پایان نامه درباره تقاضای پول، تابع تقاضا، سیاست پولی، مبانی نظری

دانلود پایان نامه ارشد

وجودم برایش همیشه رنج؛
وجودش برایم همه مهر بود؛
” همسرم عزیزم “
و تقدیم به آنانکه؛
سرو قامتشان به کژی گرایید،
توانشان رفت تا به جایی برسم،
وجودشان سپید گشت تا رو سفید بمانم،
“پدر و مادر عزیزم”

عنوان: بررسی توابع تقاضا و بهینه پول در ایران با تأکید بر رویکرد زمان- خرید (ST)
دانشجو: فرزانه صادقی
استاد راهنما : دکتر پرویز داودی
دوره: کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی
تاریخ ارائه: 29/06/1391
چکیده
از آنجائیکه تبیین تابع تقاضای پول مناسب برای ایران، و مقایسه مقدار واقعی آن با مقدار بهینه پول می‎تواند راهنمای دقیقی برای سیاست‎گذاران در جهت تعیین میزان تقاضای کاذب برای پول، و بررسی سیاست‎های پولی گذشته باشد، لذا تحقیق پیش روی، در پی یافتن پاسخی برای این دو پرسش اساسی است که آیا رابطه تعادلی بلندمدت بین اجزای تشکیل دهنده تابع تقاضای پول در ایران وجود دارد یا خیر؟ و دوم اینکه، تقاضای پول بهینه تابع چه متغیرهایی می باشد؟ از این رو، هدف از انجام این پژوهش، بررسی تابع تقاضای پول در ایران و همچنین مقدار بهینه آن و در نهایت، مقایسه آن دو با یکدیگر میباشد.
برای نیل به این مقصود، در بخش اول، با بررسی ادبیات مربوط به توابع تقاضای پول، از میان انواع مدل‎های مختلف، مدل زمان خرید که بر وسیله مبادله بودن پول تأکید بیشتری دارد و برای اقتصاد ایران مناسب‎تر است، انتخاب گردیده و تابع تقاضای پول مربوطه استخراج گردید. سپس این تابع با استفاده از داده‎های موجود برای سال‎های 1357 تا 1387، و با بکارگیری رويكرد وقفه‎هاي توزيعي خود رگرسيوني (ARDL) برای دو تعریف محدود و وسیع پول برآورد گردید. نتایج حاکی از ارتباط بلندمدت بین پول و متغیرهای درآمد و نرخ سود علی‎الحساب می‎باشد. همچنین، با اطمینان 95 درصد می‎توان ادعا کرد که تقاضای نقدینگی (پول با تعریف وسیع) در سال‎های مورد بررسی، باثبات‎تر از تقاضای پول با تعریف محدود می‎باشد. این نتیجه بیان می کند که یکی از شروط لازم جهت هدفگذاری تورم و انتخاب متغیر پول به عنوان متغیر تحت کنترل بانک مرکزی، که همانا ثبات تابع تقاضای پول است، محیاست. در بخش دوم، ترکیبی از سه هدف کنترل تورم، هموارسازی تولید و تراز تجاری در چارچوب یک قاعده بهینه پولی، طراحی و رشد حجم بهینه نقدینگی تعیین شد. در نهایت با مقایسه مقدار رشد بهینه نقدینگی با مقدار رشد واقعی و مقدار رشد تقاضای نقدینگی مشخص گردید که در تمامی سال‎های مورد بررسی این مقدار کمتر از مقدار نقدینگی واقعی موجود در جامعه و مقدار تقاضای پول مورداستفاده در این تحقیق بوده است؛ دلیل آن را می‎توان وجود تقاضای کاذب در ایران به منظور ورود به بازارهای مالی دیگر و واکنش سیستم بانکی در جهت پوشش این تقاضا دانست.
