دانلود تحقیق در مورد اسماعیلیه، ناصر خسرو، ادبیات فارسی، علوم انسانی

دانلود پایان نامه ارشد

4-2-4 قضا و قدر 79
4-2-5 شهادت دادن اجزای بدن 80
4-3 صفات مشترک بهشت و دوزخ 81
4-3-1 جاودانگی عالم 81
4-3-2 بی کرانگی عالم 82
4-3-3 اعمال هر کس را پای خودش می‏نویسند 82
4-3-4 معاد روحانی 83
4-3-5 اعمال بد و نیک 84
4-3-6 عذاب‏ها و نعمت‏های دنیوی 86
4-4 صفات بهشت 87
4-4-1 اعمال درست، کلید ورود به بهشت 87
4-4-2 پیروی از صالحان و امامان 90
4-4-3 نعمت‏های بهشتی 91
4-4-3-1 آسایش در بهشت 93
4-4-3-2 غذاهای بهشتی 94
4-4-3-3 حوریان بهشتی 98
4-4-3-4 لباس‏های بهشتی 99
4-4-4 تهنیت گفتن افلاکیان 100
4-4-5 بی انتهایی و بی زوالی بهشت 100
4-4-6 مقایسه نعمت‏های بهشتی با نعمت‏های دنیوی 101
4-5 صفات دوزخ 103
4-5-1 نافرمانی عامل رفتن به دوزخ 103
4-5-2 عذاب‏های دوزخ 104
4-5-2-1 آتش دوزخ 104
4-5-2-2 بارش بلا 107
4-5-2-3 گرفتار اندوه و ناراحتی 107
4-5-2-4 بند نهادن 109
4-5-2-5 بریان کردن انسان 110
4-5-3 کافران و دوزخ 110
4-5-4 جاهلان و دوزخ 111
4-5-5 امامان و صالحان راه نجات از دوزخ 112
4-6 سایر ابیات 114
4-6-1 ابیاتی در مورد بهشت 114
4-6-2 ابیاتی در مورد دوزخ 116

فصل پنجم: نتیجه‏گیری و ارائه پیشنهاد
5-1 نتیجه‏گیری 118
5-2 ارائه پیشنهاد 120
پیوست‏ها 121
فهرست منابع و مآخذ 127
Abstract 131

فهرست جداول
عنوان صفحه
(4-1) نمودار فراوانی دیدگاه ناصرخسرو در مورد عالم حساب 121
(4-2) نمودار درصدی دیدگاه ناصرخسرو در مورد عالم حساب 122
(4-3) نمودار فراوانی صفات مشترک بهشت و دوزخ در اشعار ناصرخسرو 123
(4-4) نمودار درصدی صفات مشترک بهشت و دوزخ در اشعار ناصرخسرو 123
(4-5) نمودار فراوانی صفات بهشت در اشعار ناصرخسرو 124
(4-6) نمودار درصدی صفات بهشت در اشعار ناصرخسرو 124
(4-7) نمودار فراوانی صفات دوزخ در اشعار ناصرخسرو 125
(4-8) نمودار درصدی صفات دوزخ در اشعار ناصرخسرو 125
(4-9) نمودار فراوانی جلوه‏های بهشت و دوزخ در اشعار ناصرخسرو 126
(4-10) نمودار درصدی جلوه‏های بهشت و دوزخ در اشعار ناصرخسرو 126

