پایان نامه درمورد نهج البلاغه، کسب و کار، آداب و رسوم، آموزش و پرورش

دانلود پایان نامه ارشد

1-6- پيشينه تحقيق 7
1-7- روش تحقيق 8
1-8- زندگي نامه: 9
1-8-1- جايگاه سنايي در شعر فارسي 15
1-8-2- آثار و تأليفات سنايي: 18
1-8-3- ويژگي اشعار سنايي: 19
1-8-4- شرحي کوتاه درباره ي حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه سنايي 19
1-9- تعليم و تربيت 21
1-9-1- ديدگاه استاد مطهري 22
1-9-2- اهميت تعليم و تربيت در اسلام 22
1-9-3- تأثير شعر بر تعليم و تربيت 23

فصل دوم: آموزه های تربيتی
2-1- توحيد 27
توحيد در قرآن کريم: 28
توحيد از منظر امام علي (ع) با تکيه بر نهج البلاغه: 29
توحيد در ادبيات فارسي: 29
2-2- عدل : 33
عدل در قرآن: 34
ديدگاه حضرت علي (ع)در مورد عدل 34
ديدگاه امام علي (ع) در نهج البلاغه 35
عدالت در ادبيات فارسي 35
2-3- نبوت : 39
حديقه الحقيقه سنايي درباره پيامبر(ص) 39
نبوت در قرآن کريم 40
ديدگاه حضرت علي (ع) در مورد نبوت 40
نبوت در ادبيات فارسي 41
2-4- ايمان: 45
سخن سنايي درباره ي ايمان 45
قرآن درباره ايمان مي فرمايد: 46
نظر نهج البلاغه درباره ي ايمان، خطبه ي 103: 46
تاثير ايمان در زندگي 47
2-5- تقوي: 51
تقوا در حديقه الحقيقه ي سنايي 52
تقوا در قرآن: 52
نظر نهج البلاغه در مورد تقوا 52
تقوا در شعر فارسي 53
2-6- توکل 56
شعري از حديقه الحقيقه درباره ي توکل: 57
توکل بر خداوند در قران کريم 58
توکل از ديدگاه حضرت علي(ع) 58
تأثير توکل بر زندگي : 59
2-7- صبر 62
صبر در قرآن کريم 62
صبر در حديقه الحقيقه سنايي: 63
صبر در نهج البلاغه 64
تأثير صبر بر زندگي: 64
2-8- عقل 69
عقل در حديقه ي سنايي: 70
عقل در قرآن کريم: 70
ديدگاه نهج البلاغه درباره عقل 71
تأثير عقل در زندگي بشر: 72
2-9- علم 76
شعري از سنايي دربار ه ي علم: 76
علم و در قرآن کريم 77
علم از منظر نهج البلاغه: 77
چگونگي تأثير علم بر زندگي: 78
2-10- شکر: 85
شکر در حديقه الحقيقه سنايي 86
شکر در قرآن کريم 86
شکر از ديدگاه حضرت علي(ع) در نهج البلاغه 87
تأثير شکر در زندگي 88
2-11- عفو و بخشش 93
عفو و بخشش در حديقه سنايي 94
عفو بخشش در قرآن کريم 95
عفو و بخشش در نهج البلاغه 97
2-12- خشوع 99
خشوع در حديقه سنايي 99
خشوع در قرآن کريم 103
خشوع در نهج البلاغه 105
2-13- ادب و ادب آموزي 106
ادب و ادب آموزي در حديقه سنايي 108
ادب از ديدگاه قرآن: 110
ديدگاه امام علي (ع) در مورد ادب : 111
2-14- وفاي به عهد 113
عهد و وفا در حديقه الحقيقه سنايي: 113
ديدگاه قران درباره وفاي به عهد 114
ديدگاه امام علي (ع) در مورد وفاي به عهد در نهج البلاغه 114
تأثير وفاي به عهد در زندگي: 115
2-15- شجاعت 118
شجاعت در حديقه الحقيقة سنايي 118
نظر قرآن در بارة شجاعت 119
ديدگاه امام علي(ع) در نهج البلاغه در مورد شجاعت 119
2-16- همنشين خوب و بد 123
همنشين خوب و بد در حديقه سنايي 123
همنشين خوب و بد از منظر قرآن کريم 124
ديدگاه امام علي (ع) در مورد همنشين خوب در نهج البلاغه : 125
2-17- کسب و کار حلال 130
کسب و کار حلال از منظر سنايي 130
کسب و کار حلال از منظر قرآن کريم و ائمه اطهار 130
فصل سوم: نتيجه گيری
3- نتيجه گيري 139
منابع 140

فصل اول
کليات

1-1- مقدمه
اولين گام در هر دين آسماني، جهت هدايت انسانها ، تعليم و تربيت دين باوران است و از اين طريق براي رسيدن به هدف انسان سازي خود تلاش مي‌کند، چنانچه اولين آياتي که بر پيامبر بزرگ اسلام نازل شد گوياي همين هدف است.
