پایان نامه ارشد رایگان درمورد عدالت جنسیتی، آموزش و پرورش، حقوق بشر، جامعه اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

چکیده
عدالت جنسیتی در آموزش و پرورش در آیات متعدد قرآن کریم، احادیث و روایات متقنی که شیعه و سنی از رسول اکرم (ص) و معصومین (ع) نقل کردهاند مورد تأکید قرار گرفته است، همچنین در اسناد بینالمللی حقوق بشر مباحث پراکندهای در این خصوص صورت گرفته ولیکن مشکل اساسی در حوزه فقه برداشتهای ناصحیح از متون دینی توسط اندیشمندان مسلمان بوده بدین صورت که؛ عموماً مردانه مورد تفسیر قرار گرفته و عدالت مصرّح در آموزههای دینی بهدرستی بیان نگردیده است از اینرو در حوزه حقوق موضوعه نیز که الزاماً باید با موازین شرعی منطبق باشد، تصویب قوانین لازم و نیاز به اصلاح برخی قوانین موجود در مراجع قانونگذاری ضروری بهنظر میرسد.
در حوزه حقوق بشر نیز علیرغم تبیین موضوع عدالت جنسیتی در آموزش و پرورش، عدم پایبندی دولتها به تعهدات خویش و عدم ضمانت اجرای کافی، عملی شدن این موضوع را با مشکل مواجه میسازد.
در رساله تحقیقی حاضر با بررسی منابع کتابخانهای و روش توصیفی و تحلیل محتوا، یافتهها نشان داد که اصول و مبانی آموزش و پرورش در منابع فقه و اسناد حقوق بشر بهگونهای تبیین شده که جنسیتپذیر نمیباشد ولیکن معیارها و مبانی حقوقی عدالت جنسیتی در منابع فقه با آنچه در اسناد بینالمللی آمده تطبیق کامل ندارد چرا که آموزههای دینی با در نظر گرفتن تفاوتهای طبیعی بین زن و مرد و ظرفیتهای وجودی هر یک، بر عدالت جنسیتی در امر آموزش و بهخصوص پرورش توجه داشتهاند اما اسناد بینالمللی بدون توجه به تفاوتهای مذکور بیشتر بر تساوی جنسیتی در امور مذکور تأکید شده و مفهوم عدالت آنچنان مورد توجه نیست.

واژههاي كليدي: عدالت جنسیتی، آموزش، پرورش، فقه، حقوق بشر

فهرست مطالب

عنوان صفحه

کلیات پژوهش 1
مقدمه 1
1. بیان مسأله 5
2. سوالات تحقیق 5
3. فرضیههای تحقیق 6
4. اهداف تحقیق 6
5. پیشینه تحقیق 7
6. اهمیت و ضرورت تحقیق 7
7. روش تحقیق 8
8. محدودیتهای تحقیق 9
9. ساختار تحقیق 10

