دانلود پایان نامه درباره آداب و رسوم، قبض و بسط، ضرب المثل

دانلود پایان نامه ارشد

فصل سوم: واعظان
3-1 سخنران مقيم و مدعو 74
3-2 هيأت ظاهري سخنران 75
3-3 وسيله جلوس 76
3-4 طرز قرار گرفتن سخنران 79
3-5 نحوة شروع و ختم مجالس 80
3-6 حالات دروني سخنران 83
3-6-1 قبض و بسط 83
3-6-2 ضميرخواني 86
3-6-3 بيخود شدن 90
فصل چهارم: سخنان واعظان
4-1 محتوا 93
4-1-1 ارشاد مريدان 93
4-1-2 تفسير قرآن 97
4-1-3 تفسير حديث 100
4-1-4 تبليغ شريعت 102
4-1-5 فرمان دادن 103

4-1-6 کرامت 105
4-1-7 درخواست بخشش 109
4-1-8 وصيّت 111
4-1-9 شرح مسائل عرفاني 113
4-1-10 مناجات 114
4-1-11 شطحيات 115
4-1-12 طنز 117
4-2 زينت هاي سخنوري 118
4-2-1 آيات قرآن 119
4-2-2 احاديث 122
4-2-3 اقوال بزرگان 126
4-2-4 اشعار فارسي 128
4-2-5 اشعار عربي 133
4-2-6 ضرب المثل ها 135
4-2-7 حکايات 137
4-2-7-1 حکايات انبياء و اولياء 141
4-3 زبان 143
4-3-1 زبان خطابه و زبان محاوره 143
4-3-2 واژگان 146
4-3-3 ترکيبات 148
4ـ3ـ4 ايجاز و اطناب 150
فصل پنجم: مستمعان
5-1 طرز قرار گرفتن 153
5-2تعداد حاضران 156
5-3 شهرهاي حاضران 158
5-4 گروه هاي اجتماعي 159
5-5 سنّ مستمعان 162
5-6 جنسيت مستمعان 164
5-7 وضعيت حاضران 166
5-8 يادداشت برداري 170
5-9 مخالفان و منکران 173
5-10 تحول دروني شنوندگان 175
فصل ششم: نتيجه گيري
نتيجه 179
منابع و مآخذ 195

پيشگفتار:

علم بسان درختي است که شکوفه هاي رنگارنگي بر شاخ و برگ آن رخ مي نمايد و مشام جان از عطر دل انگيز آن شيدا و واله مي گردد در ميان اين باغ و بستان باصفا ادبيات بسيار شورانگيز و حماسه آفرين است، و من در اين وادي يک حس غريب را در کوچه پس کوچه هاي احساسم پيدا کردم و سير و سفري عارفانه را با کوله باري از متون ادبيات عرفاني آغاز نمودم و نقد کم عيار حاضر ره آورد اين سفر است.

نگارنده با علاق? وافر به متون عرفاني و به پيشنهاد و هدايت استاد فرزانه جناب آقاي دکتر يدالله جلالي پندري، با موضوع “تحليل کتابهاي مجالس صوفيه” آشنا گرديد و پس از تأييد موضوع در آذر ماه 1385، تحقيقات اوّليه و جستجوي منابع را آغاز نمود.

بديهي است که، پيچيدگي هاي مسأل? مجالس صوفيه که پرداختن به آن به منزل? قدم نهادن در راهي بکر و نارفته است، دشواري هاي خاصّ خود را داشت. تازگي موضوع و پيدا کردن منابعي که به طور مستقيم و مستقل به اين مسأله پرداخته باشند کار را دشوار ساخته بود. از اين رو نگارنده بيش از يکصد منبع مختلف را که اغلب آنها بيش از چند صفحه و يا چند عبارت مرتبط با مجالس صوفيه را نداشتند مطالعه کرد و پس از بررسي صدها فيش جمع آوري شده، تنها آن دسته از فيش هايي که مستقيماً با موضوع ارتباط داشت و از سوي ديگر بار معنايي عميق تر و رساتري نسبت به ساير فيش هاي مشابه بر خوردار بودند انتخاب شدند و در نهايت بر اساس فيش هاي برگزيده شده، کار نگارش آغاز و رسال? حاضر تدوين و تنظيم گرديد.

اين پژوهش دريچه اي تازه در ادبيات عرفاني و مسأل? مجلس گويي صوفيان، خصوصاً مجالس ابوسعيد ابي الخير و جلال الدين محمّد مولوي را در برابر ديدگان نگارنده گشود.
در مسير پژوهش و نگارش رسال? حاضر از ياري ها، و همدلي ها و بزرگواري هاي بسياري از انديشمندان و دوستان بهره مند بوده ام که لازم مي دانم از آنان سپاسگزاري نمايم:

از استاد گرامي جناب آقاي دکتر محمد کاظم کهدويي که حلّ بسياري از پيچيدگي هاي کار را مديون هم فکري و راهنمايي ايشان هستم، و همچنين از استاد محترم جناب آقاي دکتر سيّد محمود الهام بخش که همواره مرا مورد لطف عنايت خود قرار داده اند بي نهايت سپاسگزارم و از خداوند منّان سلامتي و موفقيّت روز افزون ايشان را خواستارم.

