پایان نامه با واژه های کلیدی عسر و حرج، حقوق مدنی، دعاوی مرتبط

دانلود پایان نامه ارشد

تقدير و تشکر
حمد و سپاس مخصوص پروردگار ، منعم بی منت و صبار شکور است .
با سپاس و تشکر از همه آناني که در اين راه مرا ياري کردند و به خصوص صميمانه از استاد گرامي آقای دکتر حسین ابوئی که ازهمکاري و راهنمايي خود دريغ نکردند ، و همچنین آقای دکتر محمدرضا شایق تشکر می کنم و از خداوند منان سلامتی و بهروزی آن اساتید معزز را خواستارم.

چکيده :
اصل یا قاعده صحت یکی از اصولی است که با مستندات فقهی همچون آیات ،روایات ،اجماع وبنای عقلا توسط شارع مقدس در جهت مصلحت نوعیه تسهیل و جلوگیری از عسر وحرج افراد در جامعه مشروعیت یافته است، اصل صحت به دو معنای وضعی و تکلیفی، دارای کاربرد است.صحت تکلیفی به معنای درستی وجواز و عدم حرمت وگناه بودن عملی یا قولی که شک در عدم جواز و حرمت و کذب آن داریم مطرح می شود، قاعده ی صحت با قواعدی مانند سوق مسلمین ، ید، فراش و طهارت و برائت مرتبط است.
در این پژوهش اصالة الصحة به معنای تکلیفی در فعل و قول دیگران اعم از اعتقادات، احکام، عبادات و نقش آن در تسهیل امور جامعه وعدم عسر وحرج در زندگی فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است. این که آیا این قاعده فقط فعل و قول مسلمان یا عادل و یا غیر مسلمان و شخص فاسق و در معرض اتهام را نیز شامل می شود، بخش دیگری از مسائل این پژوهش می باشد.
کاربرد اصل صحت به معنای تکلیفی علاوه بر جنبه ی فقهی وحقوقی، دارای جنبه اخلاقی است وحسن ظن نسبت به اعمال و اقوال دیگران را شامل می شود، مگر این که عدم جواز و فسق بودن عمل و یا کذب سخن احراز شود. مطابق اصل صحت، قول و فعل مسلمانان و حتی غیر مسلمان و شخص فاسق و طفل ممیز هنگام شک، تا دلیلی بر خلاف آن احراز نشده است، حمل بر صحت می شود. در تعارض اصل صحت با استصحاب اعم از حکمی و موضوعی ، این اصل با توجه به اماره بودن مقدم می شود. به علاوه اجرای اصل صحت به معنای تکلیفی در اقوال و افعال دیگران و پرهیز از سوءظن، سبب آرامش روحی و روانی فرد وجامعه و رهایی از گناه شده و تأثیر زیادی در جلب محبت دیگران وعدم دشمنی وحسادت آنان دارد .
کلمات کلیدی : اصل صحت، اصالة الصحة تکلیفی، حسن ظن، اباحه، حلیت، برائت ، اماره .

مقدمه
قاعده صحت از قواعد فقهی مشهور و متداول بین فقهاست و در اکثر ابواب فقه در کلیه ی معاملات و عقود و ایقاعات ، عبادات ، اقوال و اعتقادات جاری است ، این قاعده نه تنها در عرصه های فردی، بلکه در حل مشکلات اجتماعی و معیشتی مردم دارای مصادیق گسترده ای است ، و از عسر و حرج و اختلاف نظام جلوگیری می کند .
طبعاً حسن جریان امور، مورد تایید عقلا نیز می باشد ضمن این که آیات و روایات زیادی برای استدلال این قاعده وجود دارد، قاعده اصالة الصحة بر سایر اصول مقدم است و در هنگام تعارض با استصحاب بر آن نیز مقدم می شود.
اصل صحت تکلیفی شامل احکام خمسه می شود و بیشتر در جنبه های اخلاقی کاربرد دارد که هم شامل اعمال خود فرد و هم اعمال دیگران می شود . اصل صحت در عمل دیگران به این معنی است که تا عدم جواز حرمت عمل کسی احراز نشده است، باید آن را جائز و روا بشماریم؛ چنان که کسی چیزی می خورد یا مایعی می نوشد و یا لباسی می پوشد و احتمال حرمت آن را می دهیم ، تا حرمت آن ثابت نشده ، باید آن را حلال بدانیم .
پژوهش حاضر در سه فصل تدوین گردیده است . در فصل اول ، ضمن شرح مفاهیم بنیادین به مستندات و ادله قاعده صحت و زمان اجرای آن پرداخته شده است. در فصل دوم مجاری اصل صحت و اصول و اماراتی که با این قاعده ارتباط دارند و مقدم شدن قاعده صحت بر آنان مورد بررسی قرار گرفته است. و در فصل سوم کاربرد قاعده در زندگی فردی و اجتماعی اعم از اقوال و عبادات و…، هم چنین حسن ظن نسبت به اعمال دیگران و دوری از مواضع تهمت و دفع تهمت از خود مسائلی بیان شده است .
این پژوهش برخلاف پژوهش های دیگر که بیشتر به خود قاعده و کاربرد اجمالی آن به معنای وضعی پرداخته اند، بیشتر به مسائل کاربردی قاعده به معنای تکلیفی پرداخته است.

