منبع پایان نامه ارشد با موضوع پیامبر(ص)، نظام سیاسی، آیات قرآن، دوران جاهلیت

دانلود پایان نامه ارشد

2-4-2-1-1- جایگاه منافقان نسبت به گروه کافران و مشرکان و یهود 57
2-4-2-1-2- عکس‌العمل‌های قرآن نسبت به منافقان 58
2-4-2-1-3-1- دیدگاه آیت الله جوادی‌آملی در مورد «الذین فی قلوبهم مرض» 62
2-4-2-1-3-2- تعبیر «فی قلوبهم مرض» در قرآن 64
2-4-2-1-3-3- بررسی مفهوم «الذین فی قلوبهم مرض» در عطف بر منافقان 64
2-4-2-1-3-4-ویژگی‌های «الذین فی قلوبهم مرض» با تاکید بر آیات قرآن 68
2-4-2-1-3-5-بررسی و تحلیل نظر علامه پیرامون «الذین فی قلوبهم مرض» 72
2-4-2-1-3-6-تحلیل مفهومی «الذین فی قلوبهم مرض» در مکه 74
2-4-2-1-3-7-تحلیل مفهومی «الذین فی قلوبهم مرض» در مدینه 75
2-4-2-2-ارتباط جریان سیاسی منافقان با جعل حدیث 80
2-4-2-2-1-تحلیل مفهومی روایت «من کذب» 81
فصل 3 : رفتارها و راهبردهای حاکمیت در جعل حدیث 98
مقدمه: 99
3-1- سیاست منع نقل، کتابت و تدوین حدیث 99
3-1-1- شواهد پیشینی 101
3-1-1-1- تخلف از جیش اسامه 101
3-1-1-2- واکاوی ماجرای ممانعت از آوردن دوات و قلم 105
3-1-1-3- روایت «الأئمة من قریش»(احیای سنت جاهلی) 116
3-1-2- سیاست منع تدوین حدیث از سوی ابوبکر و قرآن بسندگی 134
3-1-3- سیاست منع تدوین و نقل حدیث از سوی عمر 136
3-1-3-1- نقد و بررسی سیاست عمر 139
3-1-4- سیاست منع تدوین حدیث از سوی عثمان 141
3-1-4-1- نقد و بررسی دیدگاه عثمان 142
3-1-5- سیاست اهل بیت در برابر سیاست خلفای سه گانه 142
3-1-5-1- پاسخ به یک حدیث جعلی و عدم بیعت 143
3-1-5-2- افشاگری حضرت زهرا (س) 143
3-1-5-3- اعلام سیاست حضرت علی(ع) در مورد احادیث پیامبر(ص) 146
3-1-6- بنی‌امیه و سیاست منع نقل و نگارش و جعل حدیث 148
3-1-6-1- معاویه و سیاست رسمي جعل حدیث 149
3-1-6-2- ابوهریره و جعل سیاسی 149
3-1-6-3- گونه شناسی احادیث جعلی در زمان معاویه 153
3-1-6-4- جعل حدیث در زمان عبدالملک بن مروان 177
3-1-6-5- عمر بن عبدالعزیز و احیای حدیث اهل سنت 179
3-1-7- جعل حدیث در زمان بنی‌عباس 180
3-1-7-1- جعل حدیث در فضائل بنی عباس 181
3-1-7-2- جعل حدیث در تنقیص اهل بیت(ع) 182
3-1-7-3- مقابله با نهضت امام صادق(ع) 182
3-1-7-4- انزوای حدیث اهل سنت 184
3-1-7-5- شکوفایی حدیث اهل سنت 184
3-2- تئوری عدالت صحابه 187
3-2-1- صحابه در لغت و اصطلاح 187
3-2-2- جایگاه منافقان در تعریف صحابه 189
3-2-3- دیدگاه اهل سنت در مورد عدالت صحابه 190
3-2-4- دلایل عدالت صحابه 191
3-2-5- نقد و بررسی ادله عدالت صحابه 192
3-2-5-1- نقد و بررسی دلیل قرآنی 192
3-2-5-2- نقد و بررسی دلیل روایی عدالت صحابه 196
3-2-5-3- نقد و بررسی دلیل عقلی عدالت صحابه 201
3-2-6- بررسی و تحلیل زمینه طرح تئوری عدالت صحابه 205
3-2-6-1- نظر عجاج خطیب 206
