پایان نامه ارشد رایگان درمورد عبدالرحمان جامی، خواجه عبدالله انصاری، روش تحقیق، جلال الدین محمد

دانلود پایان نامه ارشد

فهرست مطالب
چکیده 1
فصل اول : کلیات تحقیق
بیان مسئله 3
اهمیّت وضرورت انجام تحقیق 3
پیشینه تحقیق 3
جنبه جدیدبودن ونوآوری تحقیق 4
اهداف تحقیق 4
سؤالات تحقیق 4
فرضیه‌های تحقیق 4
روش تحقیق 4
فصل دوم :مطالعات نظری
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 6
عبدالرحمان جامی: 10
آثار جامی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..11
سیرتطور غزل از آغاز تاعصر جامی 12
غزل جامی : 14
عشق چیست؟ 16
مراحل عشق 18
عشق در قرآن 19
چرا درآیات قرآن کلمه « عشق » به کار نرفته است؟ 20
عشق وانواع آن از دیدگاه فلاسفه 22
عشق و تقسیمات آن ازنظر شیخ روزبهان 24
عقل چیست ؟ 28
صفات عقل 30
عقل درقرآن 31
انواع عقل از نظر فلاسفه 32
عشق حقیقی و الهی 33
آثار و خاصیّت عشق الهی 34
چرا خداوند از راه محبت برقلب وارد شده است؟ 35
نشانه‌های محبت خدا به بنده 35
مقایسه عرفان وتصّوف 36
نگاه غزّالی به عشق 38
نگاه مولوی به عشق 40
نگاه حافظ به عشق 43
عقل در نگاه مولوی 46
عقل در نگاه حافظ 49
تفاوت ماهیت عشق و عقل 50
رجحان عشق بر عقل 52
عشق کامل زادة عقل سالم است 54
تقابل عشق و عقل از نظر نجم الدّین رازی 55
تقابل عشق و عقل از نظر خواجه عبدالله انصاری 55
تقابل عشق و عقل از نظر شیخ روزبهان 56
تقابل عشق و عقل ازنظر عطار نیشابوری 57
تقابل عشق و عقل از نظر حافظ 58
تقابل عشق وعقل از نظر مولوی 60
فصل سوم:عشق در دیوان جامی
عشق حقیقی 63
عشق عقلی 70
عشق روحانی 78
فصل چهارم: عقل در دیوان جامی
عقل هیولانی 89
عقل بالملکه 91
عقل بالفعل. 93
عقل فعال(بالمستفاد) 96
فصل پنجم: تقابل عشق و عقل در دیوان جامی
نتیجه گیری 109
منابع 112

چکیده
دراین پژوهش سعی شده ، عشق وعقل دردیوان جامی بررسی شود وسپس باهم مقایسه گردد .
نظر به اهمّیت موضوع ، نگارنده برآن است که نگاهی تازه به سروده‌های نورالدّین عبدالرحمان بن احمد جامی داشته باشد تا ضمن شرح ومعنی ابیات ، عشق وعقل را با توجّه به انواع مختلف آن‌ها مورد بررسی قراردهد و میزان بهره مندی عشق و عقل را در دیوان جامی مورد ارزیابی قرار دهد .
باتامّل درواژه «عشق» درسروده های جامی درمی یابیم که جامی عارفی بوده که درمبحث عشق ، بیشتر به عشق حقیقی توجّه دارد واوعشق مجازی را راهی برای رسیدن به عشق الهی می‌داند .
دردیوان جامی ،عقل به معنی نیرویی است که انسان را به انجام اعمال خیرسوق می‌دهد و او را از شرباز می‌دارد و او عقل را درخدمت دین و خداشناسی معرّفی می‌کند .
ابیاتی که دردیوان جامی درزمینة تقابل عشق وعقل سروده شده است این مطلب را تاکید می‌کند که منظور ازتقابل ، تقابل عشق مجازی دربرابر عقل جزیی است وگرنه عقل کل وعشق الهی هیچ تقابلی باهم ندارند بلکه اتّحاد آن‌ها ، انسان را در رسیدن به تکامل وقرب به خدا یاری می‌رساند .

