دانلود پایان نامه درمورد امنیت ملی، سرمایه انسانی، کشورهای توسعه یافته

دانلود پایان نامه ارشد

ر جهت کاهش اثرات امنیتی مهاجرت نخبگان 102
نتیجه گیری 105
فهرست منابع 113

چکیده
مهاجرت نخبگان در تاریخ معاصر ایران یک پدیده قابل توجه است؛ به طوری که در دوران جمهوری اسلامی ایران همواره سیر صعودی داشته و برای سیستم سیاسی حاکم بر جامعه ایران چالش های مختلفی ایجاد نموده است. نوشتار حاضر به دنبال پاسخ دو سوال اساسی است:1-مهاجرت نخبگان چه تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟2- مهم ترین عامل مهاجرت نخبگان از کشورهای توسعه نیافته به کشورهای توسعه یافته چیست؟در پاسخ به سوالات فوق دو فرضیه محوری مطرح شد:1-مهاجرت نخبگان می تواند زمینه ساز تضعیف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران شود.2-ترکیب عوامل فشار در کشورهای توسعه نیافته با عوامل کشش در کشورهای توسعه یافته و پدیده جهانی شدن و فروریختن مرزها مهم ترین عامل مهاجرت نخبگان است. با توجه به این که تحقیق حاضر یک تحقیق کیفی است لذا روشی که با استفاده از آن بتوان فرضیه مذکور را آزمایش نمود توصیفی-تحلیلی است.
کلمات کلیدی: مهاجرت، نخبگان، امنیت، امنیت ملی، مهاجرت نخبگان، جمهوری اسلامی

