیرقابل چشم پوشی است و همه چیز را تحت تاثیر خود قرار می دهد.
گرچه سازگاری به عنوان یک عامل اثرگذار، دارای نتایج و کارکردها یی مثبت است و به منزله ی عاملی مهم زندگی فردی و اجتماعی، نقش بالایی دارد، اما خود سازگاری، معلول علت و یا علتهایی است. به تعبیر دیگر، سازگاری، محصول شرایط و معلول علتهایی است که آنرا ایجاد می کند. لذا ضرورت دارد که برای شناخت سازگاری، علل به وجود آورنده و یا کمک کننده ی سازگاری را نیز مورد توجه قرار دهیم. از میان علل متفاوت، دو عامل باورها ی دینی و رفتار منطقی مورد توجه پژوهش حاضر است.
رفتارمنطقی، از مواجه های عقلانی با زندگی، مشکلات و ناآرامی های زندگی بر می خیزد. هیچگاه نمیتوان از مسائلی که در زندگی روزمره رخ می دهند فرار کرد و همیشه می بایست به دنبال یک راه حل منطقی برای آنها بود. انسانهای سازگار به نحو موثری می توانند با این مشکلات مقابله کنند زیرا یاد گرفته اند که برای رشد خوب، آرامش در زندگی و پیشرفت نباید با نامهربانیها جنگید. رفتارهای منطقی جزء لاینفک یک زندگی سالم فردی و اجتماعی محسوب می شود. بروز رفتارهای غیر منطقی از جانب انسانها موجب طرد آنها شده و به مرور دانه نفرت را در دل اطرافیان می کارد. «این نوع رفتار بسیار نادرست است زیرا که انسان موجودی است استدلالگر. پوچی و بیهودگی اعمال او هرچه که باشد وی در هر صورت می کوشد هدفی برای آنها تعیین کند.» (آرون7، 1985(
تلاش در جهت تشخیص و شناساندن نقش دین و باورهای دینی در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی انسانها همیشه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. با توجه به تحقیقات انجام شده در زمینه مذهب و معنویت و نقش آن در سلامت روانی افراد، اهمیت این مساله به مراتب بطرز پر رنگ تری شکل گرفته است. هم اکنون بیش از 30 اقامتگاه در دانشگاه های مختلف جهان بر دوره های خاص آموزش برای پرداختن به باورهای معنوی و مذهبی بیماران تاکید دارند و رهنمودهای انجمن روانپزشکی آمریکا در 1995 برای بذل توجه به باورهای معنوی و مذهبی بیماران نقش مثبتی را در نظر می گیرند که مذهب و معنویت میتوانند در درمان بیماران روانی ایفا کنند. (فغانی، 1389)
بنابراین با توجه به اهمیت ارزشها و باورهای دینی و عملکردن به آنها که در تمام شئون زندگی نقش مهمی را ایفا می کنند، سازگاری که از عوامل موثر در رشد شخصیت بین فردی و اجتماعی و سلامت روانی افراد است و رفتارهای منطقی که لازمه یک زندگی موفق با اطرافیان محسوب می گردد اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر به تصویر کشیده می شود.
اهداف تحقیق
1) بررسی رابطه بین عمل به باورهای دینی با میزان سازگاری دختران دانشجوی دانشگاه تهران
2) بررسی رابطه بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری دختران دانشجوی دانشگاه تهران
فرضیات تحقیق
فرضیه های اصلی
1) بین عمل به باورهای دینی و میزان سازگاری دختران دانشجوی دانشگاه تهران رابطه معناداری وجود دارد.
2) ‌بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری دختران دانشجوی دانشگاه تهران رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه های فرعی
1) بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری در خانه دانشجویان دختر، رابطه معناداری وجود دارد.
2) بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری تندرستی دانشجویان دختر رابطه معناداری وجود دارد.
3) بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری اجتماعی دانشجویان دختر رابطه معنادارای وجود دارد.
4) بین انجام رفتارهای منطقی و میزان سازگاریعاطفی دانشجویان دختر رابطه معنادارای وجود دارد.
5) بین رفتارهای منطقی و میزان سازگاری شغلی دانشجویان دختر رابطه معنادارای وجود دارد.
6) بین عمل به باورهای دینی و میزان سازگاری در خانه دانشجویان دختر رابطه معناداری وجود دارد.
7) بین عمل به باورهای دینی و میزان سازگاری

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی ارتقاء کیفیت، اعضای هیات علمی، ارزیابی کیفی، کیفیت آموزش Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی سازگاری اجتماعی، باورهای دینی، دانشجویان دختر، عمل به باورهای دینی