فصل اول
مبانی نظری و تاریخچه عدالت جنسیتی در امر آموزش و پرورش
مقدمه 12
مبحث اول: موضوعشناسی 12
گفتار اول: مفاهیم 12
1-1-1. تعریف واژهها و اصطلاحات اساسی موضوع 12
گفتار دوم: دیدگاههای فقهی و حقوقی در موضوع عدالت جنسیتی 16
1-2-1. گرایش تقابل‌گرا 17
1-2-2. گرایش تساوی‌گرا 18
1-2-3. گرایش تعامل‌گرا 18
مبحث دوم: تاریخچه عدالت جنسیتی درامر آموزش و پرورش 20
گفتار اول: عدالت جنسیتی در امر آموزش و پرورش در صدر اسلام 20
گفتار دوم: تاریخچه آموزش و پرورش زنان در ایران 22
1-2-1. ایران باستان 22
1-2-2. ایران پس از عهد باستان و ورود اسلام 23
1-2-3. آموزش زنان و دختران در دوران جدید 25
فصل دوم
عدالت جنسیتی در آموزش در حقوق اسلام و حقوق بشر
مقدمه 28
مبحث اول : عدالت جنسیتی در امر آموزش از دیدگاه حقوق اسلام 29
گفتار اول: جایگاه عدالت جنسیتی در آموزش در آموزه های دینی و فقه اسلامی 29
2-1-1. جنسیتپذیری و یا عدم جنسیتپذیری امر آموزش 32
2-1-2. گستره علومی که زن حق آموزش آنها را دارد 33
2-1-3. فقه و کتابت زنان 36
2-1-4. تأثیر آموزش و تعلم زن در خانواده و اجتماع 41
2-1-4-1. حوزه خانواده 41
2-1-4-2. حوزه اجتماع 42
گفتار دوم: عدالت جنسیتی در آموزش در حقوق موضوعه 43
2-2-1. قانون اساسی 43
2-2-2 قوانین عادی 45
2-2-2-1 دوره پیش دبستانی 48
2-2-2-2 دوره ابتدایی 50
2-2-2-3 دوره متوسطه 51
مبحث دوم: عدالت جنسیتی در امر آموزش از دیدگاه حقوق بشر 54
گفتار اول: اصول عدالت جنسیتی در اسناد بینالمللی حقوق بشر 54
2-1-1 اصل رایگان و اجباری بودن آموزش در اسناد بینالمللی 54
2-1-2 اصل آزادی در آموزش و نقش دولتها در اسناد بینالمللی 58
2-1-2-1 اصل آزادی آموزش و نقش دولتها 62
2-1-2-2 قانون و آزادی حق آموزش 65
گفتار دوم: دلایل تبعیض در آموزش بر مبنای جنسیت و راهکارهای مبارزه با آن 68
2-2-1 اعتقادات و باورهای فرهنگی 69
2-2-2 عدم توازن معلمان زن و مرد در سطوح مختلف تحصیلی 70
2-2-3. راهکارهای مبارزه با تبعیض در آموزش بر مبنای جنسیت 71
نتیجه 72
فصل سوم
عدالت جنسیتی در پرورش از دیدگاه حقوق اسلام و حقوق بشر
مقدمه 75
مبحث اول: عدالت جنسیتی در پرورش در حقوق اسلامی 76
گفتار اول: ویژگیهای عدالت جنسیتی در پرورش 76
3-1-1 فطری بودن نیاز انسان به تربیت 76
3-1-2 تربیت به عنوان یکی از اصول حقوق بشر 77
3-1-3 ویژگی فردی – اجتماعی بودن حق تربیت 77
3-1-3-1 تربیت، حقی همراه با عدالت جنسیتی 79
3-1-3-2 تربیت، حق والدین 80
3-1-3-3 تربیت، حق حکومت 82
گفتار دوم: مسئولیت حاکمیت و خانواده نسبت به پرورش بدون تمایز جنسیتی 83
3-2-1 تعهد به مراعات کامل و همه جانبه حق تربیت 83
3-2-2 تعهد به نظارت بر حق تربیت 84
مبحث دوم: حق پرورش در حیطههای گوناگون تربیتی بر مبنای عدالت جنسیتی 86
گفتار اول: حق انسان در زمینه تربیت جسمی 86
3-1-1 پرورش جسمی سنگبنای شخصیت سالم 86
3-1-2 تربیت جسمی تضمینکننده حیات 88
3-1-3 تربیت جسمی تضمینکننده پیشگیری از انحرافات 89
گفتار دوم: حق انسان در زمینههای تربیت روحی و روانی 90
3-2-1 دینداری و تکامل معنوی 91
3-2-2 تربیت اخلاقی 93
3-2-3 تقویت و شکوفایی وجدان اخلاقی 95
گفتار سوم: دو مورد از مصادیق حق تربیت در متون اسلامی 95
3-3-1 حق تغذیه ساالم 95
3-3-2 حق تربیت عواطف دینی 96
مبحث سوم: عدالت جنسیتی در پرورش در حقوق بشر 97
گفتار اول: عدالت جنسیتی در پرورش به عنوان حق طبیعی 97
گفتار دوم: عدالت جنسیتی و جهانشمولی حق پرورش 100
گفتار سوم: عدالت جنسیتی در پرورش در اسناد بیناالمللی حقوق بشر 103
گفتار چهارم: عدالت جنسیتی و نهادهای بینالمللی مرتبط 105
3-4-1 یونسکو 106
3-4-1-1 ماموریتهای یونسکو 106
3-4-1-2 عدالت جنسیتی، اهداف و برنامههای یونسکو 107
3-4-1-3 عدالت جنسیتی در همکاریهای یونسکو با سازمانها و نهادهای بینالمللی دیگر 109
3-4-1-4 کمیسون ملّی یونسکو در ایران 111
الف. هدفهای کمیسون ملی یونسکو در ایران 110
ب. ارکان کمیسون ملی یونسکو در ایران 111
3-4-1-5 عدالت جنسیتی و تازهترین یافتههای یونسکو در ایران 114
3-4-2 یونیسف 116
3-4-2-1 یونیسف و آموزش و پرورش دختران 116
3-4-2-2 یونیسف در ایران 117
3-4-2-3 یونیسف و وضعیت آموزش زنان و دختران در ایران 118
نتیجه 120
نتیجهگیری و پیشنهادات 122
فهرست منابع 127

