شعر کودکان، دانش پژوه

دانلود پایان نامه ارشد

……………………………………………………………………………………………..3
ت)روش تحقيق………………………………………………………………………………………………..4
ث)ضرورت انجام تحقيق……………………………………………………………………………………4
ج)سابقه و پيشينه تحقيق ……………………………………………………………………………………5
1. فصل اول : نگاهي به ادبيات کودکان 7
1-1 . کودک و دوران کودکي 8
1-1-1 . اهمّيّت و جايگاه دوره ي کودکي 9
1-1-2 . ديدگاه اسلام به کودک 9
1-2 . تعريف ادبيات کودک 11
1-3 . اصطلاح ادبيات کودک 12
1-4. ديدگاه هاي متفاوت درباره ادبيات کودک 16
1-5 . اهميت و اهداف ادبيات کودک 20
1-5-1 . اهداف ادبيات کودک …………………………………………………………………..21
1-5-1-1 . اهداف تربيتي 21
1-5-1-2. اهداف زباني 21
1-5-1-3 . اهداف تعليمي ، آموزشي و شناختي 22
1-5-1-4. اهداف تفريحي 23
1-5-1-5. اهداف زيبايي شناختي و ذوقي 24
1- 6. تأثيرادبيات کودک در رشد شخصيت کودک ……………………………………………25
1-7 . وظايف ادبيات کودک 27
1-7-1. وظيفه اجتماعي 27
1-7-2. وظيفه تاريخي و فرهنگي 27
1-8 . انواع ادبيات کودک 28
1-8-1 . قصه 29
1-8-1-1. قصه هاي خيالي 30
1-8-1-2. قصه هاي جن و پري و جادوگران 31
1-8-1-3. قصه هاي حيوانات 32
1-8-1-4. قصه هاي واقع گرايانه 34
1-8-1-5. قصه هاي تاريخي 35
1-8-1-6. قصه هاي ديني 36
1-8-1-7. قصه هاي ادبي 36
1-8-1-8. قصه هاي فکاهي 36
1-7-1-9. قصه هاي علمي 37
1-7-2 . شعر کودک 38
1-7-2-1. خيال در شعر کودک 38
1-7-2-2 . وزن در شعر کودک 39
1-7-2-3 . انواع شعر کودک 40
1-7-2-3-1 . لالايي ها 40
1-7-2-3-2. متل ها 40
1-7-2-3-3 . شعرهاي غنايي 40
1-7-2-3-4 . قصه هاي منظوم 40
1-9. پيدايش و سير تاريخي ادبيات کودک 41
1-9-1 . تاريخچه ادبيات کودک در جهان 44
1-9-2. ادبيات کودک در سرزمين هاي عربي 48
2 . فصل دوم :سرآغاز و شکل گيري ادبيات کودک در مصر 50
2-1. بنيان گذاران ادبيات کودک در مصر 51
2-1-1 . رفاعه رافع طهطاوي پيشتاز ادبيات کودک در جهان عرب 51
2-1-1-1 . طهطاوي از ديدگاه أدبا 52
2-1-1-1-1 . عبدالغني حسن و نقد کتاب المرشد الأمين 52
2-1-1-1-2 . علي مبارک آگاه به فضل و مرتبه علمي طهطاوي 53
2-1-1-1-3 . روضه المدارس ؛ جرقه آغازين ادبيات کودک 54
2-1-2 . محمد عثمان جلال سردمدار ادبيات افسانه اي 56
2-1-2-1 . نمونه اي از آثار منظوم محمد عثمان جلال 57
2-1-2-1-2 . هدف عثمان جلال از ترجمه آثار لافونتين 61
2-1-2-1-2 . ديوان اليواقظ اثري خاص براي کودکان 62
2-1-3 . جايگاه عبدالله فريج در شکل گيري شعر کودک 63
2-1-4 . مصطفي کامل داعيه گسترش ادبيات تعليمي 64
2-1-5 . احمد شوقي بنيانگذار قصه منظوم کودکانه 65
2-1-5-1 . اعمال و آثار احمد شوقي در حيطه ادبيات کودک 67