کلمات کلیدی:
رویکرد زمان خرید- قاعده بهینه پولی- تراز تجاری- الگوی ARDL

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه 1
1-1- طرح مسئله 2
1-2- هدف تحقیق 6
1-3- فرضیه ها 7
1-4- روش تحقیق 7
فصل دوم: ادبیات موضوع تقاضای پول (مبانی نظری و پیشینه تحقیق)
2-1- مبانی نظری تقاضای پول 9
2-1-1- نظریه مقداری پول 9
2-1-1-1- رویکرد معاملاتی به تئوری مقداری (فیشر) 11
2-1-1-2- رویکرد مانده نقدی به تئوری مقداری: مکتب کمبریج (مارشال، پیگو، کینز) 12
2-1-1-3- رویکرد اقتصاد اعتباری (ویکسل) 13
2-1-2- نظریه کینز بر تقاضای پول 14
2-1-3-تئوري‎هاي تقاضاي پول پس از كينز 17
2-1-3-1- تحلیل بامول بر تقاضای معاملاتی پول 18
2-1-3-2- نقدی بر نظریه بامول 20
2-1-3-3- تحلیل توبین بر تقاضای سفته‏بازی 22
2-1-3-4- نقدی بر نظریه کینز و توبین 26
2-1-3-5- نظریاتی بر تقاضای احتیاطی 29
2 -1-4- فریدمن 33
2-1-5- رویکرد اقتصاد خرد به تقاضای پول کینز 35
2-1-5-1- مدل همپوشانی نسلی 36
2-1-5- 2- مدل‎های مبتنی بر پیش پرداخت نقدی یا محدودیت کلاور 39
2-1-5-3- مدل زمان- خرید 41
2-1-6- خلاصه و جمع بندي 45
2-2- تحقیقات پیشین تقاضای پول 46
2-2-1- تحقیقات داخلی 46
2-2-2- تحقیقات خارجی 49
2-2-3- جمع بندی 50
فصل سوم: تصریح مدل نظری و برآورد الگوی تجربی تقاضای پول
3-1- تصریح مدل نظری 51
3-1-1- شرحی بر متغیرها 52
3-1-2- معرفي الگوی ریاضی و فرم تابع تقاضاي پول ايران 55
3-2- تابع تجری تقاضای پول 59
3-2-1- نگاهی به ادبیات سری زمانی 59
3-2-2- آزمون پایایی و تعیین مرتبه جمعی متغیرها 60
3-2-3- برآورد الگوهای تقاضای پول 61
3-2-3-1- برآوردهای مربوط به الگوی تقاضای نقدینگی (M2) 62
3-2-3-3- برآوردهای مربوط به الگوی تقاضای پول (M1) 68
3-2-4- آزمون ثبات الگوهای پولی 74
فصل چهارم: ادبیات موضوع بهینه پول (مبانی نظری و پیشینه تحقیق)
4-1- مبانی نظری 79
4-1-1- مقدمه ای بر سیاست‎های پولی 79
4-1-2- نقش لنگر اسمی 81
4-1-3- رژیم‎های مختلف سیاست پولی 82
4-1-3-1- روش هدف‎گذاری نرخ ارز 82
4-1-3-2- روش هدف‎گذاری پولی 84
4-1-3-3- روش هدف‎گذاری تورمی 85
4-1-3-4- سیاست پولی همراه با یک لنگر اسمی ضمنی 87
4-1-4- قاعده بهینه پولی 88
4-2- تحقیقات پیشین بهینه پول 91
4-2-1- تحقیقات داخلی 91
4-2-2- تحقیقات خارجی 92
فصل پنجم: بررسی الگوی قاعده بهینه سیاست پولی در ایران
5-1- مقدمه 95
5-2- بررسی تراز تجاری در ایران 96
5-3- طراحی قاعده بهینه پولی 103
5-3-1- انتخاب تابع زیان بانک مرکزی 105
5-3-2- تصریح قیود مدل و تعریف متغیرها 106
5-4- بررسی پایایی متغیرها قیود بهینه‎سازی بانک مرکزی 112
5-5- نتایج برآورد قیود بهینه‎سازی بانک مرکزی 113
5-6- نمایش مسئله بهینه‎سازی در فضای حالت 116
5-7- حل مسئله بهینه‎سازی 118
5-8- مقایسه واقعیت و بهینه 124
فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادات
6-1- جمع بندی 130
6-2- توصیه های سیاستی 136
فهرست جداول
جدول 3-1- نتایج آزمون پایایی متغیرها با استفاده از آزمون دیکی فولر تعمیم یافته 61
