پایان نامه با کلید واژگان سیره نبوی، اعراب جاهلی، عصر جاهلی

دانلود پایان نامه ارشد

29
1-14-4 عوامل اقتصادی ( ترس از فقر) 30
1-14-5 نهاد اجتماعی اعراب 33
1-14-6 ضعف جسمانی زنان 33
1-15 معاشرت زنان با مردان در دوره جاهلیت 35
1-16 جایگاه سیاسی زنان در جاهلیت 35
1-16-1شهادت زنان در عصر جاهلی 36
1-17 مشورت دردوره جاهلیت 37
1-18 زن جاهلی در مراسم حج 37
1-19 تجارت زنان در عصر جاهلیت 38
1-20نفقه در دوره جاهلیت 38
1-21مهریه 38
1-22 ارث 39
1-23 زنان ثروتمند 40
نتیجه گیری 40
2-1جایگاه زنان در قرآن 45
2-1-1 لزوم معاشرت و برخورد نیکو با زنان درعصر اسلامی 45
2-1-2تساوی زنان و مردان در قرآن 46
2-1-2-1 تساوی در خلقت نخستین 46
2-1-2-2 تساوی زنان و مردان در ثواب و عقاب 47
2-1-2-3تساوی زنان و مردان در مسأله بیعت 50
2-1-3جایگاه زن مسلمان در کانون خانواده 52
2-1-3-1زنان نعمتند 52
2-1-3-2مقام مادر در اسلام 52
2-1-3-3 زن، مایه آرامش است. 53
2-1-4مشورت با زنان در قرآن 54
2-1-5 تقلیل مدت عده وفات در قرآن 55
2-1-6ملغی نمودن زنده به گور نمودن دختران، در قرآن 55
1-1-7قوامیّت مردان بر زنان درقرآن 57
2-1-8تعدّد زوجات در قرآن 58
2-1-9متعه در قرآن 59
2-1-10ممنوعیت «نکاح المقت» در قرآن 59
2-1-11نهی از زنده به گور نمودن دختران 61
2-1-12 نهی از تبرِّج 61
2-1-13 امر به معروف و نهی از منکر 62
2-1-14امتیازات مالی زنان در قرآن 63
2- 1-14-1ارث 63
2-1-14-2مهریه 66
2-1-14-3نفقه 68
2-1-14-4 نتایج کار زنان 68
2-1-15 ایمان زنان همچون ایمان مردان 69
2-1-16شرکت زنان در عبادات 70
2-1-17آیه تبرج 70
2-2زنان در سیره نبوی 72
2-2-1 سیره پیامبر در شخصیت بخشیدن به زنان 72
2-2-2گرامیداشت زنان در سیره نبوی 73
2-2-3صدا زدن دختران با نامشان توسط پیامبر(ص) 74
2-2-4 کمک به اهل منزل در سیره نبوی 74
2-2-5مقام مادر درسیره نبوی 75
2-2-6رضایت دختران در امر ازدواج در سیره نبوی 75
2-2-7محبت به زنان در سیره بانوان 76
2-2-8توجه پیامبر(ص) به تعلیم و تعلم زنان 77
2-2-9 تساوی بودن زنان و مردان در ملاقات با پیامبر 78
2-2-10داستان اعرابی 78
2-2-11نفقه در سنت پیامبر(ص) 79
2-2-12 قانون جار و امان دادن 80
2-2-13 مشورت با زنان 80
2-2-14شرکت دادن زنان در نماز جماعت 81
2-2-15عقد ازدواج درسیره نبوی 81
2-2-16تعدد زوجات درسیره نبوی 82
2-3زنان درفرمایشات امام علی(ع) 83
2-3-1خصلتهای زنان از نظر حضرت علی (ع) 84
2-3-2بزرگداشت و احترام به زنان در سیره امام علی(ع) 85
2-3-3مشورت با زنان از دیدگاه علی(ع) 86
2-3-4معاشرت زنان با نامحرمان در سیره امام علی(ع) 87
2-3-5 اَلْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ 88
2-3-6افراط در گرامی داشتن زنان 88
2-3-7حضانت دختران 89
2-3-8 إن النساء همهن زينة الحياة الدنيا 90
2-3-8المرأةُ عقربٌ 91
2-3-9 غیرت زنان 93
2-3-10 ایمان، عقل و شهادت زنان از نظر علی(ع) 93
2-3-11ایمان زنان 93
2-3-12عقل زنان 96
2-3-13حضور عایشه در جمل سبب اصلی سخنان حضرت علی(ع) 97
2-3-14اطاعت از زنان 97
2-3-15نقش زن در خانواده از نگاه امام علی(ع) 99
2-3-16« المرأةُ شَرُّ » 100
2-3-17بیعت زنان با امیر المومنین(ع) 102
2-3-18 شرطة الخمیس و احیاء حقوق زنان در دوران خلافت علی(ع) 102
2-3-19حضرت علی (ع) و دفاع از حقوق زنان 103
2-4 نتیجه گیری 105
جمع بندي و نتيجه گیري 107
منابع 110

