پایان نامه ارشد درباره مفردات قرآن، نزول قرآن، رسول اکرم (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

فتيل و نقير: 24
حصر صدر: 25
متعمدا: 25
عقد: 26
حرج: 26
حام و بحيره: 27
بنان: 27
مکاء و تصديه: 28
وليجه: 28
فقير و مسکين: 29
ابن: 29
بخس: 30
صواع: 30
زعيم و کيد: 30
سبحان الله: 31
درء: 31
واق: 32
عنيد: 32
رواسي: 33
حفده: 33
اُف: 33
آوّاب: 34
خليل: 34
رَقَي: 35
القبيل: 35
يستفزّهم: 35
تَجهر، تُخافت: 36
نُزل: 36
امت، عوج: 37
قاع، صفصف: 37
اهل: 38
مريد، مخلقه، غير مخلقه: 38
كيد: 39
مقامع: 40
عاكف، باد: 40
كالح: 41
تبّرنا: 41
غراما، لم يقتروا، قوام: 41
يحبرون: 42
مرح: 43
صياصي: 43
سابغات: 43
قطمير: 44
نصب، لغوب: 44
مارد: 45
واصب: 45
سواء: 45
يوم، سائل: 46
صرصر، نحسات: 46
صدود: 47
اَخِلّاء: 47
ارتقب: 48
تمور: 49
مشفقين: 49
نضاختان: 49
مزن، مقوين: 50
مهيمن: 50
نصوح: 51
ملتحد: 51
ناشئه الليل: 51
وَزَر: 52
مساق: 52
كواعب اترابا: 52
ارائك: 53
شامخات: 53
قضب، ابّا: 53
مَهِّل: 54
حجر: 54
يتيم: 55
مؤصده: 55
كنود: 56
عِهن: 56
ماعون: 56
شانئك، ابتر: 57
جيد: 57
نافله: 57
لفيف: 58
بخش دوم: بيان معناي مقصود از واژه: 58
يوم الدين: 59
لا تقربا: 59
لقاء: 60
يشري: 60
لمس: 60
يصدفون: 61
ظلم: 61
يمكرون: 62
اشده: 62
حين: 63
تخونوا: 63
نسوا: 64
سائحون: 64
مكانه: 65
المحال: 65
محسور: 66
وجوه: 66
قتور: 67
مبارك: 67
يركضون: 68
اصلحنا: 69
سبب: 69
ارذلون: 70
ريع: 70
حنيف: 71
كِسَف: 71
رب: 72
تبار: 72
قليل: 73
تراب: 73
رتق، فتق: 73
بسم: 74
الله: 74
استوي: 75
ظن: 75
قروء: 76
مطهره: 76
العزه: 77
وحي: 77
دلوك: 78
ضال: 79
بخش سوم: مقصود نبودن معناي ظاهري لفظ: 80
شاکله: 81
کرسي: 81
آثم: 82
قتل: 82
جهاله: 83
ميثاق؛ غليظ: 84
سکاري: 84
موقوت: 85
اجل مسمي: 85
مکر: 86
عفو: 87
خيفه: 87
عرش: 88
يخلقون: 89
آخره: 89
امام: 90
قلب: 90
کُفر: 90
فلق: 91
مفازه: 92
مريج: 92
اقتت: 93
ظل: 93
بخش چهارم: توسعه در معناي واژه: 94
الله: 95
صراط: 95
حرث: 95
امر: 96
عفو: 96
جزء: 97
ابتهال: 97
محصن: 97
قانتات: 98
شُح: 98
رجز: 99
خفاف، ثقال: 99
مؤتفکات: 100
ضَلَّ: 100
قارعه: 101
قانت: 101
غسق الليل: 102
کفر: 102
متشاکسون: 103
مساجد: 104
تبتُل: 104
فطهر: 105
مخلدون: 105
انحر: 105
اوّاه: 106
استکانة: 107
يتيم: 107
ازواج: 108
بخش پنجم: بيان لوازم معنا: 108
رحيم: 109
ترک: 109
امي: 110
شکر: 110
يرشدون: 110
اصرار: 111
سفيه: 111
رشد: 112
خبير: 112
استوي: 113
نَکِدا: 113
أخذ: 114
تسليم: 114
ترکنوا: 115
صبرٌ جميل: 116
احسان: 116
سکاري: 117
حنيف: 117
قلبٌ سليم: 117
غاوون: 118
حکمت: 118
يستعتبون، کبرياء: 119
مرصاد: 120
زکّاها، دساها: 120
هُدي: 121
کنود: 121
ساهون: 122
صمد: 122
جُرَز: 123
بخش ششم: وضع معناي اصطلاحي: 124
انفال: 125
صعود: 125
سقر: 126
احقاب: 126
فلق: 127
بخش هفتم: بيان مصداق 128
صراط: 129
غير المغضوب عليهم و لا الضالين: 130
صبر: 131
قسط: 131
حبل الله: 132
سبيل الله: 132
سفيه: 133
طَول: 133
حسنات، سيئات: 133
فضل الله، رحمته: 134
تحيه: 134
مستضعف: 135
برهان، نور: 135
بهيمه، انعام: 136
باغ، عاد: 136
محصنات: 136
وسيله: 137
سُحت: 137
حَب، نوي: 137
نعمت الله: 138
انفال: 138
کلمات: 139
ذوي القربي: 139
قوه: 140
