پایان نامه با کلید واژگان فلسفه سیاسی، قانون طبیعی، مفهوم شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

ی، سیاسی و ترتیبی روسو می گذارد را بیان می کنیم.

واژگان کلیدی: قرارداد اجتماعی، هابز، لاک، روسو، حق طبیعی، خودمحوری اخلاقی

فهرست مطالب
کلیات 1
الف: بیان مسأله تحقیق 1
ب: پیشینه تحقیق 2
ج: ضرورت تحقیق 2
د: روش تحقیق 2
هـ : سوالهای تحقیق 3
و: فرضیه های تحقیق 3
ز: ساختار تحقیق 3
فصل نخست: زندگی اجتماعی، نهاد حکومت و مفهوم شناسی قرارداداجتماعی 5
بخش نخست: تاریخچه زندگی اجتماعی انسان 6
بخش دوم: خاستگاه و منشاء زندگی اجتماعی انسان 8
1: نظریه نیازها یا زیستی 9
2: نظریه انسان مدنی باالبطبع است 10
3: نظریه قرارداد اجتماعی 10
بخش سوم: سیاست و اخلاق 10
1: سیاست و فلسفه سیاسی 10
2: اخلاق و اخلاقیات 11
3: رابطه سیاست و اخلاق 12
3-1: یگانگی اخلاق و سیاست 13
3-2: تبعیت اخلاق از سیاست 14
3-3: دو سطحی اخلاق و سیاست 15
3-4: جدایی و افتراق اخلاق و سیاست 16
بخش چهارم: نهاد فرمانروایی یا دولت 17
1: منشأ و خاستگاه دولت 18
1-1: نظریه منشاء الهی دولت ـ فرمانروایی 18
1-2: نظریه زور 20
1-3: نظریه طبیعی ارسطو 21
1-4: نظریه تاریخی یا تئوری تکاملی 22
1-5: نظریه قرارداد اجتماعی 23
بخش پنجم: قراداداجتماعی 24
1: مفهومشناسی قرارداد اجتماعی 24
2: ریشههای تاریخی نظریه قرارداد اجتماعی 26
فصل دوم: قراردادگرایان بزرگ: هابز، لاک و روسو 29
بخش نخست: فلسفه سیاسی هابز 30
1: وضع طبیعی 32
2: قوانین طبیعی 35
3: قرارداد اجتماعی 38
4: حقوق حاکم و اتباع 40
4-1: حقوق و آزادی اتباع 42
5: تحلیل و نقد نظریه ی هابز 42
بخش دوم: کلیات نظریه سیاسی جان لاک 44
1: تجربه گرایی معرفتی و عقل گرایی سیاسی 44
2: نظریه لاک درباره طبیعت انسان 45
3: وضع طبیعی و وضع جنگ 46
4: قرارداد اجتماعی لاک 50
5: حکومت و حقوق متقابل حاکم و مردم 53
6: تحلیل و نقد نظریه ی لاک 56
بخش سوم: روسو 57
1: طبیعت بشر 57
3: وضع طبیعی 59
3: قرارداد اجتماعی 61
4: حکومت و حقوق متقابل حاکم و مردم 64
فصل سوم: اخلاق و قراردادگرایی اجتماعی 68
بخش نخست: قرارداد گرایی اخلاقی 69
1: اخلاق به منزلۀ منفعت متقابل 72
2: عینیت اخلاقی و قرارداد گرایی 73
3: توجیه قواعد اخلاقی 75
4: تزاحم‌های اخلاقی و قرار داد گرایی 75
بخش دوم: رابطه قراردادگرایی و نظریات اخلاقی 76
1: قانون طبیعی 76
1-1: سیر تاریخی اندیشه قانون طبیعی 77
1-2: جمع بندی اخلاق بر مبنای قانون طبیعی 82
2: اخلاق و قراردادگرایان 83
3: پیامدگرایی 84
3-1: میثاق باوری اخلاقی 85
3-2: فایده گروی 86
3-3 : فضیلت عدالت به مثابه ی بنیاد اخلاق 87
3-4: خودگرایی اخلاقی 88
بخش سوم: نظریه اخلاقی روسو 92
بخش چهارم: تحلیل و نقد قراردادگرایی اخلاقی 97
بخش پنجم: تعلیم و تربیت از نظر روسو 98
1: عوامل موثر تربیتی انسان 99
نتیجه‌گیری: 104
فهرست منابع: 107
پیوست: 111