فصل اول :
کلیات تحقیق

1-1 بيان مسأله
پدیده مهاجرت و ترک سرزمین به‌صورت فردی یا گروهی همواره یکی از صورت‌های بنیادین اجتماعات بشری بوده که ریشه آن را باید در روح جستجوگر، ذهن پرسش‌گر و طبع ناراضی و کنجکاو انسان دانست. اگرچه در بسیاری مواقع مهاجرت‌ها ارادی و خودخواسته نبوده و ضرورت‌های اقلیمی، سیاسی، اجتماعی و یا اقتصادی افراد را مجبور به گریز از مکان خود نموده است، اما حتی در این موارد نیز یافتن شرایط بهتر و امید به ارتقای شرایط زیست، محرک انسان‌ها برای ترک سرزمین یا وطن خویش بوده است.
تاریخ زندگی اجتماعی ایرانیان نیز نشان از مهاجرت‌های دسته‌جمعی، گروهی یا فردی دارد. از این رو چه از منظر ورود مهاجران به ایران و چه از وجه مهاجرت‌کنندگان، تغییر و تحولاتی را در ساختار اجتماعی ایران به وجود آورده است. اما یکی از مهم‌‌ترین جلوه‌های مهاجرت که به‌ویژه در سده اخیر در ایران و جهان نمایان شده و مسائل و دشواری‌های مهاجرت را دو چندان کرده است، مهاجرت نخبگان و به اصطلاح فرار مغزهاست.
فرار مغز ها از ايران سابقه اي بيش از 40 سال دارد و به دوران پيش از انقلاب باز مي گردد .اما اکنون ميزان فرار مغز ها از ايران به جايي رسيده است که ايران را جزو سه کشور داراي بالا ترين ميزان فرار مغز ها در جهان در آورده است. از هر 125 دانش آموز المپيادي ايران 90 نفر در دانشگاههاي آمريکا تحصيل مي کنند. از هر 96 دانشجوي اعزامي به خارج ، تنها 30 نفر به ايران باز مي گردند. حدود 2 ميليون و 500 هزار ايراني در خارج از کشور زندگي مي کنند که 60 درصد آنها مقيم آمريکا هستند. همچنين 2000 نفر از استادان دانشگاه در امريکا ايراني هستند و 5 هزار ايراني در امريکا مدرک دکترا دارند. بر اساس آمارها، با سوادترين اقليت ها در جامعه آمريکا ايرانيانند(ایروانی 1389، 63).
هر چند طی سالهای گذشته اقداماتی در جهت جلوگیری از مهاجرت نخبگان صورت گرفته ولی با این حال باید گفت که این اقدامات در حدی نیست که بتواند جواب گوی نخبگان و تامین کننده خواست ها و تقاضاهای آنان باشد . مهاجرت نخبگان در ابعاد مختلف روند توسعه و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را تضعیف می کند. این مهم باعث می شود تا کشور از شمار زیادی از بهترین سرمایه های خود محروم شود تا آن جا که تدریجاً برای اداره امور روزمره و مدیریت دولت و نهادهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود نیز همچون دانشگاه ها و مراکز پژوهشی، دچار فقر و نا به سامانی و بحران خواهد شد. از سوی دیگر، مهاجرت نخبگان، زمینه ساز به هدر رفتن هزینه هایی است که صرف آموزش و تربیت نیروهای متخصص شده است و با خارج شدن آن ها، تمام این هزینه های هنگفت را با خود به کشور مقصد می برند. زمانی که کشور از وجود نخبگان بی بهره و یا کم بهره باشد، کشور در مسائل مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و … با بحران مواجه می شود. نتیجه این امر، تضعیف امنیت ملی در ابعاد مختلف است.
با توجه به اهمیت نقش نخبگان در تقویت امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، پژوهش حاضر به دنبال بررسی شناخت زوایای مختلف تاثیر مهاجرت نخبگان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است چون سرمایه انسانی و متخصص عامل اصلی پیشرفت هر جامعه است، مهاجرت نخبگان می تواند زمینه ساز تضعیف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران می شود و روند توسعه را در ابعاد مختلف با چالش مواجه می سازد.
2-1 اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
نیروی انسانی و در راس آن نخبگان یکی از اساسی ترین شاخص های توسعه یافتگی کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود. عامل نیروی انسانی متخصص و ماهر است که باعث پیشرفت سازمان ها یا کشورها و بهره وری بهینه از امکانات و منابع کشورها می شود زیرا نیروی مدیر و مدبر است که می تواند منابع دیگر (از قبیل منابع معدنی و زیرزمینی، منابع مالی، سرمایه ای و پولی، تجهیزات و ماشین آلات و ابزار تولید و اطلاعات) را به کار گیرد. با توجه به این که کشور ایران در شرایط حساس داخلی،منطقه ای و جهانی قرار گرفته است اگر نتواند زمینه های ماندن و استفاده از دانش نخبگان به عنوان مهم ترین بازوی توسعه را فراهم کند نمی تواند از گذرگاه پیچیده توسعه عبور کند. با توجه به این که امنیت بستر اصلی توسعه است لذا مهاجرت نخبگان و تأثیر آن بر امنیت ملی کشور به قدری واجد اهمیت است که انجام پژوهش و تحقیقات مختلف در این راستا می تواند واجد اهمیت و ضرورت فوری باشد.لذا انجام پژوهش حاضر از درجه اهمیت فراوانی برخوردار است.با توجه به شرایط خاص و تاریخی که کشور ما در آن قرار گرفته است پردازش نتایج این پژوهش و استفاده مسئولین ذی ربط از یافته های این پژوهش ضرورت انجام آن را در شرایط کنونی دو چندان می کند.
3-1 مرور ادبیات و سوابق مربوطه
ابوالفضل شاه آبادی و رقیه پوران(1389) کتابی تحت عنوان بررسی رابطه مهاجرت مغزها با متغیرهای اقتصادی کلان ایران نگاشته اند. با استفاده از آمار مهاجرت مغزها از ایران به کشورهای گروه هفت، این نوشتار به بررسی نظری و تحلیلی آثار مهاجرت مغزها بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۸۶ ـ ۱۳۴۲ ه.ش پرداخته است. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که مطابق ادبیات جدید مهاجرت مغزها، این پدیده از طریق سرمایه انسانی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، تجارت و وجوه ارسالی نیروی کار می‌تواند بر اقتصاد ایران اثرگذار باشد. عدم شکل‌گیری صحیح بازار تحقیق و توسعه و سرمایه انسانی در ایران منشا ایجاد شرایط دافعه مغز و اثر منفی مهاجرت مغزها است.