مؤمنين: 140
اذان: 140
عَرَض: 141
الصادقون: 141
قدم صدق: 142
سلام: 142
حسني، زياده: 142
سوء، فحشاء: 143
آيه: 143
ايام الله: 143
متوسمين: 144
نجم، علامات: 144
مبذر: 145
شجرة ملعونة: 145
مقاما محمودا: 146
وُد: 146
خبائث: 147
تفث: 147
الرجس: 148
بئر معطلة، قصر مشيد: 148
اللغو: 148
برزخ: 148
عذاب: 149
خير: 149
سوء: 149
لهو الحديث: 150
انکر الأصوات: 150
فاحشة: 150
سبيل: 151
أمانة، إنسان: 151
اعمي، بصير: 152
امام مبين: 152
جنب الله: 152
حسنة و السيئة: 153
حليه: 153
تذکرة: 153
ابرار: 154
نعيم: 154
لاغية: 154
نتيجه: 156
فهرست منابع: 157

فصل اول:
کليات

تبيين موضوع
بحر عميق و پرژرفاي قرآن کريم، منبع وسيع و پايان ناپذيري از معارف و دانستنيهاست که براي دستيابي به آن و نوش کردن از آن، لازم است زبان قرآن، يعني زبان عربي را فراگرفت. يکي از مهمترين و مؤثرترين عناصر هر زبان، واژگان و کلمات آن زبان است که براي فهم آن زبان بايد آنها را به خوبي کنکاش کرد. بيشک فهم صحيح و کامل معناي کلام قرآن، نيز متوقف بر فهم و درک صحيح و کامل معناي واژگان و کلمات آن است؛ هرچند شناخت مؤلفههاي ديگري چون اساليب و ساختارهاي زبان عربي نيز براي فهم آن لازم است. در مورد قرآن کريم به دلايل زيادي شناخت و درک معانيِ صحيح و دقيقِ کلمات و واژگان، اهميتي صدچندان پيدا ميکند؛ از جمله اينکه قرآن، کلام بشر نيست بلکه سخن خداوند متعال است؛ و معارفي عميق و مربوط به جهان ماوراء در آن مطرح شده است. براي دريافت و درک معاني صحيح واژگان قرآن و همچنين راهيابي به بطون و پرده هاي دروني کلام حق، لازم است که به سراغ استخراج معاني دقيق واژگان قرآن، از منابع اصيل و دست نخوردهاي برويم که حتيالامکان نزديکترين منابع به عصر نزول باشند تا دستخوش تغييرات و تطوراتي که در اثر گذر زمان زبانها بدان دچار ميشوند نشدهباشند و معناي کلمات در آنها عوض نشده باشد. سخن رسول اکرم (ص) و ائم? اطهار (ع) در اين زمينه نه تنها از نزديکترين منابع به عصر نزول هستند بلکه بر اساس روايت معروف “انما يعرف القرآن من خوطب به”1 با مراجعه به کلام ايشان به سراغ کساني رفتهايم که مخاطبان اصلي قرآن کريم هستند و چه کسي بهتر از آنکه مخاطب سخني بوده، ميتواند مراد گوينده را دقيقتر، کاملتر و بهتر عنوان کند.
از حضرات معصومين عليهم صلوات الله روايات زيادي در حوز? قرآن کريم و تفسير کلام حق به ما رسيده است. و اين بدان دليل است که از همان ابتدا، مسلمانان براي فهم قرآن به ايشان مراجعهکرده و سؤالات خود را مطرح مينمودند. بسياري از اين سؤالات در مورد معاني و مفاهيم کلمات قرآن است و اين مطلب، با توجه به اينکه سؤالکنندگان، عربزبان بودهاند و در همان صدر اول و نزديکترين افراد به زمان نزول قرآن زندگي ميکردهاند، خود اهميت ويژهاي دارد و جاي بسي تأمل.
بر اساس آنچه مطرح شد، در عصر کنوني نيز، براي رهيافت به معاني و مفاهيم صحيح عبارات کلام حق، لازم است معناي اجزاء کلام يعني کلمات و واژگان روشن شود؛ حال اگر در مورد معناي کلمات، رواياتي از معصومان
در دسترس باشد بايد پس از اطمينان از اعتبار و صحت آن احاديث، به آنها رجوع کرده و باتوجه به آنها مراد خداوند را از آياتش کشف نمود و اگر روايات صحيحي در دسترس نباشد، بايد به همان معنا و مفهومي که در کتب لغتِ نزديک به عصر نزول مطرح شده اعتماد کرد.
