منابع تحقیق درباره دانشگاه ارومیه، دریاچه ارومیه، رنگین کمان

دانلود پایان نامه ارشد

یاری نموده اند، کمال تشکر و قدردانی را دارم.
. از همکلاسی ام جناب آقای اسلام احمدیان به خاطر کمک های بی دریغشان در تمام مراحل اجرای این تحقیق نهایت تشکر را دارم. همچنین از دیگر همکلاسی هایم خانم ها رقیه رضامند و مژگان بند بنی و آقایان مهدی نادری فارسانی، محمد کارگر جهرمی و سجاد رجایی فرد و دوستان عزیزم خانم ها راحله شهرکی، فرزانه بنیادی، ملیحه ریکی، مهتاب اشنوخواه و مهین ایمانی به خاطر کمک در اجرای پایان نامه بی نهایت سپاسگزارم.

تقدیم به :
. با درود فراوان به روح پر فتوح پدر بزرگوارم و سپاس بیکران بر همدلی و همراهی و همگامی مادر دلسوز و مهربانم که سجده ی ایثارش گل محبت را در وجودم پروراند و دامان گهربارش لحظه های مهربانی را به من آموخت.

تقدیم به روح گرانقدر پدر بزرگوار و مادر مهربانم
. آن دو فرشته ای که از خواسته هایشان گذشتند، سختی ها را به جان خریدند و خود را سپر بلای مشکلات و ناملایمات کردند تا من به جایگاهی که اکنون در آن ایستاده ام برسم، نیاسودند تا آسایشم را تضمین کنند و از خود گذشتند تا زندگیم بخشند.

. تقدیم به برادران عزیزم و خواهران مهربانم که مهر و محبت بی دریغشان همیشه نور امیدی در زندگی ام بوده و در همه مراحل زندگی یاریگر و پشتیبان من هستند، آرزوی خوشبختی و سلامتی آن ها را از خداوند متعال خواستارم.
. تقدیم به آنان که آموختند مرا تا بیاموزم، اساتید گرامی جناب آقای دکتر ناصر آق و سرکار خانم دکتر فرزانه نوری.
. و تقدیم به اولیاء ، اوصیاء ، فضلا و اندیشمندان راه تفکر و علم و به همه کسانی که قلبشان برای دانستن و آگاهی می تپد و به آنهایی که جوینده ی دانش و پوینده ی طریق علم هستند و حقیقت را آن چنان که هست می نمایانند.

چکیده:

تحقیق حاضر با هدف سازی غنی سازی آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا با روغن کلزا با تاکید بر میزان رشد، بقا و پروفیل اسیدهای چرب ناپلی انجام پذیرفت. این تحقیق در قالب 18 گروه آزمایشی در هر دو گونه انجام گرفت. این دو گونه در تراکم های 50000، 100000 و 200000 ناپلی در لیتر با غلظت های 1/0، 2/0 و 3/0 گرم در لیتر روغن کلزا در دمای 1±28 درجه سانتیگراد و شوری 35 گرم در لیتر به مدت 18 ساعت غنی سازی شدند. داده ها با استفاده از روش آنالیز واریانس دوطرفه (Multivariate) یا tIndependent samples T-tes و آزمون دانکن مورد ارزیابی قرار گرفتند. در تمام بررسی ها، سطح معنی دار بودن آزمون ها 05/0 P نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که غنی سازی با روغن کلزا تاثیر معنی داری بر روی رشد، بقا و افزایش اسیدهای چرب 18 کربنه دارد (05/0P). با افزایش مدت زمان غنی سازی در تیمارهای مختلف هر دو گونه، طول کل افزایش و درصد بقا کاهش یافت (05/0P). میزان DHA و EPA و ARA در تیمارهای مختلف هر دو گونه با افزایش مدت زمان غنی سازی به طور معنی داری تحت تاثیر قرار نگرفتند (05/0P) اما میزان ALA در اکثر تیمارهای آرتمیا ارومیانا نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت اما در آرتمیا فرانسیسکانا افزایش آن در بعضی از تیمارها نسبت به شاهد مشاهده شد (05/0P). با توجه به یافته های تحقیق آرتمیا ارومیانا در تراکم 100000 ناپلی در لیتر با غلظت 3/0 گرم در لیتر روغن کلزا به مدت 18 ساعت غنی سازی بهترین تیمار می باشد که این تیمار دارای حداکثر مقادیر اسیدهای چرب ALA، PUFA، PUFA(n-3)، SFA و TFA نسبت به بهترین تیمار گونه فرانسیسکانا است (05/0P). اگرچه از لحاظ میزان اسیدهای چرب LA،EPA ، DHA، PUFA (n-6) و MUFA نسبت به گونه فرانسیسکانا مقادیر کمتری دارد ولی اختلاف معنی دار ندارد (05/0 کلمات کلیدی: آرتمیا ارومیانا، آرتمیا فرانسیسکانا، روغن کلزا، غنی سازی، رشد، بقا و پروفیل اسیدهای چرب ناپلی

