پایان نامه با واژگان کلیدی مدارس دخترانه، انقلاب مشروطه، نهادهای آموزشی، مدارس جدید

دانلود پایان نامه ارشد

به نام خدا

اظهارنامه

اینجانب نسیم فرهمند دانشجوی رشتهی تاریخ گرایش تاریخ اسلام دانشکده ادبیات و علوم انسانی اظهار مینمایم که این پایاننامه حاصل پژوهش خودم بوده و در جاهایی که از منابع دیگران استفاده نمودهام، نشانی دقیق و مشخصات کامل آن را نوشتهام. همچنین اظهار میکنم که تحقیق و موضوع پایاننامهام تکراری نیست و تعهد مینمایم که بدون مجوز دانشگاه دستاوردهای آن را منتشر ننموده و یا در اختیار غیر قرار ندهم. کلیه حقوق این اثر مطابق با آییننامه مالکیت فکری و معنوی متعلق به دانشگاه شیراز است.

نام و نام خانوادگی: نسیم فرهمند
تاریخ و امضا:

تقدیم به
اولین بنیانگذار مدارس دخترانه در ایران
(بی بی خانم وزیراف)

سپاسگزاری

اکنون که این رساله به پایان رسیده است بر خود لازم می‌دانم که از استاد ارجمند و بزرگوارم جناب آقای دکتر محمد مهدی مرادی خلج که با راهنمایی‌های ارزنده خود مرا در پیشبرد این پایان‌نامه صمیمانه یاری رساندند، تشکر و قدردانی نمایم.
همچنین از استاد ارجمند جناب آقای دکتر حمید حاجیان‌پور استاد مشاور و جناب آقای دکتر احمد فضلی نژاد داور محترم، تشکر ویژه دارم.
از پدر و مادر عزیزم که در طول زندگی همیشه بهترین دوست و پشتیبان من بود‌ه‌اند با کمال احترام قدردانی و تشکر می نمایم.

چکیده

آموزش و نهادهای آموزشی دختران در دوره قاجار

به کوشش
نسیم فرهمند

تا قبل از انقلاب مشروطه تعلیم و تربیت دختران عموما به شکل مکتبخانهای بود و این مکتبخانهها تحت نظارت دولت نبوده و برنامهی ویژهای برای آنها در نظر گرفته نشده بود. در کنار آموزش مکتبخانهای زمینهی آموزش به سبک جدید نیز از اوایل دورهی قاجار فراهم شده بود، که این امر نتیجه ارتباط با کشورهای اروپایی، تأسیس مدارس خارجی و انتشار روزنامه و …. بوده است. پس از انقلاب مشروطه با تأسیس مدارس به سبک جدید، مدارس دخترانه نیز به دو صورت ملی و دولتی در آمد که برنامهی آموزشی این مدارس با توجه به ملی یا دولتی بودنشان متفاوت بوده است. این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و آرشیوی صورت گرفته است، به بررسی آموزش و نهادهای آموزشی دختران در دورهی قاجار به عنوان بخش مهم و موثر جامعهی ایران به لحاظ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته است. تحولات آموزشی، فرهنگی، اجتماعی از سلطنت فتحعلیشاه تا سلطنت مظفرالدین شاه و عوامل موثر بر نظام آموزشی ایران به عنوان مدخلی برای ورود به بحث آموزش و نهادهای آموزشی دختران آمده است.

کلید واژهها: قاجار، نهادهای آموزشی، دختران، مدارس ملی، مدارس دولتی.

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه
1-1- کلیات 2
1-2- هدف تحقیق 4
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق 5
1-4- پیشینه تحقیق 5
1-5- روش تحقیق 7
1-6- سوالات تحقیق 7
1-7 – فرضیه های تحقیق 8
1-8- نقد و ارزیابی منابع 8

فصل دوم: تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی از سلطنت فتح علیشاه تا پایان سلطنت مظفرالدین شاه
2-1- تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی در دوره ی فتح علیشاه 13
2-1-1- تحولات آموزشی 14
2-1-2-تحولات فرهنگی 17
2-1-3- تحولات اجتماعی 18
2-2 – تحولات آموزشی، فرهنگی و اجتماعی در دوره ی محمدشاه 20
عنوان صفحه

