منبع مقاله درمورد سیاست خارجی، خاورمیانه، انقلاب اسلامی، سیاست خارجی ایران

دانلود پایان نامه ارشد

بسم الله الرحمن الرحیم
ورود آرمان‌های انقلاب اسلامي به لبنان توانست تغییرات اساسي در صحنه سیاسي اين كشور ايجاد كند كه مهم‌ترین اين تغییرات قدرت يافتن شیعیان و مقابله هر چه بهتر با رژيم اسرائیل است. انقلاب اسلامي زمینه وحدت و ادغام مجموعه‌های کوچک اسلامي و تشکیل حزب‌الله را ايجاد نمود و همواره حمايت همه‌جانبه از حزب‌الله را سرلوحه كار خود قرار داد؛ لذا با به وجود آمدن نهضت انقلابي حزب‌الله لبنان جبهه‌ای جديد و قدرتمند در مقابل انحرافات داخلي لبنان و تهاجم خارجی اسرائیل به وجود آمد. حزب‌الله با الگو گیري از انقلاب اسلامي موفق شد اقدامات سیاسي خوبي در داخل لبنان انجام دهد. جمهوری اسلامی پس از دومین تهاجم نظامی گسترده اسرائیل به جنوب لبنان در سال ۱۹۸۲ تعداد قابل توجهی نیروهای سپاه را به لبنان فرستاد که این نشان از پشتیبانی مادی و معنوی از ایدئولوژی خود داشت که آن را در درجه اول به سمت تقابل با دشمن ژئوپلیتیک و ایدئولوژیک کشور ایران و در مرحله بعد تحقق هدف‌های سیاسی داخلی شیعیان لبنان هدایت کرد. حزب‌الله در سايه آموزش و حمايت سپاه پاسداران موفق شد ضربه‌های كارآمدي را به اسرائیل غاصب وارد كند كه تا اين زمان هیچ كشور و ارتش عربي موفق به اين امر نشده است.
اصول مندرج در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و برخی دیگر از متون مندرج در قانون اساسی همگی گویای فراملی نگری و توجه و حساسیت به مسائل سیاسی و اقتصادی همه مسلمانان جهان است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر حمایت از مستضعفان و جنبش‌های اسلامی تأکید دارد و سیاست خارجی جمهوری اسلامی نیز بر همین اساس ترسیم شده و با تغییر ر‍و‌‌سای جمهور در ایران این اصول ترسیم شده تغییری نمی‌کند.
سیاست خارجی ايران در قبال لبنان نه تنها مبتني بر حمايت ايران از تمامیت ارضي لبنان در مقابل اسرائیل و محکوم نمودن اشغال جنوب لبنان توسط رژيم صهیونیستي بود، بلکه جمهوري اسلامي خود را ملزم می‌دانست كه حمايت از مسلمانان لبنان، به‌ویژه شیعیان اين كشور را كه با وجود داشتن اكثريت جمعیت لبنان، از محروم‌ترین اقشار جامعه بودند، در دستور كار خود قرار دهد.
حز‌ب‌الله لبنان اگرچه در ابتدا در راستای ایدئولوژی انقلاب اسلامی شکل گرفت و تداعی‌کننده آرمان‌های انقلابی بود؛ اما به مرور زمان نقش مهمی را در سیاست منطقه‌ای ایران بر عهده گرفت و برای جمهوری اسلامی به‌عنوان اهرمی مؤثر در مقابل فشارهای دشمنان منطقه‌ای و جهانی مطرح شد. حز‌ب‌الله لبنان تعریف کننده مرزهای استراتژیک ایران در خاورمیانه بشمار می‌رود و نمادی از قلمرو منافع ملی است. این جنبش جمهوری اسلامی را از محصور بودن در مرزهای خود خارج کرده و عرصه بازیگری ایران را تا مرزهای مدیترانه گسترش داده است. همچنین ابزار مؤثری از توانایی ایران در مقابله با اسرائیل و کشورهای متخاصم عرب منطقه است که همواره تلاش می‌کنند حضور و نقش ایران را در تحولات منطقه‌ای کمرنگ نمایند.
