منبع مقاله درباره مسئولیت کیفری، مواد مخدر، ارتکاب جرم، رافع مسئولیت کیفری

دانلود پایان نامه ارشد

سپاسگزاری

خداوندا؛ به اذن تو قدم از قدم بر ميدارم و آرزوها يكي يكي فرش مي‌شود زير پاهايم براي به تو رسيدن، ستايشت ميكنم زيراكه شايسته ستايشي
استاد راهنمای بزرگوار؛
جناب آقاي دكتر محمدباقر عامری نیا، شاگردي در مكتب علم و انديشه تان بزرگترين موهبت و افتخاريست كه نصيبم گرديد. و اين مشق، به مثابه‌ي سرمشق‌هاي ارزنده‌تان مستغناست، صميمانه‌ترين سپاسم را پذيرا باشيد.
استاد مشاور گرانقدر جناب آقاي دکتر علی جانی پور، از نگرش نيك و عميقتان در جهت كمال اين تحقيق ممنون و سپاسگزارم

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده 1
فصل اول: مفاهیم و کلیات 2
1-1- مقدمه 2
1-1-1- طرح تحقیق 3
1-1-2- بیان مسأله 3
1-1-3- پرسشهای تحقیق 4
1-1-4- فرضیهها 4
1-1-5- هدف تحقیق 5
1-1-6- پیشینهی تحقیق 5
1-1-7- جنبه نوآوری تحقیق 7
1-1-8- روش تحقیق 7
1-2- جایگاه تاریخی مقوله مستی در فقه وحقوق موضوعه 8
1-2-1- موضوع حقوق جزای ایران در مورد مستی 8
1-2-1-1- مستی در حقوق سابق ایران 9
1-2-1-2- مستی در قانون مجازات پس از انقلاب 10
1-2-2- مقررات حقوق جزای ایران 12
1-2-2-1- بررسی شیوهی نگارشی ماده 224 14
1-2-2-2- نقد شیوه نگارشی ماده 224 15
1-2-2-3- مستی مجرمانه و غیر مجرمانه 17
1-3- مفاهیم 19
1-3-1- خمر در لغت 19
1-3-2- تعریف خمر 20
1-3-3- مستی 21
1-3-3-1- مفهوم لغوی مستی 21
1-3-3-2- مفهوم اصطلاحی مستی (تعریف مستی) 21
1-3-3-3- مستی در اصطلاح شرع 23
1-3-4- مفهوم مواد اعتیاد آور 25
1-3-5- تعریف مسئولیت 26
1-3-5-1- مفهوم لغوی مسئولیت 26
1-3-6- ماهیت اراده و قلمرو آن در حقوق 27
1-3-6-1- معنای لغوی اراده 27
1-3-6-2- تعریف اصطلاحی اراده 28
1-3-6-3- تمایز مفهوم اراده از مفاهیم مشابه 29
1-3-6-4-جایگاه اراده در عرصه ی مسئولیت کیفری 32
1-3-6-5- قلمرو اراده در حقوق کیفری 32
1-3-6-6- قلمرو اراده در رکن مادی جرم 35
1-3-6-7- قلمرو اراده در رکن روانی جرم 36
1-3-6-8- جایگاه اراده در عرصهی اهلیت جنایی 36
1-3-7- مفهوم اهلیت جنایی 37
1-3-7-1- ارکان اهلیت جنایی 37
1-3-7-2- رویکرد اهلیت جنایی 39
1-3-7-3- مراتب و درجات اهلیت جنایی 40
فصل دوم: معرفی علل وعوامل مستی(انواع مست کننده ها) 41
2-1- انواع مستی 41
2-2- ضابطه تشخیص مستی 42
2-3- مسکرات سنتی ومشروبات 44
2-3-1- فرق بین مستی و الکلیسم 55
2-3-2- تأثیر مواد الکلی و مواد مخدر بر سطح آگاهی و اراده 56
2-4- مسکرات غیر سنتی ( مواد مخدر) 60
2-4-1-مفهوم مواد مخدر 60
2-4-2- انواع مواد مخدر 61
2-5- انواع گیاهان روان گردان 62
2-6- مستی و مسمومیت ناشی از استعمال مواد مخدر 66
2-7- نگاهی اجمالی به دلالت حرمت استعمال مواد مخدر 68
فصل سوم: وضعیت فقهی ارتکاب جرم در حال مستی 73
3-1- مسئولیت 73
3-1-1- برهان مسئولیت 73
3-1-2- انواع مسئولیت 74
3-1-3- مبانی مسئولیت مدنی 76
3-1-4- مسئولیت کیفری در حقوق اسلامی 79
3-1-5- ارکان و پایه های مسئولیت کیفری 80
3-1-5-1- مستی و رفع یا عدم رفع مسئولیت کیفری 80
3-1-5-2- جرایم ارتکابی در حال مستی 81
3-1-5-3- قتل در حالت مستی 82
3-1-5-4-پرداخت کننده دیهی قتل ناشی از مستی 91
3-1-5-5- مسئولیت مست نسبت به جرایم مستوجب حد 96
3-1-5-6- ارتکاب سایر جرایم در حال مستی از منظر قانون مجازات اسلامی 99
3-1-5-7- ارتکاب جرائم در رانندگی در حالت مستی 101
3-2- مصونیت 105
3-2-1-تعریف عوامل رافع مسئولیت 105
3-2-2-عوامل رافع مسئولیت کیفری 106
3-2-3- اختلال روانی و تاثیر آن بر مسئولیت کیفری 107
3-2-4- شرایط زوال مسولیت کیفری در اثر استعمال مواد الکلی و مواد مخدر 109
3-2-5- جایگاه مستی در بین عوامل رافع مسئولیت کیفری 111
نتیجه گیری کلی 113
ضمائم 115
فهرست منابع 124

