پایان نامه ارشد رایگان درمورد نهج البلاغه، هنرمندان ایرانی، کانون توجه

دانلود پایان نامه ارشد

…………………………………………………. 84
تصویر12 : بیشترین تعداد کتیبه در یک صفحه …………………………………………………………………………… 85
تصویر13 : نمونهای از کتیبههای نسخهی نهج البلاغه …………………………………………………………………. 86

تصویر14و15 : انجامه در قرآن و نهج البلاغه به خط سهروردی ………………………………………………….. 88
تصویر16 : مقایسهی رقم سهروردی در دو اثر از او ……………………………………………………………………….. 88
تصویر17 : انجامهی نسخهی نهج البلاغه ……………………………………………………………………………………….. 89
تصویر18 : زیبایی کتابت در خط نسخ …………………………………………………………………………………………… 93
تصویر19 : خوش نگاری در صفحات نهج البلاغه ………………………………………………………………………….. 94
تصویر20 : حسن تشکیل در سطر بندی ……………………………………………………………………………………….. 95
تصویر21 : افزایش دور در اتصال حروف« ر» و «ه» ……………………………………………………………………… 95
تصویر22 : همپوشانی حروف دایرهای و کلمات پس از آن ………………………………………………………….. 96
تصویر23 : سطربندی و تقسیم ارتفاع در کلمهی الطَلَََفخَی ………………………………………………………….. 97
تصویر24 : سطربندی در نهج البلاغه …………………………………………………………………………………………….. 98
تصویر25 : ردیف نقطهگذاری و اصل توازی نقطهها …………………………………………………………………….. 99
تصویر26 : حسن همجواری نقطههای سهتایی با اعرابها و حروف ……………………………………………. 100
تصویر27 : استفاده از نقطهها برای پرکردن فضاهی خالی ……………………………………………………………. 101
تصوی28 : دور مضاعف در حروف دایرهای و اتصالات “ر” و “د” به حرف “ه” …………………………. 102
تصویر29 : تناسب الفهای نزولی و صعودی ………………………………………………………………………………. 103
تصویر30 : هماهنگی شیب اعراب و تنوینها با شیب حروف و کلمات ………………………………………… 104
تصویر31 : همجواری زیبای اعرابها و حروف و کلمات ……………………………………………………………….. 105
تصویر32 : روانی و یکدستی در کتابت ………………………………………………………………………………………….. 106
تصویر33 : ترکیبات زیبا و بدیع در کتابت …………………………………………………………………………………….. 106
تصویر34 : مقایسهی شیوهی کتابت سهروردی با صفحهی الحاقی ……………………………………………. 108
تصویر35 : عدم تناسب ترکیب در صفحهی الحاقی ……………………………………………………………………… 109

تصویر36 : مقایسهی کتابت در صفحات اصلی و الحاقی ………………………………………………………………. 110
تصویر37 : صفحهی افتتاحیه در نهج البلاغه ………………………………………………………………………………… 112
تصویر38 : مقایسهی خط کوفی تزیینی در قرآنهای سهروردی و نسخهی نهج البلاغه ……………… 113
تصویر39 : بخشی از صفحهی افتتاحیه در نهج البلاغه …………………………………………………………………. 113
تصویر40 : صفحهای از قرآن معروف به قرآن اولجایتو، (لینگز،119:1377) ……………………………. 114
تصویر41 : بخشی از صفحهی افتتاحیهی جزء دوم نهج البلاغه ……………………………………………………. 115
تصویر42 : بخشی از صفحهی افتتاحیهی جزء دوم نهج البلاغه ……………………………………………………. 116
تصویر43 : بخشی از اسلیمیها در صفحهی افتتاحیهی جزء دوم نهج البلاغه ……………………………… 117
تصویر44 : بخشی از ترنج در صفحهی افتتاحیهی جزء دوم نهج البلاغه ……………………………………… 118
تصویر45 : نشان پایانی خطبهها، نامهها و علائم تزیینی ………………………………………………………………. 119
تصویر46 : انحراف در جدولکشی …………………………………………………………………………………………………. 122
تصویر47 : بریده شدن کتیبه با جدولکشی ……………………………………………………………………………………122
تصویر48 : فرورفتن اصلاحات به زیر جدولکشی …………………………………………………………………………. 123
تصویر49 : رکابه در نهج البلاغه …………………………………………………………………………………………………….. 124
تصویر50 : اصلاحات الحاقی به نسخه ……………………………………………………………………………………………. 125
تصویر51 و 52 : تعدادی ازصفحات با بخشهای الحاقی ……………………………………………………. 127-126
تصویر53 : نمونهای از اصلاحات در بین سطرها …………………………………………………………………………… 128
تصویر54 : اصلاحات بر روی کاغذ حاشیه …………………………………………………………………………………….. 129
تصویر55 : وصله کاری و اصلاحات ………………………………………………………………………………………………… 131
تصویر56 : تأثیرات رطوبت بر کاغذ نسخه ……………………………………………………………………………………… 132
تصویر57 : روی جلد نهج البلاغه ……………………………………………………………………………………………………. 133