2-1-5-1 . طرح يک پرسش 68
2-1-5-3 . احمد شوقي از ديدگاه محمد غنيمي هلال 70
2-1-6 . فعاليت هاي ديگر در زمينه ادبيات کودک 71
2-1-7 . علي فکري و اعتقاد به نقش تکاليف درسي در تکامل شخصيت کودک 72
2-1-8 . ابراهيم عرب ؛ ارائه مضامين عالي با مفاهيم ساده 72
2-1-8-1 . تبعيت ابراهيم عرب از روش ادبيان پيشين 73
2-1-8-2 . ديوان آداب العرب ؛ اثري تربيتي و تهذيبي 74
2-1-9 . محمد هراوي شاعري معتقد به ادبيات کودک 76
2-1-9-1 . محمد هراوي از ديدگاه اهل قلم 76
2-1-9-2 . آثار هراوي در زمينه ي ادبيات کودک 77
2-9-2-1 . ديوان سمير الأطفال قديمي ترين اثر مستقل و خاص کودکان 77
2-1-9-3 . اسباب و رموز موفقيت هراوي 78
2-1-9-4 . نمونه اي از اشعار هراوي 79
2-1-10 . کامل الکيلاني عامل تغيير در نگرش جامعه نسبت به ادبيات کودک 79
2-1-10-1. فعاليت هاي ادبي کامل کيلاني 81
2-1-10-2 . منابع و عوامل فرهنگي در قصه هاي کامل کيلاني 82
2-1-10-3 . نقش و اهميت داستان در آموزش کودکان 82
2-1-10-4 . انگيزه هاي فعاليت کامل کيلاني در ادبيات کودک 84
2-1-10-5. نمونه اي از اشعار کامل کيلاني 86
2-1-11 . نتيجه فصل 87
3. فصل سوم : سير تاريخي ادبيات کودک در سوريه 89
3-1 . ترانه هاي عاميانه اولين سرچشمه ادبيات کودک در سوريه 89
3-2 . توجه به يادگيري کودک در عصر عباسي 91
3-3 . الف باء اولين اثر خاص کودکان کشور سوريه 92
3-4. شعر تعليمي در کشور سوريه 92
3-5 . ترجمه در کشور سوريه 93
3-5-1. پيشينه تأليف کتب درسي 94
3-6 . پيشتازي شعر بر قصه در ادبيات کودک در کشور سوريه 96
3-7 . احياي قصه در ادبيات کودک 98
3-7-1. نمونه هايي از داستان هاي اوليه 99
3-7-1-1 . نقد و بررسي داستان 100
3-7-2 . پيشگامان احياي قصه در ادبيات کودک سوريه 101
3-7-2-1. سليمان عيسي و آثار او در زمينه ادبيات کودک 101
3-7-2-1-1 . نمونه از اشعار و قصايد سليمان عيسي 102
3-7-2-1-2 . دنياي کودکان در آثار سليمان عيسي 104
3-7-2-2 . زکريا تامر ؛ نويسنده اي با ايده هايي نو و اهداف متعالي 105
3- 7-2-2-1 . نمونه اي از قصه هاي تعليمي زکريا تامر 106
3-7-2-3 . رزق الله حسون و ترجمه حکايت هاي کيدلوف روسي 108
3-7-2-4 . لينا کيلاني و آثار ارزشمند او براي کودکان 109
3-7-2-5 . جرجيس شلحت مترجم حکايت هاي اسقف فنلون 110
3-8 . تحول در نويسندگي ادبيات عرب سوريه 113
3-9 . نقش مراکز انتشاراتي اثر گذار در توسعه ادبيات کودک 115
3-10 . نتيجه فصل …………………………………………………………………………………….116
4. فصل چهارم: سير تاريخي ادبيات کودک در عراق 118
4-1 . بيانگذاران ادبيات کودک در عراق 120
4-1-1 . نمونه ي شعر از احمد حقي حلي 122
4- 2 . شعر کودکان کشور عراق 122
4-3. داستان هاي کودکانه کشور عراق 123