۲-۱- ضرورت و اهمیت تحقیق:
این تحقیق به بررسی نحوه به‌کارگیری شیوه‌های اعمال قدرت ایران در منطقه خاورمیانه و نقش حز‌ب‌الله لبنان در تدوین استراتژی خاورمیانه‌ای ایران می‌پردازد.
۳-۱- اهداف تحقیق:
این پایان‌نامه دو هدف را تعقیب می‌کند:
الف- میزان موفقیت ایران در رسیدن به این هدف (تثبیت قدرت خود در منطقه خاورمیانه)
ب‌- جایگاه حز‌ب‌الله لبنان در سیاست خارجی منطقه‌ای جمهوری اسلامی
۴-۱- سؤالات تحقیق:
حز‌ب‌الله لبنان در استراتژی خاورمیانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در دوره ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۴ از چه کارویژه‌ای برخوردار بوده است
۵-۱- فرضیه‌های تحقیق:
کارویژه حز‌ب‌الله لبنان در استراتژی خاورمیانه‌ای ایران حداکثرسازی قدرت و اعاده موازنه قوا بوده است.
پیشینه تحقیق:
آثار متنوع و فراوانی به سیاست خارجی ایران و جایگاه حز‌ب‌الله در سیاست منطقه‌ای ایران پرداخته‌اند. در زیرمجموعه‌ای از این آثار بررسی می‌شود:
۱- کتاب حز‌ب‌الله لبنان و بیداری اسلامی نوشتة حمید پاشاپور از جمله کتبی است که در آن به نقش کلیدی این سازمان منطقه‌ای در خاورمیانه اشاره نموده است. دراین اثر اهمیت حز‌ب‌الله در مبارزه با اسرائیل و نقش این سازمان در تحولات سیاسی لبنان تشریح شده است؛ اما سیاست خارجی ایران در این اثر دیده نمی‌شود. در این اثر از حز‌ب‌الله لبنان به‌عنوان الگویی از بیداری اسلامی نام برده می‌شود که در ادامه انقلاب اسلامی ایرانی و به دنبال تأثیرگذاری ایدئولوژی انقلاب در منطقه خاورمیانه شکل‌گرفته است. همچنین به نقش مؤثری که حز‌ب‌الله در برانگیختن انگیزه‌های بیداری در منطقه داشته است اشاره شده است.
۲- کتاب حز‌ب‌الله لبنان، خط‌مشی، گذشته و آینده آن نوشتة نعیم قاسم و ترجمة محمدمهدی شریعت مدار است که در آن به بررسی اهداف، برنامه‌ها و چگونگی پیدایش این سازمان پرداخت شده است. این اثر فعالیت‌های درون‌سازمانی این جنبش را بررسی کرده است و در آن کمتر به ارتباطات این جنبش با کشورهای همسایه پرداخته شده. تأسیس حز‌ب‌الله و نقش امام موسی صدر و دکتر چمران در شکل‌گیری حز‌ب‌الله تبیین شده و بستری که در آن توده‌های مردم جنوب لبنان به پایه‌گذاری حز‌ب‌الله کمک کرده‌اند، بیان شده.
۳- کتاب ایران پس از انقلاب اسلامی و حز‌ب‌الله لبنان، تأثیرات و پیامدها نوشته مصطفی جوان و علی خسرو شیری، انقلاب اسلامی ایران به باور بسیاری از اندیشمندان جهان، یکی از شگفت‌انگیزترین و تأثیرگذارترین انقلابات بزرگ در تاریخ سیاسی جهان بوده است. انقلاب ایران و نظام جمهوری اسلامی ایران نقطه عطفی در تاریخ خاورمیانه بوده که بسیاری از رویدادهای سیاسی این منطقه را تحت تأثیر خود قرار داده است. پس از وقوع انقلاب اسلامی به مانند انقلابات بزرگ دیگر در تاریخ، مسئله پخش و انتشار و صدور آموزه‌های انقلاب در کشورهایی که آمادگی پذیرش را داشتند مطرح شد. انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران بیش از هر جای دیگر بر شیعیان لبنان به‌ویژه حز‌ب‌الله تأثیر داشته است. بر مبنای نظریه پخش، حز‌ب‌الله لبنان دارای محیطی همگرا –پذیرا با محیط جمهوری اسلامی ایران بوده، به همین دلیل از نظام جمهوری اسلامی ایران و آموزه‌های انقلاب اسلامی تأثیرپذیری شگرف داشته است. علاوه بر آنکه حز‌ب‌الله لبنان از زمینه‌های لازم برای تأثیرپذیری از اصول، ایده‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران برخوردار بود، جمهوری اسلامی ایران نیز از ابزارها و مجاری پخش برای پخش و اشاعه آموزه‌های خود در بین شیعیان لبنان به‌ویژه حز‌ب‌الله تحت عنوان صدور انقلاب استفاده کرده است.
