پایان نامه ارشد رایگان با موضوع تقریب بین مذاهب، مذاهب اسلامی، اختلافات مذهبی

دانلود پایان نامه ارشد

4ـ16ـ تعصب از نگاه مولانا 96
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات
5 ـ1ـ مقدمه 99
5 ـ2 ـ خلاصه مباحث و نتیجه گیری 99
5 ـ3 ـ پیشنهادات و راهکارها 105
5 ـ3 ـ 1ـ پیشنهادات پژوهشی 105
5 ـ4 ـ پیشنهادات کاربردی 106
5 ـ4 ـ 1 ـ انتشار نظرات مولانا در قالب پیام های کوتاه 106
5 ـ4 ـ 2 ـ اندیشه های مولانا سر لوحه زندگی سیاستمداران 106
5 ـ4 ـ 3 ـ تاکید بر محبت اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه و اله) 106
5 ـ4 ـ 4 ـ تاکید بر اخلاق 106
5 ـ4 ـ 5 ـ تأکید بر مشترکات 107
5 ـ4 ـ 6 ـ احترام به یکدیگر 108
5 ـ4 ـ 7 ـ آگاهی از مذاهب یکدیگر 109
5 ـ4 ـ 8 ـ اعتدال مذهبي وپرهيز از اعمال تحريک آميز 109
5 ـ4 ـ 9 ـ تدوين روايات مشترك بين مذاهب اسلامى 110
5 ـ4 ـ 10 ـ رعایت حقوق برادری 110
منابع و ماخذ 111

پیشگفتار
اختلافات مذهبي امروزه يكي از مشكلاتي است كه به ويژه بطور روزمره در كشورهاي مسلمان قربانيان زيادي ميگيرد. به نظر ميرسد؛ مسلمانان بيش از هر زمان ديگري نيازمند توافق و همدلي با يكديگر در مقابل دشمنان اسلام براي رفع مشكلاتشان هستند. هر چند برخي از اين اختلافات ريشه‌هاي تاريخي دارند، با اين حال در طول دوره‌هاي تاريخي مختلف افرادي بودند كه در جهت همسويي مذاهب تلاشهاي بسزايي داشتند، يكي از مهم‌ترين آنها مولانا است كه به زبان شعر در زمينه تقريب بين مذاهب سعي فراوان داشته است. اين پژوهش به دنبال بررسي نقش و جايگاه صوفيان قرن هفتم در تقريب مذاهب با تاكيد بر نقش مولانا است، البته تلاش شده تا از همه ظرفیت‌های موجود در خصوص تقریب استفاده شود. به اين اميد كه در نهايت به ارايه راهكارهايي درجهت تقريب مذاهب دست يابيم.
اين تحقيق در پنج فصل تنظيم شده است:
فصل اول: كليات تحقيق چون بيان مسئله، ضرورت تحقيق، اهداف و… پرداخته شده است.
فصل دوم: به تعاريف، ريشهها، تاريخچه پيدايش عرفان و تصوف، تفاوت آنها و تمايز آنها با شريعت و طريقت پرداخته شده است.
فصل سوم: زندگي نامه، شرح انديشه‌ها و روش‌هاي صوفيان قرن هفتم ارايه شده است.
فصل چهارم: عوامل موثر بر تقريب مذاهب و به ويژه كند و كاو در ديدگاه‌ها و نظرگاه‌هاي مولانا در اين راستا است.
فصل پنجم: به نتيجه گيري و ارايه راهكارها پرداخت شده است.

فصل اول کلیات
1-1- مقدمه
این فصل اختصاص به کلیات تحقیق دارد؛ ما در این فصل، مباحثی مثل بیان مسئله، ضرورت تحقیق، اهداف تحقیق، سؤال‌های تحقیق، روش تحقیق، مفاهیم و اصطلاحات و موانع و محدودیتهای تحقیق مورد بررسی قرار می‌دهیم.