مقدمه
« الحمد لله الّذی لا یبلغ مدحته القائلون، …
نهجالبلاغه، که برخی از آن به عنوان «أخ القرآن» نیز یاد میکنند میراثی گرانسنگ، از زبان مهمترین کاتب وحی و بابالعلم است که در جامعه اسلامی به یادگار مانده است. شاید بتوان گفت، شماری از عبارات نهجالبلاغه، ترجمه و توضیح آیات قرآن است، که با تعابیر ولغاتی متفاوت ولی مفهومی یکسان با کلام وحی است.
فرهنگی که بر جامعه اعراب جاهلی حاکم بود، فرهنگی به غایت منحط بود. به ویژه زن چنان خوار و زبون شمرده میشد که در زندگی اجتماعی، جایگاهی برای وی، جز آنکه بازیچه مرد باشد، متصور نمیشد. زنان هیچ بهرهای از میراث و حق رأی نداشتند و اعراب جاهلی برای آنان جایگاه و منزلتی قائل نبودند. تا آنگاه که اسلام آمد، دستانش را گرفت و او را تا سرحد جایگاه انسانی والا و همپایه مرد در عرصه بلند انسانیت بالا برد. برای او در همه عرصههای زندگی ارزش و منزلتی والا قائل شد. اسلام با این کار سخت با آداب عرب جاهلی به ستیزه برخاست. با این همه دور از انصاف است که گفته شود، اسلام در خوار شمردن شأن زنان، از عادات و رسوم جاهلی تأثیر پذیرفته است.
برخی به ظاهر سخنان حضرت علی(ع) در مورد زنان استناد نموده وکلام آن حضرت را نسبت به زنان در تمام اعصار تعمیم دادهاند. اما چگونه ممکن است که ایشان خطای زنی را به تمامی بانوان در طول تاریخ نسبت دهد، و به سبب آن همه بانوان جهان را مورد سرزنش و مذمّت قرار دهد؟ در خطبه 27 نهج البلاغه از امام علی (ع)نقل شده است که ایشان در دوران خلافتش، آنگاه که خلخالی از پای یک زن یهودی تحت ذمّه حکومت اسلامی، توسط دشمنان بیرون کشیده شد، مرگ را بهتر از شنیدن چنین خبری دانست.1 همچنین حضرت علی(ع) هنگامیکه شنید یک والی بر پیرزنی ظلم نموده است، اقدام به عزل والی ظالم نمود. آیا میتوان پذیرفت فردی که خبر درد و رنج زنی یهودی مسلک، به شدت در وجودش اثرگذار است، خطای زنی در واقعه جمل را به تمامی زنان نسبت دهد؟
مسلما پاسخ این سؤال منفی است. به دلیل اینکه تعالیم قرآنی در سراسر وجود حضرت امیر (ع) رخنه کرده و با گوشت و پوستش در هم آمیخته است. چنانکه گویی قرآن ناطق است. قرآن هم که از عزت بخشی به بانوان و احیاء حقوق از دست رفته آنان در طول اعصار جاهلیت سرشار است.
برخی به سخنان امام (ع) درباره زنان، اشکالاتی وارد نموده اند. از جمله اینکه جایگاه عایشه بدتر از جایگاه طلحهالخیر و زبیر نبود، که در ابتدا با امام بیعت نمودند و سپس بیعت خود را شکستند. همچنین جایگاه عایشه از جایگاه معاویه و ابن عاص بدتر نبود، که جنگ صفین را راه انداختند و موجب قتل و عام مسلمین شدند. همین طور از جایگاه خوارج زشت تر نبود که سبب ایجاد تفرقه در میان سپاه اسلام گشته و کشته شدن افراد ناآگاه زیادی را فراهم نمودند. اگر سخنان علی(ع) در نهج البلاغه ناشی از کراهت عمل عایشه باشد، پس بایستی امام درباره مردان سخنانی بدتر از سخنانی که درباره زنان بیان نموده است، می فرمود. زیرا اعمالی که معاویه، ابن عاص، سران خوارج، طلحة الخیر و زبیر مرتکب شدند، بسی بدتر از اعمال عایشه بود. امام علی(ع) از پشت حوادث جمل به زنان نگاه می کند2.
یکی از مواردی که سبب مظلومیت هرچه بیشتر امام علی(ع) در طول تاریخ بشریت گشته، طرح غیرمحقّقانه و غیرمتخصّصانه کلام ایشان در خصوص مسئله بانوان است. از آنجا که بانوان نیمی از جمعیت هر جامعهای را تشکیل میدهند و به وجود آورنده نیمی دیگر هستند، لازم است با دقتی هر چه بیشتر، به بررسی مسائل مربوط به قشر بانوان، پرداخته شود.

