منابع پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، قاعده الواحد، عالم محسوس

دانلود پایان نامه ارشد

1-1- 3-2-قدم‏ 20
1-1-3-2-1-دراصطلاح حکمت 20
1-1-3-2-2-کاربرد درنهج البلاغه 21
1-1-3-3-تجلّي 21
1-1-3-3-1-دراصطلاح حکمت 22
1-1-3-3-2-کاربرد درنهج البلاغه 23
1-1-3-4-تطوّر 23
1-1-3-4-1-دراصطلاح حکمت 24
1-1-3-4-2-کاربرد درنهج البلاغه 25
1-1-3-5-حلول 26
1-1-3-5-1-دراصطلاح حکمت 26
1-1-3-5-2-کاربرد درنهج البلاغه 26
1-2-مباني کلي وچارچوبهاي نظري مسألهي آفرينش درحکمت سينوي 27
1-2-1-مباني هستي شناسي 27
1-2-1-1-مسائل مربوط به وجود 28
1-2-1-2-اطلاق وجود براشياء 28
1-2-1-3-تمايزوجود وماهيت 29
1-2-1-4-نسبت بين وجودوماهيت 30
1-2-1-5-حقيقت واصالت وجود 32
1-2-1-6-تقسيم موجودات به واجب وممکن 33
1-2-2-مباني دين شناسي 34
1-2-2-1-جايگاه وحي ونبوت درمسألهي آفرينش درحکمت سينوي 34
1-2-2-1-1-عقل فعال منبع علوم وحياني 36
1-2-2-1-2-برخورداري نبي ازعقل قدسي 37
1-2-2-1-3-چگونگي اتصال نفس باعقل فعال 38
1-2-2-2-جايگاه امامت وعصمت درنزدبوعلي سينا 39
1-3-سيري گذرا براحوال وآثارشيخ الرئيس 43
1-3-1-جايگاه انديشه ورزي پيرامون مسألهي آفرينش دراحوال او 43
1-3-2-منبعشناسي جايگاه خلقت درآثارابن سينا 46
1-4-کلياتي پيرامون نهج البلاغه وگردآورنده آن 47
1-4-1-سخني پيرامون نهج البلاغه 47
1-4-1-1-ويژگيهاي نهج البلاغه 47
1-4-1-1-1-کلام فوق بشري 47
1-4-1-1-2-برجستگي ادبي 47
1-4-1-2-وصف خلقت درنهج البلاغه 48
1-4-1-2-1-آفرينش جهان پرتويي از علم وقدرت حق 48
1-4-1-2-2-كيفيت آفرينش جهان و نظام هستي 49
1-4-2-سيدشريف رضي( 50
1-4-2-1-مختصري از زندگي شريفش 50
1-4-2-2-جايگاه حکمت وانديشه هاي فلسفي-کلامي درآثاروتأليفات سيدرضي( 51
نتيجه فصل 53
فصل دوم: ماهيت آفرينش 54
2-1-نظريه هاي مختلف درباب آفرينش 55
2-1-1-ديدگاه متکلمين وعلت مخالفت مشائين با آن 56
2-1-1-1-اشکالات وارد برديدگاه متکلمين 57
2-1-2-حلول وهمه خدايي 58
2-1-3-نظريهي تطوّرو تکامل 58
2-1-4-تجلّي 58
2-1-5-فيض 58
2-2-ماهيت آفرينش از نگاه نهج البلاغه 59
2-2-1-علم الهي و چگونگي ايجاد موجودات 60
2-3-ماهيت آفرينش ازنگاه ابن سينا 61
2-3-1-منشأ پيدايش نظريهي فيض 61
2-3-2-تفسيرنظريهي فيض 63
2-3-2-1-کيفيت صدور کثرت از وحدت 65
2-4-نقد ديدگاه ابن سينا در باب آفرينش بر اساس نهج البلاغه 67
2-5- مقايسه نظريهي فيض و تجلّي 67
2-5-1-کيفيت تجلي و تشأن 69
2-6-تطابق ديدگاه صدرا با ديدگاه امام ( 70
نتيجه فصل 71
فصل سوم: علل آفرينش 72
3-1-اصل عليت در تفکر علوي 76
3-2-اقسام علت 78
3-2-1-علل وجود 80
3-2-1-1-علت فاعلي 80
3-2-1-1-1-علت فاعلي طبيعي 81
3-2-1-1-2-علت فاعلي الهي 81
3-2-1-1-3-اقسام فاعل 82
3-2-1-1-3-1-فاعل بالعنايه 83
3-2-1-1-3-1-1-تفسيرعنايت الهي 83