چکیده
مسئولیت و مصونیت ارتکاب جرم در حالت مستی
در فقه امامیه و حقوق موضوعه

به وسیله‌ی:
معصومه حیدری

گسترش روز افزون مصرف مشروبات الکلی و شیوع تولید و مصرف انواع مواد اعتیادآور و روان گردانها در سطح کشورمان، سبب ایجاد باب جدیدی راجع به مشروبات الکلی و انواع مواد اعتیادآور و روان گردانها شده است. قانونگذار ایران تأثیر مستی در مسئولیت کیفری را به روشنی تبیین نکرده است؛ زیرا هر چند در مورد قتل، ماده 224قانون مجازات اسلامی حکم خاصی بیان شده و در مورد سایر جرایم نیز مادهی 53 همین قانون وجود دارد، اما صرف نظر از تعارض ظاهری این دو ماده، وضعیت شخصی که برای ارتکاب جرم، خود را مست می‌کند، مشخص نیست و نسبت به مستی اختیاری و غیر اختیاری هم حکم صریحی وجود ندارد.
برآنیم تا مستی ناشی از مشروبات الکلی و حالت ناشی از مصرف انواع موادهای روان گردان و اعتیادآور، را به عنوان عامل مستقل رافع مسئولیت کیفری مورد بحث قرار دهیم. فیالواقع بحث اصلی در این تحقیق، این است که آیا کسانی که تحت تأثیر مصرف مشروبات الکلی و یا مواد مخدر و یا روان گردانها مرتکب جرم می‌شوند، مسئولیت کیفری دارند؟ آیا کسانی که با قصد ارتکاب جرم، مست میکنند با کسانی که بدون قصد پیشینی بر ارتکاب جرم، مست شدهاند ومرتکب جرم میشوند، دارای مسئولیت کیفری یکسانی هستند و هم چنین حکم در مسأله، در جرایم مستوجب قصاص و حدود با هم تفاوتی دارد یا نه؟ در نهایت این نتیجه کلی حاصل شد، که اگر ثابت شود استعمال مشروبات الکلی و روان گردان به منظور ارتکاب جرم بوده، مجرم به مجازات استعمال و هم چنین جرمی که ارتکابی، محکوم خواهد شد و در مورد شخصی که خود را به قصد ارتکاب جرم مست میکند در این حالت جرم، عمدی تلقی میشود و شخص مسئول میباشد، امّا در حالتی که شخص بدون قصد قبلی و ناخواسته (جهل به موضوع، فقدان اراده) مست شود مسئولیتی ندارد. و حکم مسأله در جرایم مستوجب قصاص و حدود بایکدیگر تفاوتی ندارد.

