دانلود پایان نامه ارشد درمورد علامه مصباح، اسفار اربعه، معرفت نفس

دانلود پایان نامه ارشد

64
3-5-1- غلبه خون 64
3-5-2- غلبه بلغم 64
3-5-3- غلبه صفرا 64
3-5-4- غلبه سوداء 65
3-6- طبع و مزاج حالات انسان در دورههاي عمر خود 65
3-6-1- سن از بچگي تا نوجواني (طبع دموي) 65
3-6-2- سن جواني(طبع صفراوي) 65
3-6-3- سن ميانسالي(طبع سوداوي) 66
3- 6 -4- سن پيري(طبع بلغمي) 66
3-7- معني اعتدال در طبايع اربعه 67
3-8- معتدل حقيقي و غير حقيقي 68
3-8- تقسيم عقلي مزاج ها 68
3-8-1- مزاج معتدل 69
3-8-2- مزاج نامعتدل 69
3-8-3- نسبيت مفهوم اعتدال 71
3-9- اقسام معتدل فرضي طبي ( غيرحقيقي) 72
3-10- نشانه‏هاى اعتدال مزاج‏ 74
3-11- نتيجه 76
فصل 4 نگرشي به تعالي اخلاق 77
4-1- نگرشي به تعالي اخلاق 78
4-1-1- مقدمه 78
4-1-2- معناي لغوي اخلاق 78
4-1-3- معناي اصطلاحي اخلاق 80
4-1-4- شکلگيري تعالي اخلاق 80
4-2- تقسيم خلقهاي نفساني 82
4-3- قرآن و اهميت تعالي اخلاق 83
4-4- تعالي اخلاقى در قرآن 84
4-5- اصول اخلاق اسلامى و تعالي آن در روايات 85
4-6- نمونهاي از دستورالعملهاي معصومين بر اساس طبايع اربعه 89
4-6-1- خوردن آب ولرم 89
4-6-2- خوردن سيب 90
4-6-3- داروي بلغم‏ 90
4-6-4- اويشن با نمک 91
4-6-5- دهانشويه بلغم 91
4-6-6- گوشت گوسفند 91
4-6-7- برگ چغندر 92
4-7- درمانهاي غلبه طبايع 93
4-7-1- درمان بلغم 93
4-7-2- درمان صفرا 93
4-7-3- درمان سودا 93
4-8- عوامل برهم زننده اعتدال طبايع اربعه 95
4-8-1- غلبه اخلاط 95
4-8-2- پرخوري 97
4-8-3- غذاهاي صنعتي 99
4-9- نتيجه 101
فصل 5 تبيين رابطه روح و جسم 102
5-1- تقسيم فلسفي رابطه روح و جسم 104
5-1-1- نظريه منسوب به افلاطون 104
5-1-2- نظريه ارسطو 104
5-1-3- نظريه صدرالمتألهين شيرازي 105
5-2- رابطه اخلاق و تغذيه‏ 116
5-2-1- بررسي روايي 119
5-2-2- خوردن گوشت 119
5-2-3- زيتون 119
5-2-4- خرما 120
5-2-5- کشمش 120
5-2-6- انگور 120
5-2-7- انار 120
5-2-8- به 121
5-2-9- عدس 121
5-2-10- تقسيم بندي عادات خوراکيها و آشاميدنيها 122
5-2-11- پرخوري 123
5-2-12- خوردن غذاهاي ناسازگار باهم 123
5-2-13- آب خوردن ميان غذا 123
5-2-14- خوردن غذاهاي مصنوعي و رنگارنگ 124
5-2-15- ميل کردن سه وعده غذا يا بيشتر در روز 124
5-2-16- تذکر 124
فصل 6 تشريح رابطه تعالي اخلاق با طبايع اربعه 127
6-1- تشريح رابطه تعالي اخلاق با طبايع اربعه از ديدگاه معصومين (ع) 128
6-1-1- بررسي روايي 128
6-2- تشريح رابطه تعالي اخلاق با طبايع اربعه از ديدگاه حکماء 131
6-2-1- نظريات حکماء 131
6-3- بررسي ضروريات ششگانه 138
6-3-1- تدبير هوا 139
6-3-2- تدبير اكل و شرب‏ 140
6-3-3- تدبير احتباس و استفراغ‏ 141
6-3-4- تدبير نوم و يقظه‏ 142
6-3-5- تدبير حركت و سكون بدنى‏ 142
6-3-6- تدبير حركت و سكون نفسانى‏(اعراض نفساني) 142