واژه های کلیدی : جامی ، دیوان ، غزلیات ، عشق ،عقل .

فصل اول
کلیات تحقیق

بیان مسئله
باتوجّه به این مطلب که اصل محبّت وریشة عشق خداست وهمه چیز با این گوهرکمیاب معنی پیدا می کند واین که آدمی ازطریق عقل ، کلام حق را می‌شنود ودرراه رضای اوگام برمی دارد. در این تحقیق بر آن شدم تابا بررسی جایگاه عشق وعقل ونگاه خاص جامی به این مقوله ومقایسه نظرایشان باشاعران بزرگی مانند حافظ و مولانا ، وجهه عرفانی وعاشقانه این شاعرنسبت به پیشینیان مشخص شود .
اهمیّت وضرورت انجام تحقیق
هرچند در باب عشق و عقل رساله ها و مقالات مفصل آورده اند اما با نگاهی خاص و باتطبیق آرا و نظرات می توان در افکار و آثار جامی به ظرافت های تازه ای رسید . هرچند جامی پیرو شاعران بزرگ پیش از خود مثل حافظ و سعدی و مولوی است با این حال تفاوت هایی هم در نگاهش وجود دارد که ما بر اساس آن انگاره ها فرض می کنیم که جامی نوعی استقلال اندیشه در عرفان و موضوع عشق و عقل دارد که به آن می پردازیم.
پیشینه ی تحقیق
در زمینه عشق و عقل رساله‌ها ومقاله های متعددی به چاپ رسیده است . ازمیان عرفای ایرانی خواجه عبدالله انصاری ،رساله ای مستقل درباب عشق وعقل نوشته است اما مقایسه و تقابل عشق و عقل در دیوان جامی کار نشده است.
جنبه جدیدبودن ونوآوری تحقیق
باتوجّه به زمینه مقایسه ای بررسی عشق وعقل و تقابل این دوموضوع همراه باشرح وتوضیحی درموردبیت هاو انواع عشق وعقل دردیوان ، این تحقیق تازگی دارد وتاکنون اثر مستقل و جامعی دراین زمینه به طبع نرسیده است .
اهداف تحقیق
هدف از ارایه ی این تحقیق این است که مشخّص شود،این شاعر در زمینه ی عشق و عقل به طور کامل تابع سایر شعرا بوده یا این که استقلال فکری داشته است و دیگر این که شاعران قرون پیش تاثیری در نگرش وی ایجاد کرده اند یا خیر.آیا او اتّحاد بین عشق و عقل را می پذیرد یا تضاد بین آن دو را.
سؤالات تحقیق
الف : جایگاه عشق ازدیدگاه جامی چگونه ارزیابی می‌شود ؟
ب : عقل دردیوان جامی چه جایگاهی دارد ؟
ج : آیا دردیوان تقابلی بین عشق وعقل به چشم می‌خورد ؟
فرضیه‌های تحقیق
الف :جامی شاعری عارف مسلک وعاشق است که برای عشق الهی ارزش خاصی قائل است.
ب : جامی عقل را به عنوان یک نیروی الهی دررسیدن به خوشبختی مؤثر می‌داند .
ج : بین عشق وعقل هیچ تضادی به چشم نمی‌خورد ازاتّحاد آن‌هاست که بشرسعادتمند می‌شود.
روش تحقیق
روش کتابخانه ای و اسنادی است .

