پایان نامه با کلمات کلیدی روش پژوهش، دانشگاه تهران، عرفان اسلامی، تحلیل ساختاری

دانلود پایان نامه ارشد

22
4-2-2. قصر خورنق
4-2-3. منذر
4-2-4. شکار کردن بهرام و داغ کردن گوران
4-2-4-1. گور
4-2-4-2. داغ نهادن بر گوران
4-2-5. شیر و گور کشتن بهرام در شکارگاه
4-2-5-1. شیر
4-2-5-2. گور
4-2-6. اژدها کشتن بهرام و گنج یافتن
4-2-6-1. اژدها
4-2-6-2. گنج
4-2-7 . تاج برداشتن از میان دو شیر
4-2-7-1. تاج
4-2-7-2. دو شیر
4-2-8 .شهود باطنی سمفونی هفتگنبد
4-2-9. صفت بهار
22
23
24
24
24
24
25
25
25
25
25
26
26
26
26
28
4-2-10. رنگها
29
4-2-11. هفت
30
4-2-12. شرح دادن شبان حال سگ را
4-2-12-1. سگ
4-2-12-2. گرگ
4-2-12-3. شبان
4-12-2. پادشاهی دادن بهرام به آن مرد شبان
32
32
32
33
33
4-3. شنبه
34
4-3-1. سیاه
35
4-3-1-1. تأثّر و اندوه
35
4-3-1-2. گناه
4-3-1-3. ذات کبریایی حضرت حقّ
4-3-1-4. طلب
4-3-1-5. آب حیات
4-3-2. بانوی هندی
4-3-3. بهشت
4-3-4. ترکناز
4-3-5. سایه
4-3-6. شب
4-3-7. زحل
4-4. یکشنبه
4-4-1. زرد
4-4-1-1. امّید
4-4-1-2. شادی
4-4-1-3. زر
4-4-1-4. عاشقی
4-4-2. کنيز خاص
4-4-3. بازار بردهفروشان
4-4-4. مرد بردهفروش
4-4-5. خورشيد
4-4-6. کنيزکان
4-4-7. پيرزن
4-5. دوشنبه
4-5-1. سبز
4-5-2. ماه
4-5-3. بانو
4-5-4. بشر
4-5-5. مليخا
4-5-6. دل
4-5-7. درخت
4-5-8. طاغوت
4-6. سهشنبه
4-6-1. مرّیخ
4-6-2. معرفت نفس
4-6-3. بانو
4-6-4. برج
4-6-5. سرخ
4-6-6. شير
4-6-7. همّت
4-6-8 . سرهاي بريده
4-6-9. پیر
4-6-10. توکّل
4-7. چهارشنبه
4-7-1. عطارد
4-7-2. باغ
4-7-3. سفیرآشنا
4-7-4. آبی
4-7-4-1. زرق
4-7-4-2. سرگشتگی
4-7-5. دیو
4-7-6. پیر
4-7-7. نفس
4-7-8 . توبه
4-7-9. خضر
4-8 . پنجشنبه
4-8-1. مشتری
4-8-2. صندلی
4-8-2-1. مرگ
4-8-2-2. حشر
4-8-3. مقارنهی ماه و مشتري
4-8-4. خير
4-8-5. شرّ
4-8-6. چشمان
4-8-7. مرگ، دشوارترين عقبه
4-8-8 . آب
4-8-9. کُرد
4-8-10. شفاعت
4-9. جمعه
4-9-1. زهره
4-9-2. سپيد
4-9-3. صبح
4-9-3-1. معنا
4-9-4. باغ
4-9-5. بانوان
4-9-6. سايه
4-9-7. طهارت
4-9-8 . فنا
4-9-8-1. بيخويشي و سلب اراده
4-9-8-2. همّت، توجّه و مراقبه
4-9-8-3. ادب
4-9-9. غيرت حقّ
4-9-10. بقاي فيالله
4-10. غار
4-10-1. غار وحدت
فصل پنجم: نتیجهگیری، پیشنهادها وتنگناهای پژوهش
5-1. نتيجهگيري
5-2. پیشنهادها
5-3. تنگناهای پژوهش