تعليم و تربيت مهم ترين بخش تعليمات و معارف اديان آسماني، به خصوص اسلام را تشکيل مي دهد. خداوند متعال انسان را به نيروي عقل و ابزار معرفت تجهيز کرد و پيامبراني را با برهانهايي روشن و احکام و قوانين متين برانگيخت و رسالت سنگين تعليم و تربيت انسان را به آنان سپرد. تحقق هدف آفرينش انسان تنها در پرتو تعليم و تربيت ميسر است. از اين رو، تعليم و تربيت مهم ترين بخش تعليمات و معارف اديان آسماني، به خصوص اسلام را تشکيل مي دهد .1
دين مبين اسلام از طريق قرآن و راهنمايي پيامبر عظيم الشان حضرت محمد مصطفي(ص) و امامان معصوم(ع) و بزرگان دين براي رساندن انسان به سوي کمال توصيه هاي زيادي متذکر شده که با بکارگيري آنها در امور زندگاني مي توان افراد را به کمال انساني که هدف نهايي خلقت است، رسانيد.
هر جامعه براي پيشبرد اهداف خود نيازمند دستورالعمل و برنامه هاي از پيش تعيين شده است ، هر چه اين دستورالعمل ها اصيل تر باشد و از پشتوانه قوي تري برخوردار باشد ، آموزش و پرورش آن نيز غني تر خواهد بود و در نتيجه پي ريزي فرهنگ جامعه محکم تر و نفوذ بيگانگان به آن کمتر خواهد بود.
دغدغه اي که بزرگان تعليم و تربيت هر جامعه دارند اين است که چگونه مي توانند از نفوذ فرهنگ هاي تهي و توخالي جوامع ديگر که داراي زرق و برق هاي چشم گير است جلوگيري کرده و فرهنگ جامعه خود را حفظ کنند، زيرا که فرهنگ هر جامعه نمايانگر اصل و ريشه آن است که بوسيله رفتار افرد آن تجلي مي يابد.
کشور ما ايران داراي فرهنگ کهن و قوي بوده است که برگرفته از دين و تمدن ايراني است. ايرانيان از قديم الايام ، از آداب و رسوم و تعليم و تربيتي اصيل و ريشه دار برخوردار بوده و نجابت و بي آلايشي اين مردم ملموس و قابل درک مي باشد. مردم ايران از ديرباز به پرورش و تعليم و تربيت فرزندان خود اهميت بسياري قايل بوده اند، و آن را در قالب هاي مختلف به صورت آموزش مستقيم ، داستان و شعر توسط بزرگان دين و ادب، آموزش مي دادند، که اين امر نشان دهنده اهميت ايرانيان به نحوه صحيح زندگي افراد و خوب زيستن و پرورش يافتن آنان مي باشد.
نويسندگان و شعراي ايران براي سالم زيستن و حفظ آداب و رسوم جامعه تلاش‌هاي زيادي انجام داده اند و اهداف خود را در غالب شعر و داستان درآورده که برخواننده تأثير به سزايي دارد.