از استاد بزرگوار جناب آقاي دکتر يدالله جلالي پندري، که هر گاه به راهنمايي ها و رهنمودهاي سازنده و علمي ايشان نيازمند بوده ام، مشتاقانه و بي دريغ ياريم نمودند، و علاوه بر اين با دقّت و نکته بيني خاص سبب شدند تا فصل هاي اين رساله سير نظام مند و منطقي خود را طي کند، کمال تشکّر و امتنان را دارم و از ايزد متعال سلامت، سعادت و بهروزي ايشان را مسئلت مي دارم.

از استاد ارجمند جناب آقاي دکتر محمّد غلامرضايي، که بزرگواري نموده و با در اختيار نهادن نسخ? دست نويس مقال? ارزشمند خود، بسياري از غوامض را حل نمودند، سپاسگزارم و از درگاه الهي توفيقات روز افزون ايشان را خواهانم.

سزاوار است وظيف? شاگردي به جاي آورده و از تمامي استادان متواضع و بزرگ منش خود در دانشگاه يزد، و دانشگاه شهيد باهنر کرمان، که با عشق زلال و انديش? با شکوهشان به مفاهيم والاي ادبيات، بذرهاي علاقه و اشتياق به مطالعه در زمين? ادبيات عرفاني را در قريح? بي مقدار بنده به ثبت رسانيدند، قدرداني کرده و سعادت را براي ايشان آرزو مي نمايم .
از پدر و مادر مهربانم که تنها تکيه گاه صادق زندگيم هستند؛ و از برادران و خواهران عزيزم که وسعت بي انتهاي خوبي هايند صميمانه سپاسگزارم و اميدوارم که بتوانم، قطره اي از درياي بيکران محبتشان را جبران نمايم.
از جناب آقاي حسين شول که در مراحل مختلف انجام اين پژوهش، صبورانه و خالصانه من را ياري نمودند نهايت سپاس و امتنان را دارم و اميدوارم که در ساية عنايات حق موفّق و مؤيّد باشند.
از خانم ها حميده مطهري نيا و ستاره صابر، که همواره پاسخ گوي سؤالات بنده در طول اين دور? تحصيلي بوده اند تشکر مي نمايم.
جج
و از هم? کساني که در اين رهگذر، مرا ياري نمودند و با کلام و عملشان هموار کنند? راهم بوده اند، با تمام وجود تشکر مي نمايم.

صميمانه آرزو دارم که، نتايج حاصل از اين پژوهش به عنوان گامي کوچک راه گشاي مطالعاتي عميق تر و گسترده تر در اين زمينه باشد و اذعان مي دارم که اين رساله به هيچ روي از سهو و خطا مصون نمانده است از اين رو اميد است که بزرگان و اهل ادب در پرتو همّت کيميايي و نقدِ پوياي خويش، نگارنده را از رهنمودهاي علمي و فکري خود بهره مند سازند. باشد که مُهر تأييد الهي بر آن رقم خورد.

الهام گنج کريمي
يزد – زمستان 86

فصل اول:
مبادي تحقيق

شرح پايان نامه

الف)تعريف موضوع

مجلس گويي در تصوف سابقه اي طولاني دارد و بعضي از مشايخ صوفيه به مجلس گويي و برگزاري جلسات صوفيانه معروف بوده اند؛ و در واقع بسياري از تعاليم مشايخ صوفيه از طريق مجلس گويي ها به مريدان منتقل مي شده است. پاره اي از يادداشت هاي مريدان را، در لابلاي آثاري که دربارة مشايخ خود نوشته اند، مي توان ملاحظه کرد؛ مانند: مجالس ابوسعيد ابي الخيرکه در کتابهاي “حالات و سخنان ابوسعيد ابي الخير” و “اسرارالتوحيد في مقامات شيخ ابي سعيد” نقل شده، و در مورد مجالس بعضي از صوفيان نيز آثار مستقلي در دست است که مي توان کتاب “مجالس سبعه” از جلال الدين محمد مولوي، و نيز کتاب “مناقب العارفين” را نام برد که در لابلاي مطالب آن روايات بسياري از مجلس گويي مولانا آورده شده است.
نگارنده، در نظر دارد اين پژوهش را با توجه به کتب “حالات و سخنان ابوسعيد ابي الخير” (جمال الدين ابوروح،1367)، “اسرار التوحيد في مقامات شيخ ابي سعيد”(محمدبن مُنوّر، 1366)، “مجالس سبعه مولانا” (جلالالدين محمد مولوي،1365) و”مناقب العارفين” (شمس الدين احمد افلاکي،1362) به انجام برساند.
در اين پژوهش، سبک کلي مجالس صوفيه و مخاطبان اين مجالس بررسي، و نحوه آغاز سخن توسط پير و مراد، طرز بيان، لحن سخن (شامل لحن هاي آمرانه، خطابي، نصيحت گرانه و…) تحليل مي شود و استفاده از آيات و احاديث و همچنين به کاربردن اشعار فارسي و عربي اعم از مشهور و غير مشهور مورد بحث قرار مي گيرد و به بررسي کلمات قصار فارسي و عربي، تمثيل ها، حکايت ها، ستايش و منقبت ها در سخنان مشايخ پرداخته مي شود. در نهايت، نحوه ختم سخن و پايان جلسات بيان خواهد شد.

