پایان نامه با کلمات کلیدی هنجارگریزی، سهراب سپهری، صدای پای آب، آشنایی زدایی

دانلود پایان نامه ارشد

تقدیم به
مادرعزیزتر از جانم که نگاه نگرانش همیشه بدرقه راه من بوده و مهربانی‌های بی‌انتهایش بهترین و گرانقدرترین دلخوشی من است.

فهرست مطالب
عنوان صفحه

چکیده 1
فصل اول:کلیات تحقیق
1-1-مقدمه 3
1-2- بیان مسأله 3
1-3- اهداف تحقیق 4
1-4- فرضیه های تحقیق 4
1-5-سؤال تحقیق 5
1-6-روش تحقیق 5
1-7-پیشینه پژوهش 6
فصل دوم: زندگانی ، آثار و سبک شعری سهراب سپهری
2-1- زندگی نامه و آثار سهراب سپهری 8
2-1-1- 1307 تا 1319 هجری شمسی 8
2-1-2-1319 تا 1324 هجری شمسی 9
2-1-3-1324 تا 1332 هجری شمسی 10
2-1-4- 1332 تا 1340 هجری شمسی 12
2-1-5- 1340 تا 1359 هجری شمسی 13
2-2- ویژگی ها و سبک شعری سهراب سپهری 14
2-2-1- عادت ستیزی و هنجارشکنی 17
2-2-1-1- مقدمه 17
2-2-1-2- عادت ستیزی 17
2-2-1-3- آشنایی زدایی 19
2-2-1-4- برجسته سازی 22
2-3- هنجارگریزی 24
2-3-1- انواع هنجارگریزی 25
2-3-1-1- هنجارگریزی معنایی(تصویری) 25
2-3-1-2- هنجارگریزی واژگانی 32
2-3-1-3- هنجارگریزی زمانی 34
2-3-1-4 هنجار گریزی نحوی 35
2-3-1-5 هنجارگریزی آوایی 37
2-3-1-6 هنجارگریزی سبکی 37
2-3-1-7 هنجارگریزی گویشی 38
2-3-1-8 هنجار گریزی نوشتاری 38
فصل سوم : عادت ستیزی و هنجارشکنی در اشعار سهراب سپهری
3-1- عادت ستیزی در هشت کتاب سهراب سپهری 41
3-2- هنجارشکنی در اشعار سهراب سپهری 46
3-3- انواع هنجارشکنی در «مرگ رنگ» 46
3-3-1- تشخیص در «مرگ رنگ» 46
3-3-2- تصاویر متناقض نما در «مرگ رنگ» 52
3-3-3- ترکیب های تازه در «مرگ رنگ» 52
3-3-4- تصاویر و معانی تازه در «مرگ رنگ» 53
3-3-5- سایر هنجارگریزی ها در «مرگ رنگ» 53
3-4- انواع هنجارشکنی در «زندگی خواب ها» 60
3-4-1- تشخیص 60
3-4-2- ترکیب های تازه 64
3-4-3-حسامیزی در «زندگی خواب ها» 65
3-4-4- هنجارگریزی از طریق ایجاد تصاویر و معانی تازه 67
3-4-5- سایر هنجارگریزی ها در «زندگی خواب ها» 67
3-5- انواع هنجارشکنی در آوار آفتاب 70
3-5-1- تشخیص 70
3-5-2- ترکیب های تازه 74
3-5-3- حسامیزی در آوار آفتاب 76
3-5-4- تصاویر و معانی تازه 77
3-5-5- سایر هنجارگریزی ها در آوار آفتاب 78
3-6- انواع هنجارشکنی در شرق اندوه 79
3-6-1- تشخیص 79
3-6-2- ترکیب های تازه 81
3-7- انواع هنجارشکنی در صدای پای آب 83
3-7-1- هنجارگریزی معنایی (تصویری) در صدای پای آب 83
3-7-1-1- تشخیص در «صدای پای آب» 83
3-7-1-2- تصاویر متناقض نما در «صدای پای آب» 86
3-7-1-3- ترکیب های تازه در «صدای پای آب» 87
3-7-1-4- حسامیزی در «صدای پای آب» 87
3-7-1-5- ترکیب های تازه در «صدای پای آب» 88
3-7-1-6- سایر هنجارگریزی ها در «صدای پای آب» 90
3-8- انواع هنجارشکنی در «مسافر» 91
3-8-1- تشخیص 91
3-8-2- ترکیب های تازه 93
3-9- انواع هنجارشکنی در حجم سبز 95
3-9-1- تشخیص در حجم سبز 95
3-9-2- ترکیب های تازه در حجم سبز 97
3-9-3- حسامیزی در حجم سبز 99
3-9-4- سایر هنجارگریزی ها 100
3-10- انواع هنجار شکنی در « ما هیچ ، ما نگاه» 102
3-10-1- تشخیص 102
3-10-2- ترکیب های تازه 102
3-10-3- سایر هنجارگریزی ها 105
نتیجه گیری 106
منابع و مآخذ 107
چکیده انگلیسی II