در ميان سخن سرايان و گويندگان شعر فارسي حکيم سنايي از شعراي طراز اول اين فرقه محسوب و در صف مقدم اين طبقه جاي دارد و حقيقت اين قوم و از سرامدان اين طايفه است که اشعارش در امر تعليم و تربيت بسيار مفيد بوده و افکار اين مرد حکيم در ادبيات فارسي تأثير به سزايي کرده است و در شعر و شاعري تحولي بزرگ پديد آورده است وي افکار متصوفه و معاني عاليه تصوف را در ادبيات فارسي گنجانيده و به بهترين و شيرين ترين عبارتي سلک نظم در آورده است و بدين جهت است که سبک و شيوه ي شعر فارسي از زمان او رنگ ديگري به خود گرفت و تحول و انقلابي در آن پديدار گشته است.
گاه خواندن يک داستان و يا حتي يک بيت شعر زندگي افراد را تغيير داده و باعث دگرگوني زندگي فرد مي‌شود، از اين روي شاعران و نويسندگان ايراني براي ارشاد افراد به دين و حفظ تمدن جامعه خود، اشعار و داستان هاي مختلف نوشته و بدين طريق مردم را براي نيل به تربيت رهنمون ساخته اند.

1-2- اهداف تحقيق
تأثير شعر بر افکار و روان آدميان به خاطر تکرار آن در سخنان ايشان نمايان است ، در نتيجه بر روي تربيت افراد نقش به سزايي دارد. هر شاعر هدفي در بکارگيري نکات تربيتي در اشعار خود دارد، هدف کلي اين پژوهش آشنايي با حديقه سنايي که ما را در شناختن نکات تربيتي مدنظر ياري کرده و توجه شاعر در امر تعليم و تربيت در جامعه را نشان مي‌دهد.
1-3- سوالات تحقيق
1-چه چيزي باعث شده تا سنايي به فکر سرودن حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه باشد؟
2-امتياز اشعار سنايي بر ديگز اشعار شاعران هم دوره ي خود چه بوده است؟
3-وضعيت اجتماعي جامعه در زمان سنايي چگونه بوده است؟
4-چه ارتباطي بين جامعه کنوني و جامعه ي زمان سنايي وجود دارد؟
5-امتيازات سنايي بر شاعران ديگر که به شعر زهد و مثل پرداخته اند،چيست؟
6-اشعار حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه حاوي چه نکاتي است(انسان را به چه چيزي دعوت ميکند)؟
7-خصوصيت کتاب حديقه سنايي چيست؟
1-4- بيان مسأله
تعليم و تربيت از دير باز قابل توجه کارگزاران و محققان جامعه بوده است و به عنوان يکي از مهمترين عوامل پيشبرد جامعه به سوي رشد و توسعه ي پايدار به شمار مي آيد.انسان نه تنها تربيت پذير است بلکه تنها مخلوقي است که به تعليم و تربيت نيازمند است، از سوي ديگر تعليم و تربيت انسان تحت تأثير عوامل مختلفي قرار دارد.يکي از عواملي که انسان را تحت تأثير قرار مي دهد شعر و نوشته هاي موزون است که باعث يادگيري و تحول در رفتار و کردار فرد مي شوداز همان سنين کودکي براي اينکه بتوان بر انديشه و رفتار افراد غلبه کرد،آموزش با اشعار است که باعث يادگيري روان و سريع و تأثير بر رفتار افراد را نمايان مي سازد،در نتيجه تربيت در آن راستا را به ارمغان مي آورد.
شاعران بر اساس نياز جامعه اشعار خود را در قالب شعر بيان مي ساختند زماني که ظلم و ستمي يا هجوم بر فرهنگ و دين را مشاهده مي کردند يا مي خواستند ارزش ها را نزد افراد جامعه پر رنگ تر جلوه دهند و يا مناسبت ها را در اذهان حکاکي کنند شعر را بر همان پايه ي نياز جامعه ي خود مي آورده اند.