فهرست منابع و مآخذ

36
37
38
40
40
42
43
44
46
47
48
48
48
50
51
52
54
55
55
58
59
61
67
67
68
69
73
74
75
80
83
85
86
88
91
92
92
94
95
96
97
101
101
102
103
104
106
106
106
107
112
113
117
118
119
120
120
121
122
122
123
123
124
124
126
127
130
131
131
132
132
133
133
134
136
136
139
139
143
144
145
146
147
148
149
150
150
151
152

مقدّمه
به لحاظ سبکشناسي آثار حکيم به ويژه منظومهی هفتپيکر با عنايت به جلوههاي زميني اثر جزء آثار غنايي دستهبندي گشتهاند منظومهی هفتپيکر از معدود آثاري است که عرفان را با سبکي کاملاً متمايز بيان ميکند، عمده تفاوت این اثر با سایر آثار عرفاني پرداختن به غرايز بشري در پیرنگی آمیخته از نور و رنگ ميباشد که در بادي امر خواننده را به کلّی از حوزهی عرفان دور ميگرداند، بهعبارتي در هفتپيکر، حکيم معارف والا را در لفّافهی مضامين زميني بيان نمودهاست. هفتپيکر شرح هبوط و عروج آدم ميباشد. هر کدام از ایّام هفته در داستانهاي هفتگانه به يک وادي ازمنازل عرفان با عنايت به شرح عرفا، پرداخته است، در اين پژوهش سعي برآن است تا حکمتهاي نهفته در داستانهاي هفتگانه بيان گردد و از اين طريق ماهیّت عرفاني این اثر معرّفي خواهدشد. همچنين ضمن اين پژوهش معرفت و عرفان حکيم نظاميگنجهاي و انديشهی ژرف و عميق وي مورد بازکاوي قرار خواهدگرفت. نکتهی حائز اهمیت آنکه منظومهی هفت پیکر قصّهای است با تمام عناصر و لوازمِ تعریف شده که البته اشارات دقیقه و لطایف دانش در همهمه و هیاهوی ساکنان آن حجاب مطایبه بر رخسار دارد و لذا گزافه خواهد بود چنانچه از برای تکتک ایشان معنایی ورای مشهود بیاندیشیم، و نیز آنچه دراین رساله همّ خویش برآن نهادهایم در قلمرو اندیشهای کوته و ناتمام است و لاجرم طالبِ بیش ازین را مایوس و دلزده نماید. از دیگر سو پرداختن به تمام رموز گنجانیده دراین منظومهی عظیم بر سبیل عام، سطوری بیشمار را به خود اختصاص خواهد داد و بیشک عقلا و عرفا از حوصلهی چنین رسالهای خارج است. باری این رساله در پنج فصل تدوین گشته است. فصل چهارم مشتمل بر یافتههای پژوهش میباشد، این فصل را با بیان دلایل عمدهای که مبیّن رویکرد عرفانی اثر است آغاز مینماییم و سپس هر یک از داستانهای هفتگانه به طور مجزّا رمزگشایی گشته؛ درهر داستان با تأویل یکیک رموز موجود، پیام کلّی داستان آشکارسازی و بیان خواهدشد. همچنین فصل پنجم مشتمل بر نتیجهگیری پژوهش و پیشنهادات ارائه گشته توسّط نویسنده میباشد.
روش پژوهش کتابخانهای بوده و باتمرکز برآثار عرفانی بهویژه عرفان اسلامی و همچنین، کتب فیزیک، الهیّات، نجوم و…صورت پذیرفتهاست.