6-4- نتيجهگيري 144
6-5- پيشنهادات 145

1-1-1- تبيين موضوع
طبايع اربعه از جمله موضوعاتي است که در روايات معصومين عليه السلام و کتابهاي حکماء اسلامي مطرح شده است و در بعضي از کتابهاي اخلاقي و کتب قديم، مخصوصاً در منابع مهم طب سنتي بحثهاي فراواني را در رابطه با اين موضوع ميتوان يافت، که با بررسي و تحقيق در اين متون ميتوان به نقش مهم اين طبايع در ابعاد وجودي انسان پي برد، از سويي جسم و روح انسان رابطه بسيار تنگاتنگي با هم دارند، بگونهاي که نميتوان آنها را از هم جدا کرد و بدون نظر به هر دو نميتوان به تمام ابعاد وجودي انسان پي برد، فلذا کساني که نگاهشان به انسان تک بعدي باشد يقيناً به درک وافري و جامعي از انسان پينخواهند برد، ائمه معصومين (ع) هم ما را به اين موضوع رهنمود کردهاند و دانشمندان و حکماء در پي راهنمايي پيامبران و معصومين(ع) اين موضوع را در انسان شناسي خود مورد توجه قرار داده، و از اين موضوع غافل نبودهاند، فلذا ما درصد هستيم که رابطه و نقش اساسي طبايع اربعه جسم را با مسايل اخلاقي پيوند داده و وجود اين ارتباط را از ديدگاه معصومين(ع) و حکماء اسلامي اثبات کنيم و با شرح و بسط ابعاد آن اهميت اين موضوع را به منصه ظهور برسانيم. براساس تتبع و تحقيات ما روح ناظر دراکثر رواياتي که درمورد تغذيه و اصول درماني جسم انسان که رابطه تنگاتنگي با تعالي اخلاق ومسايل روحي دارد برمبني طبايع اربعه صادر شده است در بعضي روايات يکي از ارکان خودشناسي ومعرفت نفس ، طبايع اربعه ميباشد.
1-1-2- ضرورت انجام تحقيق
جامعه ما نيازمند به مباحث اخلاقي و خود شناسي ميباشد و اعتدال طبايع اربعه نقش ويژهاي در تعالي اخلاق و خود شناسي دارد، چنانچه در روايات ما که در ادامه به آنها استدلال خواهيم کرد به همين منظور اشاره شده است.
معمولاً کساني که به طرح مباحث اخلاقي ميپردازند در مورد اين موضوع کنکاشي ندارند و يا اينکه برايشان مهم نبوده و به تأثير اين بحث در مسائل اخلاقي توجهي ندارند، در حالي که علماء اخلاق ما مثل مرحوم نراقي در کتاب جامع السادات فصلي به نام تأثير مزاج در اخلاق دارد، از سويي بعضي از اشخاص محقق در اين موضوعات فقط بعد روحي قضيه را ميبينند و به تأثير جسم در اخلاق هيچ گونه محل اعرابي قائل نيستند، لازمة ترويج مکارم اخلاق در جامعة اسلامي، طبي است که به نفس ناطقة انساني و ارکان و طبايع رسيدگي کند و آن‌ها را در تعادل قرار دهد. در غير اينصورت، پيمودن مراتب اخلاقي در جامعه سخت خواهد. بر اين اساس، تعادل مزاج که برقراري آن از اصلي‎ترين وظايف علم طب اسلامي است از ملزومات سلوک الي‌الله شمرده مي‎شود و اخلاق اسلامي، جهت فراهم آوردن بسترهاي مناسب، نياز به طبي هماهنگ با مباني خود دارد، فلذا ما بر آن شديم که اهميت اين بحث و نقش کليدياش را در تعالي اخلاق به منصه ظهور برسانيم.