طرح تحقیق

1-تعریف موضوع
از دوران جاهلی به دوران جهل و نادانی و سرکشی اعراب تعبیر می شود، دورانی که صفات مردم آن پیروی از آداب و رسوم خرافی و دور از منطق بودن است. در چنین جامعه ای زنان که جزء شهروندان درجه دوم و حتی در ردیف حیوانات محسوب می شدند، از جایگاهی در شان و منزلت خود برخوردار نبودند. درباره جایگاه زن در عصر جاهلی دو دیدگاه وجود دارد:
الف)دیدگاهی که زنان را ناقص العقل دانسته و از حقوق متعددی چون ارث ، مالکیت و تصرف در مهریه و کسب علم و دانش محروم می داند. علاوه بر این زنده به گور شدن دختران در بدو تولد و عدم پوشش را از خصائص زن در عصر جاهلی می داند .
ب ) دیدگاهی که زن را دارای حقوق مالی و اجتماعی دانسته و قائل به وجود پوشش در زنان جاهلی است.
با ورود اسلام به جزیرة العرب وضعیت زنان بهبود یافت و دارای مقام و منزلتی بسیار ارزشمند در مقایسه با دوره جاهلیت شدند. زنده به گور کردن دختران تبدیل شد به بوسیدن دست آنان ، بانوان از حقوق مالی، اجتماعی و سیاسی برخوردار گشتند، عمل و کردار نیک هیچ انسانی نزد خداوند بدون اجر و پاداش نمی ماند خواه زن بود و یا مرد. این دو موجود نزد خداوند مساوی بودند، هیچ مردی بر زنی برتری نداشت مگر اینکه تقوایش بیشتر بود.
امیرالمومنین در ده مورد درباره زنان سخن گفته است در اکثر موارد منظور ایشان زنان عصر خویش است که جنگ جمل را راه انداختند. چنانکه مطلع هستیم ایشان بعد از جنگ جمل عایشه را با احترام تمام به مدینه فرستادند که حاکی از ارج و قرب بانوان در نزد ایشان است. در بررسی سیره عملی حضرت علی (ع) نسبت به زنان کوچترین اثری از تحقیر و تضعیف به چشم نمی خورد و رفتار ایشان با بانوان رفتاری است در اوج انسانیت.
به طور مثال اگر حضرت علی (ع)در نامه (31) از مشورت با زنان نهی نموده است، علت آنرا
سستی رأی بانوان بیان فرموده است. البته در جایی دیگر این مطلب تخصیص خورده و زنانی
که کمال عقلشان به اثبات رسیده است را شایسته طرف مشورت قرار گرفتن دانسته است.
چنانکه خداوند در قران کریم به مشورت حضرت شعیب(ع) با دخترشان در خصوص حضرت موسی (ع) اشاره نموده است. پیامبر اکرم (ص) هم که الگوی حضرت علی (ع) بودند نیز در موارد زیادی با بانوان مشورت می نمودند, از جمله در جریان انجام اعمال حج بعد از صلح حدیبیه با همسرش ام سلمه مشورت نمودند و طبق نظر وی عمل کردند. این در صورتی است که اعراب جاهلی زنان را شایسته طرف مشورت قرار گرفتن نمی دانستند و اگر هم در مواردی با آنان مشورت می نمودند با آنها مخالفت می کردند ، که جمله “شاوروهن و خالفوهن” ناظر بر این عقیده اعراب جاهلی است.

