منبع پایان نامه ارشد با موضوع مبدأ و معاد، صفات خداوند، عالم برزخ

دانلود پایان نامه ارشد

نقد تقرير متکلمان و فخر رازي 25
براهين قرآني بر اثبات وجود خدا 26
فصل دوم: اسماء وصفات الهي 30
1.اسم و صفت در لغت 30
2.اسم و صفت در علم کلام 30
3.اسم وصفت در کلام معصومين 31
ديدگاه علاّمه طباطبايي 31
4- تقسيم بندي صفات الهي 33
5- عينيت صفات با ذات: 34
6- اسم اعظم 36
7- علم الهي قبل از ايجاد اشياء 37
8- قدرت الهي 39
قدرت در لغت و اصطلاح 39
اثبات قدرت خدا از ديدگاه علامه 41
9- حيات الهي 43
10- اراده الهي 44
11- کلام الهي 45
12- سلب حد از خدا 47
13- رؤيت خدا 49
فصل سوم : جبر و اختيار 52
1- جبر و اختياري بودن ايمان و کفر 52
2- عدم تفاوت بين فاعل بالجبر و فاعل بالقصد 59
3- شرور 60
بخش سوم: راهنما ‌شناسي 69
فصل اول: نبوت 70
اثبات نبوت 70
1- برهان حکمت 71
2 ـ برهان اعجاز 71
3 ـ دليل بر خالي نبودن زمين از حجت 72
نبوت با نگاه به قاعده استخدام 73
فرق نبي با رسول 74
عصمت انبيا(ع) 76
مراتب عصمت 76
ادله‌ي عصمت انبيا 77
وحي‌شناسي 79
خاتميت 82
1 ـ کمال دين 83
2 ـ مصونيت منبع و تعدد آن 83
3 ـ کمال و بلوغ مخاطبان 83
4 ـ اصل امامت 84
5 ـ اجتهاد و ارائه‌ي معيارهاي تفسير دين 84
6 ـ اهتمام به عقل و نيازهاي انساني 84
فصل دوم: امامت 87
تعريف لغوي امامت 87
تعريف اصطلاحي امامت 87
امامت و هدايت باطني در قرآن کريم 88
ضرورت وجود امام 93
ضرورت وجود امام در قرآن 95
امامت مستلزم اهتدا به حق است نه برعکس 96
امامت فراتر از نبوت 98
صفات امام 100
1 ـ علم امام 100
علم امامان در بيان علاّمه طباطبايي 101
پرسش و پاسخ در مورد علم امام در بيان علاّمه طباطبايي 104
علم امام و نهضت سيدالشهدا در بيان علاّمه طباطبايي 106
قسم دوم از علم امام علم عادي است 108
2 ـ عدالت امام 108
تعريف عدالت در بيان علاّمه طباطبايي 109
اقسام عدالت 110
3 ـ عصمت امام 112
عصمت در لغت 113
عصمت امام در بيان علاّمه طباطبايي 115
دلايل عقلي عصمت امام 117
الف ـ شرح حفاظت از شرع، عصمت است 117
ب ـ اگر امام معصوم نباشد تسلسل لازم مي‌آيد 117
افضليت امام در کلام علاّمه طباطبايي 118
بخش چهارم: معاد شناسي 122
فصل اول: بحث روح 123
حقيقت انسان 123
حقيقت روح 124
مصاديق روح در قرآن و ارتباط بين آن‌ها 127
جمع‌بندي و نتيجه‌گيري 130
انقطاع روح از بدن 131
عالم برزخ 132
نفخ صور و قيامت 133
فصل دوم : بهره‌مندان از شفاعت 135
احباط و تکفير 138
خلود در عذاب 140
فصل سوم : پاسخ به شبهات 143
1. شبهه‌ي مفسران 143
2. شبهه‌ي برخي از فلاسفه و متکلمان اسلامي 145
پاسخ 147
الف ـ صورت خروج از فطرت 148
ب ـ صورت‌ بقاي فطرت 149
اقلي و اکثري بودن خلود در عذاب 153
بخش پنجم: نوآوري هاي علاّمه طباطبايي در مسائل جديد کلامي 156
فصل اول: علم و ادراک 157
تعريف علم از ديدگاه حکما 157
چگونگي مطابقت علم با واقعيات بيروني 158
الف ـ ديدگاه سوفسطائيان 159
ب ـ ديدگاه شکاکان “مکتب سپتي سيسم” 159
ج ـ ديدگاه علاّمه طباطبايي 159
ديدگاه علاّمه طباطبايي درباره‌ي صورت‌هاي علمي 160
جمع بندي و نتيجه گيري 167
1. تعيين و انسجام مباحث شناخت شناسي 167
2. تفاوت و امتياز ادراکات حقيقي و اعتباري 167
3-کيفيت انتزاع بديهيات اوليه عقلي از محسوسات 168
فصل دوم: عقل و دين 169
عقل و دين و تبيين‌هاي علامه 172
نمونه‌ي اول: توحيد غير عددي 173
نمونه‌ي دوم: تسبيح موجودات و تبيين عقلاني آن 173
نمونه‌ي سوم: تبيني عقلاني “جايگاه شيطان در نظام آفرينش” 174
فصل سوم: دين، دين‌داري، منشأ دين 176
مقدمه: 176
انواع تبيين‌ها و ديدگاه علامه 177
پيشينه‌ي دين 179
ضرورت دين‌پژوهي 180
تعريف دين 182
منشأ دين 184
منشأ دين‌داري 185
رابطه‌ي دين و اجتماع 188
نقش جامعه در پيدايش دين 190
نتيجه‌گيري 191
فصل چهارم: رستگاري و نجات پيروان اديان 193
توضيح اصطلاحات 194
1- نجات 194
2 ـ رستگاري 194
3 ـ ايمان 195
4- عمل صالح 195
کثرت‌گرايي ديني نجات‌بخش 196
کثرت‌گرايي ديني نجات‌بخش هنجاري 197
کثرت‌گرايي ديني نجات‌بخش هنجاري از ديدگاه علاّمه طباطبايي 197
عمل صالح از غير موحدان 203
نجات غير موحدان مقصر 205
نتيجه: 206
جمع بندي و نتيجه گيري 209
فهرست منابع 212