مقدمه:
کتاب و کتابخانه از جلوههای دیرین تمدن بشری است که در ایران نیز سابقهای کهن دارد. و از آنجا که ایران همواره مهد علم و هنر بوده دانشمندان حاذقی در علوم مختلف و هنرمندان بزرگی در هنرهای گوناگون پرورش داده و هنرهای کتابسازی و کتابآرایی نیز به موازات دیگر هنرها مورد علاقهی مردم و دوستداران علم و هنر این سرزمین بوده است.
پس از فتح ایران، با رواج اسلام و نیاز به استنساخ قرآن، رسمالخط عربی از همان آغاز مورد توجه قرار گرفت. در سالهای اولیه، خط کوفی مورد استفاده قرار گرفت. در ایران نوع خاصی از این خط با نام کوفی شرقی رایج بود و هنرمندان ایرانی تا اوایل قرن پنجم قمری بیشتر قرآنها را با این شیوه که تنوع بسیاری داشت، مینوشتند. در بیشتر قرآنهای قرن چهارم و پنجم قمری هنر تذهیب، جزیی از خودِ حروف کوفی بود و خوشنویس خود نیز مذهّب بود. در اواخر قرن سوم قمری ابن مقله (328-272 قمری) اصلاحاتی در خط انجام داد و خطهایی را که از کوفی منشعب شده بود تکمیل ساخت، قواعدی برای خوشنویسی تدوین کرد و اصل خطوط را بر مبنای سطح و دور پایهگذاری کرد. در قرن چهارم علی ابن هلال معروف به ابن بوّاب (ف. 413 قمری) در قواعد نقطهگذاری و یکدست کردن اصول خطهای ششگانه «اقلام ستّه» نقش برجستهای داشت. او با تدوین و تکمیل اصول و قواعد پیشین، نوشتن خطوط ششگانه را به شکل کلاسیک خود نزدیکتر ساخت.
از قرن پنجم قمری خط نسخ به دلیل تحریر و قرائت سادهتر جایگزین کوفی شد. این هنگام از خطوط دیگری همچون محقق، ریحان و ثلث نیز برای کتابت استفاده میشد. علاوه بر هنرمندان گمنام قرن پنجم و ششم قمری، خوشنویس دیگری که در شکوفایی انواع خطوط نقش بارزی داشت “یاقوت مستعصمی” (698-616 ق) بود که بهجز قطعات فراوان، قرآنها و کتابهای بسیاری را کتابت کرد. او به همراه دیگر خوشنویسان مطرح این دوره که برخی نیز از شاگردان او بودند، سبب گسترش و بالارفتن سطح کیفی خوشنویسی در نسخههای خطی شدند.
با هجوم مغولان به ایران و تشکیل حکومت، در نیمهی اول حکومت ایلخانی، به علت اینکه حاکمان مغول و جانشینان آنان از دانش و تجربهی کافی در ادارهی امور ایران بیبهره بودند و پیوسته سرگرم کشمکشهای داخلی و غارت اموال مردم بودند، دانشمندان، هنرمندان و فرهیختگان علم و فرهنگ مورد بیتوجهی و بیمهری قرار گرفته و مجالی برای توسعهی هنرها نبود.