اهميت و ضرورت موضوع:
قرآن کريم به زبان عربي مبين و مطابق با اساليب بيان عربي و نظم بديع آن نازل شده است. بديهي است هر کس بخواهد به معاني و مقاصد قرآن کريم دست يابد بايد بهرة زيادي از زبان و لغت عربي داشته باشد وگرنه قادر به فهم آن نخواهد بود. امروزه مفردات قرآن به عنوان يکي از دانش‌هاي قرآني مطرح است و کتاب‌هاي متعددي دربارة آن تأليف شده است.
عالمان و مفسران اسلامي همواره بر ضرورت آگاهي از معاني الفاظ قرآن کريم به عنوان مقدمه ورود به تفسير قرآن تأکيد کرده‌اند؛ راغب اصفهاني صاحب بزرگترين و ارزشمندترين کتاب لغت قرآن نيز در مقدمه مفردات مي‌نويسد:
به نظرمي رسد که نخستين دانش مورد نياز يک مفسر علوم لفظي (ادبي) است و از ميان علوم لفظيه تحقيق دربارة کلمات قرآن از همه مهم‌تر است. نياز مفسر به تفسير واژه‌هاي قرآن همانند نياز بنّا به خشت خام است در ساختن بنا کسي که مي‌خواهد قرآن را تفسير کند اول بايد معناي واژه‌ها را بداند وگرنه نمي‌تواند قرآن را تفسير کند.2
سيوطي تفسير قرآن را تنها براي آن دسته از مفسران جايز مي‌داند که جامع همة علوم مورد نياز در تفسير باشد، آنگاه او اولين دانش از آن‌ها را دانش لغت مي‌داند: “احدها اللغةُ لِاَنّ بها يُعْرَفُ شرحُ مفرداتِ الألفاظ ومدلولاتِها بحسبِ الوضع”3.
پس از روشن شدن اهميت و ضرورت دانستن مفردات قرآن براي فهم و درك صحيح مراد خداوند، بايد گفت از آنجا كه قرآن كلام بشر نيست و از سوي پروردگار جهانيان بر پيامبرش نازل شده، داراي پيچيدگيها و تفاوتهايي نسبت به كلام بشر است. شاهد اين مدعا نقلهايي است كه از همان صدر اسلام به دست ما رسيده و حاكي از اين مطلب است كه حتي بعضي از اعراب همزمان پيامبر هم معناي بعضي از واژگان قرآن را نميدانستهاند. مثلا نقل شده كه از خليفة اول معناي واژة “اب” را پرسيدند؛ و او پاسخ داد: “اي سماء تظلني و اي ارض تقلني اذا قلت في كتاب الله ما لا علم لي به”4 عمر اين آيه (31 عبس) را قراءت كرد و گفت: “كل هذا قد عرفنا فما الاب”.5اين حاكي از آن است كه معناشناسي واژگان قرآن فقط براي غير عربزبانان مطرح نيست بلكه بسياري از اعراب زمان نزول هم در فهم معناي بعضي از كلمات قرآن دچار مشكلاتي بودهاند. بهترين، آگاهترين و قابل اعتمادترين افراد براي مراجعه و سؤال كردن از مشكلات و پيچيدگيهاي كلام قرآن، مخاطبان حقيقي آن يعني رسول اكرم (ص) و وارثان حقيقي ايشانند.
نقش اهل بيت در تبيين و تفسير قرآن كريم از آنجايي روشنتر ميشود كه بدانيم بسياري از تفاسيري كه از صدههاي اول و دوم هجري به دست ما رسيده تفاسير روايي ارزشمندي هستند كه در آنها رواياتي كه از پيامبر اكرم و ائمه اطهار (ع) در خصوص تفسير و تبيين آيات قرآن وجود داشته گردآوري شدهاست. تفاسيري چون: ‏تفسير القرآن الكريم (ثمالى) نويسنده: ابوحمزه ثمالى، كتاب التفسيرنويسنده: عياشى محمد بن مسعود، تفسير قمى‏نويسنده: قمى على بن ابراهيم. اين نقش روايات تفسيري كه در حقيقت نقش صاحبان اين روايات يعني پيامبر (ص) و امامان معصوم در تفسير قرآن است آنچنان حائز اهميت و در خور توجه بوده كه بعضي از دانشمندان و مفسران، قائل به مكتب تفسيري روايي محض شدهاند و در تفسير قرآن فقط و فقط مراجعه به روايات اهل بيت را جايز دانستهاند و ديگر روشهاي تفسيري را باطل و حرام ميدانند. _كه البته صحيح يا غلط بودن اين تفكر خود جاي بحث دارد.
پيشين? پژوهش:
بحث معناشناسي واژگان قرآن از همان ابتداي نزول قرآن کريم مطرح بوده و با اينکه قرآن به زبان عربي نازل شده بود، براي عربزبانان هم عصر نزول نيز در فهم بعضي از واژگان و مفاهيم

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد فرسودگی شغلی، تعهد سازمانی، سابقه خدمت Next Entries پایان نامه ارشد درباره حوزه و دانشگاه، مفردات قرآن، نزول قرآن