منابع پایان نامه درمورد ایرج میرزا، ناصرالدین شاه، قرآن کریم، ناصرالدین شاه قاجار

دانلود پایان نامه ارشد

2-1مقدمه 12
2-2 پیشینه حجاب 13
هـ
2-3 معنای حجاب 14
2-4 جلباب 17
2-5 برخی از فواید حجاب 18
2-6 هدف و فلسفه حجاب 19
2-7 سیر کشف حجاب 20
2-7-1 دوره ی ناصرالدین شاه قاجار 20
2-7-2 زرین تاج 21
2-7-2-1 علت حضور زرّین تاج در بدشت 22
2-8 کشف حجاب در شعر شاعران 24
2-8-1 میرزاده عشقی 24
2-8-2 زندخت شیرازی 26
2-8-3 مهرتاج رخشان 27
2-8-4پروین اعتصامی 28
2-8-5 صدیقه دولت آبادی(1340-1261) 30
2-8-5-1 فعالیت های سیاسی – اجتماعی صدیقه دولت آبادی 30
2-9 کشف حجاب در دوره ی رضاخان 31
و
2-9-1 رضاشاه بعد از بازگشت از ترکیه 33
2-10 مقایسه ی شعر حجاب و شعر ضد حجاب 36
فصل سوم: بهار و ایرج میرزا
3-1 مقدمه 38
3-2 محمدتقی بهار 38
3-2-1 قصاید بهار 43
3-2-2 ویژگی های زبان قالب قصیده بهار 43
3-2-3 نوآوری در قالب های گذشته ی شعر فارسی 53
3-2-4 ویژگی های شعر بهار 53
3-2-5 درون مایه های شعر مشروطه 54
3-2-6 آثار بهار 54
3-3 ایرج میرزا 58
3-3-1 برخی از مضامین اشعار ایرج میرزا 64
3-3-1-1 انتقاد از اوضاع سیاسی و اجتماعی کشور 64
3-3-1-2 خرده گیری 64
3-3-1-3 تشویق جوانان به دانش اندوختن و علم آموختن 65
ز
3-3-1-4 اظهار علاقه به مادر و حق شناسی از او 66
3-3-1-5 تشویق مردم به وطن پرستی و تقدیر از وطن پرستان 66
3-3-1-6 توجه فراوان به تعلیم و تربیت کودکان 67
3-3-1-7 انتقاد از زاهدان ریایی و فقیهان دروغین و بدکار 68
3-4 انکار رابطه حجاب با دین 69
3-5 ویژگی های اشعار ایرج میرزا 71
3-6 مثنوی عارف نامه 72
3-7 مثنوی زهره و منوچهر 73
فصل چهارم: تحلیل اشعار بهار و ایرج میرزا
4-1 مقدمه 79
4-2 تحلیل اشعار بهار 80
4-3 تحلیل اشعار ایرج میرزا 102
فصل پنجم:نتیجه گیری
5-1 نتیجه گیری 114
5-2پیشنهاد 115
فهرست منابع 116
چکیده انگلیسی 120
ح

چکیده
حجاب در لغت باز داشتن، عفاف، شرم، … است. این واژه هفت بار در قرآن مجید با معنای عام مانع و حایل به کار رفته است.هدف اسلام از به کار گیری حجاب جلوگیری از التذاذهای جنسی (بصری و لمسی) است تا محیط خانواده و اجتماع سالم باقی بماند، حجاب از دیرباز در ایران و بسیاری از کشورهای جهان به اشکال متفاوت وجود داشت از دوره ناصرالدین شاه رویکرد کشف حجاب آغاز شد و در دوره رضاخان به عنوان دستور حکومتی ابلاغ گردید.هدف این پایان نامه بررسی شعر معاصر درباره کشف حجاب است، از این رو اشعار محمدتقی بهار و ایرج میرزا محدوده ی کار این پایان نامه می باشد این دو شاعر با فرمان کشف حجاب موافق بوده و هر کدام از زاویه دید خود به موافقت با کشف حجاب پرداخته اند و دلایل متعددی را برای اثبات نظر خود بیان کرده اند.روش کار توصیفی و تحلیلی است نتایج تحقیق نشان داده است که از جمله دلایل بهار و ایرج میرزا در موافقت با کشف حجاب عبارت اند از: بهبود وضعیت عمومی زندگی و فرهنگی زنان،آزادی زنان و حضور آنان در اجتماع،تحصیل علم و هنر و معرفت، انکار رابطه دین و حجاب،عدم تاثیر حجاب بر عفت زنان و باستان گرایی و مخالفت با اسلام.در مجموع نگاه بهار،بیشتر حکومتی و سیاسی است و ایرج میرزا عمدتاً وجه انتقادی و اجتماعی دارد.