چکیده
این پژوهش به بررسی هنجار گریزی در اشعار سهراب سپهری می پردازد.نگارنده در آغاز به تبیین ویژگیها و سبک شعری سهراب سپهری در چهار حوزه عادت ستیزی، آشنایی زدایی، برجسته سازی و هنجار گریزی در مقوله های معنایی، واژگانی و زمانی می پردازد.سپس به استخراج مصادیق عینی عادت ستیزی و هنجار شکنی در اشعار سهراب پرداخته که از آن میان هنجار شکنی مشتمل بر بررسی و تحلیل شش مقوله ی تشخیص، تصاویز متناقض نما، ترکیب های تازه، تصاویر و معانی تازه، حسامیزی و سایر هنجار گریزی ها در هشت مجموعه شعری هشت کتاب سپهری با نام های مرگ رنگ، زندگی خواب ها، آوار آفتاب، شرق اندوه، صدای پای آب، مسافر، حجم سبز و ما هیچ، ما نگاه می باشد.در روند پژوهش مشخص گردیده که بسامد کدام یک از مقوله های شش گانه مذکور بیشتر بوده و کدام یک کمتر و به تبع از میزان بسامد انواع هنجار شکنی در هشت کتاب به میزان جایگاه و اهمیت نوعی خاص از انواع هنجار شکنی در شعر سهراب سپهری پی برده ایم.

کلید واژه ها:آشنایی زدایی، هنجارگریزی، برجسته سازی، سهراب سپهری

فصل اول

کلیات تحقیق

1-1-مقدمه
یکی از رویکردهای گوناگون امروزه به آثار ادبی ، همزمان متن و محتوا را در نظر می گیرد و از افراط و تفریط های پیروان فرمالیسم و محتواگرایان دوری می جوید. کسانی چون باختین و گلدمن ، شیوه تحقیقاتی خود را بر چنین رویکردی بنیان نهاده بودند. در این رویکرد اعتقاد بر این است که میان محتوای اثر و جهان بینی نهفته در آن با متن اثر، رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. بررسی شعر سپهری می تواند گواهی بر درستی چنین رویکردی باشد؛ چرا که می توان میان اندیشه عادت ستیزی سپهری و زبان هنجارگریزش ارتباط برقرار کرد.
آشنایی زدایی به معنای نو کردن و غریبه کردن آن چه آشنا و شناخته است ، یکی از تکنیک های ادبی است که اولین بار در مکتب شکل گرایان روسی مطرح شد. شاعر یا هنرمند با استفاده از این تکنیک غبار عادت و تکرار را از واقعیات ملموس زندگی که بصورت تکراری و مبتذل در زبان ادبی مطرح می شوند می زداید و از این رهگذر تصاویر نوینی می آفریند که سبب ایجاد برجستگی در کلام و جلب توجه مخاطب می شود. این تکنیک در واقع در خدمت احیای علم ادبیات است. سهراب سپهری جزو آن دسته از شاعرانی است که در آثارش به این تکنیک دست یافته است. وی در تفسیر طبیعت و جهان هستی تصاویر نوینی را از رهگذر علوم ادبی و با حاکمیت این تکنیک ادبی ارائه می کند و حیات تازه ای را در رگ تشبیهات و ترکیبات تکراری و خسته کننده ای که ویژگی شعریت و ماندگاری را از کلام گرفته بودند جاری می کند. این پژوهش به بررسی جنبه های مختلف هنجارگریزی در اشعار سهراب سپهری می پردازد.