کلیات پژوهش
مقدمه
تحقق عدالت یکی از آرزوهای دیرین بشر از بدو شروع تاریخ تاکنون بوده است. محقق شدن عدالت دریک جامعه ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ، آموزش و پرورش آن کشوردارد پیشرفتهای امروز جامعه ما منوط به تحقق عدالت در آموزش و پرورش است.اگردرفرهنگ، آموزش و پرورش یک کشورگریزازتبعیض و فساد،خیانت وحقکشی وجود داشته باشدومردم به حق وعدالت گرایش داشته باشندمیتوان به نوعی تعادل درآموزش رسیدکه همان عدالت فرهنگی وآموزشی است.آموزش به عنوان رکن ترقی وپیشرفت یک کشوردرصورتی فراگیر خواهد شدکه عدالت آموزشی درسیستم آموزش وپرورش و نهادهای آموزشی دیگرحاکم شود.
حقآموزشوتحصيلازحقوقفطريواساسيانسانمحسوبشدهودردينمبين اسلامنيزبرتحصيلزنومرد،تأكيدفراوانيشدهاست. در بعد ارزشی رویکرد اسلام به آموزش و پرورش یک رویکرد غیرجنسیتی و مبتنی بر عدالت جنسیتی است.
نصوص مسلم و متواتر فقه اسلامی به لحاظ ارزشی برای آموزش و پرورش زنان وزن کمتری قائل نشده است و نه در واقعیتهای خارجی میتوان نابرابریهای تحصیلی و پرورشی بین مردان و زنان را به احکام اسلامی نسبت داد. اسلام تأکید بسیار زیادی در امر علم آموزی و پرورش انسانها دارد و همه آحاد مردم اعم از زن و مرد، سیاه و سفید، فقیر و غنی و … را در این امر مساوی میداند و با بیان امتیازات مهم افرادی که دارای دانشی سودمندند همه را به این کار از دوران کودکی تا پایان عمر و در همه حال و حتی در سختترین حالات سفارش کرده است. (آیا کسانی که میدانند با کسانی که نمیدانند یکسانند.)1
در جامعهای که اسلام ناب محمدی(ص) اقتدار داشته است هم زنان جوینده علم فراوان بودهاند و هم بانوان استاد و آنگاه که اجتماع به سوی تأمین هوس قدرتمندان و اطاعت از زورمداران حرکت میکرده این حرکت بسیار کند شده و شتاب چندانی نداشته است. در فضایی که نخبگان، ارزش زنان را بر مدار فضایلی چون اوج در اندیشه، فزونی در دانش، گستردگی در محبت، سبقت در ایثار و … تعریف مینمودند و حاکمان نیز قدرت حکومت را ابزاری در جهت ایجاد و تثبیت این ارزشها به کار میگرفتند دانش بانوان چه در کمیت و چه در کیفیت رشد بسیاری مییافت و زمانی که خواص جامعه، در پی ارضای شهوات نفسانی خود و نیز در خودباختگی نسبت به فرهنگ آلوده روم یا شرق و غرب، ارزش زن را در طنازی و عشوه گری و دلبری او تلخیص نمودند، هم زنان اندیشمند رو به کاستی نهادند و هم عمق دانش بانوان رو به کاهش گذارد.
لذا قرنها جوامع مسلمانان ما با بلای جهل زنان، سطحینگری آنها و فقدان متفکران بزرگ زن مواجه بوده است.
از یاد نبریم که تحجر برخی مقدس مآبان نیز بر گستره این آفت عظیم افزود. آنان که در رعایت حریم روابط زن و مرد، کاسه از آش داغتر شده، خود شریعتی جدید برای بانوان بنا نهادند.
