منابع و ماخذ پایان نامه اعجاز قرآن، علوم قرآن، قرآن کریم، اسباب نزول

دانلود پایان نامه ارشد

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
و نه حلقه ای برای اسارت
و نه دست مایه ای برای تجارت بلکه گامی باشد برای تجلیل از تو و متعالی ساختن خود و دیگران ..

چکیده :
از جمله علوم مورد نیاز برای تفسیر قرآن آگاهی و اطلاع از علومی است که تحت عنوان علوم قرآنی نامبردار هستند. این علوم به عنوان ابزار برای فهم قرآن به کار می‌روند و ناآگاهی از آنها موجب فهم نادرست از آیات می‌شود. غالب مفسران قرآن نیز نظر به اهمیت این علوم؛ در آغاز یا در لابلای تفسیر آیات قرآن، به ضرورت شناخت آنها برای مفسر توجه نموده و به طور متناوب نیز، از آنها بهره گرفته‌اند.
از مفسرانی که در تفسیر آیات از علوم قرآنی بهره گرفته‌اند محمد عبده و رشیدرضا در تفسیر المنار و آیت الله مکارم در تفسیر نمونه است. این مفسران از علوم مختلفی از جمله وجوه اعجاز قرآن، علم اسباب نزول و تحلیل ابعاد مختلف قصص قرآن و …. در تفسیر استفاده کرده‌اند. با توجه به این که تفسیر المنار از جمله تفاسیر مهم و تأثیرگزار در تفاسیر پس از خود بوده و تفسیر نمونه هم از جمله تفاسیر مهم شیعه در عصر حاضر است؛ لذا این تحقیق با رویکرد تطبیقی به بررسی جایگاه برخی از مهمترین علوم قرآنی در آنها می‌پردازد.
بررسی در این تفاسیر نشان داده است که توجه به وجوه اعجاز قرآن در سه بعد «بیانی»، «علمی» و «تشریعی» از جایگاه خاصی برخوردار است و بسیاری از آراء تفسیری آنان تحت تأثیر رویکردی است که عبده، رشیدرضا و آیت الله مکارم شیرازی در تفسیر خود نسبت به این علوم اتخاذ کرده‌اند. از نظر این مفسران بالاترین وجه اعجاز قرآن در بعد تشریعی آن است.
تمثیلی دانستن برخی از قصص قرآن در تفسیر المنار باعث گردیده تا عبده و رشیدرضا در تفسیر این گونه از آیات، دیدگاهی شاذ و مخالف اکثر علما ارائه دهند. از طرفی آیت الله مکارم معتقد است که داستان‌های قرآن همگی حقیقت هستند و همین دیدگاه را در تفسیر آیات دخالت داده است.
فصل آخر از این تحقیق نیز در صدد بررسی جایگاه و نقش علم اسباب نزول در فهم قرآن در تفاسیر المنار و نمونه است. دیدگاه مثبت آیت الله مکارم در مقابل صاحبان المنار باعث شده که این گونه از روایات در تفسیر نمونه کارکرد بیشتری داشته و نقش مؤثرتری در تفسیر و فهم آیات ایفا کند.

کلید واژه ها:
رشیدرضا، مکارم شیرازی، تفسیر المنار، تفسیر نمونه، اعجاز، قصص، سبب نزول.