1-2- بیان مسأله
در متون خلاق ادبی گفته اند : سبک ادبی براثر عدول از هنجارهای عادی کلام تحقق می یابد. یعنی روابط کلام در محور همنشینی یعنی توالی و ترتیب کلام،ارتباط هر واژه با واژه پس و پیش خود،از نظم معمولی خارج می شود و قدرت پیش بینی خواننده در طی قرائت کلام برای حدسِ کلمات بعدی به صفر می رسد. چنان که شاعر(=شاملو) می گوید : « می خواهم خوابِ اقاقیاها را بمیرم» که مقتضای ظاهر و انتظار خواننده این است که شاعر بجای بمیرم ، ببینم گفته باشد. امّا استعاره تبعیه یا فورگراندینگ (برجسته سازی) بمیرم ، تخیّل مندرج در کلام را صد چندان کرده است. بجا نیاوردن انتظار خواننده که در زبان شناسی تحت عنوان : redundancy از آن بحث می شود به کلام تازگی می دهد و توجه خواننده را از طریق مکث در روانی به خود جلب می کند.
درجه انحراف از هنجار ممکن است کم یا زیاد باشد. در این مصراع سهراب سپهری « چای را خوردیم روی سبزه زار میز » اگر سبزه زار را به باغ نسبت می دادیم یا با آن صفتِ «دور» را می آوردیم ، از هنجار عادی کلام خارج نمی شدیم. امّا اگر سبزه زار را – که باید سبز باشد- زرد بخوانیم یا آن را به سفره میز (رومیزی) تشبیه کنیم- چنان که شاعر کرده است- مرتکب هنجارهای غیر متعارفی شده ایم. بنابر مرسوم سبک شناسان انگاره های متعارف این مصراع سپهری که پس از واژه ی «سبزه زار» می توان جایگزین کرد عبارتند از : « باغ ، دور ، سبز ، خوب ، صاف» و انگاره های غیر متعارف عبارتند از : « زرد ، وهم ، ذهن ، میز ، باد و شعر.» این پژوهش برآنست تا به تبیین و تحلیل هنجارگریزی و انگاره های غیر متعارف در اشعار سهراب سپهری بپردازد.

1-3- اهداف تحقیق
1-تبیین انواع هنجارگریزی معنایی اعم از تشخیص،تصاویر متناقض نما ،حسامیزی و هنجارگریزی زمانی.
2 -تبیین مصادیق عینی عادت ستیزی در اشعار سهراب سپهری.
3-تبیین بسامد هر یک از انواع هنجارگریزی در اشعار سهراب سپهری.
1-4- فرضیه های تحقیق
الف-احتمال دارد که عادت ستیزی سهراب سپهری در هنجارگریزی کلامش تأثیر گذاشته باشد.
ب-احتمال دارد که در میان انواع هنجارگریزی معنایی سهراب سپهری از صنعت تشخیص بیشتر از سایر صنایع بهره برده باشد.
ج-احتمال دارد هنجارگریزی واژگانی در اشعار سهراب نمود چندانی نیافته باشد.
د-احتمال دارد هنجارگریزی زمانی در اشعار سهراب بسامد اندکی داشته باشد.

1-5-سؤال تحقیق
کدام یک از هنجارگریزی های کلامی بیشتر در شعر سهراب انعکاس یافته و دلیل آن چیست؟

1-6-روش تحقیق
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات ، مبتنی بر روش تحلیل نتايج حاصله از مطالعات كتابخانه ای و شامل مراحل زير است :
1-شناسايی منابع و مدارك موجود
2-فيش برداری و گردآوری اطلاعات مورد نياز
3-طراحی سؤالات پژوهش
4-جستجوی فرضيه های مبتنی بر سؤالات
5-توصيف ، تفسير و تبيين داده ها
6-مقايسه و تحليل
7-نتيجه گيری
جامعه آماري اين پژوهش شامل مجموعه اشعار سهراب سپهری است که در هشت کتاب گرد آمده است .حجم نمونه در اين پژوهش شامل آن بخش از اشعار سهراب سپهری است كه مشتمل بر هنجارگریزی می باشند. روش نمونه گيری از طريق مراجعه مستقيم به آثار سهراب سپهری صورت گرفته است.