کلیات
الف: بیان مسأله تحقیق
از دیرباز فیلسوفان مختلفی درباره چگونگی و شکل گیری اجتماع و حکومت نظر داده اند. هر فیلسوفی به جنبه ای توجه کرده است، بعضی ها انسان را مدنی بالطبع گفته اند، بعضی ها، جامعه و حکومت را براساس گسترش نیازهای مادی و حراستی توصیف کرده اند. اما گروهی در این میان اجتماع و حکومت را نتیجه قراردادی میان انسان ها می دانند تا بهتر بتوانند نیازهایشان را برآورده کنند و حیات خود را حفظ نمایند. این فیلسوفان انسان را دارای دو حالت می دانند. حالت اول انسان در وضع طبیعی و ماقبل اجتماع است و دیگری حالتی بعد از قرارداد که به آن وضع مدنی می گویند. این نظریه که ÷ایه حکومت و اجتماع را به توافق و میثاق مردم با همدیگر برمی گردانند را قراردادگرایی اجتماعی می نامند. دو فیلسوف نامدار یعنی هابز و لاک این نظریه را به صورت کاملاً منسجم طرح کرده اند. هرچند سیری تاریخی اما پراکنده قبل از آنان برای این نظریه عنوان شده است اما این دو فیلسوف بوده اند که فلسفه سیاسی خود را کاملاً برحسب قراردادگرایی سبط دادند.
ژان ژاک روسو هم برای تبیین نظم اجتماعی و حکومتی به این ایده قائل بود. او در پردازش این ایده از هابز و لاک و نظریه قراردادگرایی آن دو به شدت تأثیر می پذیرد و در آثار روسو کاملاً این تأثیرپذیری نمایان است. روسو معتقد بود که آدمی طبیعتاً خوب است و خواهان خیر. انسان در حالت طبیعی دارای غریزه است و مادون اخلاق یعنی غیراخلاقی عمل می کند اما نه به معنای بد بودن. انسان پس از تشکیل اجتماع به حالت اخلاقی انتقال می یابد و عدالت جانشین غریزه می شود.
نظم اجتماعی برای موجه و مشروع شدنش نیاز به یک توافق و قرارداد میان همه افراد جامعه دارد زیرا هدف از اجتماع و دولت تأمین نیازها و خواسته های تک تک افراد است بنابراین اجتماع و حکومت باید در پی خیر عمومی مردم باشند. روسو در بحث تعلیم و تربیت هم از قراردادگرایی تاثیر می پذیرد و آنجا که او زندگی را به دو قسمت تبدیل می کند یکی دوران کودکی و طبیعی انسان، که باید فقط احساسات کودک پرورش یابد و دوم دوران پس از بلوغ است که عقل، اخلاقیات، دین و … به کودک در اجتماع عرضه می شود تا انسانی اجتماعی و مفید بار بیاید.
ب: پیشینه تحقیق
هر چند در مجموعه مقالات و پایان نامه ها به زبان فارسی به ابعاد گوناگونی از جنبه های قرارداد اجتماعی و اندیشه های روسو پرداخته است اما تبیین اخلاقی قرارداد اجتماعی و تاثیر آن در افکار روسو بررسی نشده است.
ج: ضرورت تحقیق
