منابع تحقیق با موضوع تقسیمات کشوری، دوران اسلامی، علل شکل گیری

دانلود پایان نامه ارشد

کلید واژه : ایران ، مغولان ،ایالات ، تومان ، آذربایجان ، عراق عجم

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول:کلیات
1-1-مقدمه ( طرح موضوع يا مسأله تحقيق) 2
1-2- اهمیت وضرورت تحقیق 3
1-3- هدف تحقیق 3
1-4- پیشینه تحقیق 3
1-5- سوالات تحقیق 4
1-6- فرضیه تحقیق 4
1-7- تعاریف مفهومی 5
1-8- روش تحقیق 5
1- 9-بررسی منابع 5
1-9-1- منابع جغرافیای 5
1-9-2- منابع عمومی 7
1-9-3- منابع دوره مغول 7
فصل دوم : پیشینه تقسیمات کشوری ایران تا دوره مغول
مقدمه 10
2-1-تقسیمات کشوری در دوره مادها 10
2-2-تقسیمات کشوری در دوره هخامنشیان 10
2-3- تقسیمات کشوری در دوره سلوکیان و اشکانیان 12
2-4- تقسیمات کشوری در دوران ساسانی 12
2-5- تقسیمات کشوری در ایران دوره اسلامی تا قبل از دوره مغول 13
2-6- تقسیمات کشوری در ایران دوره مغول 13
فصل سوم : مروری بر تاریخ حملات مغول به ایران
و اسقرار دولت مغول(736-616ه.ق)
3-1- از چنگیز خان تا منکوقاآن 18
3-1-1- چنگیزخان 18
3-1-2-اکتای وتورکینا خاتون 18
3-1-3- کیوک 20
3-1-4- منکوقان 20
3-2- دولت ایلخانان 21
3-2-1- هلاکو خان 21
3-2-2- اباقاخان 23
3-2-3- احمد تکودار 25
3-2-4- ارغون 25
3-2-5- گیخاتو و بایدو 26
3-2-6-غازان خان 28
3-2-7- الجایتو 29
3-2-8-ابوسعید 30
فصل چهارم : نگاهی گذرا به بعضی ایالات ایران در عصر مغول
مقدمه 34
4-1- ایالت کرمان 34
4-2- ایالت فارس 36
4-3- ایالت شبانکاره 38
فصل پنجم : چگونگی شکل گیری تومان های عراق عجم
مقدمه 41
5-1- تومان اصفهان 41
5-2-تومان ری یا ورامین 45
5-3- تومان قم و کاشان 48
5-4-تومان لر بزرگ 49
5-5- تومان لر کوچک 52
5-6- تومان همدان 55
5-7- تومان یزد 57
4-8- تومان سلطانیه و قزوین 61
فصل ششم : چگونگی شکل گیری تومان های آذربایجان
مقدمه 68
6-1-تومان تبریز 68
6-2- تومان اردبیل 77
6-3- تومان مشکین 78
6-4- تومان سراو 79
6-5- تومان خوی 79
6-6-تومان مراغه 81
6-7- تومان مرند 83
6-8- تومان نخجوان 83
نتیجه 86
نقشه ها 87
منابع 95

فصل اول

کلیات

1-1-مقدمه ( طرح موضوع يا مسأله تحقيق)