فهرست مطالب
عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1-مقدمه………………………………………………………………………………….1
1-2-کلیات………………………………………………………………………………….5
1-2-1- بررسی عمومی آرتمیا……………………………………………………………….5
1-2-2- تاریخچه آرتمیا…………………………………………………………………….5
1-2-3- اهمیت اقتصادی آرتمیا……………………………………………………………..6
1-2-4- مزایای استفاده از آرتمیا برای پرورش دهندگان و آبزیان…………………………………7
1-2-5- کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان………………………………………………………..7
1-2-5-1- سيست هاي پوسته زدايي شده………………………………………………….8
1-2-5-2- ناپليوس تازه تفريخ يافته……………………………………………………….8
1-2-5-3- متاناپليوس…………………………………………………………………..9
1-2-5-4- آرتمياي جوان و بالغ…………………………………………………………..9
1-2-5-5- آرتميا هاي خشك و منجمد تحت سرماي شديد…………………………………..9
1-2-5-6- استفاده از آرتميا به عنوان حامل…………………………………………………9
1-2-6- غنی سازی ………………………………………………………………………10
1-2-6-1- تکنیک هاي غنی سازي آرتمیا………………………………………………..11
1-2-6-1- 1- تکنیک غنی سازی انگلیسی……………………………………………..11
1-2-6-1-2- تکنیک غنی سازی ژاپنی………………………………………………..12
1-2-6-1-3- تکنیک غنی سازی فرانسوی……………………………………………..12
1-2-6-1-4- تکنیک غنی سازی بلژیکی……………………………………………….13
1-2-6-2- اهمیت غنی سازی…………………………………………………………..14
1-2-6-3- معایب غنی سازی……………………………………………………………14
1-2-6-4- عوامل موثر بر میزان استفاده از ماده غنی سازی…………………………………15
1-2-6-5- اساس غنی سازی خوب……………………………………………………..15
1-2-6-6- انواع رژیم های غذایی برای غنی سازی اسیدهای چرب آرتمیا ……………………16
1-2-6-6- 1- غنی سازی با امولسیون چربی و اسیدهای چرب……………………………17
1-2-6-6- 2- فسفولیپیدها………………………………………………………….17
1-2-6-6- 3- ویتامین ها……………………………………………………………17
عنوان صفحه

1-2-7- عوامل موثر در ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس آرتمیا…………………………………18
1-2-7-1- ژنتیک……………………………………………………………………..18
1-2-7-2- عوامل محیطی (اختلافات تغذیه ای والدین) ……………………………………19
1-2-8- فرضیه های تحقیق……………………………………………………………….20
1-2-9- اهداف تحقیق……………………………………………………………………21
فصل دوم: مروری بر منابع
2-پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………..23
2-1- تاریخچه غنی سازی با اسیدهای چرب……………………………………………………23
2-2- دلایل غنی سازی با اسیدهای چرب……………………………………………………..23
2-3- غنی سازی اسیدهای چرب ضروری در ناپلیوس آرتمیا……………………………………..24
2-4- مروری بر مطالعات گذشته……………………………………………………………..26
فصل سوم: مواد و روش ها
3- مواد و روش ها…………………………………………………………………………….35
3-1- مواد و وسایل استفاده شده……………………………………………………………..35
3-1-1- مواد مصرفی……………………………………………………………………..35
3-1-2- مواد غیر مصرفی………………………………………………………………….35
3-2- تهیه سيست آرتميا و ضدعفوني آن………………………………………………………36
3-3- آماده سازی ظروف (زوگ های) غنی سازی……………………………………………….36
3-4- تخم گشايي سيست آرتميا……………………………………………………………..37
3-5- جداسازی و شمارش لارو ها…………………………………………………………….38
3-6- غنی سازی ناپلیوس ها…………………………………………………………………39
3-7- تهيه محلول غنی سازی………………………………………………………………..40
3-8- نمونه برداری برای محاسبه میزان بقا و طول کل…………………………………………..41
3-9- نمونه برداری برای تعیین میزان اسیدهای چرب……………………………………………43
3-10- استخراج اسیدچرب…………………………………………………………………..43
3-11- آنالیز آماری…………………………………………………………………………45
فصل چهارم: نتایج
4-نتایج………………………………………………………………………………………47