فصلاوّل

کلّیّات

1-1. بیان مسأله
آنچه در جوامع انساني بهطور عموم و در مکاتب ادبی خصوصاً مورد توجّه بشر واقع گشته، تلاش بشر برای شناخت خود و چرایی آفرینش و در نهایت دستيابي به هدف غایی آفرینش آدم بر کرهی خاکی میباشد. ازجمله مکاتب صاحب سخن در این زمینه عرفان است. بهويژه پس از ظهور اسلام اکثریّت قریب به اتّفاق متفکّران و انديشمندان علوم انساني خصوصاً ادبا و حکماي فارسیزبان به این مهم پرداختهاند و گنجينهاي عظيم از علوم الهي و لدنّي را در قالب نظم و نثر براي آيندگان به وديعه نهادهاند. حکيم نظاميگنجهاي نيز از جملهی انديشمندان و متفکّريني است که در آثار خويش آشکارا و مضمراً بدين مهم پرداختهاست. آنچه دراین رساله بدان پرداختهایم، با عنايت به شرحي که گذشت موضوع عرفان و البتّه در منظومهی هفتپيکرحکيم نظاميگنجهاي ميباشد. اگرچه در نگاه اوّل این اثر منظوم يک گونهی عرفاني را در ذهن متبادر نميگرداند، لکن با تفکّري عمیق و ژرف از مضمون والای عرفان در اين منظومه پردهبرداری خواهدگشت. حکیم در این رویکرد خویش علاوه بر بیان هنرمندانهی هفت مرحلهی عرفان به قصّهی هبوط و در نهایت به عروج آدم فائز اشاره میفرماید. همچنين در اين رساله شخصيت و جهانبيني حکيم نظاميگنجهاي نيز مختصراً مورد بحث واقع ميگردد.

1-2. پرسشهای اصلی پژوهش
1. جايگاه و نقش” بهرام” در منظومهی هفتپيکرچیست؟
2. تناسبات به کار گرفتهشده درتلفيق عناصرهر يک از داستانهاي هفتگانه کدامست؟
3. حکمتهاي مضمر در بطن هرکدام از داستانهاي هفتگنبد چيست؟
4. هدف غايي از سرايش منظومهی هفتپيکر چيست؟

1-3. پیشینهی پژوهش
تاکنون آنچه بيش از هرچيز در منظومهی هفتپیکر مورد اقبال مفسّرين و منتقدين واقع گشته، “هنرقصهپردازي” در اين اثر منظوم ميباشد. از آن جمله دکتر عبدالحسين زرّينکوب در کتاب خود تحت عنوان “پيرگنجه در جستجوي ناکجاآباد” به روياهايي اشاره ميکند که هرگز رنگ واقعیّت ندارند و از آنها تحتعنوان افسانههاي خيالانگيز از مقولهی داستانهاي “الفليل” ياد ميکند. همچنيندکتر بهروز ثروتيان در “مروري بر هفتپيکر يا بهرامنامه ” به داستانهاي خيالانگيز توأم با مضامين اخلاقي و گاهاً در داستان روز سهشنبه به مضامين سياسي اشاره ميکند. علاوه برآن پاياننامهها و رسالاتي نيز با محوریّت اين ديدگاه راجع به منظومهی هفتپيکر به رشتهی تحرير درآمده، از آنجمله است تحلیل ساختاری و نشانهشناختی هفتپیکر از منظر جنبههای نمایشی به راهنمایی دکتر بهروزمحمودی بختیاری، استادیار گروه هنرهای نمایشی دانشگاه تهران و پژوهش میترا علویطلب دانشجوی دکترای تئاتر دانشگاه تهران.
عارف فرزانه دکتر الهيقمشهاي نيز در مقالهاي با عنوان “حجلهی حُسن بياراي که دامادآمد” تفسيري برداستان گنبد سرخ از هفتپيکر نظامي ارائه ميدهد که ضمن آن، داستان روز سهشنبه از هفتپيکر را با داستان هفت شهر عشق عطّار و سير و سلوک ترسا اثر جانبانيان و آثاري از اين دست مشابه برميشمرد و بهطور مجمل و مختصر آن را شرح مشکلات راه عشق و اوصاف پهلواناني که بر نفس امّاره غلبه نمودهاند و به مراتب درک و شهود راه يافتهاند، معرّفي مينمايد. همچنين ليدن بريل1 نويسندهی انگليسي، در کتاب دایرةالمعارف اسلام2 هفتپيکر را يک اثرعاشقانهی صرف و در عين حال عرفاني برميشمرد. وي هفت داستان را اشارهاي به هفت مرتبه و منزلت زندگي انسان و يا هفت جنبه از سرنوشت بشر و يا حتّي هفت مرتبهی طريقت عرفان به شمار ميآورد لکن جز توضيحي مختصر در مورد عدد هفت و سیّارات، به شرح مصاديق عرفاني پرداخته نميشود.
علاوه برآنچه بيان گشت، منظومهی هفتپيکر از ديدگاه مسائل اجتماعي، پند و اندرز، ساختار و مضاميني از اين دست نيز مورد پژوهش واقع گشتهاست، بهعنوان مثال نقد و بررسي مسائل اجتماعي در هفتپيکر نظاميگنجهاي به راهنمايي دکتر محمد فاروغ فرغاني، استاد دانشگاه آزاد کرج و يا اندرز و مطايبه در هفتپيکر نظامي به راهنمايي دکتر کاظم دزفوليان، استاد دانشگاه شهيد بهشتي.