سیر تقسيمات كشوري در طول تاريخ ايران متغير بوده و اين تغييرات به عوامل بسیاری از جمله عوامل : جغرافياي اقتصادي، سياسي و… بستگي داشته است. آغاز روند تقسیمات کشوری در ايران قبل از اسلام، برای ما چندان روشن نیست، بدیهی است اين تقسيمات با گذشت زمان شكل منظم تري به خود گرفته، تا اینکه یک سازماندهی بسیار منظم و حساب شده در دوره هخامنشيان به شكل ساتراپ ظهور نمود(پیرنیا،105،1387) و پس از روی کار آمدن اشكانيان می توان گفت آنها نیز از لحاظ تقسیمات کشوری با اندکی تغییر وامدار دوره های پیشین خود شدند. اما در دوره ساسانيان در ابتدا تقسيمات كشوري طبق روال گذشته بود. سپس با گذشت زمان تغييراتي در آن ايجاد شد، بدین صورت كه مرزبانان اداره ممالك كشور را بر عهده گرفتند.اين روال تا زمان انوشيروان ادامه داشت، هنگامي كه او بر سر كار آمد ايران را به چهار پاذگس تقسيم نمود كه والیان پاذگس ها در مواقع ضروري نيروي جنگي را به كمك حكومت مركزي گسيل مي داشتند. .همچنين اين حاكمان هر ساله ماليات و پيشكش هايی را نیز به شاه پرداخت می نمودند)همان،250).
پس از تصرف ایران بدست اعراب مسلمانان ، تحول چشمگیری را در تقسيمات كشوري مشاهده نمي كنيم، بدین دلیل که در این محدوده زمانی در ايران حكومت هاي محلی بر سر كار آمده بودند . اشاراتی بر چگونگی تقسیمات کشوری در اين دوره را تنها در آثار جغرافي نويسانی ، مانند مقدسي، ابن حوقل و… مشاهده می نمائیم ، آنها تقسيماتي از قبيل ولايت، ناحيه ، خوره(بر اساس شكل اقتصادي)و… را ذکر نموده اند و اذعان می کنند كه خود در تالیفاتشان اين تقسيمات را در نظر گرفته اند. تقسيم بندي آنها از یکدیگر نیز متفاوت است.1
پس از دوره چهل ساله حمله مغول، هنگامی که منگو قان به ریاست مغولان رسید هولاکو را به ایران فرستاد و او حکومت ایلخانان را در ایران پایه گذاری نمود و حکامی را بر نواحی مختلف ایران گماشت . همراه با این تحولات تقسیمات کشوری جدیدی نیز شکل گرفت و به احتمال زیاد ایجاد این تقسیمات جدید به علت خرابی های که به وجود آمد و نیازی بود که بهپایه ریزی یک نظام اداری قوی احساس می شد.
بر اساس اطلاعاتی که حمدالله مستوفی در کتاب نزهه القلوب بدست می دهد، ایران در دوره ایلخانان مغول به بیست ایالت تقسیم شده بود که در این بین بلاد عراق عجم و آذربایجان به تومانهای متعددی می شدند(مستوفی،1336،103-51). این تومانها از چندین شهر، پاره شهر و دیه هایی تشکیل می شدند كه رياست بر آنها بدست امير تومان بود.(رشیدالدین فضل الله،1313:ج1،329)گستره تومان ها تا حدي بود كه ده هزار نيروي جنگي در آن جای بگيرند،امير تومان مسئول جمع آوري ماليات و ايجاد نظم درآن تومانها بود.حقوق دیوانی آن بلاد به قبچور و تمغا بود (همان ،ج2،1024).
در اين تحقيق سعی بر اين است که به چگونگی شکل گیری این تومان ها و اوضاع اقتصادي، سياسي، اجتماعي و کار کردهای آنها پرداخته شود.

1-2-اهمیت وضرورت تحقیق

چنانچه می دانیم تقسيمات كشوري همواره از اركان مهم كشورداري بوده است وحكومت ها همواره با توجه به شرايط زماني و مكاني دست به اين تقسيمات وایجاد دگرگونی در آنها زده اند ، طبیعتا افکاری پشت این تقسیمات بوده است که نشان دهنده علل شکل گیری آن می باشد ،هنگامي كه مشاهده ميكنيم كه اين شكل تقسيمات براي اولين بار شكل گرفته است ، خود به خود اهميت پژوهش دو چندان میشود و این ضرورت را پیش می آورد که به بررسی چگونگی این تقسیمات ،کارکردها و نتایجی را که این تقسیمات در پی داشته است، بپردازیم. ديگر اينكه اين تقسيمات بر وضعيت مردم كه همواره بايد جزء مشغله هاي حكومت باشد تاثیر مثبت یا منفی گذاشته است.