جدول 3-2- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای نقدینگی با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون 63
جدول 3-3- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون 64
جدول 3-4- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای نقدینگی بدون نرخ ارز موزون 65
جدول 3-5- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین بدون نرخ ارز موزون 67
جدول 3-6- نتایج برآورد الگوی تصحیح خطای تقاضای نقدینگی بدون نرخ ارز موزون 68
جدول 3-7- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای پول با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون 69
جدول 3-8- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین با درنظرگرفتن نرخ ارز موزون 70
جدول 3-9- نتایج برآورد الگوی کوتاه مدت ARDL(1,0,0,0) تقاضای پول بدون نرخ ارز موزون 71
جدول 3-10- نتایج برآورد ضرائب بلندمدت الگوی تقاضای پول به روش ARDL بر اساس معیار شوارتز بیزین بدون نرخ ارز موزون 72
جدول 3-11- نتایج برآورد الگوی تصحیح خطای تقاضای پول بدون نرخ ارز موزون 73
جدول 5-1- نتایج آزمون پایایی متغیرها با استفاده از آزمون دیکی فولر تعمیم یافته 113
جدول 5-3- آزمون‎های مربوط به رابطه منحنی فیلیپس 114
جدول 5-4- آزمون‎های مربوط به رابطه تقاضای کل 115
جدول 5-5- آزمون‎های مربوط به رابطه تراز حساب جاری 116
جدول 5-6- ضرائب قاعده پولی با تغییر وزن هریک از متغیرهای تابع زیان به طور جداگانه 121
جدول 5-7- مقادیر بهینه نقدینگی در مقایسه با مقادیر واقعی تحت وزن های مختلف 125
فهرست نمودارها
نمودار 3-1- مجموع تجمعی باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUM) 75
نمودار 3-2- مجموع تجمعی مربعات باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUMSQ) 75
نمودار 3-3- مجموع تجمعی باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUM) 76
نمودار 3-4- مجموع تجمعی مربعات باقیمانده های تکراری (آزمون CUSUMSQ) 77
نمودار 5-1- روند تراز تجاری ایران در سال‎های 87-1352 98
نمودار 5-2- مقایسه روند نرخ ارز رسمی و غیررسمی طی سال‎های 87-1357 99
نمودار 5-3- روند درآمدهای نفتی دولت طی سال‎های 87-1355 101
نمودار 5-4- روند نسبت هزینه‎های دولت به تولید ناخالص داخلی طی سال‎های 87-1357 102
نمودار 5-5- روند تقاضای نقدینگی، نقدینگی واقعی، نقدینگی بهینه 125

مقدمه
تقاضا برای پول بعد قابل توجه اقتصاد پولی است و پول متغیر مهم و حیاتی جهت تعیین و اثرگذاری سطح فعالیت اقتصادی کل در هر کشور است. به خصوص فهم و توصیف درست از تابع تقاضای پول برای سیاست‎های پولی گذشته و برای تدوین سیاست‎های معاصر و آینده بسیار ضروری است. دانستن عوامل تعیین‎کننده تقاضای پول با اجزاء متفاوت در اقتصاد در تدوین سیاست پولی صحیح مفید خواهد بود.”1
لذا باوجود اینکه تئوری‎های اقتصادی از دهه 1980 به بعد تأکید بر نقش تجمیع پولی در تعریف پول که یکی از متغیرهای مهم در اثرگذاری کارائی سیاست‎های پولی است داشتند، تحقیقات قابل ملاحظه‎ای در رابطه با تقاضای پول به عنوان عامل مهم اثرگذار در نتیجه‎بخشی سیاست‎های پولی ادامه دارد.