فهرسـت
عنـوان صفحه
مقدمه 2
الف) طرح مساله 2
ب) طرح سئوال‌هاي اصلي تحقيق 2
پ) فرضيه های اصلي تحقيق 2
ت) سوابق پژوهشی موضوع 2
ث) معرفي روش تحقيق 3
ج) نتایج علمی قابل پیش بینی از تحقیق 3
ح) مروری بر مباحث فصول 4
1. فصل اول؛ کلیات 7
1. 1. زیست نامه نویسندگان المنار و نمونه و آشنایی با تفاسیر آنان 7
1. 1. 1 . زیست نامه عبده 7
1. 1. 1. 1. تالیفات شیخ عبده 8
1. 1. 2. زیست نامه محمد رشید رضا 8
1. 1. 2. 1. تالیفات محمد رشید رضا 10
1. 1. 3. آشنایی با روش تفسیری المنار 10
1. 1. 3. 1. گرابش های فکری شیخ عبده و رشید رضا 11
1. 1. 3. 2. گرایش های عقلی و اجتماعی در تفسیر المنار 13
1. 1. 3 . 3. شباهت و تفاوت روش تفسیری شیخ عبده و رشید رضا 14
1. 1. 3 . 4 . آشنایی با جایگاه علوم قرآنی در تفسیر المنار 15
1. 1. 4. زیست نامه آیت الله مکارم شیرازی 17
1. 1. 4. 1. تالیفات آیت الله مکارم شیرازی 18
1. 1. 5. آشنایی با روش تفسیر نمونه 20
1. 1. 5. 1. گرایش های عقلی و اجتماعی در تفسیر نمونه 22
1. 1. 5. 2. آشنایی با جایگاه علوم قرآنی در تفسیر نمونه 24
2 . فصل دوم ؛ اعجاز قرآن کریم از دیدگاه مفسران المنار و نمونه 29
2. 1. اعجاز قرآن کریم و ابعاد آن 30
2. 1. 1. اعجاز در لغت و اصطلاح 30
2. 1. 2. ابعاد اعجاز قرآن 31
2. 1. 2. 1. اعجاز بیانی قرآن 31
2. 1. 2. 2. اعجاز علمی قرآن 32
2. 1. 2. 3. اعجاز تشریعی قرآن 33
2. 2. اعجاز قرآن در تفاسیر المنار و نمونه 34
2. 2. 1. اعجاز قرآن در تفسیر المنار 35
2. 2. 1. 1. ابعاد اعجاز قرآن در تفسیر المنار 36
2. 2. 1. 1. 1. اعجاز بیانی قرآن در تفسیر المنار 36
2. 2. 1. 1. 1. 1. جلوه هایی از اعجاز بیانی قرآن در تفسیر المنار 38
2. 2. 1. 1. 2. اعجاز علمی قرآن در تفسیر المنار 41
2 .2. 1 . 1. 2. 1. تجدد گرایی و تفسیر آیات علمی در تفسیر المنار 41
2 .2. 1. 1. 2. 2. علمی گرایی افراطی در تفسیر آیات علمی در تفسیر المنار 44
2. 2. 1 . 1. 2. 3. عقلی گرایی افراطی در تفسیر آیات علمی در تفسیر المنار 46
2. 2. 1. 1. 3. اعجاز تشریعی قرآن در تفسیر المنار 47
2. 2. 1. 1. 3. 1. جلوه هایی از اعجاز تشریعی قرآن در تفسیر المنار 48
2. 2. 2. اعجاز قرآن در تفسیر نمونه 52
2. 2. 2. 1. ابعاد اعجاز قرآن در تفسیرنمونه 53
2. 2. 2. 1. 1. اعجاز بیانی قرآن در تفسیر نمونه 53
2. 2. 2. 1. 1. 1. جلوه هایی از اعجاز بیانی قرآن در تفسیر نمونه 54
2. 2. 2. 1. 2. اعجاز علمی قرآن در تفسیر نمونه 57
2. 2. 2. 1. 2. 1. علمی گرایی اعتدالی در تفسیر آیات علمی در تفسیر نمونه 58
2. 2. 2. 1. 2. 2. عقلی گرایی اعتدالی در تفسیر آیات علمی در تفسیر نمونه 60
2. 2 . 2 .1 . 3. اعجاز تشریعی قرآن در تفسیر نمونه 62
2 . 2. 2 . 1 . 3 . 1. جلوه هایی از اعجاز تشریعی قرآن در تفسیر نمونه 62
2 .3. بررسی تطبیقی اعجاز (بیانی، علمی و تشریعی) قرآن کریم در تفاسیر المنار و نمونه 67
3 . فصل سوم؛ قصص قرآن کریم از دیدگاه مفسران المنار و نمونه 70
3. 1 . مقدمه 71
3. 2. معنای لغوی و اصطلاحی قصه در قرآن 71
3. 3. ماهیت قصص قرآن 72
3. 4. دیدگاه ها درباره قصص قرآن 73
3. 5. قصص قرآن کریم در تفاسیر المنار و نمونه 74
3. 5. 1. قصص قرآن در تفسیر المنار 75
3. 5. 1. 1. هدف قصص قرآن در تفسیر المنار 75
3. 5. 1. 2. واقع نما یا تمثیلی بودن قصص قرآن در تفسیر المنار 76
3. 5. 1. 3. نقش روایات در تبیین قصص قرآن در تفسیر المنار 79
3. 5. 2. قصص قرآن در تفسیر نمونه 81
3. 5. 2. 1. هدف قصص قرآن در تفسیر نمونه 82
3. 5. 2. 2. واقع نما یا تمثیلی بودن قصص قرآن در تفسیر نمونه 83
3. 5. 2. 3. نقش روایات در تبیین قصص قرآن در تفسیر نمونه 86
3. 5. 3. بررسی تطبیقی قصص قرآن در تفاسیر المنار و نمونه 89
4 . فصل چهارم؛ جایگاه روایات سبب نزول در تفسیر قرآن از دیدگاه مفسران المنار و نمونه 91
4. 1. نقش روایات سبب نزول در تفسیر قرآن 92
4. 2. جایگاه روایات سبب نزول در تفاسیر المنار و نمونه 93
4. 2. 1. جایگاه روایات سبب نزول در تفسیر المنار 93
4. 2. 1. 1. رویکردهای تفسیر المنار نسبت به روایات سبب نزول 94
4. 2. 1. 1. 1. عدم حجیت قول صحابه و تابعان 94
4. 2. 1. 1. 2. عقل گرایی در تفسیر المنار 95
4. 2. 1. 1. 3. تاثیر منفی روایات سبب نزول در فهم صحیح آیات 95
4. 2. 1. 1. 4. توجه به قاعده العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص السبب 96
4. 2 . 1 . 2 . کاربرد روایات سبب نزول در تفسیر المنار 96
4. 2. 1. 2 . 1 . بهره‌گیری از روایات سبب نزول در تبیین آیات الاحکام 96
4. 2. 1. 2. 2. بهره‌گیری از روایات سبب نزول درشرح حوادث زمان پیامبر(ص) 97
4. 2. 1. 2. 3 . بهره گیری از روایات سبب نزول درتبیین مدلول آیه 98
4. 2. 1. 2. 4. بهره گیری از روایات سبب نزول در تأیید دیدگاه تفسیری 98
4. 2 . 1. 3 . روش های نقد روایات سبب نزول در تفسیر المنار 99
4. 2. 1. 3. 1 . نقد سندی 99
4. 2. 1. 3. 2. نقد متنی 100
4. 2. 1. 3. 3. روش المنار در برخورد با روایات سبب نزول متعارض 100
4 . 2 . 2 . جایگاه روایات سبب نزول در تفسیر نمونه 103
4. 2. 2. 1. رویکردهای تفسیر نمونه نسبت به روایات سبب نزول 104
4. 2. 2. 2. گونه های بیان سبب نزول در تفسیر نمونه 106
4. 2 .2 . 3 . کارکرد روایات سبب نزول در تفسیر نمونه 108
4. 2 . 2 . 3 . 1 . بهره‌گیری از روایات سبب نزول در تبیین آیات الاحکام 108
4. 2 . 2 . 3 . 2. بهره‌گیری از روایات اسباب نزول درشرح حوادث زمان پیامبر(ص) 108
4. 2 . 2. 3. 3 . بهره‌گیری از روایات اسباب نزول در بيان مصداق مفاهيم قرآنی 109
4. 2 . 2 .3 . 4 . بهره گیری از روایات سبب نزول درتأیید دیدگاه تفسیری 110
4. 2. 2 .4. روش های نقد روایات سبب نزول در تفسیر نمونه 111
4. 2. 2. 4. 1. موافقت روایات سبب نزول با عقل 111
4. 2. 2. 4. 2. موافقت روایات سبب نزول با قرآن 112
4. 2. 3. بررسی تطبیقی جایگاه روایت سبب نزول در تفاسیر المنار و نمونه 113
5. نتيجه گيري 115
منابع و مآخذ 118

