منابع پایان نامه درمورد ادب مقاومت

دانلود پایان نامه ارشد

چکيده فارسي

ابراهيم طوقان شاعر نامدار معاصر عرب در سال 1905م در نابلس چشم به جهان گشـود. اگر چه بيماري

ازهمان دوران کودکي همزاد او شد وتا پايان عمر کوتاهش، وي را همراهـي کرد . اما حوادث تلخ و پيش بينى

فرجام ناگـوارسرزمين فلسطين كـه سالها قبـل از وقوع ، درانديشه شاعر جـوان شکـل گرفت ، بيشتـر ازهـر

دردى وى را آزرده خاطـر نمود و رنج داد . او با درايت و دورانديشي كه داشت ، همواره نسبت بـه آينده

دردناك آن سرزمين بـه هموطنانش هشدارمى داد و آنان را بـه مقاومت در مقابل توطئـه هـاي استعمـار فرا

مي خواند. وهمين احساس تعهد انساني واجتماعي بود كه وى را پرچمدارادبيات مقاومت گردانيد و او را ملقـب

بـه شاعـر وطن نمـود تا جايي کـه وطن مهمتريـن مضمون شعــرى وي را تشکيـل مي دهد.

ابراهيـم طوقان ، با استفـاده هنرمندانـه ازميراث گذشتـه عرب ، بـه خوبـى تـوانست احساس وعواطف را كـه

جان مايـه شعر رومانتيك است ، با نو گرايـى رئاليسم ، در هــم بياميزد . و بين احساس درونـى خويـش

وحوادث دردناك پيرامونش ، پيوندى عميق وناگسستنى ايجاد نمايد. کـه همين ايجاد پيوند بين حال وگذشته است

كه به شعر وى لطافت ، قوت و استحكام مي بخشد.

از يك سو زبان وسبک بيـان طوقـان بسيـار آسان و قابل فهـم براى همگان ، وگاهي به شدت تهکمي و انتقادي

است و از سوى ديگر، شعر او اگر چه نمادي از مقاومت و با زبانى سهل وهمه فهم است ، اما هيچگاه خالي

ازصور خيال و زيبايى‌هاى هنرمندانه شاعرى چيره دست نيست . و از آن ميان ، بـه كارگيرى استعاره ،

مهمترين عنصر بلاغي است كـه در ديوان او بـه وفـور مشاهده مى گردد.

علاوه بر آنچـه بيان شد ، اقتباسهـاي فراوان قرآنـي ، که از عشقي بي پايان حكايت مى كنـد ، الهام بخش

بسياري از اشعار وطني و ملي ابراهيم طوقان است ، و رمز و راز ماندگاري نام اين شاعرجوان، در امتداد

نسلهاي پس ازاو را، بايد درهمين امر جستجو كرد.

ابراهيم طوقان در سال 1941م و درسن 36 سالگي، وپيش ازاشغال سرزمين فلسطين، دارفاني را وداع گفت.

* * * * *

واژه هاي کليدي : ابراهيم طوقان ، ادبيات معاصرعربي ، شعر ، وطن ، صور خيال ، فلسطين .

مقدمه

هنر و ادب ، يادگار فکـرو انديشه صاحب خرداني هستنـد کـه فرهنگ و تمدن بر جـاي مانـده

از ملتهـا را در دل خود جاي داده و آرمانهاي آنها را با نقش و نگارهاي زرين بر ديباچه تاريخ

حک مي کنند .

ادبيات واژه اي کهـن است که قرنهـاي متمادي با تعابير مختلف معنا شده و امروزآن را هنر

انديشه وقلم معرفي مي کنند که همسوي با دگرگونيهـاي سريع دانش و انديشه انسان قرن بيستـم

متحول گشته ، آنچنان که همه زواياي زندگي بشر را از غرب تا شرق در برمي گيرد .

تحولي که در اروپا و غرب متولـد شد در شرق رشد کرد و در راستا ي آن جهان عرب عميقا

تحت تأثير ادبيات بيگانه قرار گرفت تاجايي که شعراين قوم به تبعيت از دگرگونيهاي انديشـه

و فکر آنهـا دستخوش تغييرات چشم گيري شد . ابتدا در حوزه معنـا و مفهوم کـه نتيجـه آن

شکل گيري مکتب کلاسيک به پرچمداري سامي بارودي و دوستانش احمد شوقي ، صدقي

الزهاوي و بقيه بود و سپس در قلمروتصويرکه شاعراني رمانتيک همچون ابو شادي ، شابي

،ميخائيل نعيمه و ديگران را به ادبيات عرب عرضه کرد ودر نهايت تغيير درموسيقي و زبان

شعرکه موج جديدي ازشاعران نوگرا همانند نازک الملائکة ، سيّاب ، ادونيس ، محمد الماغوط

وغيره را که رمزواسطوره وابهام را به طورجدّ درلابه لاي شعرشان گنجاندند ،به خودمشغول

ساخت .