واژگان کلیدی: مستی، جرم، قصاص، دیه، مسئولیت، مصونیت.

فصل اول: مفاهیم و کلیات

1-1- مقدمه
نوشتار حاضر اندک کوششی است در جهت بررسی و تبیین کلیات مشروبات مست کننده و سکرآور که با استفاده ار آیات و احادیث و همچنین نظریات فقها و علمای علم حقوق تهیه و تدوین گردیده است.
انگیزه انتخاب این رساله علاوه بر علاقهمندی به تحقیق در موضوع مذکور و علیرغم سابقهی فقهی و قانونی موضوع مستی در حقوق ایران، متأسفانه ابعاد و زوایای مختلف این موضوع و جایگاه و چگونگی تأثیر آن بر جرم، مسئولیت جزایی و مجازات کماکان مبهم و مجهول است و مقرارت جاری پاسخگوی سؤالات و ابهامات فراوانی که در این ارتباط ـ به ویژه در عمل ـ رخ مینماید و مطرح میشود، نیست. که در این تحقیق نوشتههایی به طور پراکنده در این زمینه به وسیلهی فقها و حقوقدانان و پزشکان در برخی از کتب آورده شده است ولی صرفاً در حد تعاریف و اشاره مختصر به موضوع فوق میباشد. لذا سعی شده در حد بضاعت اندک خود حدالمقدور به صورت مفصل موضوع مذکور برسی و تحلیل گردد.
مصرف مشروبات الکلی به ویژه زمانی که به صورت غیرمتعارف انجام شود، عملی زشت و ناپسند محسوب میشود و از این رو همهی قوانین به گونهای متعرض این مسأله متعرض شدهاند. در قانون ما که متأثر از آموزهای دینی و موازین شرعی است، با توجه ویژه به مستی، واکنش شدیدی در مقابل آن در نظر گرفته شده است. مصرف مشروبات گاهی بدون توجه به این که مرتکب را در حالت خطرناک قرار دهد، مورد جرم انگاری قرار میگیرد. در قانون مجازات اسلامی نوشیدن یک قطره خمر نیز مجازات دارد، هرچند مستی نیاورد و بر این اساس جنبهی تعبدی آن بر جنبهی باز دارندگی برتری دارد.
در حقوق اسلام جرایم حدی قرار میگیرد و واکنش شدیدتری در مقابل آن اعمال میشود. مصرف مشروبات الکلی نیز جزو همین دسته از جرایم است و تابع مقررات خاصی میباشد. در این جرم، مصلحت عقل که ارزشمندترین سرمایه بشر و مایهی تمایز او از سایر موجودات است، مورد حمایت قرار گرفته است. قانون گذار در این زمینه به مقدمات مصرف مشروبات الکلی مانند تهیه، ساختن، خرید و فروش آن نیز توجه خاص نموده است و با توجه به تفاوت ماهیت آنها، مقدمات مصرف الکل تابع مقررات تعدد مادی حقیقی می باشد.
البته روی سخن بیشتر دربارهی حالتی است که مصرف مشروبات الکلی در انسان به وجود میآورد و بررسی تأثیر این حالت در مسئولیت کیفری و مدنی مورد بحث است. مستی موجب اخلال در اراده و قدرت تشخیص انسان میشود و اختیار وی را معیوب میسازد. در فقه، راقع مسئولیت است، در قانون نیز مستی عامل رافع مسئولیت است، اما مقررات وضع شده دارای ایهام است. اصولاً شیوه مذکور بر این اساس بود که تنها بر تجزیه و تحلیل مواد قانونی مربوط به مشروبات مست کننده و مستی اکتفا نگردیده بلکه سعی شده نظریات فقها و حقوقدانان نیز آورده شود به طوری که حدالمقدور مبانی فقهی و حقوقی در این رساله گردآوری گردد.
1-1-1- طرح تحقیق
مسئولیت و مصونیت ارتکاب جرم در حالت مستی از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه

