تحقیق درمورد نهج البلاغه، روشنفکران

دانلود پایان نامه ارشد

1-1-3. معرفت ديني : 12
1-1-4. معرفت شناسي ديني يا فلسفه معرفت ديني : 14
1-1-5. مباني : 15
1 ـ 2 : جايگاه وشخصيت آيت الله طالقاني واستاد مطهري 15
1-2-1. زندگي نامه آيت الله سيد محمود طالقاني 16
1-2-2. زندگي نامه استاد مطهري و مباني فکري ايشان 23
1ـ 3 .تبار شناسي مسأله 29
1-3-1. چيستي احياگري ديني 30
1-3-2. ويژگي احياگر تفکّر ديني 31
1-3-3. احياگري ديني در اسلام 32
1-3-4. امام محمد غزالي و احياي علوم دين 35
1-3-5. فيض کاشاني 36
1-3-6. سيد جمال اسد آبادي و عصر جديد 37
1-3-6-1. دو امتياز ويژه سيد جمال 40
1-3-6-2. دردهاى جامعه اسلامي در انديشه سيد جمال 42
1-3-6-3. چاره دردها در نگرش سيدجمال 42
1-3-7. اقبال لاهوري و احياءِ تفّکر ديني دراسلام 46
1-3-8. تلاش هاي اوليه براي احياء و اصلاح انديشه ديني در ايران 48
1-3-9. رويکردهاي احياگرانه آيت الله طالقاني 51
1-3-10. استاد مطهري در سلسله محييان 52
1-3-10-1. رويکردهاي احياگرانه استاد مطهري 53
1-3-10-2. خلاصه عملکردهاي احياگرانه استاد مطهري 55
1-3-11. امام خميني “ره” و شيوه احياي تفكر ديني 55
1-3-11-1. علل انحطاط ديني در انديشه امام خميني”ره” 56
جمع بندي فصل اول 61

فصل دوم:مباني معرفت شناختي ديني در انديشه آيت الله طالقاني 62
2 ـ 1 : روش هاي معرفت شناختي ديني 63
مقدمه : 63
2 ـ 1 ـ 1 : جايگاه معرفت علمي تجربي ايشان در معرفت ديني 63
2-1-1-1. ماهيت مطالعه تجربي دين 64
2-1-1-2. ويژگي هاي معرفتي مطالعه تجربي 64
2-1-2. جايگاه روش عقلي ايشان در حوزه معرفت ديني 70
2-1-3. جايگاه معرفت شهودي عرفاني ايشان در حوزه معرفت ديني 74
2-1-4. جايگاه روش اجتهادي فقاهتي ايشاندر معرفت ديني 76
2-1-5. جايگاه روش نقلي تفسيري ايشان در معرفت ديني 78
2-1-5-1. ويژگي هاي تفسير پرتو از قران 79
2-1-6. جايگاه روش تاريخي تطبيقي ايشان در حوزه معرفت ديني 79
2-2. بررسي با رويکرد رابطه شناختي در انديشه آيت الله طالقاني 82
2-2-1. دين و سياست 82
2-2-2. دين و اقتصاد 85
2-2-3. دين و اخلاق 89
2-3. آسيب شناختي معرفت ديني درانديشه آيت الله طالقاني 91
جمع بندي فصل دوم: 98
فصل سوم:مباني معرفت شناختي ديني در انديشه استاد مطهري 99
3-1. بررسي با رويکرد روش هاي معرفت شناختي 100
3-1-1. جايگاه معرفت علمي تجربي استاد در معرفت شناختي ديني 100
3-1-2. روش معرفت عقلي فلسفي استاد در حوزه معرفت ديني 105
3-1-2-1. عقل در نگاه استاد مطهري : 106
3-1-2-2. رابطه عقل و دين در نگاه استاد مطهري 107
3-1-2-3. اصالت معرفت‏ عقلى‏ در اسلام‏ 109
