منابع تحقیق درباره گیاهان دارویی، کارکردگرایی، تحلیل اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

1-7 تعریف مفاهیم 11
فصل دوم:ادبیات پژوهش
بخش اول 19
2-1) پیشینه پژوهش 19
2-2) طب و طبابت در ایران باستان 20
2-3) طب در اسلام 28
2-4) اصول طب و بهداشت در دین اسلام و روایت معصومین 30
2-5) طب درجهان 31
بخش دوم:مبانی نظری پژوهش 35
2-6) نظریه کارکردگرایی 35
2-7) کارکردگرایی ساختاری 36
2-8) نظریه تکاملگرایی 37
2-9) محیط شناسی فرهنگی 38
2-10) کنش متقابل نمادین 39
فصل سوم:روش پژوهش
3-1) روش پژوهش 42
3-2) ابزار پژوهش 43
فصل چهارم:داده ها
4-1) گیاه درمانی 45
4-2) تاریخچه گیاهان دارویی 45
4-3) زمان جمعآوری اندامهای گیاهان دارویی 48
4-4) گیاهان دارویی مورد استفاده در منطقه؛ 49
فصل پنجم:استنتاج
نتیجه گیری 115
منابع و مآخذ 123

چكيده
از آغازين زمان تمدن، مردم با گياهان پيرامونشان ارتباط داشتهاند. اعتقاد به قدرت شفادهي گياهان شايد خيلي پيشتر از اينکه آنها به ثبت برسند در ميان مردمان وجود داشتهاست. گياهان علاوه بر اينکه در زندگي و حيات مادي انسانها نقش داشتهاند، در شکلگيري ساختار اسطورهها، باورها و اعتقادات نيز دخيل بودهاند.
وابستگي انسان به طبيعت به منظور تامين نيازهاي اساسي مادي خود همچون خوراک، پوشاک و مسکن، بيش از همه با گياه ارتباط مييابد، تعريف جامعه انساني بدون توجه به وابستگي آن به قلمرو گياهي معنا ندارد.
بررسي چگونگي اين ارتباط تنگاتنگ ميان انسان و گياه در قالب علم قومگياهشناسي انجام ميگيرد. قومگياهشناسي Ethnobotany علمي است ميانرشتهاي و از ديدگاه مردمشناسي، به مطالعه روابط بسيار پيچيدهاي که بين انسان و گياه وجود داشته و دارد ميپردازد و رشتهاي است فراگير، زيرا هيچ گروهي از مردم را نميتوان يافت که زندگي ايشان به گياهان وابسته نباشد، از گياهان بهرهبرداري نکنند و بر نامگذاري و طبقهبندي گياهان در بومگاهشان نپرداخته باشند.
ایران بهدلیل سابقه تاریخی طولانی و نیز اقوام، نژاد، زبان و اقلیمهای متفاوت، کشوری سرشار از تجارب و آرا و عقاید طبی شفاهی است. مردم کرد کرمانج که این پژوهش با هدف بررسي مردمشناختي كاربرد گياهان دارويي در درمان، میان آنان و با تکیه بر روش پژوهش میدانی تنظیم شدهاست نیز، از این تجارب طبی و روشهای درمانی استفاده ميکنند. به همین سبب و با توجه به این امر که حفظ تجربیات مردم و جمعآوری و مکتوب نمودن آن موجب احیاء این علم در كنار پیشرفتهای طب مدرن میگردد، کابردهای مردمی گیاهان و دانش بومی آنان با مطالبی که در کتب قدیمی و مرجع ثبت شده و نیز کاربردهای درمانی نوین مقایسه شده و این نتیجه حاصل آمده که بسیاری از گیاهانی مورد استفاده در میان این مردم در پزشکی نوین نیز از جایگاه درمانی برخوردار هستند. همچنین بسیاری از روشهای درمان مردمی مورد تایید میباشند.