مقدمه
از دير باز پرسش هاي مهمي از قبيل آغاز و انجام و به عبارت ديگر مبدأ و معاد ذهن كنجكاو بشر را به خود مشغول داشته و به دنبال پاسخ مناسبي براي آنها بوده است.
پيامبران الهي با آوردن برنامه اي منسجم بنام دين بهترين پاسخ را به انديشه هاي بشري داده اند و سعادت و نجات و رستگاري اور را تضمين كرده اند.
در عين حال هيچ گاه گرايش هاي متنوع و متفاوت فكري بشر پايان نيافته است.
بعد از ظهور اسلام با توجه به ارتباطات گسترده اي كه در جامعه اسلامي رخ داده بود پرسش هاي جديدي فرا روي انديشمندان قرار مي گرفت و در اين عرصه بود كه علم كلام داعيه دفاع و صيانت از دين الهي را بر عهده گرفت.
علم كلام بخاطر تعدد مسائلي كه پيوسته با آن روبرو است ، بستر مناسبي براي نو آوري هاي گوناگون فكري مي باشد.
به دليل ورود انديشه ها و گرايشهاي متعدد فكري غرب به جامعه اسلامي در دوران معاصر ، برخي از انديشمندان و متفكران مسلمان گفتمان كلامي خويش را در چنين فضايي فكري ارائه نمودند و افق جديدي را براي اين مباحث در حوزه انديشه اسلامي پديد آوردند.
علامه طباطبايي از معدود انديشمندان و متفكراني است كه در حوزه هاي مختلف علمي و فكري اعم از فلسفه و كلام ، اديان و تفسير و … نو آوري ها و خلاقيت و ابتكارات قابل توجهي داشته است، اما آنچه در اين تحقيق مورد كاوش قرار گرفته، نو آوري ها و ابتكارات ايشان در ساحت علم كلام است كه در حوزه هايي چون خداشناسي، راهنما شناسي ،معاد شناسي، معرفت شناسي و انسان شناسي تجلي و نمود يافته است.