کلید واژه ها:ادبیات،بازتاب،شعر،کشف حجاب،محمدتقی بهار،ایرج میرزا

1-1 مقدمه
واژه حجاب از آن جهت مفهوم پوشش می دهد که پرده وسیله ی پوشش است و پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت می گیرد، پس حجاب حایل و جداکننده و مانع تلاقی دو چیز یا اثر دو چیز است. در قرآن کریم در داستان حضرت سلیمان(ع)، غروب خورشید را این طور توصیف می کند «حتی تورات بالحجاب» یعنی تا آن وقتی که خورشید در پشت پرده مخفی شد.
تعبیر حجاب با همین معنا در آیه 51 سوره ی شورا و نیز در آیه 53 سوره ی احزاب به کار برده شده است، از آثار و فواید حجاب این است که با حرمت بخشیدن به زن، حفظ پوشش و به نوعی احترام گذاردن به زن و محفوظ نگه داشتن وی از نگاه های شهوانی به او کمک خواهد کرد تا در اجتماع به تعالی برسد و از آن جا که زن بخش عظیمی از نیروی انسانی یک جامعه را تشکیل می دهد در ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی می تواند نقش آفرینیِ عظیمی در جامعه داشته باشد، اسلام با طرح پوشش زن از یک سو، جواز حضور در اجتماع او را رقم زده است و از سوی دیگر جلوی گسترش فساد و ناهنجاری های ناشی از اختلاط زن و مرد را گرفته است.
اهمیت دیگر حجاب مبارزه با نفس و آرامش روانی جامعه است، از جمله فلسفه های اصلی حجاب ایجاد آرامش روانی و امنیت روحی در جامعه است و هیچ کس حق ندارد با بهانه های مختلف موجبات سلب آسایش دیگران را فراهم کند، از این نظر حجاب نوعی هویت است و محددیت به شمار نمی رود. کشف حجاب در ایران پدیده ای ناشی از آشنایی با غرب و تجدد خواهی افرادی است که افکار و زندگی غربی را تجربه کرده بودند، و نخستین نشانه های کشف حجاب را می توان در دربار ناصرالدین شاه قاجار و سپس در محافل روشنفکری مشاهده کرد و رسمیت یافتن آن به دوره دیکتاتوری رضا شاه پهلوی بر می گردد.این پایان نامه در 5 فصل به بررسی کشف حجاب در آثار ملک الشعرا بهار و ایرج میرزا می-پردازد و ضمن تحلیل آنها در صدد است تا زوایای مثبت و منفی اندیشه های کشف حجاب در آثار این دو شاعر را مورد توجه قرار دهد اگر چه این امر در دیوان ایرج میرزا به دلیل رکاکت لفظ او بطور کامل محقق نشد، اما دلایل آنها را از کشف حجاب و بازتاب آن در اشعارشان نمایان می سازد.در فصل اول به کلیات تحقیق پرداختیم،در فصل دوم که بنیاد نظری تحقیق است به معنای لغوی و اصطلاحی حجاب و پیشینه ی آن،الزام وجود حجاب در قرآن،فواید و هدف فلسفه حجاب و …اشاره شده است.در فصل سوم به زندگی نامه،آثار و برخی از ویژگی های شعر محمدتقی بهار و ایرج میرزا توجه کرده ایم و در فصل چهارم به تحلیل اشعار آن دو شاعر با ذکر مصادیق عینی پرداخته ایم.در فصل پنجم نتیجه گیری،پیشنهاد و فهرست منابع و چکیده آمده است.