2-2-1- تحولات آموزشی 20
2-2-2-تحولات فرهنگی 22
2-2-3- تحولات اجتماعی 23
2-3-تحولات آموزشی،فرهنگی و اجتماعی در دوره ی ناصری 25
2-3-1-تحولات آموزشی 25
2-3-2- تحولات فرهنگی 27
2-3-3-تحولات اجتماعی 30
2-4-تحولات آموزشی ، فرهنگی و اجتماعی در دوره ی مظفری 32
2-4-1-تحولات آموزشی 33
2-4-2-تحولات فرهنگی 34
2-4-3-تحولات اجتماعی 35
2-5-آموزش و تعلیم و تربیت دختران 37

فصل سوم: عوامل موثر بر تحول نظام آموزشی در ایران
3-1- آشنایی با فرهنگ و تمدن و نهادهای آموزشی اروپاییان 46
3-1-1- عبداللطیف شوشتری 47
3-1-2- آقا احمد بهبهانی (کرمانشاهی ) 48
3-1-3- ابوالحسن خان شیرازی (1190-1262ق) 49
3-1-4-میرزا صالح شیرازی 49
3-1-5-میرزا مصطفی افشار 52
3-1-6- عبدالفتاح گرمرودی 54
3-2- فعالیت میسیونرهای مذهبی و گسترش مدارس جدید 55
3-2-1- هیئت مبلغان آمریکایی 55
عنوان صفحه

3-2-2- میسیونرهای لازاریست 57
3-2-2-1- دوره ی محمد شاه (1264-1250ق) 58
3-2-2-2- دوره ی ناصرالدین شاه (1313-1264ق) 60
3-2-2-3- دوره ی بعد از ناصرالدین شاه تا جنگ جهانی اول (1333-1313ق) 61
3-2-3- آلیانس فرانسه 63
3-2-4- آلیانس جهانی یهود 64
3-2-5- انجمن میسیونری کلیسای انگلستان 66
3-3 روزنامه ها 67
3-3-1-روزنامه ی اختر 67
3-3-2-روزنامه ی تربیت 69
3-3-3-روزنامه ی ثریا 70
3-3-4-روزنامه ی مجلس 72
3-3-5-روزنامه ی تمدن 73
3-3-6-روزنامه ی حبلالمتین 75
3-3-7-روزنامه ی شمس 76
3-3-8-روزنامه ی ایران نو 77
3-4- حامیان آغازین تحصیلات جدید دختران 79
3-4-1- میرزا حسین خان سپهسالار(1260-1207ق) 79
3-4-2- میرزا فتحعلی آخوندزاده( 1295-1227ق) 80
3-4-3- میرزا ملکم خان (1326-1249ق) 83
3-4-4- حاج میرزا حسن رشدیه(1363-1267ق) 84
3-4-5-میرزا آقا خان کرمانی: (1314-1270ق) 86
3-4-6- حاج میزرا یحیی دولت آبادی (1359-1279 ق) 87
عنوان صفحه

فصل چهارم: انقلاب مشروطه و پیدایش مدارس جدید دخترانه
4-1- تأثیرات انقلاب مشروطه درشیوه دانش اندوزی دختران 90
4-1-1-مقایسه ی شیوه ی دانش اندوزی دختران در قبل از مشروطه و بعد از مشروطه 95
4-2- کوشش های اولیه برای ایجاد مدارس دخترانه به سبک جدید 95
4-3- نقش احزاب و جریان های سیاسی درتوسعه و تضییق مدارس دخترانه 99
4-3-1- حزب دموکرات ایران (عامیون) 100
4-3-2- حزب اجتماعیون اعتدالیون 100
4-3-3- حزب جمعیت ترقی خواهان ایران 101
4-3-4- حزب ترقی و تمدن تام 101
4-3-5- حزب سوسیال دموکراسی ایران 102
4-3-6- حزب اصلاحیون عامیون 102
4-3-7- حزب جمعیت ایران جوان 103
4-4- دولت و مدارس جدید 103
4-5- پراکنش جغرافیایی مدارس دخترانه 109
4-5-1-مدارس دخترانه ی تبریز 109
4-5-2-مدارس دخترانه ی مراغه وتوابع 112
4-5-3-مدارس دخترانه ی ارومیه 113
4-5-4-مدارس دخترانه ی خوی 114
4-5-5-مدارس دخترانه ی اردبیل 114
4-5-6-مدارس دخترانه ی میانه 114
4-5-7- مدارس دخترانه ی رشت و توابع 115
4-5-8- مدارس دخترانه ی اصفهان 117
4-5-9- مدارس دخترانه ی یزد 119
عنوان صفحه