بخش اول
كليات

بيان مساله
علاّمه طباطبايي به عنوان يک متفکر بزرگ اسلامي در حوزه هاي مختلف فکري از جمله علم كلام داراي نوآوري هاي بي شماري مي باشد. طبيعتاً علاّمه در حوزه کلام اسلامي داراي نوآوري هاي منحصر به فردي است و اين ابتکارات جزو کليدي ترين و مهمترين مباحث علم کلام محسوب مي شود. روش نو و جديد علاّمه در پرداختن به مباحث عقلي و نقلي، زمينه ساز نگاهي تازه به مباحث کلامي شد. اين تحقيق بر آن است تا نوآوري هاي کلامي علاّمه را برشمرده و تبيين نمايد.
پرسش اصلي
نوآوري هاي علاّمه طباطبايي در چه حوزه هايي از علم کلام مي باشد؟
پرسش هاي فرعي
1- علاّمه در بحث توحيد ، راهنما شناسي و معاد ، چه ابداعاتي داشته است؟
2- طبق ديدگاه هاي علامه، چه ابتکاراتي در حوزه کلام جديد به دست مي آيد؟
فرضيه هاي تحقيق
1- علاّمه طباطبايي در مباحث توحيدي و مسائل جديد كلامي نو آوري هايي در ساختار ، چينش ، روش ها و محتواي مسائل دارد.
2- از ابتکارات علاّمه در حوزه توحيدشناسي مي توان تسري حرکت در همه مقولات، برهان صديقين، سلب حد از خدا، و فاعل بالجبر و فاعل بالقصد را نام برد.
3- تفاوت نبي و رسول، ادله عصمت، تعريف امامت با زاويه هدايت، از ابتکارات و نوآوري هاي صاحب تفسير الميزان است
4- انسجام نظريه علاّمه در بحث روح، خلاقيت ديدگاه ايشان در مساله بهره مندان از شفاعت و ژرف انديشي او در باب خلود در عذاب و جواب هاي دقيق به شبهات مفسران و فلاسفه، در مساله خلود از ابداعات علاّمه در حوزه معادشناسي است.
5- طبق ديدگاه هاي خلاق علامه، ابتکارات ويژه علاّمه در کلام جديد شامل مباحث علم و ادراک، دين و دين داري و منشا دين، عقل و دين، و رستگاري و نجات پيروان اديان مي شود.
پيشينه تحقيق:
با توجه به ديدگاه هاي مهم علاّمه در علوم اسلامي مثل فلسفه، کلام، عرفان و تفسير، بسياري از پژوهشگران ، سعي در تبيين ديدگاه هاي ايشان داشته و دارند، طبعا در حوزه کلام نيز محققان، تلاش علمي فراواني در تبيين و تشريح نظريات ايشان داشته اند. كتابي به عنوان انديشه هاي كلامي علاّمه طباطبايي و مقاله هايي در موضوعات متعدد كلامي از منظر علاّمه و يا مقايسه آراء علاّمه با ديگران نوشته شده است. حتي مقاله اي در مجله پژوهشي كوثر معارف به ابتكارات و نو آوري هاي فلسفي علاّمه پرداخته است. اما پژوهشي مستقل در زمينة نو آور ي هاي كلامي علاّمه طباطبايي روئيت نشده است.
روش تحقيق
جمع آوري اطلاعات اين پژوهش براساس روش توصيفي – تحليلي و با رهيافت درون ديني و غالبا در آثار علاّمه طباطبايي بوده است. روش تجزيه و تحليل مطالب نيز براساس رهيافت درون ديني و با روش کلامي بوده است.