اگر چه تحولات ادبيات عرب در تأثير از غرب و به تبعيت از آن صورت گرفت ، اما مفهومي

زيباتر و با ارزشتر ازآن دردل خود بـه نام ادب مقاومت و عشق بـه وطن جاي داد کـه اديبـان

بسياري را به خود مشغول ساخت .

ادبيات مقاومت که در پي قضيه فلسطين اشغالي شکل گرفت ، افکار همـه را به خود معطوف

ساخت و قلم بيشتر نويسندگان را در راستاي مضامـين خود سوق داد . آنچنان که شاعري چون

مشهور ” درحاشيه دفتر شکست ” نتوانست نسبت بـه اين مهم بي توجه بمانـد . و انديشمندان

وشاعراني چـون ابراهيم طوقان ، محمود درويش و أمل دنقل عمـرگرانمايـه خـود را صرف

بيداري ملت و سربلندي وطن کردند .

ابراهيم طوقان درميان اين شاعران دلسوز ، کسـي است که صفحات اين پايان نامه بـه وي

اختصاص يافته است .

شاعـري غريب کـه قومش صداي او را نشنيدند و با فريادهـاي گرفته اش بيدار نشدند ، و با

بي مبالاتي به دعوت هاي او سرزمين وحي ، اولين قبله گاه مسلمين و مهـد انبياي الهـي را در

معرض نابودي قرار دادند و آن را اندوهي عميق همچون غده چرکيني ساختند کـه قلب تبار

عرب را از کرانه هاي نيل تا فرات به درد مي آورد .

شعر ابراهيم غزلي است با عاطفـه اي عميق ، تصويري است صادق از درون وي ، احساسـي

است متفاوت از احساس شاعران گذشتـه ، ليلاي او ساحل زيباي بيروت و دخترزيباي قدس

باغهاي سرخ انار است که الهام بخش شعرش مي باشند . عشق در وجود او آرماني رؤيايي

نيست بلکـه حقيقتـي است روشن در سراي وجـود ، آن را مـي بيند و لمس مـي کند ، عاشـق

مي شود و تپشهاي قلبش را مي سرايد ، و بي پروا درغم از دست دادنش مي گريد .

وطنيات ابراهيم سروده اي است کـه او را شاعري مخلص ، حساس ، صادق ، دلسوز ، دور

انديش وعربي الأصل معرفي مي کنند . شعري کـه در بيشتر مناسبت ها آن را مي سرايد ، گاه

در جمع زمين فروشان سودجو :

وطنٌ يُباعُ و يُشترَي و تَصيحُ : ” فليحيَ الوطن ” ( ابراهيم طوقان ،

2005م ص288)

ميهن خريد و فروش مي شود ، و تو فرياد مي زني : ” زنده باد وطن ” !

و گاه در مراسم خاکسپاري شهيدي فداکار :

قسماً بأمّکَ عندَ موتِکَ وَ هيَ تهتفُ بالنشيدِ

و ترَي العزاءَ عن إبنِها في صيتِهِ الحسن البعيدِ

ما نال مَن خدمَ البلادَ أجلَّ مِن أجرِ الشهيدِ ( هـمان ، ص 283 )

سوگند به ماتم سرايي هاي مادرت به هنگام مرگت

ودر حالي که تنها تسلي بخش خاطر او در مرگ فرزند ، شهرت ماندگار اوست

پاداش هيچ خدمتگذار به ميهن برتر از اجرو پاداش شهيد نيست .

طوقـان قصيده هـاي پرمعنايي در اين باب بر جاي گذاشته که نور و آتش را با هم در فراسوي

ديدگـان خواننـده اش مي افکنـد و درهـاي بستـه عشقِ بـه وطن را بـه روي عرب مـي گشايـد .

شعرش محـدود بـه مدح شهيدان و ذم زمين خـواران نمي شود ، بلکه جسارت آن در إنذار و

تحذير رؤساي دولت وقت و خيانت عربهاي ضعيف و وطن فروش نمايان است .

در خطاب به دولت انگلستان که قيموميت فلسطين را داشت ، مي نويسد :

أُغدري غدرَ القويِّ بالحسين بن عليِّ

لستِ بالخِلِّ الوفيِّ للحليفِ العربي

فاملأي التاريخ عاراً ! ( همان ، ص 309)

نيرنگ بورز همچون خيانت آن حاکم زورمند نسبت به حسين بن علي

تو براي همپيماني عرب ياري وفادار نيستي

پس تاريخ را پر از ننگ کن !

ابراهيم طوقان با تمام نگرانيها و آرزوهايش در سن 36 سالگي دار فاني را وداع گفت و تباهي

سرزمينش را نديد . ( فدوي طوقان ، 2005م ، ص69 )

کليات تحقيق

الف ) تعريف موضوع :

وطن شعري است جسورانـه ، سرشار از شجاعت توأم با حس قوميت ومليت گرايي . که در

شعر ابراهيم طوقان جايگاه خاصي را به خود اختصاص داده است ؛ تا جايي که مهمترين پديده

هاي اجتماعي ، قومي وملي درديوان وي درزيباترين غزلها ، با زباني ساده که سرشارازصور

خيال است سروده شده است .