4-5-10-مدارس دخترانه ی مشهد 121
4-5-11-مدارس دخترانه ی بیرجندو توابع 122
4-5-12-مدرسه دخترانه ی شاهرود 123
4-5-13-مدرسه دخترانه ی ساری 123
4-5-14-مدارس دخترانه ی بابل 123
4-5-15-مدارس دخترانه ی اراک 123
4-5-16-مدرسه ی دخترانه ی قم 124
4-5-17-مدارس دخترانهی قزوین 124
4-5-18-مدارس دخترانه ی همدان و توابع 125
4-5-19-مدارس دخترانه ی زنجان 126
4-5-20- مدارس دخترانه ی کرمانشاه 126
4-5-21-مدارس دخترانه ی کردستان (سنندج) 127
4-5-22-مدارس دخترانه ی فارس و بوشهر 128
4-5-24-مدارس دخترانه ی کرمان 132
4-6- تأثیرات سیاسی – اجتماعی و فرهنگی مدارس دخترانه در امور جامعه 134
4-6-1-تأثیرات سیاسی 136
4-6-1-1-تشکل ها و انجمن های زنان 136
4-6-1-2- حق رأی زنان 139
4-6-1-3-مبارزه با التیماتوم روسیه 140
4-6-1-4-تحریم کالاهای خارجی 142
4-6-2-تأثیرات اجتماعی 143
4-6-2-1-وارد شدن زنان به عرصه کار 143
4-6-2-2- شرکت زنان در تاسیس بانک 144
عنوان صفحه

4-6-2-3-بهداشت 145
4-6-3-تأثیرات فرهنگی 147
4-6-3-1-ورود زنان به صحنه ی تئاتر 147
4-6-3-2-ورود زنان به عرصه ی روزنامه نگاری 148
4-6-3-3-زنان هنرمند 152

نتیجه 153

منابع و مآخذ 157

پیوست‌ها
پیوست یک: فرمان ناصرالدین شاه در مورد بازگشایی انجمن آلیانس فرانسه با توجه به کتاب «کارنامه فرهنگی فرنگی در ایران» 165
پیوست دو: متون درسی مدارس متوسطه دختران در دوره ی قاجار 166
پیوست سه: اسامی مدارس، تعدا شاگردان و مواد درسی مدارس دخترانه تهران در دوره قاجار 199
پیوست چهار: قانون معارف 234
پیوست پنج: فعالیت زنان هنرمند دوره قاجار با توجه به کتاب« مشاهیر زنان پارسی گوی از آغاز تا مشروطه» 237
پیوست شش: جداول و آمار 242