هدف از اين پژوهش آگاهي از مجالس صوفيه، کيفيت برگزاري آنها و شناخت زبانِ خطابه و همچنين بررسي موضوعات مطرح شده در اين مجالس است. اين پژوهش و پژوهش هاي مشابه آن، مخاطب را با کيفيت برگزاري مجالس، نحوة فن خطابه، اقوال و احوال مشايخ مورد نظر و تفاوت هاي موجود در نحوة برگزاري اين مجالس آشنا مي سازد و راهگشاي پاره اي از مسائل براي علاقه مندان به آداب و رسوم صوفيان، تاريخ تصوف به ويژه در زمينه مجالس صوفيه و نثر عرفاني خواهد بود.

ب) سابقه تحقيق

در ارتباط با موضوع مورد نظر، فقط در چند کتاب و مقاله اشاره اندکي به مسأله مجلس گويي صوفيان شده است. مرحوم زرين کوب در کتابهاي “ارزش ميراث صوفيه” (1342) و “جستجو در تصوف ايران” (1357) اشاره مختصري به مجالس صوفيه و همچنين وعظ و موعظه هاي عارفانه در مجالس مولانا کرده اند. شفيعي کدکني، در مقدمه کتاب “اسرارالتوحيد في مقامات شيخ ابي سعيد”(1366) به مجالس ابوسعيد ابي الخير و مباحثي که در اين مجالس مطرح مي شده است و نحوه سخن گفتن وي و استفاده از آيات و احاديث و اشعار و… اشاره اجمالي کرده است. مرحوم دامادي، در کتاب “ابوسعيدنامه” (1367) در مورد آداب خانقاه ابوسعيد و به کار بردن اشعار در مجالس و لحن سخن وي به طور مختصر سخن گفته و پورجوادي، در مقاله اي تحت عنوان “لطائف قرآني در مجالس سيف الدين باخرزي” (1380) اشاره کوتاهي به مجلس و مجلس گويي صوفيان کرده اند و چند کتاب در مورد مجالس صوفيه نام برده است، ولي هيچ کدام از اين منابع به صورت کامل به اين موضوع نپرداخته و تاکنون تحليل کتابهاي مجالس صوفيه و بررسي کيفيت برگزاري اين مجالس انجام نگرفته است.

ج) کلمات کليدي (فارسي و انگليسي)

نثر فارسي، مجلس گويي، ابوسعيد ابي الخير، مولوي، تصوّف.
Persian prose, Preaching, Abu- Sae?ed-e Abi- al – Khari, Mowlavi, Mysticism.

د) سؤالات پژوهشي

1) مجلس چيست و کيفيت برگزاري مجالس وعظ و گفتگوي صوفيان چگونه بوده است؟
2) زبان خطابه در مجالس صوفيان چه ويژگي هايي داشته است؟
3) چه مباحثي در مجالس صوفيه مطرح و بيان مي شده است؟

هـ) روش تحقيق

اين تحقيق از نوع بنيادي است و بررسي آن به روش توصيفي- تحليلي و با شيوه کتابخانه اي انجام مي گيرد. براي اين منظور ابتدا با عنايت به کتابهاي”اسرارالتوحيد في مقامات شيخ ابي سعيد”، “حالات و سخنان ابوسعيد ابي الخير”، “مجالس سبعه مولانا” و “مناقب العارفين” موضوع مورد نظر بررسي مي گردد، سپس با مطالعه کامل منابع مذکور موارد لازم استخراج و آنگاه با دسته بندي اين موارد به تحليل مباحث پرداخته مي شود.

فصل دوم:
آيين وعظ

2-1 تاريخ وعظ در اسلام

وعظ و اندرز، بيم دادن از عواقب کار و يادآوردي خوبي ها و فضايل انساني است، که با احساس رقّت در قلب همراه است، و وعظ حقيقي واجد اين هردو ويژگي است که به يادآوري قلوب بر محاسن و فضايل اخلاقي همّت مي گمارد.
توجه و عنايت فراوان به وعظ، تنها بر اين اصل استوار نيست، بلکه از اين واقعيت نيز نشأت مي گيرد که ريشه در خلقت الهي انسان دارد. “در تفسير آيات شريف?: و نَفسٍ وَّ ما سَوّاها فالهَمَها فُجُورَها وَ تَقوَاها1 آمده است: از آنجا که خداوند الهام به تقوا و فجور را در انسان تابع يا نتيجه اي از تسويه دانسته است، در اين صورت مي توان الهام را از صفات و خصوصيات خلقت آدمي دانست يا به تعبير ديگر،

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه درباره سلامت روان Next Entries دانلود پایان نامه درباره رسول اکرم (ص)، نماز جمعه