طرح تحقیق

1-تعریف مساله و بیان سوال های اصلی تحقیق
قاعده فقهی به معنای احکام عامه ای است که با بسیاری از مسائل فقهیه مرتبط است و اصالة الصحة در فعل غیر به کار می رود و منظور این است که چنانچه فعلی از غیر صادر شود وصحت و فساد آن برای دیگران مشخص نباشد بنا بر صحت آن عمل گذاشته می شود .این قاعده نه تنها در عرصه های فردی، بلکه در حل مشکلات اجتماعی و معیشتی مردم دارای کاربرد گسترده ای است و از عسر و حرج و اختلاف نظام جلوگیری می کند. اصل صحت به معنای تکلیفی بیشتر در مسائل اخلاقی و روانی کاربرد دارد واین اصل مردم را از سوء ظن و بدبینی نسبت به عمل دیگران منع می کند.
سؤالات متعددی در رابطه با کاربرد این قاعده و رابطه اش با قواعد دیگرمطرح می شود که مهم ترین آن ها عبارتند از :
1- اصل صحت تکلیفی به چه معناست ؟
2- چه اصول و اماراتی با اصل صحت ارتباط دارند ؟
3- قاعده اصالة الصحة به معنای تکلیفی در اعتقادات ، عبادات ، اقوال واجتماع چه نقشی دارد ؟
4- آیا این قاعده فقط به فعل مسلمان تعلق دارد یا فعل غیر مسلمان را هم شامل می شود؟
5- بر اساس این قاعده آیا به صورت کلی در صورت شک در عمل مسلمان باید آن را حمل بر صحت کرد ؟
هدف از ارائه این پایان نامه ، در جریان رسیدگی به دعاوی مرتبط با صحت وافعال شرعی ، درمراجعه قضایی یا درامور فردی و اجتماعی گاهی یقین یا ظن معتبر به صحت حاصل نمی شود. در صورت نبود این قاعده با مشکلات زیادی روبرو می شویم و با توجه به اینکه این قاعده در ابواب فقهی متعددی کاربرد دارد سعی می شود کاربرد و ثمره عملی این قاعده در حل اختلافات مربوط به عبادات ، اقوال ، اعتقادات ، وحقوق مدنی زندگی فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد .

2-سابقه تحقیق:
کتاب هاو مقالات زیادی در مورد این قاعده نوشته شده ، که اکثراً به خود این قاعده پرداخته اند و در بیان کاربرد این قاعده بیشتر به معنای وضعی کارشده است به عنوان مثال :
1-پایان نامه « اصالة الصحة در اعمال از دیدگاه امامیه » محمد امین ولدان زوج ، استاد راهنما حسین کریمی ، استاد مشاور علی اصغر موسوی رنجبر ، در این پایان نامه قاعده را بیان کردند و به صورت مختصر به اصل صحت در اقوال و اعتقادات اشاره کردند.
2- مقاله « دوری‌ از مواضع‌ تهمت‌ » حبیب الله محمدی ، مشق عاشقی ، 1388. در این مقاله به بررسی مختصری در مورد دوری از تهمت پرداخته شده است.
3-مقاله «اصالة الصحة یا اصل صحت قراردادها در حقوق ایران » دکتر توفیق عرفانی انتشارات صالحان، چاپ دوم، 1385 که ایشان هم به بررسی کامل قاعده صحت از جمله ماهیت اصل صحت ، ادله اصل صحت و … بحث کردند و همچنین اصل صحت را به صورت کلی در حقوق مدنی ایران مورد بررسی قرار دادند که مورد بررسی قرار دادن همه جوانب ، ثمره عملی آن را بیشتر ظاهر می کند.
با بررسی های صورت گرفته، روشن شد که تاکنون نوشتاری به صورت تفصیلی و تخصصی به کاربرد قاعده اصالة الصحة به معنای تکلیفی نپرداخته تا نقش این قاعده را در زندگی فردی و اجتماعی بیان کند اکثراً قاعده را در معنای وضعی مورد بررسی قرار داده اند.

3- فرضیه های تحقیق
1- اصل صحت با قاعده فراش، ید، سوق مسلمین، حمل فعل مسلم بر صحت ارتباط دارد.
2- سوء ظن بدون دلیل نسبت به عمل دیگران جایز نیست.
3- اصل صحت بر اصول عملیه دیگر مقدم می شود.
4- اصل صحت تکلیفی در عقود و ایقاعات هم کاربرد دارد .
5- اصل صحت در قول دیگران ( یا قول مسلمان ) که تصدیق و دروغ نپنداشتن قول دیگران است
4-روش تحقیق
این پایان نامه از نوع بنیادی و با روش توصیفی – تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای و نرم افزاری به تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری می پردازد .