1-1-3- سوالات تحقيق
سوال اصلي
رابطه تعادل طبايع اربعه با تعالي اخلاق از ديدگاه معصومين (ع) و حکماء اسلامي چيست؟
سوالات فرعي
طبايع اربعه چيست و اعتدال طبايع اربعه به چه معني است؟
تشريح ابعاد و زواياي اين رابطه به چه نحوي ميباشد؟
تعالي اخلاق از ديدگاه روايات و قرآن چگونه ميباشد؟
1-1-4- پيشينه تحقيق
مباحث اخلاقي يکي از مهمترين موضوعات اسلامي ميباشد که، مورد توجه پيامبر عظيم الشان ما و معصومين (ع)، از صدر اسلام تاکنون بوده است و طبيعتاً پژوهشهاي زيادي با ابعاد گوناگون پيرامون آن صورت گرفته است.
در مورد طبايع اربعه و مزاج و رابطه و نقش آن با اخلاق که خود يکي از مهمترين موضوعات اخلاقي است، تحقيقاتي محدودي انجام شده است، آن هم شامل همه مباحث آن نميشود.
اين مباحث در روايات ما بصورت ضمني يا بعضاً با تصريح بيان شده است و در کتب حکماء بويژه کتابهاي طب سنتي بحث بيشتر ناظر به طبايع اربعه بوده و از رابطه آن با اخلاق خيلي سخني به ميان نيامده و ليکن در هرحال از لابلاي اين کتابها ميتوان مباحث خوبي را براي اين بحث پيدا کرد، در هر صورت پيشينه آن با توجه به بررسي انجام شده، شامل موارد زير ميباشد:
در بخش کتابهاي متقدم روايي: کتاب شريف” بحارالانوار” اثر علامه مجلسي ج 58 ، 59 ، 11 و “علل الشرايع” اثرشيخ صدوق ج1 و کتاب “عيون اخبار رضا(ع)” اثر ابن بابويه قمي ج1 و کتاب “الفصول المهمة في أصول الأئمة (تكملة الوسائل)” اثرشيخ حر عاملي ج3 و کتاب “الصراط المستقيم إلى مستحقي التقديم” اثر عاملي نباطي ج 1 و کتاب “الكافي” اثر مرحوم کليني ج ‏8 و کتاب “من لا يحضره الفقيه” ‏ابن بابويه قمي ج1 و “مکارم اخلاق” طبرسي ج1 و کتاب “طبّ الأئمة عليهم السلام” اثر عبدالله و حسين ابن بسطام ج1 و …
در بخش کتابهاي متقدم حکماء: کتاب” قانون ابن سينا ” اثر ابن سينا ج1 و کتاب “خلاصه الحکمه” اثر عقيلي خراساني ج 1 و 2 و کتاب “ذخيره خوارزمشاهي ” اثر سيداسماعيل جرجاني ج1 و کتاب “رسائل اخوان الصفاء و خلان الوفاء” اثر اخوان الصفاء ج1 و کتاب”کشکول” اثر شيخ بهايي ج1 و کتاب “جامع السادات” اثر مرحوم نراقي ج1 و کتاب “فردوس الحکمه” اثر طبري ج1 و کتاب” الشفاء (الطبيعيات)” اثر ابن سينا ج‏ 2 بحث الكون ‏و الفساد و كتاب” البقراط في الأمراض البلادية” اثر حنين ابن اسحاق ج 1 و …
در بخش کتابهاي متأخر: کتاب ” ده رساله فارسي” و کتاب “هزار و يك كلمه” و کتاب “عيون مسائل النفس و سرح العيون في شرح العيون ” و کتاب “نصوص الحكم بر فصوص الحكم” اثر علامه حسن زاده آملي و کتاب “شرح جلد هشتم اسفار اربعه” اثر علامه مصباح يزدي و کتاب ” مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى” اثر دکتر جلال مصطفوي و…
آثار موجود که در اين تحقيق از آنها بهرههاي فراواني بردهام، هيچ کدام به طور منسجم و مفصل به تمام ابعاد طبايع اربعه و رابطه آن با تعالي اخلاق و شاخصهاي آنها نپرداختهاند.
1-1-5- فرضيهها
1- طبق احاديث اسلامي و متون دانشمندان ما اعتدال طبايع اربعه تأثير بسزايي در تعالي اخلاق و مسايل اخلاقي دارد و اين موضوع با استناد به روايات و کتابهاي حکماء و متون اخلاقي، تشريح مي شود.