1-3- هدف تحقیق

هدف عمده اين تحقيق روشن ساختن قسمتی از تاریخ ایران و پي بردن به اوضاع سياسي ، اجتماعي واقتصادي تومان ها است .هدف فرعی پرداختن به علل شكل گيري اين تومانها و بررسی این فرضیات است که؛ آيا اين تقسيمات بر اثر اوضاع خاص داخلي شكل گرفته اند و حکومت ناگزیر به دست زدن اینگونه اقدامات شده است و یا در پشت این تقسیمات سیاستهایی وجود داشته است . همچنین بررسی این پرسش که این تقسیمات چه تاثیری بر اوضاع داخلی گذاشته است؟

1-4- پیشینه تحقیق

تا كنون كار مستقلي در اين زمينه صورت نگرفته است و تنها اطلاعات موجود اشاراتي است كه در لابلاي کتب و مقالات مغول شناسان شده است، از قبیل :
تاريخ مغول در ايران،نوشته برتلد اشپولر،(1351).ترجمه محمود مير افتاب .تهران:بنگاه ترجمه ونشر کتاب
تارخ مغول ،عباس اقبال آشتیانی،(1384).تهران:امیر کبیر
تاريخ اجتماعي ،اقتصادي ايران در دوره مغول، ايلي پاولويچ پطروشفسكي، ترجمه يعقوب آژند،(1366).تهران :اطلاعات.
نظام اجتماعی مغول نوشته ولادیمیر تسف، تر جمه شیرین بیانی ،(1365).تهران:بنگاه ترجمه ونشر کتاب
کتاب دین و دولت در ایران عهد مغول نوشته شیرین بیانی ،(1367).تهران:مرکز نشر دانشگاهی
ایران در برخورد با مغول ،شیرین بیانی ،(1353).تهران:طهوری
بعضی تحقیقات عمومی دیگر مثل: نظام حکومت در ایران دوران اسلامی نوشته غلام رضا ورهرام،(1368).تهران:وزارت فرهنگ وآموزش عالی وموسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. به آن شده است

1-5- سوالات تحقیق

پرسش اصلي
روند شكل گيري تومانها در دوره مغول چگونه بوده است؟
سوالات فرعي
تومان ها در دوره مغول چه کارکرد های داشته اند؟
نتایج پديد آمدن تومانها برای دولت ایلخانان چه بوده است؟

1-6-فرضیه تحقیق

فرضیه اصلي
مغولان به بعد سياسي تومانها ، بعنوان شکلی خاص از مدیریت نظامی،اداری واقتصادی توجه داشتند.
فرضیات فرعی
مغولان تومان ها را براي اداره کشور و تامين ارتش بوجود آوردند و در این امر از سنتهای چینی و مغولی بهره گرفته اند.
پديد آمدن تومانها تاثيرات مثبتي بر بهبود شیوه اداره مملكت برای دولت ایلخانان داشت.

1-7- تعاریف مفهومی

تومان: تومان در لغت به معنی ده هزار است که برای شمارش لشکر ، شمارش پول و گاهی برای شمارش مال ، بالش ، حقوق دیوانی ، خراج ممالک و همچنین به منظور ایجاد تقسیمات کشوری بکار می رفت .

1-8-روش تحقیق

با توجه به ماهیت موضوع، روش تحقیق در این پژوهش توصیفی وتحلیلی خواهد بود یعنی محقق در ابتدا می کوشد موضوع مورد بحث را توضیح وتشریح نماید؛ سپس تحلیل های را نیز در خلال آن انجام دهد . همچنین روش گرد آوری اطلاعات در این پژوهش کتابخانه ای و اسنادی می باشد .