چکیده و صفحه عنوان به انگلیسی

فصل اول

مقدمه

1-1- کلیات

جامعه ایران در عصر قاجار وارد مرحلهی جدیدی از تغییر و تحول ساختار سیاسی – اجتماعی گردید که با دوران قبل از آن تفاوت چشمگیری داشت. از جمله در زمینهی حضور زنان در عرصهی اجتماعی و سیاسی و فرهنگی، این تحول قابل ذکر است. تا قبل از انقلاب مشروطه اصولا مراکز یا سازمانی که از سوی دولت یا افراد در خصوص آموزش و تعلیم و تربیت دختران ایجاد شده باشند، وجود نداشت. مراکز آموزشی در چهارچوب مکتبخانهها و تدریس خصوصی در منازل محدود میشد و محتوای آموزشی آنها نیز دگرگون نشده بود، اما در اواسط این دوره به خصوص در آستانهی انقلاب مشروطه اولین سنگ بنای آموزش به سبک جدید گذاشته شد. در جامعهی بسته و مردسالار ایران دورهی قاجار اگرچه آموزش فقط سهم مردان بوده است، اما زنان با توجه به فرصتهای محدودی که در این زمان برای آنها فراهم شده بود با اقدامات مناسب و با حضور مستقیم و غیر مستقیم در زمینهی احقاق حقوق خود تلاشهایی را آغاز کردند. در این دوره زنان ایرانی پیش از آنکه منتظر حمایت دولت و حمایتهای قانونی باشند به سازماندهی خود پرداختند و به شیوههای خلاق دست به تأسیس و ادارهی مدارس جدید دخترانه زدند و حتی در راه تأسیس مدارس دخترانه، آنها با مخالفتهایی جدی از سوی جناح سنتی جامعه مواجه شدند.
نخستین تلاشهای زنان برای تأسیس مدارس ملی دخترانه از سوی خانم طوبی رشدیه و بیبیخانم وزیراف صورت گرفت، اما مدارس آنها با مخالفت دولت بسته شد. به این ترتیب تا آغاز انقلاب مشروطه هیچ مدرسهی دخترانهای اجازهی تأسیس نیافت. با تغییر شرایط کشور چون فروکش کردن استبداد، احساس ضرورت ایجاد تحول در جامعه، پیدایش روزنامهها، و از همه مهمتر انقلاب مشروطه، تحول جدیدی در زمینه تأسیس مدارس ملی به وجود آمد. در پی گشایش مجلس اول گروهی از مشروطهخواهان از تأسیس مدارس دخترانه حمایت کردند. و همچنین زنان کوشش و جدیت بیشتری برای تأسیس مدارس دخترانه به عمل آوردند. در اواخر سال 1325ق پس از یک دوره فعالیتهای گسترده از سوی زنان، شرایط برای تأسیس مدارس دخترانه مهیا شد. با تصویب متمم قانون اساسی، اصل 18 و 19 آن به تحصیل اجباری بدون ذکر جنسیت پرداخته بود. در این شرایط زنان توانستند با استناد به این اصول حمایت نمایندگان مجلس را برای تأسیس مدارس دخترانه کسب کنند. در سال 1326ق خانم طوبیآزموده مدرسهی” ناموس” را تأسیس کرد. گشایش مدارس ملی دخترانه در سالهای بعد همچنان ادامه یافت. مدارسی چون عفاف، تربیت، حجاب، شمس المدارس در سال 1327ق توسط زنان تأسیس شد.
با پایان یافتن استبداد صغیر و استقرار مجدد نظام پارلمانی، زنان توانستند با آزادی عمل بیشتری مدارس دخترانه را تأسیس کنند. در این دوره بیشتر، احزاب سیاسی بر لزوم تأسیس مدارس دخترانه تأکید میکردند و خواستار سوادآموزی دختران و زنان ایران بودند. با توجه به اینکه در آبان 1329ق قانون معارف به تصویب دولت رسید و وزارت فرهنگ عملا ایجاد شد، اما باز هم روند تأسیس مدارس ملی دخترانه توسط زنان ادامه پیدا کرد. در این سال مدارسی چون صدوقی، الحسان، عفتیه، ترقیبنات، تربیت بنات تأسیس شد. در سال 1337ق تحول عظیمی در زمینه تأسیس مدارس دخترانه به وجود آمد. به همت وزیر معارف، احمدخان نصیرالدوله بدر، دوباب مدرسه ابتدایی دولتی رایگان برای دختران تأسیس شد و مقررگردید در هر ناحیهی شهر یک مدرسه دولتی رایگان تأسیس شود. و همچنین در اواخر سال 1337ق مرکزی به نام دارالمعلمات برای ادامهی تحصیل دختران ایجاد شد. با توجه به این کوششها و فعالیتها، شرایط

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع مهندسی ارزش، شهرستان محلات، انتقال اطلاعات، تحلیل اطلاعات Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی مدارس دخترانه، نهادهای آموزشی، تعلیم و تربیت، مدارس جدید