1ـ2ـ بیان مسئله
امروزه اختلاف بین مذاهب، بیش از هر زمان دیگری، سبب تفرقه بین پیروان آن‌ها شده است، و جنگ‌های فراوانی که به دلیل اختلاف بین مذاهب و ادیان به وجود آمده است، بیش از هر زمان دیگرخود را نشان میدهد که در واقع اسلام و جامعه مسلمانان از این وضعیت، آسیب بیشتری می‌بینند.
برخی از این اختلافها که در دوران فعلی ظهور بیشتری دارد، را می‌توان دارای ریشه های تاریخی دانست. به گونهای که این اختلافات از ابتدای پیدایش مذاهب مختلف وجود داشته است. البته افراد و گروه‌های مختلف سعی داشتهاند، تا با حل و فصل این اختلافات، به وحدت بیشتر بین مذاهب دست یابند.
از عمدهترین این گروه‌ها، می‌توان به گروه صوفیان اشاره کرد. تصوف یک روش خاص زندگی است که راحتی و تسکین درونی و سعادت صوفی را در راهی غیر از انجام فعالیتهای عادی زندگی، به وسیله تحمل مشقات و زهد و ترک لذتهای دنیوی و پیروی از اصل «فرار از زندگی مادی»تأمین نماید.1
برخی ریشههای تصوف اسلامی را برگرفته از نظریههای فلسفی یونان و گروهی آن را ناشی از اندیشهی عرفانی و فلسفی هندو دانسته و عده دیگر آن‌ را در تفکرات ایران پیش از اسلام جستجو کردهاند.2
البته برخی برای تصوف منشا اسلامی قائل نیستند و معتقدند در واقع تصوف هنگامی مطرح گردید که دین و فلسفه در همه جهات در حال رشد بود و مباحث فلسفی و کلامی آغاز شده بود.
از قرن پنجم تا قرن هفتم هجری کتاب‌های عرفانی متعددی تدوین و سلسههای بزرگ صوفیه تشکیل شد، یکی از بزرگترین و معروفترین آن‌ها، سلسهی مولویه است. آن‌ها مریدان خلف و تربیت یافتگان مشایخ مولانا بودند که بنا به رسم آن زمان، آداب و تربیت مجالس سماع او همراه با تعلیم و قرائت مثنوی و غزلیات مولانا به صورت طریقت خاص در آورده بودند و مثل سلسههای صوفیه، طریقت مولویه را بنیان نهادند.
مولوی یکی از بزرگترین عارفان قرن هفتم است. آثار بزرگ و بیهمتایی در حوزه عرفانی از خود بر جای گذاشته است؛ مثنوی در حکم سفرنامهی روحانی مولانا است، که حالات او را در برخورد با تجربههای صوفیانه و عرفانی بیان میدارد، وی حقایق تصوف را با رموز آیات قرآنی و اخبار و احادیث نبوی شرح داده است.
از دیدگاه مولانا، تصوف به معنای عشق و رهایی از خویشتن بود. وی تصوف را عشق و جذبه و کمال یابی در عالم حقیقت می‌داند.مولانا اختلاف و تفرقه بین مؤمن و کافر و مسلمان و ترسا را از آن جهت که مانع تحقق وحدت و یگانگی بشود، نفی میکرد، چرا که او کمال هستی مطلق را در انسان و انسانیت میدید در این زمینه میتوان به مورد زیر اشاره کرد:
هر نبی و هر ولی را مسلکی است

لیک تا حق می‌برد جمله یکی است3

مولوی برای بیان دیدگاه خود دست به تمثیلهای مختلفی زده است، مثلاً اهل تفرقه را به گیاهان و درختان مختلف تشبیه میکند و میگوید: گر چه گیاهان و درختان رنگ و شکل و خاصیت مختلفی دارند، اما حیات دهنده‌ی آن‌ها آب واحد است همین طور گر چه در این جهان مردم مذاهب و عقاید مختلفی دارند؛ ولی جامع همه این تفرقه‌ها و پراکندگی‌ها حضرت حق میباشد.