1-9- بررسی منابع

1-9-1-منابع جغرافیایی
نزهه القلوب : نویسنده این کتاب حمدالله مستوفی است. وی از تبارخاندان قدیم مستوفیان قزوین بود که چنانکه بیان شده سلسله نسب آنان به حر بن یزید ریاحی می رسید ؛ این خاندان از قرن پنجم هجری مقام ریاست خزانه داری ولایت قزوین را به صورت موروثی دردست داشتند ؛ پدر حمدالله وخود او نیز ، با همین عنوان مستوفی در دستگاه ایلخانان مشغول به کار بودند . حمدالله مستوفی کتاب نزهه القلوب را در سال 740ﻫ تالیف نمود . این کتاب شامل یک مقدمه ، سه مقاله و یک خاتمه است . او در این کتاب مانند معاصران خود اکتفا به تکرار بیانات جغرافیدانان پیشین خود ننموده است، بلکه دگرگونیهای را که از زمان مورخین پیشین به بعد روی داده را ، نیز خاطر نشان می سازد بخش سوم این کتاب مربوط به جغرافیای مفصل ایران و متصرفات ایلخانان است . اطلاعات نویسنده در این کتاب در باب جغرافیایی ایران ، بیشتر مربوط به زمان خود مولف است ومنبع اطلا عات وی بیشتر دفاتر مالیاتی ایلخانان می باشد چنانچه میدانیم مقام حمدالله بعنوان مستوفی در دستگاه ایلخانان دسترسی به این منابع و اسناد را برای او سهل کرده است.
آثارالبلاد : مولف این کتاب زکریای قزوینی می باشد . او در حدود سال 600 ﻫ در قزوین به دنیا آمد . در ابتدای جوانی به دمشق رفت و در آنجا به تحصیل علوم ، فنون و ادب پرداخت . طولی نکشید که به فرمان المستعصم بالله خلیفه عباسی به مقام قضای شهرهای واسط و حله منصوب گردید و تا سال 656 ﻫ یعنی سال سقوط بغداد به دست هلاکوخان در این مقام ابقا بود ، سر انجام او در سال 682 ﻫ در شهر واسط در گذشت. کتاب او از جمله مهمترین کتابهای جغرافیایی به شمار می آید و مشتمل برشرح جغرافیایی و تاریخی مشاهدات مولف می باشد. این کتاب توصیف منظمی است از بلاد مختلفی که معلوم مسلمانان آن دوره بوده است، که به ترتیب حروف الفبا در هفت اقلیم شده ؛ که از اقلیم اول در آن طرف استوا آغاز می شود و به اقلیم هفتم در اقصی ممالک شمالی پایان می یابد .
معجم البلدان : این کتاب اثر یاقوت حموی می باشد . او در سال 575 ﻫ در یکی از شهرهای روم به دنیا آمد . درکودکی او به اسارت ترکان سلجوقی درآمد و به بازرگانی عرب ، به نام عسکر بن ای نصر حموی فروخته شد که به همین مناسبت به نام حموی معروف گردید . از آنجا که این بازرگان بی سواد بود ، یاقوت را به دفترداری خود گماشت . بعد از مدتی یاقوت از قید بندگی آزاد شد و برای تامین معاش خود به مسافرت پرداخت و از شهری به شهردیگر می رفت و پیوسته از کتابها نسخه برداری نموده و نسخ خطی را می فروخت . در هنگام حملات چنگیزخان ، او در خوارزم اقامت داشت که با وقوع این پیشامد از آنجا فرار کرده ، به حلب گریخت. یاقوت در سال 626ﻫ در این شهر در گذشت .هنگامی که او درحلب بود ، با وزیر امیر آنجا یعنی قاضی اکرم جمال الدین ابو الحسن علی قفطی مورخ معروف آشنا شد و شاهکار خود کتاب معجم البلدان را که مقدمات تالیفش را در مرو فراهم نموده بود ، بر اثر مساعدت آن وزیر دانش دوست به پایان رساند . این کتاب به خاطر اطلاعات جغرافیای که بدست میدهد بسیار با ارزش است .
تقویم البلدان :

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های نقاشي، انتزاعي، هايي Next Entries منابع تحقیق با موضوع تقسیمات کشوری، هخامنشیان، مرزهای سیاسی