3-2-6-2- نقد نظر عجاج خطیب 207
3-2-7- جعل فضائل منشأ اصلی پیدایش تئوری عدالت صحابه 209
3-2-7-1- آثار جعل فضائل صحابه(تئوری عدالت صحابه) 210
3-3- قصاص 213
3-3-1- قصاص در لغت و اصطلاح 213
3-3-2- جایگاه قصاص در جعل حدیث 215
3-3-3- پیشینه قصاص 218
3-3-3-1- قصاص در زمان جاهلیت 218
3-3-3-2- قُصاص در زمان حیات پیامبر(ص) 219
3-3-3-3- قصاص در زمان عمر(آغاز فعالیت قصاص) 220
3-3-4- قصاص در زمان بنی‌امیه(رسميت يافتن فعاليت قصاص) 223
3-3-5- قصه‌گویی در دوران بنی‌عباس 225
3-3-6- ویژگی‌های شخصیتی قصاص 226
3-3-6-1- ماهیت یهودی 226
3-3-6-2- عوام‌گرایی 228
3-3-6-3- نقش‌آفرینی در جنگ‌ها 232
3-3-7- مخالفت محدثان با جعلیات قصاص 232
3-3-8- قصاص در بوته جرح‌وتعدیل 235
3-3-8-1- جرح موردی 235
3-3-8-2- جرح کلی 238
3-3-9- رویارویی مکتب اهل‌بیت با قصّاص 239
3-3-10- تحلیل سیاست خلفا در مورد قصاص 241
3-3-10-1- نقش ایجابی حاکمیت 241
3-3-10-2- نقش سلبی حاکمیت 242
فصل 4 : نتيجه گیری 246

فصل 1 : کلیات و مفاهیم

1-1- کلیات
1-1-1- مقدمه
قبل از بعثت پیامبر(ص) در دوران‌های بعد از رحلت حضرت اسماعیل جایگاه معنوی کعبه به محل عبادت بتان برای عموم مردم و کسب قدرت برای فرصت‌طلبان تبدیل شد و از آن پس نظام سیاسی دوران جاهلیت پیوسته از کعبه به‌عنوان محور رهبری و محل کسب قدرت بهره می‌برد. با آغاز بعثت پیامبر(ص) و تأکید حضرت بر آیین ناب ابراهیمی، موقعیت نظام سیاسی جاهلیت که حاکمیت سران بود، متزلزل شد؛ زیرا بر اساس دعوت حضرت(ص)، ایشان دنباله‌رو واقعی ابراهیم معرفی می‌شد و عرف سیاسی، پیروِ ابراهیم را شایسته تولیت کعبه می‌دانست.
حضرت(ص) باوجود تلاش‌های فراوان و تحمل آزار و اذیت‌های جسمی و روحی در مکه موفق به تأسیس حکومت نشد، با هجرت پیامبر به مدینه و تأسیس حکومت در فرصتی کوتاه قدرت و شوکت اسلام رخ‌نمایی کرد. در نظام جدید مشرکان راهی جز تسلیم نداشتند؛ لیکن جریان سیاسی منافقان سر برآورد و هرچند در کنار مخالفت‌های یهود تعالیم اسلام را بر‌نمی‌تابید لیکن برای دستیابی به اهداف درازمدت راهبردی جز همراهی با پیامبر(ص) نداشت، پیچیدگی جریان منافقان زمانی روشن می‌شود که آگاهی‌بخشی قرآن از گروهی از مؤمنان و صحابی ضعیف الایمان پرده برمی‌دارد که نفاقی پنهان‌تر دارند و ازنظر ویژگی‌های شخصیتی نیز در تقابل با «اهل‌بیت» هستند. این گروه مطابق قرآن در آخرین سال‌های حیات پیامبر(ص) فعالیت‌های چشم‌گیری دارند که مخالفت با رأی و نظر پیامبر(ص) از ویژگی بارز آن‌هاست و در آخرین لحظات حیات پیامبر(ص) ظهور بیشتری می‌یابد. این جریان با دروغ بستن بر پیامبر(ص) ارتباط تنگاتنگی دارد و با روشن‌گری قرآن راهبرد آن‌ها در مقابل حدیث پیامبر(ص) پس از رحلت ایشان پیش‌بینی‌پذیر می‌گردد. ازاین‌رو قرآن محوری‌ترین متن برای دستیابی به سرنوشت(تاریخ) حدیث است.