مولانا با استفاده از شعر، تمثیل و حتی با بکار بردن آیات قرآن و احادیث سعی فراوانی در جهت تقریب مذاهب انجام داده است؛ با توجه به این مطالب و مطالعات اکتشافی دیگر که بیانگر نقش موثر صوفیان بر تقریب بین مذاهب بوده است. در این پژوهش درصدد بررسی نقش صوفیان قرن هفتم، بر تقریب مذاهب می‌باشیم، اما نظر به اهمیت و نقش برجسته مولانا در قرن هفتم و حتی بنا بر اعتقاد برخی در قرون بعدی این بررسی با تاکید بر نقش مولانا در تقریب مذاهب صورت گرفته است؛ ضمناً به نقش سایر صوفیان هم اشاره‌ی می‌گردد.
1ـ3ـ ضرورت تحقیق
گسترش روز افزون اختلافات مذهبی به ویژه آنچه دامن گیر فرقههای سنی و شیعه شده است و به طور روزمره زندگی مسلمانان را در نقاط مختلف جهان با تهدیدهای جدی روبرو کرده است.
نبود اتحاد بین کشورهای مسلمان که اغلب به دلیل رویکردهای مذهبی متفاوت ایجاد شده است،نتیجهای غیر ازجلوگیری از پیشرفت و توسعه نایافتگی کشورهای مسلمان در برنداشته است.در نتیجه به غیر از چند کشور مسلمان بقیه کشورها از رفاه خوب و سطح بالایی برخوردار نیستند. ادامه وضعیت فعلی میتواند موجبات نارضایتی مسلمانان و حتی بدبینی آنان را نسبت به دین را فراهم آورد.
به طور قطع، شناسایی عوامل موثر بر تقریب بین مذاهب، یکی از موارد ضروری به شمار میرود، صوفیان از گروههایی هستند که در طول تاریخ سعی بر آن داشتهاند تا با شرایطی موجبات تقریب مذاهب را فراهم آوردند.
نتایج این پژوهش می‌تواند مورد استفاده سازمان‌هایی چون سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه و سایر سازمان‌های تلاش کننده در راستای تقریب قرار گیرد.
همچنین مدیران حوزههای سیاسی میتوانند با استفاده از نتایج این مطالعه طرحها و برنامههای اجرایی در جهت تقریب بین مذاهب تدارک ببینند و برنامههای عملیتری را در این حیطه طراحی، اجرا و نظارت کنند.
امید آن میرود که با انجام این پژوهش و ارائه راهکارهایی در جهت تقریب مذاهب دریچهی تازهای در تحلیل و علت یابی موانع تقریب گشوده شود.
1ـ4ـ پیشینه تحقیق
موضوع تصوف، چگونگی شکل گیری آن و آثار آن در فرهنگ و جامعه از دیر باز مورد توجه متفکران و تحلیلگران مسلمان سنی و شیعی و غیر مسلمان قرار گرفته است و از زوایای گوناگون مورد تحقیق و بررسی قرار داده اند، اما نسبت به تاثیر گذاری تصوف در تقریب مذاهب اسلامی به صورت مستقل کاری صورت نگرفته است، البته می‌توان این موضوع را به شکل حاشیه‌ای و نه مستقل در کتابهای تالیف شده در مورد تصوف یافت، در جامعه ما، پژوهش‌های دقیق و بی‌طرفانه در این زمینه بسیار محدود است، هر چند تحقیقات متعددی درباره صوفیه و صوفیان قرن هفتم انجام شده است، اما پژوهشهایی که مستقیماً به بررسی تأثیر و نقش مولانا در تقریب بین مذاهب پرداختهباشد صورت نگرفته است، از سوی دیگر با توجه به نقش موثر مولانا بر تقریب مذاهب، ضرورت بررسی دقیق و علمی تأثیر مولانا بر تقریب مذاهب روشن میگردد.
این پژوهش نقش خاصی بر ادبیات پژوهش در زمینه تقریب مذاهب دارد و شناخت جامعتری از موانع شکلگیری تقریب مذاهب حاصل میگردد، انتظار میرود با انجام این پژوهش و شناخت تاثیر نقش مولانا در تقریب مذاهب، شاید بتوان گامی عملی در جهت تقریب هر چه بیشتر بین مذاهب برداشت. نوآوری این تحقیق در این است که به صورت مستقل نقش صوفیان ایرانی را در تقریب مذاهب اسلامی مورد بررسی قرار داده است.