1-2بیان مسأله
حجاب در لغت به معنای در پرده قرار گرفتن، بازداشتن، روگیری، عفاف و شرم و حیا است.(لغت نامه دهخدا،ذیل واژه حجاب)
این کلمه 7 بار در قرآن کریم به کار رفته است و معنای مشترک همه ی آنها مانع و حایل است،حجاب بعنوان یک میل و گرایش در وجود زن قرار دارد که به اشکال گوناگون در ادیان و مذاهب مختلف خودنمایی کرده است. اسلام مبنایی ارزشمند و محکم برای حجاب ارایه کرده است.
در قرآن کریم درباره نوع رفتار و پوشش زنان به صراحت سخن گفته شده است:«و قل للمؤمناتِ یَغضُضَ من اَبصارِهِنَّ و یَحفَظنَ فُرُوجَهُنَّ و لایُبدینَ زَینَتُهُنَّ اِلّا ماظَهَر مِنها وَلیَضربنَ بِخُمرُ هِنَّ علی جُیُو بِهِنَّ و زنان مؤمن را بگو تا چشم ها را از نگاه ناروا بپوشند و فروج و اندامشان را از عمل زشت محفوظ دارند و زینت و آرایش خود جز آنچه قهراً ظاهر می شود بر بیگانه آشکار نسازند و باید سینه و بر و دوش خود را به مقنعه بپوشانند»(نور،24 :31)
در آیه دیگر نیز به حجاب اشاره شد:« یا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى‏ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً ای پیغمبر گرامی به زنان و دختران خود و زنان مومن بگو که خویشتن را به چادر فرو پوشند که این کار برای اینکه آنها شناخته شوند تا از تعرض و جسارت آزار نکشند و بر آنان بسیار بهتر است و خدا در حق خلق بسیار آمرزنده و مهربان است.»(احزاب، 33:59)
حجاب در دین از اصل کلی تر و اساسی تر ریشه می گیرد. اسلام می خواهد انواع التذاذهای جنسی و چه بصری و لمسی و چه نوع دیگر به محیط خانوادگی و در کادر ازدواج قانونی اختصاص یابد و اجتماع منحصراً برای کار و فعالیت باشد بر خلاف سیستم غربی عصر حاضر که آنها را در هم می آمیزد،اسلام می خواهد به وسیله ی پوشش این دو محیط را از یکدیگر تفکیک کند. (مطهری،1369 :49)
بر اساس شواهد تاریخی، اولین نشانه های کشف حجاب از دربار ناصرالدین شاه قاجار آغاز شد، مسافرت های شاه به اروپا و مشاهدات وی از وضعیت پوشش زنان اروپایی در انتقال فرهنگ آن دیار به کشور و در ابتدا به دربار و دارالخلافه تأثیر بسزایی داشت،بتدریج موضوع کشف حجاب در قالب تجدد خواهی به محافل روشنفکری و اشعار شعرا نفوذ کرد و در مطبوعات منعکس شد. در اواخر دوره قاجار و در جریان نهضت مشروطه و پس از آن سیاسیون «نوگرا» و «منور الفکر» گام هایی در حذف پوشش اسلامی بانوان و اشاعه بی حجابی در جامعه برداشتند و نویسندگان و شعرایی چون: ایرج میرزا، بهار و میرزاده عشقی در این زمینه قلم فرسایی کردند، چرا که آنان مشروطه را به معنای تجدد خواهی خوانده و متأسفانه بی حجابی را از مظاهر تجدد خواهی قلمداد کردند.(صلاح،1384 :117)
منادیان کشف حجاب برای رسمیت بخشیدن به این پدیده زمینه های لازم را در جهت تغییر ذهنیت سرپرست خانواده به کار بستند، آن‌ها در وهله ی نخست از کارکنان دولت آغاز کردند، قانون اتحاد شکل- البسه و تبدیل کلاه در چهار ماده و هشت تبصره در 6 دی ماه 1307ه‍ . ش در سومین سال پادشاهی رضاخان در دوره هفتم قانونگذاری مجلس شورای ملی به تصویب رسید.( فتاحی زاده،90 :15)
بازگشت اشراف زادگان ایرانی از کشورهای اروپایی، تشکیل کانون بانوان و تشکیل کنگره ی زنان شرق از جمله عوامل مؤثر در تشویق کشف حجاب در ایران در دوره ی رضا خان بود.