1-1-2- بیان مسأله
دير زماني است كه مستي به عنوان يك عامل بر عقل يا اختيار و در رديف عواملي مانند جنون، صغر، اجبار و به عنوان عامل مؤثر بر مجازات، در سيستم‌هاي حقوقي مطرح و ديدگاههاي مختلفي راجع به آن بيان گرديده است. در اين بين سئوالاتي مطرح مي‌گردد كه پاسخ به آنها راهگشاي نيازمنديهاي جامعه امروز مي‌باشد. از جمله :
١- آيا مستي صرفاً ناشي از شرب خمر است يا چيزهاي ديگري باعث ايجاد مستي در فرد مي‌شود؟ ٢- ملاك تشخيص مستي چيست؟ ٣- مبانی پذیرش مستی بعنوان عامل رافع مسئوليت در فقه‌ اسلامي چيست؟ ٤- تأثير مستي بر مجازات در جنایات چيست؟
كه پاسخ به اين پرسشها، هدف اساسي اين تحقيق مي‌باشد. در مورد منشأ مستي، اتفاق نظر وجود ندارد. برخي قانون گذاران وجود ميزان معيني الكل در خون را به معناي مستي و يا معادل آن دانسته‌اند. برخي ديگر نيز براي مستي در جاتي قائل شده و بسته به عوارض و علايم به كلي يا جزئي تقسيم كرده‌اند.(جزایری1387، ص41).
هر نوع جرم وقتل در حال مستی موجب مجازات وقصاص است، مگراینکه ثابت شود فرد درحال مستی بکلی مسلوب الاراده بوده و قبلا برای چنین عملی خود را مست نکرده باشد اما از حیث جنبه عمومی اگر اقدام وی باعث اخلال در نظم جامعه یا خوف شده موجب حبس تعزیری از٣ تا ١٠ سال خواهد بود. فقهای امامیه در مورد ارتکاب قتل در حال مستی وحدت نظر ندارند ولی نظريه غالب، مستي را به عنوان يكي از علل رافع مسئوليت جزائي مي‌داند. لیکن باید بین مستی ارادی و غیرارادی فرق گذاشت. موضوع مستي بعنوان يك مقوله مستقل در فقه اماميه مورد بحث قرار نگرفته و در كتب فقهي، متعاقب بحث راجع به شرب خمر و احياناً بحث حدود يافتن نفس، اشاراتي مختصر به مسئوليت شخص مست گرديده است.(حاجی ده آبادی،1387، ص21).
البته، با توجه به روايات و فتاوايي كه نقل گرديده، ظاهراً از نظر حكم، تفاوتي بين خمر و ساير مسكرات مايع اعم از تخميري يا تقطيري نيست و همچنین حکم استعمال مواد مخدر و روان گردان حکم مستی است. شرب موارد مذكور مستوجب حد است، كم باشد يا زياد، مست كند يا نكند وهر گاه کسی دو بار اقرار کند که شراب خورده است، محکوم به حد میشود.(حاتم زاده1386، ص10). درخصوص قتل در حال مستی در استفتایی که از برخی مراجع معاصرشده، همگی به عدم قصاص فتوا دادهاند اگر با آگاهی از عواقب نباشد.

1-1-3- پرسشهای تحقیق
١- ارتکاب جرم درحالت مستی از منظر فقهی وحقوقی چه آثاری دارد؟
٢- معیار مستی چیست؟ مستی به چند صورت است واحکام هریک چیست؟

1-1-4- فرضیهها
1- هر نوع استعمالي كه(اعم از نوشيدن يا مصرف كردن و به كار بردن) که باعث از بین بردن اراده فرد شود مي‌تواند در رديف مسكرات قرار گيرد (معیار مستی).
٢- مسلوب الاراده شدن در نتيجه مستي اگر به قصد جرم نباشد رافع مسئوليت كيفري است نه مدني.
٣- مستی به هر درجه که باشد نمی توان گفت که رافع مسئولیت کیفری

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد جبران خسارت، تحصیل منفعت، مطالبه خسارت، قرارداد لیسانس Next Entries منبع مقاله درباره ارتکاب جرم، مواد مخدر، قانون مجازات، مسئولیت کیفری