فصل اول : کلیات

1-1واژه شناخت اصالة الصحة
1-1-1 اصل
1-1-1-1 معنای لغوی
« اصل الشیء اساسه الذی یقوم علیه و منشاه الذی ینبت منه1»اصل هر چیز آن است که آن چیز بر آن بنا شده و منشأیی است که آن چیز از آن نمو یافته است.
و همچنین چیزی است که شی ء دیگر بر آن مبتنی است.2
و« اصل هر چیزی آن است که وجود آن چیز به وی وابسته باشد.»3

1-1-1-2 معنای اصطلاحی
اصل در اصطلاح فقها واصولیین در یکی از معانی پنجگانه ی زیر به کار می رود:
1ـ اصل در برابر فرع ، مثل اینکه در باب قیاس گفته می شود : خمر، اصل است برای نبیذ یعنی حکم نبیذ از حکم خمر استفاده می شود . و بقول صاحب معالم : موضوع حکم ثابت ، ( از طرف شارع ) را اصل گویند و موضوع دیگری را که ثابت نیست فرع نامند .4
2ـ اصل به معنی راجح و ظاهر است ، یعنی هنگامی که امر مردد باشد میان این که کلامی را بر معنی حقیقی آن، یا بر معنی مجازی آن، حمل کنند، حمل بر حقیقت اصل است، یعنی رجحان دارد و حقیقت معنی روشن و ظاهر کلام است .
3ـ اصل به معنی دلیل ، یعنی کاشف از چیزی و راهنمای بدان چیز ، مثل این که برای اثبات حکمی می گویند اصل در این حکم کتاب است ، یا سنت یا اجماع یا عقل است یعنی دلیل اثبات آن حکم، این ها هستند .
4ـ اصل به معنی آن چه برای تشخیص پاره ای از احکام ظاهری یا تشخیص وظایف مکلف در جایی که به حکم واقعی دسترسی نداریم، قانون گذاری شده است . مانند اصل استصحاب ، اصل برائت، اصل صحت و…
5ـ اصل به معنی قاعده ، یعنی پایه ای که چیزی روی آن قرار گیرد ، و این معنی به لغت نزدیکتر است؛ مثل قول پیامبر صلی الله علیه و اله و السلم که می فرمایند : « بنی الاسلام علی خمسة اصول »، اسلام بر روی پنج پایه بنا شده است و مثلاً در فقه گفته می شود : اصل در اشیاء اباحه ، یا طهارت یا صحت است .5

1-1-2 صحت
1-1-2-1 معنای لغوی
در فرهنگ های عربی، معنی لغوی «صحّت » را سلامتی و تندرستی6 دانسته اند.

1-1-2-2-معنای اصطلاحی
در مبادی فقه واصول در تعریف صحّت آمده است : « اگر فعل مکلف ، منبطق بر خواسته ی شارع بوده باشد ؛ به گونه ای که جامع جمیع اجزاء وشرایط شرعی باشد ؛ متصف به وصف صحّت است و اگر بر وفق و خواسته ی شارع نباشد، چنانکه به رکنی از ارکان یا جزئی از اجزاء یا شرطی از شروط آن ، اخلال شده باشد ؛ متصف به بطلان و فساد است »7
همچنین صحت در برابر نادرستی و ناروائی و حرمت، به معنای درستی و روائی و حلیت، بدین ترتیب حمل بر صحت یعنی، باید رفتار مسلمان را عملی حلال و مشروع به حساب آوریم، نه نامشروع، البته گاهی صحت در این معنا، در مورد عمل خود شخص مصداق پیدا می‌کند.8
1-1-3 تعریف « اصل صحّت (با توجه به کاربردآن) »
خویی در تعریف این اصل می گوید :
« کلمه (صحیح )گاهی مقابل قبیح به کار می رود که معنی اصل صحّت ، حمل بر فعل حسن و مباح است ، ولی گاهی صحیح در مقابل فساد به کار می رود که معنی اصل صحّت ، ترتب اثر بر عمل صادر از غیراست .»9
اصالة الصحّة اصلی است که البته در تمامی ابواب فقه جاری نمی شود و بنا بر مصالحی در بعضی از ابواب ، آن را بر اصول دیگر مثل ، اصل استصحاب مقدم کرده اند.10
«اصالة الصحة»، «اصل صحت»، «اصل حمل فعل مسلم بر صحت»، «قاعده صحت» ،اصالة الصحّة در کار دیگری ، همه اسامی یک قاعده اند.11
اصالةالصحّة در فعل غیر هم به کار می رود و منظور این

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع مذاکره مجدد، حقوق فرانسه Next Entries منابع پایان نامه با موضوع نقض قرارداد، عدم تقارن اطلاعات، مراجع صالح