واژههای کلیدی؛ قومگیاهشناسی، درمان، طب سنتی، کرد کرمانج، ایران

فصل اول
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه
مردمشناسي علم مطالعه پديدههاي اجتماعي در زمينه فرهنگي آنها، با وجود عمر نسبتا کوتاه خود در مقايسه با ديگر علوم توانسته زواياي متنوعي از فرهنگها را بهتصوير و قلم بکشد و براي استفاده گسترده در زمان حال و آينده آرشيو سازد. در اينميان از جمله موضوعاتي که جاي پرداختن بسيار دارد، طب سنتي است. «به تعبيري عام، طب سنتي طب عادي مردم کوچه و بازار يا طب توده است».(نفيسي،35:1362)
«به تعبيري عميقتر طب سنتي مجموعهاي از دانستنيهاي علمي، تجربي و باورهاي عاميانه در باب علت بيماريها، شناخت طبايع، شيوههاي معالجه، ابزار و داروهاي گياهي و غيرگياهي، اوراد و اذکار و … را شامل ميشود و در نگاهي جهاني از زاويهاي ديگر طب سنتي شامل اعمال، روشها، دانش و اعتقادات مربوط به سلامتي، ترکيب داروهاي گياهي، حيواني و معدني، درمان روحي، فنون و کارهايدستي که بهصورت منفرد و يا ترکيبي جهت معالجه، تشخيص و پيشگيري از بيماريها و يا حفظ سلامتي ميشود».(رجحان،5:1373)
به اينترتيب ما با دانشي گسترده سروکار داريم که دامنه آن به چند هزار سال دانش ثبت شده بشري ميرسد. طب سنتي در نتيجه کارکرد فوري و ضروري خود در مرتفع ساختن نيازي اساسي همچون سلامت انسان بهوجود آمده و توسعه يافتهاست. در جهان کارکردي بخش عمدهاي از دانش تجربي با هدف ايفاي وظايفي حياتي در ارتباط با زندگي انسانها رشد يافتهاست.
انسان در تلاش براي زندگي بهتر سعي نموده ابتدا جسم و روح خويش را بهتر بشناسد و کمبودهاي آن را با اين تصور عميق و درست که هر دردي دوايي دارد و همه خلقت در خدمت انسان آفريده شدهاند، جبران نمايد. همين تلاش طب سنتي را پايهريزي نمودهاست. حتي طب جديد نيز اساسا بر پايه و بهکمک طب سنتي پيش ميرود.
گياهاني که کاربرد طبي دارند بخش عمدهاي از دانش طب سنتي را تشکيل ميدهند. از گذشته دور علاوهبر ارزش خوراکي، مصرف دارويي گياهان مد نظر انسان بوده، «زماني برخي گياهان بر پايه تعاليم و روش آييني خاصي که موبدان انجام ميدادند، تقديس و تطهير ميشدند و امروزه داروهاي گياهي سهم زيادي در فراوردههاي دارويي تجاري دارند. منکر اين حقيقت نميتوان شد که در بعضي موارد براي بسیاری از بيماران با روشها و داروهاي طب جديد نتيجه شايان توجهي عايد نميشود، در حاليکه بهعکس با متد گياهدرماني و طب سنتي زودتر و بهتر شفاي آنها حاصل ميگردد.
بيشترين کاربرد طب سنتی جهت توصيف فنون پزشکي است که بهصورت سنتي در جوامع مختلف استفاده ميشود و پيش از عصر پزشکي نوين توسعه يافتهاست. اين فنون شامل حوزههاي گستردهاي همچون گياهپزشکي، طب يوناني، طب سوزني، طب سنتي چين و هومئوپاتي ميشود. گرچه در حوزه طب جايگزين معالجه سنتي بهطور فزايندهاي با مطالعه علمي ارتباط دارد، برخي بخشها بهعنوان خرافات صرف رد شدهاند، در حاليکه بخشهاي ديگر براي تغيير رتبه در دانش پزشکي پذيرفته شدهاند.
توجه به اين امر در ساليان اخير از اهميت بيشتري برخوردار شده، علیرغم اینکه پزشکي جديد در سطحي گسترده تبليغ ميشود، مردم در بسياري موارد به پزشکي سنتی رو آوردهاند و درمانهای سنتی و بهویژه استفاده از گیاهان دارویی یا داروهایی با منشا گیاهی گسترش داشتهاست، گرچه این امر اتفاق خوبی بهنظر میرسد اما جای نگرانی این است که نسل حکيمان و پزشکان طب سنتي اصيل روبه کاهش ميرود و دانش و آگاهي سنتي نسبت به شيوههاي معالجه و پيشگيري در شهرهاي بزرگ از کاهش چشمگير برخوردار بودهاست. انسانهايي که زماني از طبايع مختلف و ويژگيهاي آن اطلاع داشتند، گياهان دارويي را ميشناختند و شيوههاي تهيه آنها را ميدانستند، با گسترش شهرنشيني و پيچيدگي زندگي صنعتي از آن موقعيت بيرون آمدهاند و هستند افرادی که دانش لازم را در این امور ندارند ولی به کار درمانگری میپردازند.
«کاربرد بيقاعده يا نامناسب طب و روشهاي سنتي ميتواند حاوي اثرات منفي يا خطرناک باشد و بايد مورد آزمايش و بررسي علمي قرار گيرد. «در حال حاضر 25% داروهاي جديد از گياهاني ساخته شدهاند که بهطور سنتي نيز مورد استفاده بودهاند».(همان، 13)
به اينصورت طب سنتي راه خود را در طب جديد باز نموده و کمکم با نشان دادن کارآييها و اثرات بهبودبخشي که به اثبات ميرسد، جاي خود را بيشتر در ميان روشهاي مطمئن و بيخطر باز ميکند.
با اين مقدمه کلي در این پژوهش به بررسي طب سنتي و درمان با گیاهان دارویی در منطقه بهعنوان مردماني اصيل ساکن اين مرز و بوم و وارث طب اصيل سنتي کشور میپردازیم.