1ـ5ـ اهداف تحقیق
هدف اصلی (کلی)
بررسی نقش صوفیان قرن هفتم در تقریب بین مذاهب (با تاکید بر نظرات مولانا)؛
اهداف فرعی (ویژه)
• کند و کاو در مفهوم تقریب و تصوف و رابطه‌ی بین آن‌ها؛
• بررسی و شناخت آثار مولانا؛
• بررسی و شناخت نقش مولانا در تقریب بین مذاهب؛
هدف کاربردی
ارائه راهکارهایی جهت افزایش تقریب مذاهب در جامعه مسلمین با توجه به آموزه های مولانا.
1ـ6ـ سؤالهای تحقیق
– نقش صوفیان قرن هفتم در تقریب بین مذاهب چگونه بوده است؟
– نقش مولانا در تقریب بین مذاهب چگونه بوده است؟
1ـ7ـ روش تحقیق
روش تحقیق در این پژوهش اسنادی است، با استفاده از مطالعه اسناد و کتاب‌هابه دو صورت حقیقی و مجازی به کند و کاو در دو مفهوم تقریب مذاهب و تصوف پرداخته میشود؛ همچنین با استفاده از این شیوه به بررسی و مطالعه اسناد مختلف در مورد نقش مولانا در تقریب مذاهب پرداخته میشود.
1ـ 8 ـ مفاهیم و اصطلاحات تحقیق
تقریب مذاهب:
تاریخ اسلام پس از رسول اکرم (صلی الله علیه و اله) تا به امروز، شاهد اختلاف و تفرقه میان مذاهب اسلامی بوده است. و بر اثر همین اختلافات هزینه های مالی و جانی جبران ناپذیری بر جامعه مسلمانان تحمیل کرده است.
اهمیت مسأله تقریب بر هیچ کس پوشیده نیست و عالمان پیشین، اعم از شیعه و سنّی و صوفیان شاخص برای تحقق آن کوشیده‌اند،
مقصود از تقریب عبارت است، از نزديك شدن پيروان مذاهب اسلامي با هدف شناخت يكديگر به منظور دستيابي به اخوت ديني بر اساس اصول مسلم و مشتركات اسلامي و «وحدت اسلامي» يعني همكاري و تعاون پيروان مذاهب اسلامي بر اساس اصول مشترك اسلامي و اتخاذ موضع واحد براي تحقق این است که علمای هر مذهب درباره مذاهب دیگر مطالعه كنند تا به این نتیجه برسند که همه آنان در اصلِ اعتقادات (اسلام)، اشتراک نظر دارند. همه مسلمانان در اصلِ اسلام؛ یعنی اعتقاد به خدا، وحدانیت خدا و نبوت پیامبر و اعتقاد به معاد با یکدیگر مشترک هستند.
تقریب به معنای ذوب یک مذهب در مذهبی دیگر و دست کشیدن از اعتقادات و باورها نیست، بلکه به این معنا است که زمینه ‌های مشترک میان مذاهب را پیدا کنیم و با استفاده از آنها به یکدیگر نزدیک شویم.
صوفی:
به گروهی اطلاق میشود که در کشف حقایق هستی به جای برهان و استدلال به ذوق و اشراق توسل جسته‌اند.
عرفان:
عرفان، شناخت حق و اسما و صفات الهی از طریق تهذیب نفس و تزکیه و طهارت درونی است که در اثر سیر وسلوک حاصل می شود و تفسیر ویژه ای از عالم و آدم یا جهان هستی ارائه می کند؛ در پرتو آن، عالم را جلوه حق و مظهراسمای حسنی الهی می بیند و «توحید»، واپسین مقصد سیر و سلوک عارف است.
تصوف:
در تعریف تصوف و صوفی آراء و نظرات متفاوت و زیادی در آثار محققین عرضه شده است، که بعضا یا مترادف بوده و یا اینکه متعارض با اصول لغت‌شناسی علمی است، این گونه آراء و نظرات یا برآمده از بررسی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی عبدالله بن طاهر Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع وحدت وجود، موانع و محدودیت، جلال الدین محمد