تا اینکه در سال( 1307 ه‍ .ق) طی چهار ماده و هشت تبصره « قانون اتحاد شکل البسه و تبدیل کلاه» به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. (تغییر لباس و کشف حجاب به روایت اسناد: 73).
از آن به بعد همسران و دختران بسیاری از افراد دربار و مسؤولان حکومت پهلوی به رغم مخالفت علماء و مردم بدون حجاب در جامعه عمومی ظاهر می شدند. ( حیدریان، 52:1390)
محمدتقی بهار در سال ( 1265 هـ .ش) در مشهد چشم به جهان گشود، پدرش میرزا محمد کاظم صبوری نام دارد.او از چهار سالگی به مکتب خانه رفت و تحصیلاتش را آغاز کرد. در سال ( 1272 هـ .ش) از طریق پدرش با شاهنامه آشنا شد.
در سال (1283 هـ .ش) لقب ملک الشعرایی آستان قدس را از مظفرالدین شاه دریافت کرد، او از نویسندگان بزرگ دوره ی معاصر است که آثاری چون «تاریخ احزاب سیاسی» و «مجمل التواریخ و القصص » دارد.
بهار در سال( 1307 هـ .ش)در قصیده «زن شعر خداست» و در سال( 1314 هـ .ش) در قصیده «ای زن» به شدت از کشف حجاب حمایت کرده است.در سال (1320 هـ .ش) بر اثر بیماری سل در گذشت. از جمله ابیات وی عبارتند از:
«چادر و روی بنـــد خوب نبود زن چنـــان مستمنـــد خوب نبــود
جعل اسباب عـــافیت نـــشود زن رو بستـــــــه تربیــت نشـــود
کار زن برتر است از این اسباب هست یکسان حجاب و رفع حجاب
گر قوانین مـا همیـــن بـــاشد ابدالدهــــر زن چنیــــن باشـــــد»
(بهار، 1368: 934 )
ایرج میرزا، جلال الممالک (1305-1253 هـ .ش) در تبریز به دنیا آمد، پدر و پدربزرگش هر دو شاعر بودند و ایرج طبع شعری خود را ارآنان به ارث برد، او در سال ( 1303 هـ .ش) سمت بازرس کل امور- مالیه خراسان را رها کرد و به تهران آمد به جنبش های آزادی خواهی وارد شد، لحن انتقاد و اعتراض او کاملاً در عمق اندیشه هایش آشکار است، او از شاعران بزرگ ملی است. او لقب فخرالشعرایی را از امیر- نظام گرفت در منظومه ی «عارف نامه» که در 515 بیت بر وزن «مفاعیلن مفاعیلن فعولن» سروده است، به بیان مسایل سیاسی، اجتماعی و نکوهش حجاب پرداخته است و در این منظومه با خانه نشینی زن مخالفت کرده و به دفاع از کشف حجاب پرداخت.
از جمله ابیات وی عبارتند از:
«که یا رب بچه بازی خود چه کارست که بر وی عارف و عامی دچارست
چرا این رسم جز در ملـــک ما نیست

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان با موضوع (همان/، (مولوي،1367، (منوچهري، (فرخي Next Entries منابع پایان نامه درمورد ایرج میرزا، پوشش زنان، باستان شناسی، ایران اسلامی