3-2-1-1-3-2-فاعل بالتجلّي 85
3-2-1-2-علت غايي 86
3-2-1-2-1-علت غايي در طبيعت 86
3-2-1-2-1-1-نظريهي ارسطو دربارهي علت غايى 86
3-2-1-2-2-علت غايي خداوند ازخلقت 88
3-2-1-2-2-1-غايتمندي با توجه به غايت فاعل 89
3-2-1-2-3-1-1-غناي پروردگار 89
3-2-1-2-2-1-2-غرض از خلقت، علم و عشق ذاتي خدا به خير و کمال 91
3-2-1-2-2-2-غايتمندي با توجه به غايت فعل 92
3-2-1-2-2-2-1-خداوند غايت الغايات است 93
3-2-1-2-2-2-2-وصف غايت الغايات درکلام اميرالمؤمنين(( 96
3-2-1-2-2-2-3-خداي حکيم و غايتمندي در نهج البلاغه 97
3-2-1-3-رابطهي علت غايي با علت فاعلي 98
3-2-2-علل ماهيت 99
3-2-2-1-1-ملاک نياز معلول به علت 100
3-2-2-1-2-نظريهي امکان ماهوي 100
3-2-2-1-3-ريشه يابي نظريهي فقروجودي درحکمت سينوي 102
3-2-2-1-3-1-فاصله گرفتن ابن سينا ازتفسير ارسطويي عليت 102
3-2-2-1-3-2-گامي ازامکان ذاتي به سوي فقروجودي 104
3-2-2-2-علت مادي 108
3-2-2-2-1-اثبات هيولا ي اولي 112
3-2-2-2-2-علت مادي عالم درنهج البلاغه 113
3-2-2-3-علت صوري 115
نتيجه فصل 117
فصل چهارم: مراتب آفرينش 118
4-1-اقسام موجودات 119
4-2-(قاعدهي الواحد) يا ربط کثير به واحد 121
4-3-قاعده الواحد ونقدآن براساس نهج البلاغه 123
4-4-عقول وافلاک کثير 126
4-5-عالم عقول در حکمت سينوي 128
4-5-1-عقل اول 129
4-5-2-تطبيق عقل اول در روايات با عقل اول در آثار ابن سينا 130
4-5-3-نظريهي افلاک نهگانه 131
4-6- عالم عقول يا فرشتگان درنهج البلاغه 133
4-6-1-ملائکه در نهج البلاغه 133
4-6-1-1-تجرد ملائکه 134
4-6-1-2-زمان خلقت ملائکه 134
4-6-1-3-رؤيت فرشتگان 138
4-6-1-4-خواب فرشتگان 140
4-7-نقد نظريهي افلاک نه گانه و عقول عشره بر اساس نهج البلاغه 143
4-7-1-آسمانهاى هفتگانه 144
4-8-عالم مثال 146
4-8-1-ديدگاه حکماء مشاء 148
4-9-عالم ماده 148
4-9-1-نقش عقل فعال در حيات مادي 148
4-9-2-حدوث وقدم جهان 149
4-9-2-1-اقسام حدوث و قدم 149
4-9-2-1-ادلهي متکلمان بر حدوث جهان 150
4-9-2-2-استدلال ابن سينا بر قدم زماني عالم 151
4-9-2-3- پذيرش حدوث ذاتي عالم ودلايل آن 152
4-9-3-حدوث عالم از ديدگاه نهج البلاغه 154
4-9-4-کيفيت پيدايش عالم محسوس يا مادي 156
4-9-4-1-عالم طبيعت 158
4-9-4-1-1-طبيعت کل 159
4-9-4-1-2-عنصر کل 159
4-9-4-1-3-ماهيت جسم 160
4-9-4-1-3-1-اقوال مختلف در حقيقت جسم 164
4-9-5-عالم نفوس 165
4-9-5-1-تعريف نفس 166
4-9-5-2-پيدايش نفوس و چگونگي حدوث آن 167
4-9-5-2-1-حدوث روحاني نفوس 169
4-9-5-2-2-دلايل حدوث نفوس 170
4-9-5-3-اقسام نفوس 171
4-9-5-3-1-تکوين نفس نباتي 172
4-9-5-3-2-تکوين نفس حيواني 172
4-9-5-3-3-نفس انساني 174
4-9-6-سلسله هاي بعدي موجودات تا مبدأ کل 176
نتيجه فصل 178
الف) منابع فارسي 179
ب) منابع عربي 184
ج) مقالات 188
د) سايتها 188