بی‌شک در تحلیل عوامل سیاسی جعل حدیث از تحلیل جریان‌های سیاسی که تقارن زمانی با وقوع جعل دارند، بی‌نیاز نیستیم لیکن با توجه به آغاز جعل حدیث از زمان پیامبر(ص) بیش از هر چیزی نیازمند استنباط روشنگری قرآن نسبت به سرنوشت حدیث هستیم، همچنان که برای تفسیر واقع‌بینانه از آیات قرآن به آگاهی از فضای نزول و حیات جاهلی نیازمندیم، به‌خصوص زمانی که دریابیم بسیاری از شاخص‌های نظام سیاسی جاهلیت پس از پیامبر(ص) بازتولید شده است و در این راه از حدیث نیز استفاده گردیده است.
1-1-2- بیان مسئله
حدیث به‌عنوان دومین منبع دینی اسلام دارای جایگاه ویژه‌ای است؛ بنابراین توجه جریان‌های سیاسی به حدیث، در زمان حیات پیامبر(ص) و به‌خصوص پس‌ازآن روشن می‌شود. عوامل سیاسی در این پژوهش راهبردهایی اتخاذشده از سوی حاکمیت است که مستقیم یا غیرمستقیم به جعل حدیث منجر شده است. با تأکید بر جایگاه حدیث، اتخاذ غیرمستقیم ازاین‌روست که «مقام سیاست» به‌عنوان مرجع تصمیم‌گیرنده جامعه از یک‌سو و عامل تثبیت حاکمیت از سوی دیگر از نقش حدیث به‌عنوان مؤلفه تأثیرگذار در تمامی راهبردهای فرهنگی، اقتصادی و غیره نهایت استفاده را می‌برد. به‌خصوص، زمانی که اثبات شود جریان سیاسی حاکم، جریان سیاسی مخالف با پیامبر(ص)(و مخالف با جریان مورد تایید ایشان) است، نقش عامل سیاست دوچندان می‌شود. زیرا از یک‌سو برای دستیابی به قدرت و یا تثبیت حاکمیت به تبدیل، تحریف و جعل حدیث دست می‌زند و از سوی دیگر حداقل آن مقدار از احادیثی را که به شکلی ناظر بر جایگاه حقیقی سیاست و مصادیق واقعی آن است، از بین می‌برد.
به‌عنوان‌مثال جریان منع تدوین حدیث از یک‌سو در راستای راهبرد دوم است؛ زیرا از مطرح شدن جریان «اهل‌بیت» به‌زعم خود جلوگیری می‌نماید و از سوی دیگر عاملی برای تحقق آسان راهبرد دوم(جعل حدیث) در دوره بنی‌امیه است؛ جریان قصاص که به‌ظاهر یک جریان فرهنگی است، درواقع، زاده‌ی سیاست است و در دامان سیاست نیز رشد یافته است و همین‌طور بسیاری از جریان‌های فقهی و کلامی که به پشتوانه احادیث جعلی است و تنوع فرقه‌هایی را سبب شده که تا به امروز به حیات خود ادامه داده است، دور یا نزدیک ریشه‌های سیاسی دارد و یا توسط سیاست بارورشده است.
وسعت عوامل سیاسی در جعل حدیث، تأثیر ویژه‌ای بر کشف این عوامل در شناسایی احادیث سره از ناسره دارد و به شناسایی بسیاری از جریان‌های نوظهور که به‌ظاهر صبغه‌ای دینی دارند، کمک می‌نمایند، با وجود این‌ در بسیاری از آثار غیرشیعی به دلایل فرقه‌ای، عوامل سیاسی به‌گونه‌ای توجیه شده‌اند که نشان دهد عاملی، مذهبی، اجتماعی و فرهنگی و غیره است و در آثار شیعی‌ای که تلاشهایی برای شناسایی احادیث جعلی صورت گرفته است، به عوامل سیاسی توجه چندانی نشده است.