توجه بزرگان دين اسلام نسبت به شعر و کلام موزون نشان دهنده ي اهميت اين موضوع است در جايي که پيامبر اسلام(ص) به فردي که شعري در رابطه با دين اسلام آورده بود هداياي قابل توجهي داد مي توان دريافت شعر بر افکار آدميان نفوذ بسيار دارد.بسياري از آيات قرآن نيز موزون است که حفظ و يادگيري را بسيار سريع تر و آسان تر مي سازد.
همچنين اشعار منفي و مخرب باعث به تاخير افتادن اهداف واقعي جامعه شده و روند صحيح تعليم و تربيت را مخدوش ميکند.
اهميت شعر در ججوامع مختلف نشان دهنده ي نفوذ اشعار بر اذهان افراد جامعه شده و روند صحيح تعليم و تربيت را مخدوش مي کند
اهميت شعر در جوامع مختلف نشان دهنده ي نفوذ اشعار بر اذهان افراد جامعه است پس محققان و کارگزاران براي رسيدن به اهداف مورد نظر خود مي توانند آن را در غالب شعر براي مخاطبين خود آماده ساخته و نتيجه آن را به خوبي دريافت کنند.
1-5- اهميت و ضرورت انجام تحقيق
با پيشرفت تمدن و دسترسي آني بشر به سر تاسر جهان و هجوم فرهنگ هاي مختلف بر جوامع مي توتد ارزش ها و هنجار هاي يک جامعه را مورد خدشه و دگرگوني قرار دهد از اين رو شعر مي تواند يک مانع مناسب جهت پايداري ارزش ها و هنجار ها در مقابل هجوم فرهنگ هاي نا مناسب جوامع مختلف باشد.چنانکه سنايي خود حکيم دردها و نيازهاي جامعه خود بود در پي هجوم عوامل ترک به ايران به فکر سرودن حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه بر آمد چرا که نياز جامعه را در اين ديد که براي دفع و از بين بردن آثار هجوم ترک بايد انقلابي را در فکر و اذهان مردم به وجو آورد پس سنايي حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه را سرود.اشعاري که براي هر زمان و هر مکان متناسب است.
در جامعه ي کنوني نيز هجوم فرهنگ هاي مختلف بر فرهنگ و ارزش ها نيازمند يک تحول اساسي است، تا فرهنگ وارزش ها و هنجار هاي جامعه بتواند مصون بماند. از آنجا که شعر تأثير بسياري بر روان و افکار انسان دارد،در تحقيق حاضر به گوشه اي از اشعار حديقه ي سنايي،که تمام آن اشعار را ميتوان در شيوه هاي تربيتي مختلف به کار برد ،اشاره شده است.
1-6- پيشينه تحقيق
هر چند از ديرباز تا کنون درباره تعليم و تربيت در کتاب هاي مختلف بحث هاي بسيار شده ، و نيز استخراج اشعار در زمينه تعليم و تربيت در برخي از متون و مقالات انجام گرديده ، اما درباره استخراج و تنظيم آموزه‌هاي تربيتي در کتاب حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه سنايي که منبع سرشاري از آموزه هاي تربيتي است ، کاري مستقل صورت نگرفته است.
1-7- روش تحقيق
روش تحقيق در اين موضوع “توصيفي ” مي‌باشد. به عبارت ديگر روش گردآوري اطلاعات به صورت کتابخانه اي و روش تجزيه و تحليل اطلاعات ، به صورت تئوري مراجعه به منابع و نتيجه گيري از آن ها است. با استفاده از ابزار فيش‌برداري و بررسي اسناد، مکتوبات، متون و منابع مختلف، و بررسي اشعار داراي آموزه‌هاي تربيتي از کتاب حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه سنايي به استنتاج آموزه هاي تربيتي آن پرداخته مي‌شود ، به اين صورت که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی مدارس جدید، دارالفنون، ناصرالدین شاه، اعتضادالسلطنه Next Entries پایان نامه درمورد ناصر خسرو، عشق و محبت، ملک الشعرا، طبقه حاکم