فصل دوم
مطالعات نظری
مقدمه
بزرگان فلسفه و عرفان ، راهنمایان و پیشوایان شرایع و ادیان پیرامون عشق وعقل وآثار آن فراوان سخن گفته و آثار منظوم و منثور بسیاری با عباراتی کم و بیش آشکار به یادگار گذاشته‌اند و هنوز هم در این باره میدان سخن فراخ است.
باید باور داشت که عشق ، نخستین دست مایة هستی است . آن هیجان و شوری که همة پدیده‌ها را رو به کمال می‌برد ، آن تکاپوی پیدا وپنهانی که برای رسیدن به برتری و اوج هرکیفیت ، درعوامل طبیعت وجود دارد ، انگیزه ای جز عشق ندارد و نام این همه شور و شروجهش وکمال یابی ، عشق است .
« دیرینگی عشق نسبت به عرفان و پیوند این دو باهم ، ما را به دست یابی عرفان ، به وسیله ی عشق رهنمون می نماید. پس دور نیست اگر بگوییم : عشق دست مایه ی عرفان و عرفان برآمدِ عشق است. نیروی عشق است که دشتی سبز و خرم به نام عرفان می سازد و عاشق را در این بهشت به سیر و سلوک می سپارد و او را به پویش خستگی ناپذیر بر می انگیزد تا به نیروی جاودانی آن ، جایگاه عرفان یا آخرین منزل گاه عشق را دریابد.1 »
« خاصیت این عشق آن است که جمیع آرزوها و آمال انسانی را به یک آرزو و منظور و هدف تبدیل می کند و یک چیز و یک شخص را قبله ی دل آدمی می گرداند و آیین شرک را از بیخ و بن بر می کند. از این رو عشق، خواه حقیقی خواه مجازی ، سرانجام آدمی را به سوی کمال می کشاند که این خود نوعی توحید و یکتا پرستی است.
چون اصل محبت و ریشه ی عشق ، خدا است و بنا بر اعتقاد عارفان ، عشق و محبت را خداوند در ازل بنیاد نهاد که بر خود تجلی کرد و به ذات و اسما و صفات خود ،عشق بازی آغاز نمود. خلق را آفرید و شراب عشق در کام آن ها ریخت . از این رو محبت ، موهبت حق است و تعلیم اوست و ساقی پیمانه ی عشق در این می خانه ، جمال عشق آفرین است.1 »
عبدالرحمان جامی ، بهترین قسمت آثار خود را در زمینة عشق -بدون جدا کردن عشق انسانی و عرفانی- عرضه می‌کند ، چرا که به اعتراف او عشق حقیقی ، عشق عرفانی است. وی عشق انسانی و عشق به مظاهر را مجازی تعبیر می‌کند و آن را گذرگاهی برای رسیدن به عشق عرفانی می‌شمارد. جامی هنرمندانه برای بیان آرا و عقاید خود از مسلک پیش کسوتان استفاده کرده است . اگرچه در اشعارش مسائل عشق را با رمز و کنایه و در شکل بدیعی بیان می‌کند .
جامی عشق مجازی را پلی برای رسیدن به عشق حقیقی می‌داند. البته خصوصیات بارز صوفیان، اندیشة تکاملی آنان است و عشق را تنها وسیله ای می‌دانند که به وسیلة آن سیر به مراتب بالاتر میسر می‌شود. از این رو ، به اعتقاد انان عشق در عرفان، نقطة عطف و مبنای اصلی معرفت است و تا سالک عاشق نشود و همه چیز را در راه معشوق نبازد ، بر این مرحله قدم نخواهد گذاشت.
جامی در سراسر دیوان ، عشق را جادوگری می داند که نمی گذارد رازش آشکار شود . او هر سختی و درد و غمی را تحمّل می کند و همه چیز حتی جان خود را در راه عشق فدا می کند چرا که در نظر او مقام عشق بلند است تا جایی که بیان می کند به وسیله ی قلم و کاغذ هم نمی توان راز عشق را شرح داد و او هیچ پند و اندرزی را نمی شنود و هیچ گاه راضی نمی شود از عشق توبه کند .