پس از حملهی مغول و در نیمه قرن هفتم و اوایل قرن هشتم قمری که ثباتی نسبی در ایران به وجود آمد، اوضاع تغیرات قابل ملاحظهای کرد. بهطوریکه ایرانیان اهل علم و فضل و هنر رفتهرفته به دربار ایلخانی راه یافته و از تجربهی آنها در ادارهی کشور بهره گرفته شد، هنرمندان و دانشمندان مورد تکریم قرار گرفته و توسعهی هنرهای ایرانی جانی دوباره یافت. در این دوره کتابخانهها و مراکز علمی و فرهنگی بسیاری به وجود آمد، سنت تولید کتاب حرفهای شده و بهصورت جمعی انجام میگرفت، همچنین کارگاههای درباری کتابآرایی رونق گرفت، اقلام ستّه قانونمند شد و رواج استفاده از آنها در رونق کتابآرایی بسیار مؤثر بود.
با گذشت زمان بر اهمیت کتابخانههای درباری افزوده شد و بهتدریج وجه تزیینی برخی از نسخه‎ها بر جنبهی کاربردی آن پیشی گرفت. بههمین سبب کتابخانههای سلطنتی توسعه یافت و بخش کارگاهی آن اهمیت ویژهای پیدا کرد و شمار زیادی از هنرمندان برجسته همانند کاتب، نقاش، مذهِّب و مجلد و.. را برای کتابآرایی جذب کرد.
با آغاز قرن هشتم قمری هنر کتابآرایی وارد مرحله نوینی شد و آثاری کم نظیر در قالب قرآن، شاهنامه و دیوان اشعار تولید شد. تهیهی نسخههای خطی نفیس چون قرآن و شاهنامه در کانون توجه حاکمان قرار داشت. از اتفاقات مهم در عرصهی هنر کتابآرایی، تهیهی نسخهها با ابعاد -قطع- بزرگ بود. در این دوره اقلام ستّه تکمیل شد و رواج زیادی پیدا کرد و به مدد تلاشهای خوشنویسان مختلف به نهایت کمال و زیبایی خود رسید و انواع خطوط ششگانه به همراه تذهیبهای عالی و با نقشهای زیبا و رنگهای درخشان در نسخهبرداری قرآن بهکار میرفت.
در این دوره تحولات هنر کتابسازی به دلیل اوضاع پرفراز و نشیب خود، پیوسته مسیر تحول و تغییر را تجربه کرده و مقدمات تعالی آنرا در خلق فنون مختلف، نقشهای بدیع و بهرهگیری از مواد و مصالح مختلف، متناسب با قطع کتاب را فراهم آورد.
از موضوعات مورد علاقه مردم و هنرمندان، کتابهای دینی و مذهبی بودند که در کارگاههای مختلف مورد استنساخ قرار می‎گرفت. به موازات کتابت قرآن، متون مذهبی دیگری نیز بهدست توانای هنرمندان به رشته تحریر درآمده بود که از آن جمله می‎توان کتاب نهج‎البلاغه را نام برد. بدون تردید این کتاب ارزشمند مورد توجه خاص و عام بوده و بارها توسط کاتبان کتابت شده است. یکی از این کاتبان و خوشنویسان شهیر، احمد بن السهروری می‎باشد و از جمله نسخه‎های کتابت شده توسط او، نسخهای از نهج‎البلاغه می‎باشد که با شماره 64455 در کتابخانهی مجلس نگهداری می‎شود.
این پژوهش به دنبال بررسی کیفیت خوشنویسی و هنرهای کتابآرایی در این نسخه میباشد تا مشخص

پایان نامه
Previous Entries منابع و ماخذ پایان نامه حقوق و دستمزد، تسهیم هزینه ها، بهای تمام شده Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد نهج البلاغه، اسماعیلیان، زبان عربی