شناخت خصوصيات تابع تقاضاي پول از دو جنبه براي ايران داراي اهميت است. اول: حجم پول يك متغير عمده اقتصاد كلان و نيز يكي از ابزارهاي اصلي سياست‏هاي كنترل تقاضاي كل می‎باشد. استفاده از سياست‏هاي پولي از طريق كنترل حجم پول يكي از ابزارهای مهم کنترل تورم است. مخصوصاً تابع تقاضاي پول (اگر از درجه ثبات بالايي نيز برخوردار باشد)‌، مي‌تواند كمك زيادي در تدوين و اجراي سياست‏هاي پولي براي كنترل نرخ تورم و كنترل توليد ناخالص اسمي باشد. دوم: به واسطه محدوديت‎هاي بازار سرمايه در ايران، پول، مهمترين دارايي مالي محسوب مي‌شود و نقش بسيار مهمي در بازار سرمايه دارد. بنابراين اطلاعات راجع به تقاضاي پول و نرخ جانشيني آن با ديگر دارايي‌ها براي كنترل جريان‎هاي مالي و تعديل نقدينگي در بازار سرمايه لازم است.
از طرفی در دهههای اخیر با گسترش و برجسته شدن نقش سیاست‎های پولی در ایجاد ثبات و یا بی‏ثباتی در قیمتها و تولید؛ و نیز با توجه به مطالعات تجربی و نظری در خصوص ارتباط میان تورم و رشد اقتصادی، تلاش جهت معرفی قاعده بهینه پولی برای هدایت سیاست پولی رونق گرفته است.
به‎ همین‎جهت مطالعات نظری و تجربی وسیعی در اکثر کشورها در این موارد انجام شده است.
1-1- طرح مسئله
امروزه یکی از نیازهای اقتصاد کشورها که ایران نیز مشمول آن است، میزان مطلوب نقدینگی‎ای است که باید به کل اقتصاد در طول یک‎سال تزریق شود. چراکه کنترل و توزیع بهینه حجم نقدینگی در اقتصاد هدف نهایی کشورها برای رسیدن به اهداف کلان اقتصادی مثل ایجاد رشد در تولیدات، توزیع عادلانه درآمد، کنترل تورم، ایجاد موازنه در پرداخت‎های خارجی و ایجاد اشتغال است. در واقع کنترل نقدینگی به عنوان وسیله‎ای برای رسیدن به اهداف نهایی اقتصاد است.
در بیانی دیگر می‎توان عنوان کرد پول فی‎نفسه نیازی از انسان را برآورده نمی‎کند، بلکه ابزاری است برای تأمین مایحتاج. امکانات سیاست‎گزاران پولی در عرضه پول تقریباً نامحدود است، اگر عرضه پول بیشتر بدون توجه به ظرفیت‎ها و امکانات اولیه کشور افزایش یابد و یا بصورت غیربهینه و نظارت‎نشده توزیع شود، تنها قیمت‎ها را متورم خواهد کرد. آنچه ادبیات اقتصادی برای پایداری رشد در اقتصاد مبتنی بر بازار مانند آنچه در ایران وجود دارد، توصیه می‎کند ثبات قیمت‎هاست که برای ثبات قیمت‎ها، یکی از عوامل مهم کنترل حجم و توزیع بهینه نقدینگی در بخش‎های مختلف اقتصادی است. لذا تعیین میزان مطلوب نقدینگی در کلان اقتصاد مسئله‎ای حیاتی برای هر اقتصادی محسوب می‎شود.
از ابتدا مكاتب فكري در اقتصاد بخش قابل توجهي از تلاش خود را صرف شناخت و تصريح مناسب تابع تقاضاي پول كرده‌اند. فعاليت‎هاي نظري در اين زمينه به مطالعات اروينگ فيشر باز مي‌گردد. وي در تئوري مقداري بيان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، امیرالمومنین، ظلم و ستم Next Entries پایان نامه درباره تقاضای پول، تابع تقاضا، بانک مرکزی، اقتصاد ایران