عنوان صفحه

4-1- تغییرات میزان طول کل و درصد بقا در دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت………………………………….47
4-2- ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی…………52
4-3- اسیدهای چرب LA، ALA و ARA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت………………………………….53
4-4- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت………………………………….58
4-5- میزان PUFA، PUFA(n-6) و PUFA(n-3) دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت…………………………….63
4-6- میزان SFA، MUFAو TFA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت…………………………………………68
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………75
5-1- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر طول کل و درصد بقا آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا……….75
5-2- ترکیب اسیدهای چرب مورد مطالعه در ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی……………………………………………………………………………………..77
5-3- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان ARA، EPA و DHAآرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا…………………………………………………………………………………….77
5-4- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان LA و ALAآرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا…………………………………………………………………………………….81
5-5- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان PUFA کل ، PUFA (n-6) و PUFA (n-3) درناپلی آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا…………………………………………………………….84
5-6- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان SFA، MUFAو TFA آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا…………………………………………………………………………………….86
5-7- مقایسه تیمارهای مختلف آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا به منظور انتخاب بهترین تیمار در هر گونه………………………………………………………………………………………87
5-8- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا………………………………..88
5-9- نتیجه گیری کلی……………………………………………………………………..89
5-10- پیشنهادات………………………………………………………………………….90
منابع………………………………………………………………………………………..93

فهرست جداول
عنوان صفحه

جدول 4-1- طول کل و درصد بقا در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)………………………………………………………..48
جدول 4-2- طول کل و درصد بقا در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) …………………………………………………………50
جدول4-3- پروفیل اسیدهای چرب در ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی…………………………………………………………………………………………….52
جدول 4-4- میزان اسیدهای چرب LA، ALA و ARA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) …………………………………………………………………………………………..53
جدول 4-5- میزان اسیدهای چرب LA، ALA و ARA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)…………………………………………………………………………………………….56
جدول 4-6- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)……..58
جدول 4-7- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)…………..60
جدول 4-8- میزان اسیدهای چرب PUFA، PUFA(n-6) و PUFA(n-3) ( (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) …………………………………………………………………………………. 63
جدول 4-9- میزان اسیدهای چرب PUFA، (n-6)PUFA و (n-3) PUFA (میلی گرم در گرم نمونه تر) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) ………………………………………………………………………………………….. 65

عنوان صفحه

جدول 4-10- – میزان اسیدهای چرب SFA، MUFA و TFA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) …………………………………………………………………………………………….68
جدول 4-11- میزان اسیدهای چرب SFA، MUFA و TFA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) …. 71

فهرست اشکال
عنوان صفحه

شكل‌ 1-1: طرح‌ شماتيك‌ استفاده‌ از آرتميا در نقش‌ يك‌ حامل(Van Stappen, 1996)……………………..10
شكل‌ 3-1. تخم گشایی سیست آرتمیا در زوگ های 7 لیتری………………………………………………..38
شكل‌ 3-2. جداسازی ناپلیوس ها از سیست ها و پوسته ها……………………………………………………39
شكل‌ 3-3. غنی سازی ناپلیوس ها با استفاده از امولسیون…………………………………………………….40
شكل‌ 3-4. شمارش ناپلیوس ها به منظور محاسبه درصد بقا………………………………………………….42
شكل‌ 3-5. کشیدن طول کل ناپلیوس ها با استریومیکروسکوپ ………………………………………………42
شكل‌ 3-6. نمونه برداری ناپلی برای اندازه گیری میزان اسیدهای چرب……………………………………….43
شكل‌ 3-7. دستگاه GC برای تعیین میزان اسیدهای چرب…………………………………………………..45

ضمائم
عنوان صفحه

ضمیمه 1- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا فرانسیسکانا از لحاظ طول کل و درصد بقا و میزان اسیدهای چرب………………………………………………………………………………………………………1
ضمیمه 2- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا ارومیانا از لحاظ طول کل و درصد بقا و میزان اسیدهای چرب………………………………………………………………………………………………………2
ضمیمه 3- مقایسه بهترین تیمارهای دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا از لحاظ طول کل و درصد بقا و میزان اسیدهای چرب………………………………………………………………………………………3