مبادي و مفاهيم
در اين قسمت، به موضوعاتي اشاره مي‌شود که براي مبادي تصوري، تبيين آن‌ها لازم است.
1 ـ معناي شناسي كلام
در هر علمي ضرورت دارد قبل از ورود به بحث ، به معاني و مفاهيم ابتدايي آن توجه شود در اينجا نيز به معنا شناسي كلام در لغت و اصطلاح ، توضيحي پيرامون موضوع و تاريخچه كلام پرداخته مي شود.
1-1. معناي لغوي
در قاموس لغت: کلام به فتح کاف به معناي سخن، قول،‌گفتار سفيد، محاوره، و گفت‌وگو آمده است و متکلم يعني گوينده و سخن‌گو و از نظر معناي عرفي عبارت از الفاظ و حروفي است که به منظور اداء مقصود و بيان مراد از مقاطع خاص خارج مي‌شود، و از نظر معناي عام آن‌چه مبين و حاکي از ما في‌الضمير باشد کلام گويند1.
اين واژه مصدر باب تفعيل کَلّمَ، يکلِّمُ، تکليماً و کلاماً به معناي گفتار و معادل لفظ يوناني لوگوس مي‌باشد. بنابراين در عرف اصل لغت مرکب از دو حرف يا بيش‌تر را گويند و به همين جهت آنان کلام را به صوتي که مکيّف و منتظم از حروف شخص باشد تعريف کرده‌اند. محقق تفتازاني گفته: “حروف متميّر و اين قيد بايد در کلام وجود داشته باشد تا اين‌که از اصوات طيور و پرندگان احتراز گردد. پس کلام در عرف لغويون به يک حرف اطلاق نخواهد شد. در عرف اصوليون شامل کلمات مهمل نمي‌شود. و در غير عرف نحويون شامل کلمه و مرکبات غير تامه نمي‌گردد2
علاّمه طباطبايي مي‌فرمايد: “حقيقت کلام به معناي فهماندن ما في الضمير به وسيله اصوات است که از روي وضع، دلالت بر معنا کند و جز براي انسان ظرف اجتماع معنا ندارد و انسان در غير ظرف اجتماع کلام ندارد. فرضاً انسان بخواهد تنها زندگي کند احتياج به سخن گفتن ندارد. زيرا نياز به تفهيم و تفهم نيست و يا غير انسان هم که نياز به مدنيت و اجتماع نداشته باشد مثل فرشته و شيطان. پس کلام امري اعتباري است”3.
در اين بيان علاّمه که کلام را امري اعتباري و غير حقيقي مي‌داند نکته‌ي ظريف و دقيقي نهفته است که در مبحث صفات خداوند توضيح آن خواهد آمد.
1-2. معناي اصطلاحي
کلام در اصطلاح متکلمان به علمي گويند که به وسيله‌ي آن از احوال موجودات مبدأ و معاد براساس قانون اسلام بحث مي‌شود. چنانكه اين تعريف را جرجاني در آثار خويش آورده است. “الکلام علمٌ يبحث فيه عن ذات الله وصفاته واحوال الممکنات حين المبدأ والمعاد عن قانون الاسلام”.
تفتازاني مي‌گويد: “الکلام هوالعلم بالعقائد الدينيه عن الادلة اليقينية” “کلام علمي است که درباره‌ي عقايد ديني از طريق ادله‌ي يقيني بحث مي‌کند”4. اين تعريف را که از تعاريف مشهور کلام مي‌باشد عبدالرزاق لاهيجي پذيرفته است5.
1-3.موضوع علم کلام
در کتب منطق و فلسفه بحثي هست راجع به اين‌که علمي موضوع خاصي دارد که در آن علم از عوارض ذاتي آن موضوع بحث مي‌شود، بنابراين بسياري قائلند که تمايز علوم به حسب موضوعات مي‌باشد.
اما در اين‌که موضوع علم کلام چيست و اصلاً داراي موضوع واحدي مي‌باشد يا خير؟ متکلمان اسلامي و برخي از متفکران مسلمان، نظرات متعددي را بيان داشته‌اند که به صورت اختصار به بعضي از ديدگاه‌ها اشاره مي شود.
1. قاضي ايجي موضوع کلام را مسائلي مي‌داند که مربوط به اثبات عقايد ديني است6.
2. ابن خلدون مي‌گويد که موضوع علم کلام عقايد ايماني است7.
3. برخي چون غزالي و تفتازاني موضوع علم کلام را همان موضوع فلسفه، موجود بما هو موجود” دانسته و قيد

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره عالم برزخ، عالم ماده Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره برخي، حسنات، مي‌شود