مقدمه
مسألهي کيفيت آفرينش از جمله مباحثي است که از آغاز خلقت ذهن بشر با پرسشهايي در موردآن روبرو بوده است واين مسأله موجب شکلگيري مکاتب مختلف فلسفي گرديده است. در اين پژوهش به بررسي مسألهي آفرينش از نگاه ابن سينا نمايندهي مکتب فلسفي مشاء و همچنين به بررسي ميزان تطابق ديدگاه اين فيلسوف با نظريات و بيانات امام علي (در نهج البلاغه که مستقيما از مکتب وحي ونبوت سرچشمه گرفته است مي پردازيم. نيز از آنجا که بررسي ميزان تطابق انديشه هاي يک فيلسوف با آموزههاي ديني حائز اهميت بالايي ميباشد؛ اهميت موضوع روشن ميگردد. بنابراين ضرورت، يکي از مهمترين اهداف اين پژوهش دستيابي به نقاط اشتراک و افتراق ديدگاه ابن سينا با ديدگاه وحياني امام علي عليه السلام در نهج البلاغه مي باشد. هرچند که چنين مقايسهاي در واقع قياسي مع الفارق ميباشد و آموزهاي که ازذهن خام بشري سرچشمه گرفته، فاصله اي بسيار با منبع جوشان وحي الهي و تربيت يافتهي دامان نبوت امام علي (دارد. با اين وجود و بنابر ضرورتي که بيان گرديد؛ يکي از اهداف اين پژوهش، بررسي ميزان بهرهگيري اين فيلسوف مسلمان از همين آموزههاي وحياني مي باشد. پرسشهايي که اين پژوهش مطرح و به دنبال پاسخ براي آنهاست پيجويي مباني وچارچوبهاي نظريهي آفرينش از ديدگاه اين فيلسوف درميان عباراتي که امام علي (در نهج البلاغه در زمينهي خلقت بيان داشتهاند، ميباشد. قرابت وسازگاري نظريات ابن سينا درمسألهي خلقت با آموزههاي وحياني نهج البلاغه، يکي از فرضيات اين پژوهش ميباشد. فرضيهي ديگر اين پژوهش اين است؛ که نظريهي فيض وعنايت الهي و پذيرش آن از سوي ابن سينا ميتواند راهگشاي بسياري از مباحث کيفيت آفرينش از جمله؛ مسألهي حدوث و قدم عالم باشد.
پيشينهي مسألهي مورد بحث در اين موضوع (آفرينش)، به فلاسفهي يونان باز ميگردد وهمواره دغدغهي فلاسفهي مختلف چه درغرب و چه درجهان اسلام بوده است. درجهان اسلام همواره سه مکتب فلسفي مشاء، اشراق و متعاليه سعي داشتهاند؛ معضلات فلسفي در اين زمينه از جمله؛ خلق ازعدم و حدوث عالم را به گونهاي تبيين نمايند. نمايندگان اين سه مکتب هريک آثاري از جمله؛ کتب و رسالههاي مستقل را به تبيين اين موضوع اختصاص دادهاند. اين پژوهش نيز به منبعشناسي جايگاه خلقت در آثار سينوي پرداخته است. پس از تتبع درزمينهي موضوع مورد بحث، پژوهشي که بهطور مستقل در قالب پاياننامه يا مقاله به بررسي ابعاد کامل مسألهي آفرينش درحکمت سينوي پرداخته باشد، يافت نشد وپايان نامهها ومقالاتي که مورد مطالعه واقع گرديد، هريک به بخشي از اين موضوع(مسألهي آفرينش)، از جمله حدوث و قدم عالم، عالم عقول، قاعدهي الواحد وعنايت الهي پرداختهاند. همچنين برخي ازکتبي که در رابطه با اين موضوع تأليف شدهاند؛ به آفريش ازابعاد مختلف آن، نگريستهاند؛ اما نگاهي تطبيقي و مقايسهاي به اين موضوع با نهج البلاغهي شريف نداشتهاند. بههمين دليل اين موضوع، يعني بررسي مسألهي آفرينش درحکمت سينوي برمبناي نهج البلاغه مورد نظر بوده و اين پژوهش درراستاي پاسخ به پرسشهايي است که در زمينهي اين تطابق و ميزان قرابت و سازگاري اين دو ديدگاه مطرح ميباشند.