3-1-3. جايگاه معرفت شهودي عرفاني استاد در حوزه معرفت ديني 111
3-1-3-1. نسبت عرفان با اسلام در انديشه استاد مطهري 114
3-1-4. جايگاه روش اجتهادي فقهي استاد در حوزه معرفت ديني 115
3-1-4-1. اجتهادِ ممنوع‏ 116
3-1-4-2. اجتهادِ مشروع‏ 117
3-1-5. جايگاه روش نقلي روايي استاد در معرفت ديني 120
3-1-5-1. ويژگي هاي روش تفسيري استاد مطهري 121
3-1-6. جايگاه روش تاريخي تطبيقي استاد در معرفت شناختي ديني 123
3-2. بررسي مباني استاد با رويکرد رابطه شناختي 126
3-2-1. دين و سياست 126
3-2-1-1. نوع رابطه دين و سياست از ديدگاه استاد مطهري 127
3-2-1-2. الگوي حكومتي استاد مطهري 130
3-2-2. دين و اقتصاد 131
3-2-2-1. ويژگي هاي نظام اقتصاد اسلامي در انديشه استاد مطهري 134
3-2-2-2. اهداف نظام اقتصادي 134
3-2-3. دين و اخلاق 134
3-2-3-1. تعريف فعل اخلاقي 135
3-2-3-2. دين ، تنها ضامن اجراي اخلاق 137
3-3. آسيب شناختي معرفت ديني در انديشه استاد مطهري 138
جمع بندي فصل سوم : 142
فصل چهارم : بررسي تطبيقي در مباني معرفتي دو متفکّر 143
4-1. تشابه هاي دو انديشه : 144
4-1-1. تفکر احيا گرايانه 144
4-1-2. انقلاب محوري 146
4-1-2-1. نقش آيت الله طالقاني در تثبيت نظام جمهوري اسلامي 146
4-1-3. قرآن و سنت مداري 148
4-1-4. ضد سکولاريستي بودن ( مخالف جدا انگاري دين و دنيا ) 149
4-1-5. زمان گروي و تحجّر ستيزي در حوزه معرفت ديني 150
4-2. تمايز هاي دو انديشه 153
4-2-1. تمايز در مباني روش شناختي 153
4-2-2. تمايز در مباني آسيب شناختي 156
خلاصه پايان نامه 157
نتيجه گيري از موضوع بحث 158
فهرست منابع : 160

مقدمه و طرح تحقيق

1. تبيين موضوع و بيان قلمرو آن
قصة پر غصه ي ” مهجوريت قرآن ” و دوري امّت اسلام از تعاليم حيات بخش آن ، حکايت تلخي است از هشدار هاي مکرّر پيامبر گرامي اسلام “صلي الله عليه وآله وسلّم” و ناشنيدن بسياري از مسلمانان در طيّ تاريخ و گرفتار آمدن امّت اسلام در گرفتاري ها و سختي هاي سياسي ، اجتماعي و ديني . از اين رو ، شاه بيت نداي رهايي بخش تمامي صالحان و مصلحان از پيشوايان معصوم “عليه السلام” گرفته تا عالمان و پويندگان حقيقي راهشان ،چنگ زدن به ريسمان محکم الاهي و گرد آمدن بر محور تعاليم زندگي ساز آن بوده است
خود آگاهي و نهضت بيداري در جهان اسلام در سدة چهاردهم هجري قمري ، با طرح بازگشت به قرآن از سوي مصلحاني چون سيد جمال الدين اسد آبادي از اين منطقه آغاز شد . اين صداها به گوش ايرانيان رسيد و نوشته هايي از اين دست به ويژه سخنان شخصيتي آشنا چون سيد جمال الدين اسد آبادي و شاگردش محمد عبده در تفسير المنار ، درميان خواهان اين جريان دست به دست مي شد.