چکیده
آخرت و زندگی پس از مرگ همواره یکی از مسائل مهم و دغدغه‏های اصلی انسان بوده است. در اسلام، تصاویر متعددی از دنیای پس از مرگ و زندگی ابدی انسان ترسیم شده است که این امر عاملی است تا فرد در زندگی دنیوی خود مسیر و هدف مشخصی را در رسیدن به پاداش‏های اخروی داشته باشد. بهشت و دوزخ دو مکان اصلی و ابدی در جهان آخرت می‏باشند که یکی منشا نعمت‏ها، خوشی‏ها و آسایش برای کسانی که به دستورات الهی در دنیا عمل کرده باشند و دیگری زندانی ابدی، سرشار از درد و رنج برای کسانی که از فرمان‏‏های الهی پیروی نکرده باشند. تصویرهای متفاوتی از بهشت و دوزخ در کتاب‏های دینی و ادبی فارسی به چشم می‏خورد که گویای درگیری ذهنی بزرگان علم و ادب می‏باشد. یکی از اشخاصی که همواره دین را در سایه‏ی ادبیات به معرض نمایش قرار می‏داده، ناصرخسرو قبادیانی می‏باشد. هدف از این پایان‏نامه بررسی جلوه‏های بهشت و دوزخ در اشعار وی است تا از این طریق با دیدگاه و نظرات ایشان درباره‏ی این دو جایگاه ابدی انسان بیشتر آشنا شویم. نتایج حاصل نشان داد که ناصرخسرو از مشترکات میان بهشت و دوزخ به جاودانگی هر دو عالم، بی‏کرانگی، معاد روحانی و … و از صفات بهشت به کلیدهای ورود به بهشت، انواع نعمت‏های بهشتی و … و از صفات دوزخ به دلایل به دوزخ افتادن انسان‏ها، انواع عذاب‏های دوزخ و … اشاره کرده است. همچنین از بررسی‏ها این نتیجه به دست آمد که ناصرخسرو بیشتر به بهشت و مسائل پیرامون آن پرداخته است و اشعاری که در مورد دوزخ هستند بسیار کمتر از بهشت می‏باشد.

کلید واژه‏‏ها: اسماعیلیه، بهشت، دوزخ، ناصرخسرو قبادیانی.