1-7-پیشینه پژوهش
روحانی، فیاضی ؛ مسعود ، محمد ، سهراب سپهری ، اندیشه ای عادت ستیز ، شعری هنجارگریز (بررسی سه دفتر شعر صدای پای آب ، مسافر و حجم سبز) ، فصلنامه پژوهش های ادبی ، سال 6 ،شماره 23 ، بهار 1388.
در این مقاله نویسندگان در آغاز درآمدی در باب مبحث مورد نظر آورده و رویکردهای برجسته نقد ادبی از منظر ناقدان غربی را بازگو کرده اند و سپس به تعریف و تبیین عادت ستیزی و مصادیق آن در اشعار سهراب سپهری،آشنایی زدایی ، برجسته سازی ، هنجارگریزی و انواع آن و مصادیق عینی آن در سه دفتر شعر سهراب پرداخته اند.
مرادی ، مریم ، بررسی آشنایی زدایی در اشعار سهراب سپهری ، فصلنامه تخصصی زبان و ادبیات فارسی.
نگارنده در آغاز پژوهش خود به تعریف و تبیین اصطلاح آشنایی زدایی از منظر ناقدان غربی چون کولریج1 و شکلوفسکی2 و محققان ایرانی چون شفیعی کدکنی پرداخته و سپس به تبیین شگردها و شیوه های سهراب سپهری در حوزه آشنایی زدایی پرداخته و آن دسته از اشعار سهراب را که از منظر معنایی یا قاعده ای یا نحوی هنجارگریز هستند از هشت کتاب سهراب استخراج کرده است.

فصل دوم
زندگانی ، آثار و سبک شعری سهراب سپهری

2-1- زندگی نامه و آثار سهراب سپهری
سهراب سپهری در 15 مهرماه 1307 ، در شهر کاشان به دنیا آمد. پدرش «اسدالله سپهری» کارمند اداره پست و تلگراف بود و به هنر و ادب علاقه ای وافر داشت : « نقاشی می کرد ، تار می ساخت ، تار هم می زد ، خطّ خوبی هم داشت » ( سپهری ، 1390 : ،282) تصویری که از او در « معلّم نقاشی ما» ترسیم می شود ، اندکی دقیق تر و گویاتر است : « در خانه، کارم کشیدن بود. بامداد به دیوار سپید هشتی حیاطِ پایین صورت می کشیدم. با ذغال به آجر فرش ختایی حیاط. با گچ به کا [ه] گل تیره دیوار ، با چاقو به تنه ی روشن سپیدار. از این میان آلودن دیوار خطا بود. و پاداش خطا مشت و لگد بود و پدربود که می زد و جانانه می زد. در من شوق تکرار خطا بود و در او التهاب زدن. اما پدر بود که دستم را گرفت و شیوه کشیدن آموخت. بتهوون را پدر هم می زد، هم آموزش موسیقی می داد. پدر در چهره گشایی دستی داشت. آدمش همیشه رزمنده بود. رستم اش پیروز ازلی بود و سهراب اش شکسته جاودان. برای خود طرح مُنبّت می ریخت ، و برای مادر نقشه گلدوزی. خط را هم پاکیزه می نوشت.»(سپهری،1369 : 37) .مادر بزرگ سپهری « حمیدَ سپهری» نام دارد که شعر می گفت و در کتاب « زنان سخنور ایران» چند شعر از او آمده است. پدر بزرگ ِ مادر سپهری ملک المورخین است. وی مورخ بود و کتاب مشهور «ناسخ التواریخ» را در چند جلد نوشته است.(قراچه داغی، بی تا : 145)
2-1-1- 1307 تا 1319 هجری

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با موضوع تولید ناخالص داخلی، استان خراسان شمالی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی هنرهای زیبا، آموزش و پرورش، دانشگاه تهران، زهره و منوچهر