ب ) تاريخچه :

موضوع مورد بررسي مربوط بـه عصر معاصر عرب در ارتباط باشاعر مقاومت ابراهيم

طوقان ميباشد کـه درسالهاي اخير تاحدودي دردنياي عرب پيرامون زندگي واشعارش تحقيقاتي

انجام شده ، ازجمله زندگي نامـه وي بـه قلم خواهرش فدوي طوقـان کـه درمقدمـه ديوانش چاپ

شده و يا بررسيهايي که بدوي مثلم و زکي المحاسني از زندگي و شعر وي به عمل آوردنـد و

مقالاتي که دربعضي ازمجلات مانند المـوقف ( شماره هـاي 417 و 422) و… به چاپ رسيده

است . و ليکن در ادبيات ايران ناشناختـه وشايان تأمل وتحقيق مي باشد .

ج ) اهداف تحقيق :

اين تحقيق با نگاهي عميق بر ادب معاصر و ادب مقاومت بـه بررسي ديوان ابراهيم طوقان از

چهره هاي آن ، و معرفي جهانبيني وي واسلوبهاي شعريش به خصوص وطنيات او کـه نمودي

ازتجديد است وعشق ومقاومت ، و همچنين آرايه هاي ادبي موجود درديوان وي مي پردازد .

د ) اهميـت و ضرورت تحقيق :

ضرورت آشنايـي با ادب معاصر وادب مقاومت براي دانشجويان زبـان وادبيات عرب و گمنـام

بودن چهره مهمي چون ابراهيم طوقان درميان ايشان چنين تحقيقي را مي طلبيد .

ه ) كاربرد نتايج تحقيق :

کاربـرد آن نظري است در جهت افزايش معلومات خوانندگـان ، پيرامـون ادب معاصـر و ادب

مقاومت وجايگاه شعر طوقان در ادب مقاومت .

و ) فرضيات:

1- ابراهيم طوقان در اشعارش بسيار متأثر از قرآن کريم است .

2- او در غزليات از اسلوب قديم پيروي کرده ودر معنا وتصوير توجه خاصي به تجديد دارد .

3- طوقان از غزل سنتي فاصله گرفتـه و آن را در خدمت مبارزه ومقاومت به کار برده است

لذا شعر او نقطه عطفي درغزل معاصر عربي به شمار مي آيد .

4- وصف وتصوير در شعرطوقـان زنده و پويا است .

فصل اول :

ابراهيم طوقان و تحولات سياسي ، اجتماعي و ادبي

فلسطين در گستره حيات وي (1905م-1941 م)

الف ) تحولات سياسي ، اجتماعي

ب ) تحولات ادبي

ج ) زندگي ابراهيم

د ) سير تحول انديشه ابراهيم

ه ) طوقان از ديدگاه ناقدان و شاعران

ابراهيـم مولود سرزمينـي زيبا ست با قدمتـي چند هزار ساله و تاريخي آغشته به خون ، که اگر

بخواهيم صفحاتي حتـي اندک از آن را بـه قلم بکشيم روزهـا بلکـه ماهها زمان مـي برد ، اما

لازمـه شناخت هر چـه بهتر اين شاعر توانا و فهم شعرهـاي ارزشمندش آن است کـه تحولات

پيرامون وي را در گستره زندگي نه چندان طولانيش ذکر کنيم .

الف ) تحولات سياسي ، اجتماعي

فلسطين اگر چـه در طول تاريخ مهد کشمکشها ودرگيريها بوده است اما در اين دهه هاي اخير

حوادث زيادي را تجربه کرده است .

اين سرزمين تا قبـل از 1948م قطعه اي از بلاد عرب محسوب مي شد کـه حکومت عثماني

سالها بر آن حکم رانده و بسياري از عقب ماندگيهاي فرهنگي و اجتماعي را در آن بـه جاي

گذاشتـه بود . اما پس از شروع جنگ جهاني اول شريف حسين ، امير مکه مخفيانه با نماينده

دولت انگلستان در مصر ” سر هنري مکماهون ” وارد مذاکره شـد و مذاکرات آنها بر روي

شرايط قيام و انقلاب اعراب عليه دولت عثماني دور مي زد . ( بي آزاران ،1345ش ، ص21)

و از طرف ديگر انگلستان براي حفظ هندوستان که مستعمره آن بود ناگزيرازتسلط بر ممالک

آسيا و جلوگيري از تهاجم روسيه وفرانسه به هند بود وبايد بر کانال سوئز که در دست عثماني

بود مسلط مي شد لذا با حيلـه و ترفند خود را حامي استقلال اعراب نشان داد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درمورد صدق و کذب Next Entries منابع پایان نامه درمورد سازمان ملل