فصل اول: کليات

1-1-مفاهيم پايه
قبل از بحث در رابطه با موضوع آفرينش؛ بيان تعاريفي از واژههايي که در اين پژوهش با آنها روبرو هستيم ضروري ميباشد.

‏1-1-1-آفرينش،خلق
کليدواژهاي که در اين تحقيق با آن روبرو هستيم “آفرينش” است آفرينش در لغت به معناي خلقت1 آمده است و از آنجا که آفرينش يک واژهي فارسي است و در کتب عربي و فلسفي بيشترتعبير خلقت استعمال ميشود، بنابراين ما به تعريف واژهي خلقت ميپردازيم. خلقت از مشتقات خلق است و خلق در لغت به معناي آفريدن و آفريده است.
ناگفته نماند، اصل خلق به معناي اندازه گيري و تقدير است.خلق درقرآن کريم اغلب در مورد کار خداوند استعمال شده، ولي بعضا درکار آدمي نيز به کار رفته است. البته اين خلق، تصرف درخلق الله است؛2و خلق به معناي إبداع فقط در مورد حق تعالي است.3 درلسان العرب نيزبه معناي پديد آوردن چيزي بدون نمونه4 آورده شده است.خداوند آفرينندهي همه چيز است و از اسماء حسناي او “خالق” ميباشد.5 بنابراين در اين اثر، منظور از آفرينش و خلقت به معناي فعل آفرينشگري خداوند متعال است.

1-1-1-1-دراصطلاح حکمت

خلق بهفتح خاء درفلسفه ايجاد شى‏ء است از شى‏ء ديگر و يا ايجاد مسبوق به ماده و مدت. عالم عناصر و جسمانيات را عالم خلق مينامند، درمقابل عالم امر و ابداع كه مسبوق به ماده و مدت نيست. به هرحال عالمى است كه موجود به ماده و مدت باشد، مانند افلاك و عناصر و مواليد ثلاث كه عالم شهادت و عالم ملك و عالم خلق‏ ناميده ميشود.6 خلق دراصطلاح سالکان نيز به اين معنا آمده است.7کاربرد ديگر خلق به معناي ايجاد اين است که مخلوقات از مواد مخصوص و صور و اشکال معيني ميباشند مانند اشياء مصنوعي وگاهى به معنى صرف ايجاد است بدون توجه به اينكه چه چيزى ايجاد شده است.8
گاهي نيز به معناي صنعت و ابداع و نيز به معنى جعل آمده است وگاهي در معناي جمع(مخلوقات) به کار رفته است. از مشتقات آن لفظ خليقه‏ است به معنى طبيعت يا آنچه خدا آفريده است. ميگويند انسان اشرف مخلوقات است.خلقى كه به معنى ايجاد شى‏ء از نيستى باشد، فقط مخصوص خداست كه آن را ابداع گويند. غزالى مي نويسد:”خلق اسم مشترك است.گاهى مى‏گويند خلق و مقصود از آن افادهي چگونگى وجود است و گاهى مى‏گويند خلق و مقصود از آن افادهي وجود ماده و صورتى است به هر شكل كه باشد. گاهى نيز خلق را به معنى دوم به كار مى‏برند اما به طريق اختراع يعنى ايجاد بدون ماده قبلى كه قوهي وجود درآن باشد.”9
خلاصه خلق داراى دو معنى است: اول احداث چيزى از موادى كه قبلا وجود داشته است،مانند خلق يك اثرهنرى يا خلق صور خيالى.دوم خلق مطلق كه صفت خداوند است،زيرا او ايجادكنندهي باقى دارنده است و ابقاء او برابر ايجاد است. جهان را به ارادهي خود ايجاد مى‏كند و به اراده خود باقى مى‏دارد و اگر ابقاء خداوند نباشد وجود عالم باطل (و فاسد) مى‏شود. حال اگر عالم باقى باشد، نتيجهي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه رایگان درباره ثبت اسناد، سند رسمی، مطالبه خسارت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، عالم ماده، حکمت و فلسفه