علائم اختصاری

جدول 1- معرفی برخی از اسیدهای چرب با علامت اختصاری
علامت اختصاری
اسیدهای چرب
ARA
آراشیدونیک اسید
EPA
ایکوزاپنتانوئیک اسید
DHA
دوکوزاهگزانوئیک اسید
LA
لینولئیک اسید
ALA
لینولنیک اسید
SFA
میزان اسیدهای چرب اشباع
MUFA
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با یک پیوند دوگانه
(n-6)HUFA
میزان اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا 6
(n-3)HUFA
میزان اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا 3
PUFA
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه
(n-6)PUFA
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه سری n-6
(n-3)PUFA
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه سری n-3
TFA
میزان کل اسیدهای چرب

جدول 2- معرفی اسیدهای چرب با اسم عمومی و فرمول شیمیایی
اسم عمومی اسیدهای چرب
فرمول شیمیایی اسیدهای چرب
میریستیک اسید
C14:0
پالمیتیک اسید
C16:0
استئاریک اسید
C18:0
آراشیدیک اسید
C20:0
بهنیک اسید
C22:0
لیگنوسریک اسید
C24:0
میریستولئیک اسید
C14:1n5
پالمیتولئیک اسید
C16:1n7
اولئیک اسید
C18:1n9
واکسنیک اسید
C18:1n7
ایکوزنوئیک اسید
C20:1n9
اروسیک اسید
C22:1n9
نرونیک اسید
C24:1n9
لینولئیک اسید
C18:2n6 cis
آراشیدونیک اسید
C20:4n6
ایکوزادینوئیک اسید
C20:2n6
لینولنیک اسید
C18:3n3
ایکوزاپنتانوئیک اسید
C20:5n3
ایکوزاترینوئیک اسید
C20:3n3
دوکوزاهگزانوئیک اسید
C22:6n3