از سوي ديگر در ايران، کمونيسم و سوسياليسم با تعرّض به آموزه هاي اسلامي و نقد وضعيت مسلمانان، زمينة جوانان را به اردوگاهي غير دين سوق داده بود. سوسياليسم که ادعاي مساوات و دعوت به جمع گرايي، يا تعديل بين منافع جمع و فرد، و کنترل دولت و توزيع عادلانه ثروت را مطرح کرده بود، زمينه کافي در بي اعتبار کردن انديشه اسلامي را در نسل جديد و دانش آموختة دانشگاهي فراهم ساخته بود . از ديگر سو ، مشکلات اجتماعي و اقتصادي که گريبان کشور را گرفته بود ، به اين شرائط افزوده بود ، و بستر بهتري براي پذيرش و رشد آن ادعاها و گرايش به اين مکتب فراهم مي ساخت . شعار هاي پر طمطراق رفع تضاد طبقاتي، با طرفداري از عدالت و اصلاح اجتماعي و همراه با دعوت به ستيزي آشتي ناپذير با امپرياليسم ، شعارهاي کوچکي نبود که بتوان حريف را از ميدان بيرون برد و بيم آن مي رفت که دامنة آن گسترش يابد و به اقشار و توده هاي مردم ، و به ويژه تحصيل کرده که با فقدان متون ديني مناسب و روحانيون مواجه بود ، آگاه ، و در معرض اين هجوم قرار داشت ؛ و با آرمان ها و انديشه هاي عدالت جويانه و مبارزه با رويارويي با وضع موجود به صحنه آمده بود تا آن را اصلاح کند ، و آن ها را به خود جذب نمايد .
نکته ديگر، رشد برق آساي دانش تجربي و کشف راز و رمز طبيعت و چگونگي به خدمت گرفتن آن در آسايش انسان و رواج دموکراسي و آزادي ، جذّابيتي را ايجاد کرد و در ميان نسل جديد اين پرسش را به وجود آورد که با اين همه پيشرفت و پاسخ به سوالات مجهول انسان ، دست يافتن به رفاه و امکانات و تسهيل در زندگي ، ديگر چه نيازي به دين و معنويت است ، دين چه نيازي از جامعه را پوشش مي دهد که بايد به آن اقبال نشان داد ؟
بدون شک برخوردهاي تکفيرگرايانه و سلبي جريان سنّتي و طرح بدبيني و توطئه، پاسخ گوي اين پرسش ها و شبهه ها نبود . متفکران و نو انديشان اسلامي با دو مشکل مواجه بودند : از سويي سنّت گرايان هرگونه انديشه اصلاحي را بر نمي تابيدند و حتي با خرافات و صورت سازي هاي ديني به گونه اي تقديس آميز و ترديد ناپذير برخورد مي کردند و عطش ديني را که پس از استبداد رضاخاني به وجود آمده بود، در جهت درست سوق نمي داند، و از سويي ديگر ، روشنفکران غير ديني ، تنها راه حلّ مشکلات ملت هاي شرق را کنار گذاردن دين مي دانستند، و از اين فرصت براي تحقير دين و آموزهايش استفاده مي بردند . و ابواب مختلف دين را در معرض تهاجم قرار داده و جوانان بسياري را به سوي خود جذب مي کردند . در اين شرايط ، بهترين منبع اصلاح در نگرش ، و نشان دادن پويايي دين و ظرفيت پذيري، اين کتاب وحي و منبع مورد قبول همه مسلمانان بود ، و همين هم موجب پاسخ گويي و کشانده شدن متفکران اسلامي به مباحث اجتماعي و اقتصادي در حوزة تفسير شد .
اهميت آشنايي با دين شناسان جريان احيايي که از سيد جمال آغاز مي شود و به امام خميني “ره” و علامه طباطبايي”ره” و استاد مطهري ختم مي شود بر کسي پوشيده نيست . مرحوم آيت الله طالقاني از بزرگاني است که ناشناخته مانده که از پدران انقلاب اسلامي به شمار مي رود . از سوي ديگر مقايسه معرفت ديني ايشان با استاد مطهري که هر دو در يک عصر زندگي مي کردند درس آموز است .