2- طبايع اربعه يا همان مزاجهاي چهارگانه موضوعي است مبتني بر حقيقت، که مبني روايي دارد و مورد تأييد حکماء و علماء ماست. در همه انسانها اين طبايع بايد از حالت اعتدال خارج نشود، بدين معني که کيفيات چهارگانه يعني گرمي، سردي، خشکي و تري در جسم (بالنسبه) به يک ميزان موجودند و کيفياتي که در يک جسم تحقق يافته‌اند، هيچ ‌يک بر ديگري کوچکترين غلبه و برتري نداشته باشند، و الا باعث عدم اعتدال در اخلاق مي شود.
3- ابعاد طبايع اربعه طبق روايات و منابع طب سنتي و نظريات حکماء ما تبيين مي شود.
4- در قرآن و روايات ما تعالي اخلاق از موضوعات اساسي بوده و اين بحث مهم، توضيح داده مي شود.
1-1-6- هدف تحقيق
هدف از اين تحقيق تبيين و توصيف مفهوم طبايع اربعه و رابطه آن با تعالي اخلاق با نظر به روايات و مباني حکماء اسلامي است، همچنين انتظار ميرود با انجام اين تحقيق به شبهات و سؤالات مطرح شده پيرامون وجود طبايع اربعه و رابطه ان با تعالي اخلاق پاسخ داده شود، و نتيجه آن رهگشاي جويندگان تعالي اخلاق گردد.
1-1-7- روش تحقيق
با توجه به موضوع تحقيق که تبيين مفهوم، ابعاد، شاخصهاي طبايع اربعه از ديدگاه روايات و حکماء اسلامي و رابطه ان با اخلاق است. روش تحقيق کتابخانهاي است و به صورت توصيفي به جمع آوري روايات و مباحثي که در مورد زواياي و شاخصهاي آن بوده پرداخته شده است. و به تحليل نظريات مطرح شده پيرامون آن توجه شده است.
1-1-8- جنبه جديد بودن و نوآوري طرح
با توجه به اين که در مورد رابطه تعالي اخلاق با طبايع اربعه از ديدگاه روايات و حکماء اسلامي. تحقيق مبسوط و روشني انجام نشده است، از اين رو تحقيق و بررسي ابعاد و شاخصهاي آن، جديد به نظر مي رسد.
1-1-9- سير بحث
در اين تحقيق ابتدا سعي شده مفهوم واژگان طبايع اربعه، تعادل امزاج و مفهوم اعتدال طبع واکاوي شده و تبييني بر اساس روايات و کتب حکماء اسلامي از طبايع اربعه ارائه گردد. سپس نگرشي به تعالي اخلاق در قران و روايات داشته و مورد بررسي قرار مي گيرد و در ادامه به دستورالعملهاي صادر شده از معصومين برمبني طبايع اربعه وعوامل برهم زننده اعتدال طبايع اربعه و رابطه اخلاق و تغذيه ميپردازد و در نهايت در فصل تشريح رابطه تعالي اخلاق با طبايع اربعه از ديدگاه روايات و حکماء اسلامي، به ابعاد اين رابطه از نگاه روايات وحکماء توجه شده، تبيين، تشريح، و مسائلي از اين قبيل مطرح گشته است.
پس ميتوان گفت در اين بحث ابتدا بحث تعريف طبايع اربعه مطرح شده بعد از آن به ابعادش پرداخته شده و در نهايت رابطه اعتدال طبايع اربعه با تعالي اخلاق مطرح گرديده است.
1-1-10- واژگان پژوهش
لازم به ذکر است که در طبايع اربعه مباحث فراواني وجود دارد که با توجه به اينکه در عنوان پايان نامه “رابطه تعادل طبايع اربعه با اخلاق” گنجانده شده است در فصل اول مفهوم طبايع اربعه توضيح داده مي شود در اين جا نيز توضيح مختصري پيرامون واژگان طبايع اربعه، اعتدال طبايع اربعه و تعالي اخلاق ميشود.
طبع: به معناي خلقت و طبيعتي که انسان براساس ان

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد سوره مؤمنون، ناخودآگاه، مصرف مواد Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درمورد معرفت نفس، امام صادق