1-4. ضرورت انجام پژوهش
آنچه در اين رساله بدان پرداخته شده است رمزگشايي هر کدام از داستانهاي هفتگانه از منظر عرفاني و شرحي مبسوط در باب هريک از داستانها در اين حوزه ميباشد. با عنايت به آنچه در مبحث پیشینهی پژوهش گفتهشد، به نظر ميرسد که تاکنون چنين پژوهش جامعي در ارتباط با منظومهی هفتپيکر حول موضوع عرفان صورت نگرفته است.

1-5. روش پژوهش
روش انجام پژوهش کتابخانهای بوده است.

1-6. اهداف پژوهش

هدف از ارائهی اين رساله بيان درونمايههاي عرفاني و حکمتهاي نهفته در منظومهی هفت پيکر و همچنين بيان معرفت و عرفان حکيم نظاميگنجهاي و تحليل شخصيت و انديشهی ژرف حکيم ميباشد.

1-7 . فرضیّهها
1. منظومهی هفتپيکر يک گونهی ادبی با درونمایههای عرفاني ميباشد.
2. داستانهاي هفتگنبد از منظومهی هفتپيکر منطبق بر هفت مرحلهی عرفان است.
3. هفتگنبد از منظومهی هفتپيکر، داستانهايي با لايههاي متعدّد و تودرتو ميباشند.
4. هرکدام از داستانهاي هفتگانه متضمّن نکات عرفاني، اخلاقي، روانشناسانه، شريعت، نجوم و… ميباشند.

فصلدوّم

مفاهیم نظری پژوهش

. نماد، رمز و اسطوره 2
2-1. نماد و نمادپردازی
«نماد نمایش یا تجلّیایست که اندیشه و تصوّر یا حالتی عاطفی را به حکم تشابه یا هرگونه نسبت و رابطهای چه واضح و بدیهی و چه قراردادی تذکار میدهد» (ستّاری، 1390: 13). «چنین مینماید که بیان اندیشه با خطّ و کتابت در آغاز معنانگارانه6 بوده است، بسان خطّ چینی، خطّ سرخپوستان امریکا و تا اندازهای هیروگلیف مصریان. جالب توجّهترین نکته در این میان، نمادی کردن معانی انتزاعی است. مثلاً در زبان چینی نور را با تصاویر توأمان خورشید و ماه نمایش میدهند. این وجه تصویرگری و نقشپردازی، در مورد معانی بسیار مجرّد، به نمادهایشان معانی فلسفی عمیق و ارزشی برتر از ارزش حروف خطّ و کتابت میبخشد و بدینگونه آن نمادها تبدیل به معنای حقیقی کلمه میشوند» (همان: 19). در واقع نماد چیزی بیش از صور عینی در زندگی بشر نیست. آنچه به یک صورت عینی و ملموس، معانی و مفاهیم انتزاعی و متفاوت

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع قرآن کریم، کنترل اجتماعی، نهی از منکر، امر به معروف Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی پورنامداریان، نمادپردازی، رمز و نماد، معرفت نفس