و تا بدان جا پیش رفتند که ترک واجباتی چون طلب علم و امر به معروف و نهی از منکر را به بهانه آنکه ممکن است نامحرم صدای زنی را ولو به دور از ظرافتهای صوتی بشنوند و یا حجم بدن او را ولو پوشیده در حجابی کامل، ببیند، جایز شمردند.
آن جماعت فراموش نمودند اگر نیمی از پیکره اجتماع را در جهل خویش وا گذاریم نیم دیگر نیز از این آفت ضررها خواهد دید.فرزندانی که دست پرورده این بانوان جاهل باشند نسل آینده امت اسلامی را چگونه خواهند ساخت؟اگر زنان مستعد جامعه اسلامی، امکان رشد فکری را نیابند جامعه اسلامی با چه محرومیتهایی مواجه خواهد شد؟
نهایتا با حرمان بخش عمدهای از اجتماع از علوم مورد نیاز، جوامع دیگر در دانش و صنعت از مسلمین پیشی گرفته و مسلمانان برای رفع نیاز خود مجبور به تن دادن به ذلت گدایی از غیر میگردند.محصول این تحجر کجا و عمل به کلام خدا کجا که فرمود «لِلّه العزه و لرسوله و للمؤمنین».
لازمه عزت، استغناء مسلمانان از کفار و لازمه آن برخورداری از علم و ابزار مورد نیاز جهت زندگی سالم میباشد.پس بر همگان لازم است به فراخور استعداد و همت خویش برای جامعه اسلامی عزت آفرینند.
این جماعت به بهانه چند روایت (لاتعلموهنّ الکِتابه، …) که حاوی نکاتی بس ظریف است و با تغافل نسبت به آن همه حدیث دیگر و سیره عملی معصومین(ع)، مشارکت علمی بانوان را برنتافتند و سواد نوشتن را ولو جزء غیرقابل تفکیک علم آموزی باشد به منزله فعل حرام نامیدند.
در منشور ملل متحد موضوع آموزش و پرورش بهطور کامل تبیین نگردیده و در مفهوم محدود آن به کار رفته است، در این خصوص تنها به مقدمه منشور که به حقوق اساسی بشر و حیثیت و ارزش شخصیت انسانی و تساوی حقوق بین زن و مرد و همچنین بین ملتها اعم از کوچک و بزرگ و بند 3 ماده 1 که به پیشبرد و تشویق احترام به حقوق بشر وآزادیهای اساسی برای همگان بدون تمایز از حیث نژاد، جنس، زبان ومذهب و….میتوان اشاره نمود. اما در اسناد بینالمللی زیادی پس از منشور ملل متحد این حق صریحاً بیان شده است. ( فلسفی، 1385)
درسال 1948 اعلامیه جهانی حقوق بشر در ماده 26 صراحتاّ اعلام داشت: هر کس حق دارد از آموزش و پرورش بهرهمند شود. آموزش و پرورش لااقل تا حدودی که مربوط به تعلیمات ابتدایی و اساسی است باید مجانی باشد. آموزش ابتدایی اجباری است، آموزش حرفهای باید عمومیت یابد و آموزش عالی باید با شرایط تساوی کامل به روی همه باز باشد تا همه بنا به استعداد خود بتوانند از آن بهرهمند گردند. مفاد این ماده با کلمه هرکس آغاز شده؛

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره قرآن کریم، نهج البلاغه، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد آموزش و پرورش، حقوق بشر، عدالت جنسیتی، فقه اسلامی