در این پژوهش سعی شده است که دریچه ای جدید از تبیین اخلاقی قراردادگرایی اجتماعی گشوده شود. از آن جا که روسو در بحث حکومت، تعلیم و تربیت و اخلاق از نظریه ی قرارداد اجتماعی تاثیر پذیرفته است و امروزه در دنیای مدرن رابطه ی سیاست و اخلاق به تاریکی گراییده است، ضرورت یک حکومت بر پایه ی اخلاق حس می شود لذا دیدگاه روسو می تواند به این مباحث کمک کند.
د: روش تحقیق
این تحقیق در مرحله ی دست یابی به داده ها ماهیت کتابخانه ای دارد؛ و در مرحله ی استنتاج از روش توصیفی، تحلیلی و مقایسه ای استفاده می کند.
هـ : سوالهای تحقیق
سؤالهایی اصلی که در این رساله به آنها پاسخ داده می شود عبارتند از :
1- قراردادگرایی اجتماعی چیست و در مقابل چه نظریاتی قرار دارد؟
2- قراردادگرایی در هابز و لاک چگونه بسط می یابد؟
3- مبنای مشروعیت حکومت در نظر روسو چیست؟
4- تأثیرپذیری روسو از نظریه قراردادگرایی اجتماعی در افکار اخلاقی و تربیتی اش چگونه است؟
5- اخلاقی که قراردادگرایان بیان می دارند بر چه پایه هایی استوار است؟
سؤالهای فرعی
1- وضع طبیعی و وضع مدنی در قراردادگرایان چگونه وضعی خواهد بود؟
2- حقوق های حاکم و اتباع در قراردادگرایی اجتماعی چیستند؟
و: فرضیه های تحقیق
فرض بر این است که می توان تبیین اخلاقی از نظریه قرارداد اجتماعی هابز، لاک و روسو ارائه داد، دیگر این که نظریه قرارداد اجتماعی بر اندیشه های تعلیم و تربیتی و اخلاقی روسو تاثیر گذار بوده است.
ز: ساختار تحقیق
در فصل اول قراردادگرایی را شرح و بسط داده ایم و این که این مکتب در مقابل چه نظریاتی ارائه شده است، سپس پیشینه ی آن را بررسی کردیم.
مسئله ی قرارداد اجتماعی با زندگی اجتماعی و تشکیل حکومت گره خورده است. تاریخچه ای از زندگی اجتماعی و خاستگاه آن را در همان فصل بیان نموده ایم. مسئله ی قرارداد اجتماعی در فلسفه سیاسی مطرح است و برای ربط و پیوند آن به اخلاق، رابطه ی اخلاق و سیاست را در همان فصل اول مطرح نموده ایم.
در فصل دوم گزارش جامعی از قرارداد اجتماعی و متفکران قائل به آن آورده شده است و سپس سه قراردادگرای بزرگ یعنی هابز، لاک و افکارشان بررسی شده اند و در پی آن قراردادگرایی روسو که متاثر از این دو فیلسوف بوده است را بیان نموده ایم.
در فصل سوم تبیین اخلاقی از دیدگاه قراردادگرایی هابز، لاک و روسو که از افکار اخلاقی آنان برگرفته شده است مطرح می شوند، سپس افکار اخلاقی و تعلیم و تربیت روسو که کاملاّ تاثیر نظریه قرارداد اجتماعی در آن مشهود است، آورده شده است.