بهرام اخوان کاظمی(1383) در مقاله تحت عنوان نگاهی به پدیده مهاجرت متخصصان و نخبگان علمی معتقد است که از مهاجرت نخبگان علمی با تعابیر گوناگونی مانند فرار مغزها، صدور مغزها، مهاجرت اجباری نخبگان و به تعبیر یونسکو مهاجرت صلاحیت ها نام می برند. در صدر کشورهای مواجه با این پدیده است ایران است که نوشتار حاضر به بررسی علل این پدیده در این کشور بویژه پس از انقلاب اسلامی پرداخته و در این راستا شش سرفصل شامل مهاجرت نخبگان، پدیده‌ای جهانی، دوره های مهاجرت نخبگان از ایران، قشر شناسی علمی نخبگان مهاجر، مقصد شناسی نخبگان ایرانی، ارزیابی پیامدهای اقتصادی و منفی و مثبت این جریان و عوامل موثر در مهاجرت نخبگان گشوده است.
مرتضی حسنی نژاد(1381) نیز در مقاله ای تحت عنوان ابعاد فرار مغزها در جهان و ایران می نویسد مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها که بیشتر از کشورهای در حال رشد به کشورهای توسعه‌یافته صورت می‌گیرد، به دلیل کاهش سرمایه انسانی یک جامعه می‌تواند به شدت توانایی‌های بالقوه اقتصادی را کاهش دهد. مهم‌ترین اثرات اقتصادی فرار مغزها را می‌توان کاهش رشد اقتصادی، بیکاری، تورم، کسری تراز پرداخت‌ها و به طور کلی کاهش رفاه افرادی که در کشور می‌مانند، برشمرد. نوشتار حاضر با هدف شناخت بهتر ابعاد فرار مغزها تهیه و تنظیم شده است.
محمود سریع القلم(1380) نیز در مقاله خود تحت عنوان تاملی آسیب‌شناسانه در مسئله فرار مغزها معتقد است که موضوع فرار مغزها در واقع تقابل دو نوع پارادایم فکری در روابط میان قشر تحصیل کرده و نهادهای تصمیم گیرنده در کشور است. نویسنده با ذکر این مطلب ، علم و عالم را پدیده‌هایی تزئینی در کشور ما ارزیابی کرد و شکاف علم و عمل را از عوامل تاثیرگذار بر تشدید فرار مغزها دانست.
رضا خلیلی(1379)در مقاله ای تحت عنوان مهاجرت نخبگان در عصر اطلاعات بازاندیشی در فرصت‌ها، تهدیدها و راهکارها معتقد است که مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها مسئله تاریخی است اما عمدتا از اوایل دهه ۱۹۶۰ به‌عنوان یک پدیده اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. واژه فرار مغزها بیانگر موجی جدید از نقل و انتقال متخصصان در سطح بین‌المللی است. اهمیت نیروی انسانی هنگامی آشکار می‌گردد که بدانیم بر اساس مطالعات بانک جهانی رشد و توسعه کشورها بیشتر به عوامل انسانی مربوط بوده است تا عوامل طبیعی و سرمایه‌های فیزیکی. در این میان پدیده مهاجرت نخبگان ایرانی به‌خصوص در سال‌های اخیر مورد توجه و اقبال قرار گرفته است. نویسنده همچنین در مقاله خود می نویسد آمارها نشان می‌دهد که به اندازه متخصصان هر رشته در داخل کشور یا حتی به روایتی دو برابر این تعداد، متخصص ایرانی در خارج از کشور وجود دارد.
4-1 جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق
بحث مهاجرت از جمله موضوعاتی است که چرایی، علل و تاثیرات آن همواره مورد توجه نویسندگان و اندیشمندان مختلف بوده است. در این زمینه کتب و مقالات بسیاری نوشته شده که هر کدام از زوایایی خاص به بررسی مساله پرداخته اند. مهاجرت نخبگان، زمینه ساز کمرنگ شدن نقش نیروی انسانی متخصص می شود و همچنین استفاده از ظرفیت ها و امکانات بالقوه و بالفعل کشور را با اختلال مواجه می سازدو نتیجه این امر، تضعیف روند پیشرفت و توسعه و همچنین امنیت ملی خواهد بود. چنانچه کشوری در بعد امنیت ملی تضعیف شود، در راه دستیابی به اهداف و منافع ملی خود با دشواری مواجه می شود. با توجه به این مسائل، جنبه جدید و نوآوری این تحقیق نیز در این است که سعی دارد تاثیر مهاجرت نخبگان را بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار دهد.
5-1 اهداف تحقيق :
بررسی تاثیر مهاجرت نخبگان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
شناخت مهم ترین عوامل زمینه ساز مهاجرت نخبگان در ایران
6-1 سوال اصلی
مهاجرت نخبگان چه تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟
7-1 فرضیه اصلی:
مهاجرت نخبگان می تواند زمینه ساز تضعیف امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران شود.
8-1سوال فرعی
مهم ترین عامل مهاجرت نخبگان از کشورهای توسعه نیافته به کشورهای توسعه یافته چیست؟
9-1 فرضیه فرعی
ترکیب عوامل فشار در کشورهای توسعه نیافته با عوامل کشش در کشورهای توسعه یافته و پدیده جهانی شدن و فروریختن مرزها مهم ترین عامل مهاجرت نخبگان است.
8-1 تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)
مفاهیم کلیدی این پژوهش عبارتند از :
-مهاجرت
مهاجرت واژه ای است که برای انواع حرکات جمعیتی بین قلمروها که منجر به تغییر دائم با نیمه دائم مکان سکونت شود. واژه مهاجرت در فرهنگ فارسی معین به معنی از موطن خود بجایی دیگر انتقال کردن، آمده است. همچنین در لغت نامه دهخدا به معنی ترک دیار گفتن و در مکان دیگر اقامت کردن می باشد. مهاجرت به معنی اعم کلمه عبارت است از ترک سرزمین اصلی و ساکن شدن در سرزمین دیگر به طور دائم و یا موقت. ولی به معنی اخص کلمه که مهم ترین نوع تحرک جمعیت می باشد عبارتست از جابجایی دسته جمعی یا انفرادی انسان ها به طور دائم بدون قصد بازگشت به مبدأ. مهاجرت نخبگان عبارت است از روند عزيمت افراد متخصص و آموزش ديده از يك كشور يا بخش اقتصادي به كشور يا بخش ديگر كه غالباً به منظور حقوق و مزاياي بهتر يا شرايط بهتر زندگي صورت مي گيرد(الهیاری 1390،

پایان نامه
Previous Entries منابع تحقیق با موضوع هتک حرمت Next Entries منابع تحقیق با موضوع ارم ذات العماد، ظلم و ستم