۴- کتاب دیگر، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحولات منطقه‌ای نوشتة امیرمحمد حاجی یوسفی است که در آن علاوه بر تشریح اصول سیاست خارجی ایران به بررسی تحولات منطقه و نقش کشورها و سازمان‌های قدرتمند منطقه می‌پردازد. این اثر مبانی سیاست خارجی ایران را که منبعث از اصول اسلامی و ارزش‌های انقلاب اسلامی است تشریح کرده است. همچنین فرایندهایی که طی آن سیاست خارجی ایران شکل‌گرفته و به اجرا درمی‌آید بیان شده. نهادهای مختلف مؤثر در تعیین سیاست خارجی و ترسیم فضای منطقه‌ای که سیاست خارجی ایران در آن به اجرا درمی‌آید از مفاهیم دیگر این کتاب است.
۵- همایون علیزاده در کتاب فرهنگ سیاسی لبنان به دسته‌بندی‌های سیاسی این کشور و نیروهای اثرگذار بر تحولات داخلی این کشور می‌پردازد. جامعه چند پارچه لبنان و نیروهای سیاسی که قدرت را میان خود تقسیم کرده‌اند مورد اشاره شده. این تحولات سیاسی منبعث از فرهنگ مذهبی است که در جامعه لبنان حاکم بوده و به فرایندهای سیاسی کشور شکل می‌دهد.
۶- انقلاب اسلامی ایران و شیعیان لبنان نوشته علی خسرو شیری انتشارات مرکز انقلاب اسلامی (۹۱)
انقلاب اسلامی به‌عنوان یک انقلاب مکتبی و مذهبی، علاوه بر ایجاد تغییرات اساسی در ایران، تحولات چشمگیری را نیز در برخی کشورهای منطقه خاورمیانه پدید آورد. با توجه به پاره‌ای شبهات مطرح شده درباره موضوع صدور انقلاب اسلامی، رهنمودهای امام خمینی (ره) نشان داد که هدف از صدور انقلاب صرفاً ایجاد روح اسلام‌گرایی و احیای مجدد عظمت و شکوه اسلام است که این امر بیشتر از آنکه یک اقدام مادی و نظامی‌باشد، یک حرکت اندیشه‌ای و تغییر روحی و درونی است.
۷- مسعود اسداللهی در کتاب از مقاومت تا پیروزی: تاریخچه حز‌ب‌الله لبنان بخش مهمی از چگونگی شکل‌گیری حز‌ب‌الله لبنان و تاریخچه آن را بررسی کرده است. مبارزات حز‌ب‌الله لبنان در نبرد با اسرائیل- فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی حز‌ب‌الله از بخش‌های اصلی این کتاب است.
۸- مقاله خلع سلاح حز‌ب‌الله و بحران سیاسی در لبنان به قلم فرهاد عطائی، بخشی را به درگیری‌های کشورهای خارجی در لبنان و تلاش برای کسب منافع نیروهای مختلف در عرصه سیاسی این کشور اختصاص داده است. کشمکش میان حز‌ب‌الله با سایر نیروهای سیاسی لبنان، حمایت ایران از حز‌ب‌الله و دخالت سایر قدرت‌های منطقه‌ای در تحولات سیاسی لبنان مفاهیم اصلی این مقاله است.