1-2 بیان موضوع
بیماری، جراحت و مرگ، همیشه بخشی از زندگی بوده، اما نه بخشی چندان مطلوب. از زمانهای قدیم بعضی از افراد بدون شک در پی از میانبرداشتن این مصائب یا پیشگیری از آنها بودهاند.
بیتردید انسان از وقتی خداوند بزرگ او را آفرید، در معرض بیماری قرارداشت و بههمینجهت در جستجوی اسرار درد و وسایل درمان برخاست بهطوریکه علم پزشکی را از جمله نخستین مسایلی قرارداد که بدان اهتمام ورزید.
«پزشکی کهن یا طبسنتی ایران وتاریخ آن گهری ناسفته و دری نایافته است. طب جدید که درحقیقت همانا ارائه تکمیلشدهی طب کهن است با پشتوانه شیوهها و منطق جدید در این سرزمین و سایر کشورها جای خود را باز کرده و همچون صخرهای بر پیکر بیتوانشده طب سنتی سرازیر شد و آن را هم درنوردید درصورتیکه به موازات طب جدید و خوبی و شفابخشیهای آن، طب سنتی نیز به حق میتوانست جایگاه خود را داشته باشد».(تاج بخش،180:1388)
از گذشتههای دور، طبسنتی و استفاده از گیاهان دارویی با فرهنگ مردم درآمیخته و جنبههای مختلفی از درمان را به خود اختصاص داده و درحال حاضر میزان استفاده از این شیوه گسترش بیشتری یافتهاست.
بسیاری از نیازهای انسان درمحیط اطرافش به طور طبیعی یافتمیشود. یکی از شرایط لازم برای موفق شدن در معالجه بیماریها ومراقبتهای اولیه بهداشتی مصرف داروهای مناسب است. گیاهان از منابع عمومی داروها بوده و هستند.
از آنجاییکه کشور ما دارای تنوع اقلیمی گستردهای است، گیاهان دارویی نیز این ویژگی برخوردارند و هر قوم با توجه به منطقه زندگی خود از گیاهان ویژهای استفاده میکنند، پژوهش حاضر درصدد است با شناخت شیوههای رایج درمان با استفاده از منابع طبیعی و شناخت طبیبان سنتی و چگونگی عملکرد آنان، به مطالعه و بررسی مردمشناختی گیاهان دارویی و کاربرد آن در میان مردم کرمانج بپردازد.