هاشم معروف حسنی در الموضوعات قبل از پرداختن به بخش اصلی کتاب خویش که پیرامون احادیث جعلی منقبت و منقصت است، در طلیعه فصل سوم از کتابش پس از اشاره به خطر احادیث جعلی در فرقه فرقه شدن جامعه مسلمانان، نبودن دو عنصر اخلاص و صراحت را دلیل اصلی برخورد غیر عالمانه در بررسی و اظهار نظر در مورد احادیث جعلی دانسته است که سبب شده است عالمان شیعه و اهل سنت هر یک در ارزیابی‌هایشان، مجموعه‌های حدیثی یکدیگر را متهم به جعلی بودن نمایند. ایشان در ادامه به راه حل مهمی در این زمینه جهت دستیابی به ارزیابی‌های بی‌طرفانه و مبتنی بر واقعیت اشاره نموده است و می‌گوید: اگر پژوهشگری به بررسی بی‌طرفانه و واقعیت‌گرای حدیث بپردازد و همه شرایط و اوضاعی را که هر یک از این دو گروه اهل تشیع و اهل تسنن در آن به سر برده‌اند مورد توجه قرار دهد و نیز به این موضوع توجه کند سیاست تا چه پایه بر همه امور حتی امور دینی سایه افکنده است به ارزیابی‌های عجولانه دست نخواهد زد، آری سیاست بر همه امور حتی امور دینی سایه افکنده بود، چرا که سیاست رنگ و بوی دینی به خود می‌گیرد و به همین دلیل نیز همواره حاکمان برای فریفتن توده‌ها و مشروع نمایندن حاکمیتشان، خود را شدیداً نیازمند به پشتیبانی[رجال] دینی می‌یافتند و در چنین شرایطی امکان نداشت که در میان نصوص دینی اعم از کتاب و یا سنت چیزی بیابند که هر چند با تاویلاتی دور به مشروعیت حکومت اشاره داشته باشد و آنها در تقویت و اشاعه آن نکوشند.1
با توضیحات فوق به نظر می‌رسد، پرداختن به عوامل جعل حدیث به خصوص عوامل سیاسی در کنار سایر پژوهشها برای دستیابی به ارزیابی علمی روایات جعلی حائز اهمیت است.
بی‌شک در مقابل عوامل سیاسی جعل حدیث از سوی حاکمیت که مطمح نظر این پژوهش است گروههای مخالف نیز متقابلاً به جعل حدیث پرداخته‌اند. بررسی و تحلیل سایر عوامل سیاسی که از سوی برخی از جریان‌های سیاسی مخالف حاکمیت(مانند غلات شیعه، خوارج و غیره) صورت گرفته است، پژوهشی مستقل می‌طلبد.
1-1-3- ضرورت پژوهش
با توجه به اهمیت شناخت عوامل سیاسی جعل حدیث در ارزیابی دقیق‌تر احادیث، تاکنون پژوهشی جامع و دقیق در این زمینه صورت نگرفته است.
1-1-4- هدف پژوهش
هدف اصلی ارائه تصویری روشن از وسعت عوامل سیاسی جعل حدیث با تأکید بر سیاست حاکمان است تا دستیابی به اهداف فرعی زیر را میسر سازد:
الف. شناسایی فضای سیاسی صدور روایات جعلی.
ب. کشف ارتباط گروه‌های سیاسی مرتبط با جعل حدیث.
ج. شناسایی مهم‌ترین عوامل سیاسی جعل حدیث.
د. تبیین بازگشت بسیاری از عوامل جعل حدیث به عوامل سیاسی.
1-1-5- سؤالات پژوهش
1. مهم‌ترین زمینه‌های سیاسی جعل حدیث چیست؟
2. کدام‌یک از جریان‌های سیاسی نقش بیشتری در جعل حدیث داشته است چرا و چگونه؟
3. مهم‌ترین عوامل سیاسی جعل حدیث کدام‌اند؟
4. ارتباط سایر عوامل جعل حدیث با عوامل سیاسی چیست؟
1-1-6- فرضیات
1. بر اساس تبیین آیات قرآن و تاریخ جاهلی، بازتولید بسیاری از شاخص‌های نظام سیاسی جاهلیت پس از رحلت پیامبر(ص) به سبب کسب قدرت و مشروعیت مهم‌ترین زمینه سیاسی جعل حدیث هستند.
2. بر اساس آیات

پایان نامه
Previous Entries منابع مقاله درمورد اخلاق نیکوماخوس، علامه طباطبائى، علامه طباطبایی، قانون طبیعی Next Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع پیامبر(ص)، نظام سیاسی، عامل سیاسی، فقه الحدیث