4-3-1 . نمونه اي از داستان ذکري لعيبي 124
4-4 . نمايش کودکانه کشور عراق 128
4-5 . مطبوعات کودکان کشور عراق 128
4-5-1 . نمونه شعر از ياسين نبيل 131
4-6. لغت نامه ها و دايره المعارف خاص کودکان 133
4-7 . نقش مراکز انتشاراتي در توسعه ادبيات کودک 133
4-8 . ترانه هاي کودکانه کشور عراق 134
4-9 . ادبيات کودک در عراق ، تجربه اي بدون مطالعه دقيق و برنامه ريزي صحيح 135
4-9-1 . تدريس کتب مدارس 136
4-9-2 . از بين بردن درک و خيال کودک عراقي 137
4-10 . نتيجه فصل 138
نتيجه گيري 141
فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………….144

الف ) مقدمه

ب) تعريف مسأله و بيان سؤال هاي اصلي تحقيق
ادبيات کودک شاخه اي جديد از ادبيات است که جهت ارتقاي رشد شخصيت و پرورش قواي ذهني و باروري استعدادهاي بالقوه کودک و به فعليت رساندن آنها نقش کليدي دارد . جهت تحقق اين امر ، عرضه مفاهيم و تعاليم مورد نظر در قالب عباراتي ساده و در عين حال جذاب و متناسب با درک و فهم کودک و رعايت شرايط سني و قواي ذهني او حائز اهميت است . ضمن اينکه ارائه اهداف ادبيات کودک به روش هاي مختلف و متنوع و بکارگيري خلاقيت و ابداع و ابتکار از مهمترين عوامل موفقيت در ايجاد رابطه با کودک و القاي معارف به قلب و جان او و نيل اهداف مورد نظر خانواده و مربيان مي باشد .
قصه ، شعر ، موسيقي ، نمايش ، تئاتر و سينما و سپس روزنامه ، مجله و تأليف کتب خاص کودکان و ايجاد تنوع و نوآوري در مؤلفات و آثار خاص کودکان ما را در رسيدن به اهداف خود ياري مي دهد . کشورهاي اروپايي و بخصوص فرانسه از ديرباز به اهميت وجود ادبياتي خاص کودک و توجه و عنايت ويژه به اين قشر از افراد که خود متوليان امور فرداي جامعه خواهند بود ، پي برده و در اين زمينه ضمن اقدام به موقع ، آثار ارزنده و متنوعي براي کودکان خود و مردان فرداي جامعه خود فراهم آوردند . همچون ساير کشورهاي جهان ، کشورهاي عربي نيز در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم با اين نوع ادبيات آشنا شدند . و در اين ميان کشور مصر با ترجمه آثار اديبان فرانسه پيشتاز ساير کشورهاي عربي بوده است .
شروع اين نوع ادبيات در کشورهاي عربي و بخصوص مصر و سوريه و عراق به شکل ترجمه آثار اديبان مشهور فرانسوي و اقتباس و الگو برداري از آثار آنان بوده است. علاوه بر آن در بدو امر ، اين ادبيات فقط مخصوص کودکان دانش آموز بوده و در قالب مطالب آموزشي و تعليمي در کتب درسي دانش آموزان خردسال ارائه مي شد و اغلب محتواي آن را مطالب ديني و تربيتي تشکيل مي داد . از پيشگامان ادبيات کودک در کشورهاي عربي مي توان به نقش ارزنده کامل کيلاني ، محمد هراوي ، احمد شوقي ، محمد عثمان جلال اشاره نمود .