1-3 اهداف پژوهش
هدف کلی: مطالعه مردمشناختی کاربرد گیاهان دارویی در درمان سنتی قوم کرد کرمانج.
اهداف جزئی
• شناخت داروهای گیاهی و روشهای متداول استفاده از آنها در درمان بیماریها.
• جمعآوری وضبط اطلاعات وتجربیات درمانگران محلی بهعنوان بخشی از مطالعات مردمشناختی و فرهنگ مردم و میراث ملی.
• شناخت میزان اطلاعات وآگاهی مردم منطقه ازگیاهان دارویی وروشهای طب سنتی.
• دستيابي به ميزان صحت علمي دانش بومي در ارتباط با گياهدرماني که نزد مردم و درمانگران محلي است و از طريق تطبيق نتايج بهدستآمده با طب کهن حاصل خواهد شد.

1-4 پرسشهای پژوهش
1. معمولاً برای درمان چه نوع بیماریهایی به درمانگران محلی مراجعه میکنند؟
2. آیا مردم نسبت به گیاهانی که در منطقه وجود دارد اطلاعاتی دارند؟
3. آیا درمانگران از اطلاعات پزشکی جدید نیز استفاده میکنند؟
4. آیا جوانان تمایلی به یادگیری روشهای درمان سنتی دارند؟

1-5 روش پژوهش
روش تحقیق در این پژوهش، مطالعات کتابخانه‌ای، مطالعه میدانی و مصاحبه و مشاهده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز با استفاده ‌از روش‌های توصیفی بهصورت گزارش و تشریح مطالب می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات، بهصورت زیر انجام گرفته‌است:
• مطالعه‌اسناد و مدارک: یکی از راه‌های جمعآوری اطلاعات در یک جامعه بهطور کلی ‌همه ‌اسناد و مدارک مکتوب است. این اسناد و مدارک نهتنها می‌توانند راهنمای مطالعه در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، خویشاوندی و اعتقادی باشند؛ بلکه در تحقیقات مردم‌نگاری نیز نقش بنیادی‌دارند.
• مصاحبه و مشاهده: اطلاعات مورد نظر مردم‌نگاری با گفتگو «گپ زدن»، درددل و مشاهده بهدست می‌آید و مستلزم حوصله و تبحر پرسش‌گر و جلب اعتماد پاسخ‌گو است. این‌ روش می‌تواند محقق را به ‌ارزش‌ها و عوامل ناآشکاری آشنا سازد.
• تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز با استفاده ‌از روش‌های توصیفی بهصورت گزارش و تشریح مطالب می‌باشد.

1-6 قلمروپژوهش
بهعنوان جامعه‌آماری، روستای جابان انتخاب شده‌است. چراکه یکی از مناطق کرمانجنشین محسوب میشود. جابان روستایی در 75 کیلومتری شرق تهران از توابع دماوند است. این روستا از لحاظ موقعیت جغرافیایی دارای طول جغرافیایی´19  °52 و عرض جغرافیایی´39  °35و ارتفاع2240 متر میباشد و با ارتفاع 2240 متر از سطح دریا واقع شدهاست. برطبق سرشماری 1385 این روستا جمعیتی بالغ بر 2075 نفر را شامل میشود.
این روستا در دهستان ابرشیوه‌ قرار دارد. سربندان از سمت شرق، آیینهورزان از غرب، هویر از شمال و سرخده و مغانک از جنوب. شغل اصلی مردم این روستا کشاورزی و دامداری است. در سالهای اخیر باغداری رونق خوبی گرفتهاست. عمده‌ترین محصولات باغی

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درباره DoPed، زوایا، کاربید Next Entries منابع تحقیق درباره دوره صفوی، دوره صفویه، تشخیص بیماری