2- فرضیات (یا سئوالات پژوهشی)
الف )اعراب جاهلی برای زنان چه جایگاهی قائل بودند؟
ب) آیا حضرت عل(ع) برای زنان، حقوقی همچون حقوق مردان قائل بودند؟
ج) کدام یک از حقوق زنان در دوره جاهلیت مورد پذیرش دین اسلام واقع گردید؟
ز)آیا با ورود اسلام به جزیره العرب دیدگاه اعراب نسبت به زن تغییر یافت؟

3- هدف
هدف از اجرای این تحقیق شناخت باورها و افکار اعراب جاهلی در باره زنان است تا زمینه ای برای درک و فهم هر چه بهتر احکام و قوانین مربوط به زنان در اسلام فراهم آید. زیرا هر فرهنگ و آئین نو ظهوری ریشه در ارزشهای فرهنگ قبل از خود در دارد هیچ آئینی نوظهوری کاملا آئین پیشین را تخطئه نمی نماید. همچنین آشنایی با شخصیت واقعی زن در نهج البلاغه است که برای این منظور باید در ابتدا به قرآن مراجعه نمود. زیرا قرآن روح نهج البلاغه است و سپس توجه به مسائل و مناسبت های تاریخی را نباید نادیده انگاشت.

فصل اول
جایگاه زنان در دوران پیش از اسلام

1-1جایگاه زنان جاهلی در خانواده
زن در دوران جاهلیت از جایگاه خاصی برخوردار نبود. جز انجام دهنده کارهای منزل و پدید آورنده نسل بعدی ارزش دیگری برایش قائل نبودند. در میان برخی از قبایل عرب جاهلی با زنان همانند خدمتکاران خود رفتار می کردند، برخی دیگر چون کالایی آنها را به خرید و فروش میگذاشتند. به زنان در اکثر طوایف عرب جاهلی، ارثی تعلق نمیگرفت، گاهی به طور استثناء، تمامی اموال میّتی که دارای هیچ فرزند ذکوری نبود به دخترش تعلق می گرفت.3

1-1-1زن جاهلی در نقش مادر
زنان در محیط بدوی بسیار بیشتر از مردان کار می کردند، از جمله وظایف زنان در دوران جاهلی بدین قرار بود: تهیه غذا، دوشیدن شیر حیوانات، شستن لباسها، ریسیدن پشم حیوانات، مراقبت از کودکان و یکسری کارهای دیگری که مردان عصر جاهلی انجام آنرا شایسته مردان نمیدانستند، زیرا معتقد بودند که انجام این کارها سبب کسر شأن مردان است.4

1-1-2 زن جاهلی در نقش دختر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درمورد فساد اداری، سابقه خدمت، رسانه های گروهی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان اعراب جاهلی، عصر جاهلی، دوران جاهلیت