1-1 مقدمه
مبدا‌ و معاد‌ دو اصل بنیادین تـفكر دينـى اسـت و بهشت دوزخ از اركان بحث معاد می‏باشد. «بهشت» جایگاه والا و کمال مطلوب همه پیامبران و پیـشوایان و مومنان‌ و به تعبیری کلّی‌تر غایت آرزوی همه خداپرستان و خداجویان است. و «دوزخ» محلی است که منحرفان از دستورات خداوند در آن، عذاب کارهای خود را می‏بینند.
بـخش عـظیمی از دعوت پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) در‌ دوره‌ نخستین نبوتّش در مـکه بـه شرح و توصیف بهشت و دوزخ، اختصاص دارد. با این همه، قرآن به دو مسأله خلقت بهشت‌ و دوزخ و ابدی بودن آن‏ها صریحاً اشاره نمی‌کند. پیامبر و امامان همواره در پی تشویق مسلمانان به اطاعت از خداوند بودند که پس از آن پاداشی چون نعمت‏های بهشتی به آنان ارزانی خواهد شد و اگر از دستورات الهی سرپیچی نمایند و راه باطل را درپیش گیرند، عذاب‏های سخت و دردناک دوزخ برایشان درنظر گرفته شده است.
ادبیات فارسی پس از ورود اسلام به ایران دچار تحول گردید و مسائل دینی و مذهبی به همراه آثار و جلوه‌های قرآنی، حدیثی و معارف اسلامی وارد ادبیات فارسی شد. یکی از این مباحث توجه شاعران و نویسندگان به دو مکان بهشت و دوزخ است که برای بیان مضامین و مفاهیم مختلفی از آن‏ها بهره گرفته‏اند. گاه شاعر تنها به توصیف این دو مکان می‏پردازد و گاه برای ابراز مفاهیمی چون خوشبختی، لذت، آسایش، تاریکی، ظلم حاکم و … استفاده می‏کنند.
1-2 بیان مسأله
با ورود اسلام به کشور ایران، فرهنگ و باورهای اسلامی در بین مردم رواج یافت و به همین سبب وارد ادبیات و گفتار مردم نیز گشت. این امر، با توجه به تعلیم و تربیتی که شاعران و نویسندگان و آشنایان به کتاب و کتابت در خانه و مکتب و مدرسه کسب کرده‏اند؛ بسیار طبیعی و روشن است. یكی از مسایلی که در میان بزرگان اسلامی همواره مورد بحث و گفتگو بوده است، بحث بهشت و جهنم است. اصل واژه‌ی «بهشت» در دوران میانه‏ی زبان فارسی “وَهیشت اَخْو” (vahišt axw) بوده است. “وَهیشت” ترکیب شده است از “وه” و “ایشت”. “وه” همان “بــه” (beh) فارسی امروز به معنی خوب است. و “ایشت” پسوند صفت برترین (عالی) است. و اما دوزخ. اصل واژه “دُش اَخو” (doš axw) بوده است. “دُش” به معنای بد و ضد است و کاربست آن را هنوز در واژه‌هایی چون دشمن (ضد من) ‌و دژخیم (بد‌خصلت) مشاهده می‌کنیم. “اَخو” نیز همان گونه که گفته شد به معنای جهان است و بر روی هم “دُش اخو ” به معنای “جهان بد” است.
در قرآن آیات زیادی در مورد بهشت و جهنم است. «أَوَ لَیسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أَنْ یخْلُقَ مِثْلَهُم بَلَى وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِیمُ» (یس/81)؛ «آيا كسى كه آسمان‏ها و زمين را آفريد قدرت ندارد همانند آن‏ها (انسان‏هاى خاك شده) را بيافريند؟ آرى (مى‏تواند) و او آفريدگار دانا است!». «وَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِی أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِینَ»؛ «بپرهیزید از آتشی كه برای كافران آماده شده است‏» (آل عمران/131)؛ آدمی که از «اصل » خویش بدور مانده، کمالش در آن است که بر اثر تهذیب نفس و تکامل معنوی «روزگار وصل » خویش را بازیابد و به «نیستانی» که از آن جدا مانده بازگردد.
ناصر خسرو متولد ناحیه قبادیان تاجیکستان است. وی در دوران شاهان غزنوی و سلجوقیان به سر برده و نسبت به سلاله سلجوقیان نفرت داشته است. شعرهای ناصرخسرو در سبک خراسانی سروده شده است، سبکی که شاعران بزرگی مانند رودکی، عنصری و مسعود سعد سلمان به آن شيوه شعر سروده‌اند. البته، شعر او روانی و انسجام شعر عنصری و مسعود سعد سلمان را ندارد. مضامین دینی و اعتقادی در اشعار او بسیار به چشم می‏خورد. او تمام اعتقاد و افکار دینی خود را در قالب شعر بیان می‏کند. از جمله این مضامین، اعتقاد به معاد، مرگ، رستاخیز، بهشت و جهنم است. نكات منفي ديگر در محتوي آثار منظوم ناصر اثبات ضرورت مذهب كه به عقيده‌ي ناصر درمان سودمندي براي رفع بيم مرگ است، انكار قديم و ابدي بودن جهان مباحثه با متفكرين مانند رازي و ايرانشهري و شاعراني از قبيل فردوسي است كه گنبد آسمان را تباهي ناپذير دانسته‌اند و باور به وجود مكافات، اشعاری در مورد معاد و عدالت الهی همه‏ و همه نشان‏دهنده‏ی میزان علاقه و پافشاری ناصرخسرو در وارد نمودن مسایل دینی در ادبیات و شعر می‏باشد.
ديوان ناصرخسرو يكي از مهم‏ترين اسناد براي تحقيق درباره‌ي شخصيت روحي و معنوي ناصرخسرو است. به همین دلیل ما در این پژوهش در پی تحلیل و بررسی دیدگاه ناصرخسرو در مورد بهشت و جهنم و تجلی این مضامین در دیوان اشعارش می‏باشم تا با افکار و اعتقادات معنوی ناصرخسرو در این زمینه بیشتر آشنا گردیم.

1-3 پرسش‏های تحقیق
ناصرخسرو برای بهشت و جهنم از چه اصطلاحاتی بهره گرفته است؟
بسامد کدامیک از نمادهای بهشت و جهنم در دیوان ناصرخسرو بیشتر است؟
هدف ناصر خسرو از اصطلاحات بهشت و جهنم چیست؟

1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق
بهشت و دوزخ همواره دو رکن اصلی در جهان آخرت هستند که انسان‏ها در دنیای پس از مرگ در یکی از این دو مکان تا ابدیت زندگی خواهند کرد. بازتاب‏های این دو واژه در ادبیات و متون ادبی به اندازه‏ای می‏باشد که از بررسی جلوه‏های بهشت و دوزخ در اشعار و متون شاعران و نویسندگان می‏توان به دیدگاه‏های آن‏ها به نوع افکار و اندیشه‏های فرد پی برد. انجام این تحقیق از آن جهت که به جلوه‏های بهشت و جهنم در دیوان ناصرخسرو می‏پردازد، ضرورت دارد.