۹- سید ابوالفضل جعفری نژاد در مقاله منافع ملی و سیاست خارجی ایران در قبال لبنان، در نشریه پیام انقلاب، شماره ۳۸، شهریور ۱۳۸۹، منافع ایران در لبنان و راه‌های تحقق آن را بررسی کرده است. در این اثر حز‌ب‌الله لبنان بخشی از منافع ایران تعریف شده است؛ که در راستای سیاست‌های اسرائیل ستیزانه، بخشی از اهداف ایران در خاورمیانه را پوشش می‌دهد. رقابت منطقه‌ای با کشورهایی چون عربستان، ترکیه و سایر قدرت‌های عرب منطقه صحنه منازعه ایران با رقبای منطقه‌ای‌اش را در لبنان رقم زده است.
۱۰- روح‌الله رمضانی در کتاب چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، نشر نی، ۱۳۸۶، دیدگاه‌های مختلف در سیاست خارجی ایران و روند سیاست‌گذاری از ابتدای انقلاب را در دولت‌های مختلف بررسی نموده. شناخت رویکردهای مختلف در سیاست خارجی به شناخت منافع ایران در لبنان کمک می‌کند. این اثر فراز و فرودهای سیاست خارجی ایران از ابتدای انقلاب را تحلیل کرده و برخی مبانی مشترک را در دوره‌های مختلف بیان می‌کند.
۷-۱- روش انجام تحقیق (جامعه و نمونه آماری، ابزار جمع‌آوری داده‌ها و روش آماری):
روش انجام تحقیق در این پژوهش روش توصیفی و پس رویدادی است. بدین منظور جایگاه حز‌ب‌الله لبنان در استراتژی خاورمیانه‌ای جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شده و با استفاده از داده‌های موجود در اصول و رفتار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فرضیه تحقیق به آزمون کشیده می‌شود؛ یعنی کارویژه حز‌ب‌الله لبنان در دو حوزه حداکثرسازی قدرت و موازنه قوا با مصادیق عینی مورد آزمون قرار می‌گیرد.
۸-۱- سازمان‌دهی تحقیق
مقدمه و کليات
فصل اول: واقع‌گرایی
فصل دوم: بررسی موقعیت ژئواستراتژیک خاورمیانه
فصل سوم: موقعیت استراتژیک ایران و لبنان در خاورمیانه
فصل چهارم: بررسی جایگاه حزب‌الله لبنان در استراتژی خاورمیانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در دورة ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۴
نتیجه‌گیری

فصل اول
واقع‌گرایی
«واقعگرایی» (realism) واژهای است که در بسیاری از رشتههای مختلف به شیوههای متعدد بکار می‌رود. در رشته روابط بینالملل، واقعگرایی سیاسی یک سنت تحلیلی است که بر الزاماتی که دولت‌ها برای تعقیب سیاست قدرت در حوزة منفعت ملی فراروی خود دارند، مبتنی است. واقع گرايي به صورت مكتب انديشه سياست قدرت از آن ياد مي شود. منظور از قدرت تغيير رفتار سايرين در زمينه دلخواه است.
واقع گرايان دولت را بازيگر اصلي صحنه سياست بين الملل تلقي مي كنند و معتقد هستند كه ساير بازيگران مانند شركتهاي چندمليتي و به طور كلي سازمان هاي غير حكومتي در چهارچوب روابط ميان دولت ها عمل مي كنند، درحالي كه دولت در سطح داخلي قادر به اعمال اقتدار مي باشد در سطح خارجي در يک نظام فاقد اقتدار مركزي با ساير دولت ها در همزيستي به سر مي برد. در چنين محيطي دولت ها با يكديگر رقابت مي كنند و ماهيت اين رقابت بر اساس بازي با حاصل جمع صفر تعيين مي گردد. واقع گرايان ضمن تاكيد بر قدرت و منافع ملي بر

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد سازمان همکاری شانگهای، آسیای مرکزی، منافع ملی، روابط بین الملل Next Entries منبع مقاله درمورد سلسله‌مراتب، نظریه انتخاب، نظام جهانی، انتخاب عقلانی