با گسترش و پيشرفت و تکامل ادبيات کودک در کشورهاي عربي بويژه در مصر و عراق و سوريه و با توجه به وسعت زبان عربي و نبوغ اديباني همچون زکرياتامر ، رزق الله حسون سليمان عيسي و معروف رصافي ، ادبيات کودک از محدوده شعر و داستان و انحصار کتب درسي ، خارج شد و فعاليت هاي مختلفي در زمينه هاي ترانه ، تئاتر ، طنز ، و مجلات و روزنامه هاي تخصصي و تأليف و انتشار کتب خاص کودک در تنوع و تعداد زياد صورت گرفت .
کشورهاي عربي و اسلامي ساليان درازي از اين امر غفلت نموده و اهتمام قابل ملاحظه اي به کودک و ادبيات خاص آنها از خودشان نداده اند . سرانجام پس از سال ها غفلت و بي توجهي با باز شدن پاي شخصيت هاي علمي و ادبي به کشورهاي اروپايي جهت ادامه تحصيل و نيز با تغيير نگرش و ديدگاه هاي اين افراد پس از آشنايي با ادبيات کشورهاي پيشرفته و مترقي و مشاهده آثار و فعاليت هاي آنان و اقتباس از آنها ، ادبيات در کشورهاي عربي را بوجود آوردند . در اين اثر سعي شده به بررسي تاريخچه و پيشينه ادبيات کودک در کشورهاي عربي بويژه مصر ، سوريه و عراق پرداخته شود و با اشاره به تحول و پيشرفت ادبيات کودک در اين کشورها ، به اهم فعاليت ها و آثار اديبان و مربيان و فعالان در اين زمينه پرداخته و اولين فعالان ادبيات کودک و بنيانگذاران آن در مصر ، سوريه و عراق و نمونه اي از آثار آنها معرفي نمايد .
و در نهايت با توجه به اهميت دوران کودکي و نقش آن در تربيت کودک و شکوفايي استعدادها و باورهاي توانمندي هاي او ، از جوامع اسلامي و عربي و بخصوص کشورهاي مذکور انتظار مي رود جهت تأليف و تدوين و خلق آثار و خاص کودک و بکارگيري خلاقيت و نوآوري و بالا بردن تعداد مؤلفات ، بيش از بيش به کودک بهاء داده شود و آثار خود را در اين زمينه به حد وفور برساند به طوريکه در تمام نقاط در دسترس کودکان قرار گيرند .
در اين راستا سعي شده است که به سؤالات زير و سؤال هاي مشابه در اين زمينه پاسخ داده شود :
1- شکل گيري ادبيات کودک در سه کشور مصر ، سوريه و عراق چگونه بوده است؟
2- در اين کشورها ، در زمينه ادبيات کودک به چه موضوع هايي پرداخته شده است ؟
3- آيا آثار و فعاليت هاي موجود در زمينه ادبيات کودک در اين کشور همه جانبه بوده است ؟
4- آيا ادبيات کودک اين سه کشور، خلاقيت ، ابداع و نوآوري به چشم مي خورد ؟
پ) اهداف تحقيق
هدف از بيان چنين پژوهشي بيان اهميت ادبيات کودک و دوران کودکي و ضرورت انجام کارهايي در اين زمينه و تشويق و ترغيب به فعاليت در اين حيطه است .
و علاوه بر آن نواقص و کمبودها دانش پژوهان و اديبان را مجاب مي کند و جهت پر کردن خلاء موجود و تهيه منابع گرانبها و مبتني بر تحقيق هاي جامع و مطالعه دقيق و صحيح ، آثاري ارزشمند را جهت استفاده دانشجويان و مربيان و پاسخگويي به نيازهاي قشر فرهنگي و ادبي جامعه قرار دهد.
ت) روش تحقيق
در اين پژوهش ادبي – علمي سعي شده که سير تاريخي ادبيات کودک سه کشور مصر ، سوريه و عراق را مورد بررسي قرار گيرد ؛ بنابراين مطالب

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره شازده احتجاب، روشنفکران Next Entries پایان نامه درباره شازده احتجاب، زمان گذشته، داستان کوتاه