1-5 پیشینه‏ی تحقیق
حسن رحمانی (1389). پایان‏نامه«انسان، حقیقت و طبیعت در آثار ناصرخسرو به ویژه دیوان»،استاد راهنما: عباسقلی محمدی،دانشگاه فردوسی مشهد – دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی.
شکوه السادات تابش (1388). پایان‏نامه«نقد و بررسی شروح دیوان ناصرخسرو»، استاد راهنما: سیدمهدی نوریان، دانشگاه اصفهان – دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
فرشته عزتی (1390). پایان‏نامه «انعکاس عقاید اسماعیلیه در آثار ناصرخسرو با تاکید بر جامع الحکمتین»، استاد راهنما: فاطمه جان احمدی، دانشگاه الزهراء – دانشکده ادبیات، زبان‏های خارجی و تاریخ.
محمد غریب رضا یزدی (1381). پایان‏نامه «جلوه آرایه‏های مذهب کلامی و حسن تعلیل در دیوان سه شاعر سبک خراسانی : فرخی سیستانی، مسعود سعد سلمان و ناصرخسرو قبادیانی»، استاد راهنما: محمدعلی صادقیان، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری – دانشگاه یزد – مجتمع علوم.

1-6 اهداف تحقیق
اهداف علمی: بهشت و جهنم در دیوان ناصر خسرو
– بیان جلوه‏ها و نمادهای بهشت و جهنم در دیوان اشعار ناصرخسرو
– بررسی اهداف و افکار ناصرخسرو از به‏کار گیری این مضامین در اشعارش
اهداف کاربردی: پس از انجام تحقیق، خوانندگان ضمن آشنایی بیشتر با شعر ناصرخسرو، به میزان استفاده شاعر از مضامین بهشت و دوزخ در دیوان اشعارش آگاهی خواهند یافت.

1-7 فرضیه‌های تحقیق
1. ناصرخسرو برای بیان بهشت و جهنم از واژگانی چون: فردوس، برزخ، رضوان، جنان و … استفاده نموده است.
2. استفاده از کلمه بهشت و مترادفات آن بیشتر از دوزخ در دیوان اشعار ناصرخسرو به چشم می‏خورد.
3. اسماعيليه معاد را روحانى مى دانند نه جسمانى. بدين جهت در باور آنان ثواب و عقاب نيز روحانى است. آنان پاداش و كيفر اخروى را تأويل مى‏كنند و مى‏گويند تشنگى و گرسنگى خاص عالم مادى است و در جهانِ معنا مفهومى ندارد. بدين ترتيب ناصر خسرو نيز احساس نياز در بهشت را نفى مى‏كند و مى‏گويد هر كس به اندازه شايستگى خود بى اين كه از مرتبت ديگرى آگاه باشد، از ثواب الهى بهره‏مند مى‏گردد.

1-8 تعاریف واژه‏های کلیدی
اسماعیلیه: فاطمیان یا فرقه اسماعیلیه، اولین دولت شیعی بودند که در تاریخ ظهور کرده بودند و قلمرو حکومتی آنان در ابتدا قسمتی از آفریقا بود و کم‏کم مناطق مصر، شام، حجاز، یمن و عراق و … را دربرگرفت. اسماعیلیان، همگام با اهل تسنن و شیعیان دوازده امامی، یکی از مهم‏ترین جوامع را در جهان اسلام تشکیل می‏دهند و می‏توان بیان نمود که «تفکّر اسماعیلی، نه تنها یک نظام عقیدتی خشکِ جزمی نیست بلکه تکاملی فوق‏العاده گیرا را نشان می‏دهد، و همیشه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های سرمایه اجتماعی، انسجام اجتماعی، گروه های اجتماعی، باشگاه ورزشی Next Entries دانلود تحقیق در مورد اسماعیلیه، جهان دیگر، مذاهب اسلامی، گناهان کبیره