مقـدمـه

مقدمه
ساختار مقدمه متشكل از طرح مسأله، تنظيم پرسش‌هاي تحقيق و ارائه فرضيات، بررسي پيشينه پژوهش، معرفي روش تحقيق و مروري بر مباحث فصول مي باشد. در اين قسمت از رساله به توضيح هر يك خواهيم پرداخت.

الف . تعریف مسئله :
علوم قرآني از دانش هاي پايه اي در تفسير قرآن و راه يابي به ساحت كلام الهي است، و رویکردی که در علوم قرآنی توسط مفسر انتخاب می‌شود در برداشت تفسیری وی موثر است. ازاین‌رو، مفسران قرآن نیز همواره به این مهم توجه داشته و در اين باره بحث هاي گوناگوني صورت گرفته، اما مطالب آنان به صورت پراكنده در مقدمه هاي تفسير يا در ضمن مباحث تفسيري بيان شده است. نویسندگان تفاسیر المنار و نمونه نیز همواره در لابلای برخی آیات به مناسبت به برخی از علوم قرآنی اشاره نموده و گاه نسبت به برخی از این علوم دیدگاهی تحلیلی و منتقدانه داشته‌اند. در این پایان نامه تلاش می‌شود تا با بررسی تفاسیر المنار و نمونه مهم‌ترین علوم قرآنی که در این تفاسیر مورد بررسی قرار گرفته کاوش می‌شود؛ همچنین تلاش می‌شود تا میزان تأثیرگذاری رویکرد مفسران المنار و نمونه به علوم قرآن بر دیدگاه تفسیری آنان مشخص شود.

ب . طرح سؤال های اصلی تحقیق :
1.تفاسیر المنار و نمونه نسبت به علوم قرآنی چه رویکردی دارند؟
2.تفاسیر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی علم حضوری، مبناگرایی، علم حصولی، شیخ اشراق Next Entries منابع و ماخذ پایان نامه علوم قرآن، امام حسن (ع)، جمال الدین، امام علی (ع)