فصل نخست
زندگی اجتماعی، نهاد حکومت و مفهوم شناسی قرارداد اجتماعی

بخش نخست: تاریخچه زندگی اجتماعی انسان
اکثر حیوانات در طبیعت انفرادی خلق شدهاند نه اجتماعی و به طور انفرادی زندگی میکنند و هر حیوان منفرد مجبور است تمام نیازهایش را خودش فراهم کند. اما بعضی از حیوانات نیز اجتماعی آفریده شدهاند مانند زنبورعسل و موریانه که افراد آن با یکدیگر اجتماع کرده و تشکیلاتی بین خود میدهند.وظایف مربوط به زندگی را بین خود تقسیم میکنند، با هم کار میکنند و هیئت حاکم دارند، مراقبت و نظارت و تفتیش و حتی مجازات بین آنها معمول است. نوعی از مورچگان نوعی حشره را استشمار کرده و برای استفاده از شیرشان نگاهداری میکنند. همانطور که ما از گاو برای این منظور استفاده میکنیم و معلوم شده است که برخی از مورچگان برده و غلام نگه داشته و آنها را به کارهای سخت میگمارند1.
به عقیده اکثر فلاسفه قدیم و جدید انسان یکی از حیوانات اجتماعی است و انفرادی خلق نشده و طبعاّ مایل است به صورت گروهی واجتماعی زندگی کند ،ولی معلوم نشده است که آیا این حس اجتماعی بودن در طبیعت وی آفریده شده و یا به سبب عادت است. چیزی که مسلم است مردم از زمانهای ما قبل تاریخ نیز با یکدیگر زندگی میکردهاند اگرچه به صورت اجتماعهای کوچک.
یکی از جهات اجتماعی بودن انسان شاید حس لزوم تامین امنیت و ترس وی از خطر دشمن بوده و کشف کرده است که به صورت اجتماع بهتر میتواند دفع خطر کند و خویشتن را از دشمن حفظ کند.2
انسان موجودی اجتماعی است او طبیعتاً با همنوعان خودش زندگی میکند و آنها را دوست میدارد. هیچ تنبیهی بالاتر از این نیست که آدمی را برای مدت طولانی از سایر آدمیان جدا کنند.
هنوز کسی نتوانسته است بگوید که آیا عشق انسان به زندگی با همنوع خود برخاسته از طبیعت اصلی و بنیادی اوست یا خیر. ولی این نکته روشن است که نخستین انسانهایی که ما از آنها چیزی حتی به اختصار میدانیم به طور اجتماعی زندگی میکردهاند. ممکن است مسکن آنها ‌‌‌‌‌‌‌‌‌پناهگاههای زمختی بوده باشد که از شاخ و برگ درختان تناور و یا در ‌پناه صخرههای بزرگ. ولی به هر حال آن چه مسلم است این است که بدویترین انسانها همیشه خواستهاند نزدیک همنوعان خود باشند. دلیل این تمایل شاید در آرزوی ذاتی آنها به داشتن امنیت نهفته باشد و نیز این که توجه ‌پیدا کرده بودند یک انسان تنها ،به وضع خطرناکی در معرض آسیبهای دشمن قرار میگیرد در حالی که وقتی دو نفر یا بیشتر با هم باشند، قادرند به نحو بهتری از خود محافظت کنند. به هرحال، به هر دلیلی و در هر مکان که ما نشانهای از نوع بشر میبینیم شواهدی ‌پیدا میکنیم که تعدادی مرد و زن با هم صورت گروهی زندگی میکردهاند و چون زندگی با هم گروهی، اعم از اینکه اعضای آن انسان باشد یا حیوان، تضاد مقاصد و خواست را به وجود میآورد .تقریباً به یقین میتوان حکم کرد که مردمان اولیه، ناگریز بودند نوعی از جامعه را مستقر سازند و قواعدی وضع کنند که همه مجبور به اطاعت از آن باشند. احتمالاً نخستین قواعد، آگاهانه بر نحوی مطرح شد که همه بتوانند بیاموزند. این قواعد احتمالاً به صورت حق و ضرورت مورد قبول عامه قرار گرفت بدون اینکه فکر زیادی دربارهی آنها کرده باشند3.
از این مقررات ساده برای زندگی دسته جمعی بود که اقتضائات اجتماعی توسعه یافت به تدریج یک رشته عادات و رویهی عمل به وجود آمد که قوانین برای قبیله و گروهها به وجود آمد4.
با پیروی از این فرایند سازمانهای گروهی و قبیلهای همراه شیوههای زندگی که از نسلهای گذشته به نسلهای بعدی به ارث میرسید توسعه ‌پیدا کرد.
این عادات و قوانین غیر مکتوب گروهها را با هم منسجم مینمود و هر کس که تخطی از آنها میکرد مورد تنبیه قرار میگرفت.
بعدها زمانی رسید که این قوانین

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع شبکه های اجتماعی، سطح معنی داری، میزان استفاده Next Entries پایان نامه با کلید واژگان فلسفه سیاسی، رفتار انسان، فلسفه اخلاق