مرحوم طالقاني مانند استاد مطهري اهل فلسفه و عرفان نيست ولي قرآن مدار و نهج البلاغه محور بوده و حرکت انقلابي خويش را بر اين محور استوار ساخته، ايشان اهل مبارزه و حماسه و عدالت گرا است در واقع بيشتر در جنبه ي سياسي و اجتماعي فعاليت داشته و حتي تفسير پرتو از قرآن ايشان نيز غالب رويکرد اجتماعي به خود گرفته است .
آيت الله طالقاني يکي از پيشگامان نهضت احياگري و اصلاح ديني و از پيشگامان بازگشت به قرآن و از مروّجان تفسير اجتماعي در ايران است . وي انديشه اصلاحي خود را با قران آغاز کرد و گسترش پيامهاي ديني و سياسي خود را با تعليمات اجتماعي قران عملي مي ديد . روش او موجي در ميان نو انديشان ديني افکند و درس ها و نوشته هايش درس آموز مصلحان و مبارزان فراواني شد که براساس اين شيوه به دنبال عرضة قران و ارائه آگاهي ديني و معنوي از بُعد اجتماعي بودند .
ايشان نخستين مفسّر فارسي نويسي است که با اهداف و نگاه جديد اجتماعي، نه از موضع تکليف مدارانه فردي ، که از موضع آگاهي بخش و تحوّل آفرين، به آموزه هاي قران روي آورد و در پي ارائه پيامهاي حيات بخش قرآن بر آمد و فصل جديدي در دانش تفسير براي نو انديشان ايراني باز کرد .
محورهاي مهم آيتالله طالقاني از موضع اصلاحي و دگرگون کردن نگرشِ جامعه به قرآن و آموزهاي قرآني آن است که از سويي هويت بخشي ديگري به جامعه اسلامي بدهد، و از سويي سطح آگاهي جامعه را به وظايف ديني افزايش دهد . لازمة اين هدف ، آن است که مسائل ديني را عيني کند و ارزشها، با آموزههاي قرآني تطابق پيدا کند و با ظرفيت اجتماعي و نياز هاي انسان معاصر سنجيده شود.
البته نکته قابل توجه اينکه خلأ هاي موجود در فضاي جامعه آيت الله طالقاني را از حيث ارائه ايدئولوژيک دين اسلام و و تبيين آسيب هاي تئوريک و نظري بنيادين دين و مبارزه با افکار و جريانات التقاطي را شهيد استاد مطهري پر مي کرد.
2. اهميت موضوع
مباني معرفت ديني يکي از مباحث مهم عصرما هست. به ويژه بررسي مباني معرفتي چهره هاي ناشناخته اي چون آيت الله طالقاني که تقريبا يک قرن در حوزه معرفت ديني قلم زده و در مقام عمل نيز يکي از پايه گذاران انقلاب اسلامي در کنار امام خميني “ره” به شمار مي رود، از اهميت بيشتري برخوردار است.
اين پايان نامه در صدد است تا مباني معرفت ديني مرحوم طالقاني را با مباني استاد مطهري مقايسه کند و ابعاد ناشناخته فکري ايشان را معرفي کند.
3.اهداف تحقيق
يکي از مهم ترين اهداف اين پايان نامه ،تبيين مباني و اصول و روش هاي معرفت شناختي دين ، خصوصا بررسي انديشه آيت الله طالقاني و استاد مطهري و مقايسه تطبيقي آن ها بوده و در راستاي احياگري معرفت ديني دنبال ارائه راهکار ها و روش هاي کارساز در عرصه احياگري ديني هستيم.
4. پرسشهاي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره انحراف معیار، تحلیل داده، جمعیت شناختی Next Entries تحقیق درمورد قبض و بسط