همة عارفان و از آن جمله جلال الدین محمد در آثار خود ، عشق را صفت حق ولطیفة انسانیت و میزان سلامت عقل و وسیلة تهذیب اخلاق و تصفیة باطن به شمار آورده‌اند و اگر گاهی در اشعارشان عشق را، دیوانگی و جنون خوانده‌اند مقصود از آن مرض عصبی نبوده و بدین گونه دیوانگی ، جدایی ازحالات ظاهری خلق و اعراض از ماسوی و توجه همت به خدا را منظور داشته‌اند.
« عاشق هنگامی که در آتش عشق می‌سوزد ، نمی‌تواند از ماهیّت عشق سخن بگوید و آن را از غیر عشق ممتاز و جدا سازد . در راینجا نیز عقل و اندیشة سنجشگر است که می‌تواند دربارة ماهیّت عشق سخن بگوید و آن را از غیر عشق ممتاز نماید .زبان عشق ، زبان سلبی است در حالی که عقل هم به زبان سلب سخن می‌گوید و هم به زبان ایجاب .
جامی عقل جزیی را حیله گر و مکّار می داند که باعث زشتی و بدنامی است . به اعتقاد او عقل جزیی هرچند هم که باریک بین باشد باز هم نمی تواند حقیقت اسرار را دریابد چراکه عقل جزیی ناتوان است .
به هر حال عشق و عقل دو امر وابسته و بنیادی از ساحت‌های هستی انسان بوده و ماهیّت او نیز به این دو امر است . چراکه تنها موجودی که بار سنگین و طاقت فرسای امانت الهی را به دوش کشید ، انسان بود و توانایی تحمل این بار سنگین نیز از آثار عقل و عشق به دست می‌آید ، سعادت و شقاوت او نیز در پرتو این دو امر تعیین می‌گردد . حماسه‌های بزرگی که انسان از طریق عشق آفریده ، شگفت انگیز است . چنان که آثار فکری و فرهنگی او نیز که از عقل سرچشمه گرفته ، اعجاب آور و خیره کننده است1 . »
« این واقعیّت نیز به هیچ وجه قابل انکار نیست که در طی مراحل زندگی و برخی از مراتب هستی انسان ، ممکن است عشق و عقل از یکدیگر فاصله بگیرند و حتی به نکوهش شدید از یکدیگر نیز زبان بگشایند . این جدایی و فاصله ای که ممکن است میان عقل و عشق پیدا شود به اختلاف و تفاوت در مراتب آن‌ها مربوط می‌گردد . یعنی آنجا که عقل در یک مرحله و موضع خاص متوقّف گشته و ازسیر به مراتب بالاتر باز می‌ماند مورد نکوهش عشق واقع می‌شود . چنانکه عشق نیز وقتی به امور پست و فرومایه تعلق پیدا کند در آنجا وابسته و اسیر شود از نکوهش‌های عقل برکنار نخواهد بود2. »
با توجه به ابیات دیوان جامی می توان گفت که عشق حقیقی و عقل عقل ، قابل ستایش هستند و با اتحاد آن هاست که کارها آسان می شود . در دیوان جامی می خوانیم خداوند بار امانت عشق را به هر که عرضه کرد ، از عهده ی آن برنیامد مگر انسان ، او در راستای این بار سنگین کمر خم کرد و هر سختی را به جان خرید تا در کمال آرامش به سعادت و پیروزی برسد .

عبدالرّحمان جامی :
نور الدّین ابوالبرکات عبدالرّحمن بن نظام الدّین احمد بن محمّد جامی شاعر و نویسنده و دانشمند و عارف نام آور قرن نهم ، بزرگ ترین استاد سخن بعد از عهد حافظ به نظر بسیاری از پژوهندگان خاتم الشّعرای بزرگ پارسی گو است . تخلّص او در شعر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد اشاعه اطلاعات، آموزش و پرورش Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد شعر فارسی، غزل سرایی، زبان فارسی، فصوص الحکم