1-1- مقدمه
یکی از مشکلات موجود در پرورش ماهیان، پرورش مراحل اولیه یا نوزادی آن ها است که دارای رشد بطئی همراه با تلفات بالا می باشد (Girri et al., 2002). در پرورش لارو آبزیان اصلي ترين مسئله، تامين غذايي مناسب با كيفيت بالاست كه به راحتي توسط لارو آن ها پذيرفته و هضم شود (Kim et al., 1996). منابع عمده انرژی متابولیک در طول مراحل جنینی و لاروی قبل از تغذیه فعال در ماهیان، چربی ها و اسیدهای آمینه می باشند. در زمان تخم گشایی، لارو دارای کیسه زرده، مقادیر بالایی از این منابع انرژی را دارد اما میزان آن ها در طول مرحله تغذیه درونی کاهش می یابند (Evans et al., 2000)، بنابراین لارو با تغذیه آغازین، به غذای زنده ای نیاز دارد که به اندازه کافی این منابع انرژی را دارا باشد.
به دلیل متناسب نبودن اندازه دهان لارو بسیاری از ماهیان دریایی و برخی از ماهیان آب شیرین با ذرات غذای مصنوعی و عدم تامین نيازهای غذایی لاروها توسط این نوع مواد غذایی، استفاده از آنها در مراحل اولیه لارو آبزیان امکان پذیر نمی باشد در حالی که استفاده از غذای زنده در پرورش لارو آبزیان مختلف با رژيم غذای طبيعی آن ها همخوانی دارد و بیشتر قابل پذیرش و استفاده است (آق، 1381). پرورش موفقيت آميز آبزیان به قابليت دسترسي به غذاي مناسب بستگي دارد تا بتواند رشد و خصوصاً سلامتي را در مراحل نوزادي و لاروی تضمين نمايد.
استفاده از غذای زنده در تغذیه آغازین بسیاری از گونه های پرورشی ماهی و میگو جهت بهبود وضعیت تغذیه ای، ضریب رشد و کاهش میزان تلفات لاروها از پیشرفت شایان توجهی در امر آبزی پروری به شمار می رود. امروزه در بین غذاهای زنده مورد استفاده در تغذیه آبزیان مختلف از جمله پرورش میگوهای پنائیده، میگوی دراز آب شیرین، پرورش ماهیان دریایی و آب شیرین و ماهیان آکواریومی، از ناپلئوس های آرتمیا، در سطح وسیعی به عنوان غذای آغازین استفاده می شود (آذری تاکامی و همکاران، 1386).
ناپلی آرتمیا به عنوان بهترین غذای زنده قابل دسترس، به طور وسیع برای پرورش لارو ماهیان دریایی و سخت پوستان در تمام جهان مورد استفاده قرار می گیرد (Laven et al., 1989). مهم ترين عامل براي استفاده از آرتميا به عنوان غذاي زنده، ارزش غذايي آن به خصوص در مرحله ناپليوس است كه داراي بیش از 60 درصد پروتئين و 15 درصد چربي بوده و همچنين كليه اسيدهاي آمينه ضروري و اكثر اسيدهاي چرب را در حد مطلوب دارا مي باشد (Ahmadi et al., 1990).
با وجود ميزان بالاي پروتئين و چربي، نتايج تحقيقات انجام شده بيانگر اين موضوع مي باشد كه اكثر گونه هاي آرتميا از جمله آرتميا اورميانا (Artemia urmiana) داراي مقادير اندكی از اسيدهاي چرب غير اشباع بلند زنجير سري امگا 31 به خصوص اسيد ايكوزاپنتانوئيك2 بوده و فاقد اسيد چرب دوكوزاهگزانوئيك3 هستند (Watanabe, 1993). لذا غني سازي ناپليوس آرتميا جهت بالا بردن ارزش غذايي آن امري ضروري است.
مطالعات نشان داده اند که اسیدهای چرب ضروری (EFA) از قبیل دکوزاهگزانوئیک اسید ( DHA ،3-n22:6)، ایکوزاپنتانوئیک اسید ( EPA،3-n20:5) و آراشیدونیک اسید ( ARA،6-n20:4) در تغذیه لارو ماهیان اهمیت زیادی دارند (Takeuchi.,1997; McEvoy et al., 1998; Sargent et al., 1999; Estevez et al., 1999). این اسیدهای چرب جزء فسفولیپیدها هستند که ساختار حساسی دارند و از اجزای فیزیولوژیکی غشای سلول های اکثر بافت ها به شمار می روند. با این وجود، معمولاً در مراحل اولیه تغذیه لاروی از غذای زنده از قبیل روتیفر و آرتمیا استفاده می شود که به طور طبیعی از لحاظ این اسیدهای چرب فقیر هستند. بنابراین، غنی سازی غذاهای زنده با چربی های غنی از اسیدهای چرب ضروری، برای رشد بهتر و بقا در طول دوره دگردیسی ضروری می باشد (Rainuzzo et al., 1997).
این غذاهای زنده (آرتمیا و روتیفر) صافی خوار4 هستند و به طور موفقیت آمیزی به عنوان حامل زیستی، از طریق روش غنی سازی برای انتقال مواد مغذی ضروری برای لاروهای شکارچی به کار می روند (Leger et al., 1986; Citarasu et al., 1998; Immanuel et al., 2004). آرتمیا طی فرایند غنی سازی می تواند به عنوان حامل مواد مختلفی نظیر انواع ترکیبات مغذی (Watanabe et al., 1983)، عوامل ضدمیکروبی (Dixon et al., 1995a,b) و انواع واکسن ها (Campbell et al., 1993) عمل کند و برای انتقال پروبیوتیک ها و ترکیبات تحریک کننده سیستم ایمنی به منظور افزایش مکانیسم دفاعی میزبان (Gatesoupe, 1999) استفاده شود و ممکن است همه این ها با بهبود خواص میکروفلورهای داخل سیستم گوارشی، تاثیر مثبتی روی موجود میزبان داشته باشند.
قابلیت استفاده از آرتمیا به عنوان منبع مناسب اسیدهای چرب ضروری، اسیدهای آمینه، ویتامین ها، رنگدانه ها، آنتی بیوتیک ها و هورمون ها باعث گردیده تا این موجود از جایگاه ویژه ای برخوردار باشد و روز به روز بر اهمیت و دامنه استفاده از آن افزوده شود (Bengeston et al., 1991). غنی سازی آرتمیا با مواد ذکر شده می تواند با بهبود رشد، بقا و مقاومت لارو تاثیر بسزایی بر افزایش تولیدات آبزی پروری داشته باشد (Van Stappen., 1996).
طبق مطالعات صورت گرفته روی غنی سازی آرتمیا با اسیدهای چرب و روغن ها، اختلاف در میزان اسیدهای چرب EPA و DHA در آرتمیای غنی شده، تفاوت میزان این اسیدهای چرب را در منابع محیط غنی سازی از لحاظ کمی و کیفی (مثلاً روغن ماهی یا جلبک) نشان می دهد.
افزایش جهانی تولیدات آبزی پروری و کاهش ذخایر ماهیان مورد استفاده جهت تولید روغن ماهی، یافتن جایگزینی برای روغن ماهی در جیره غذایی ماهیان پرورشی را به مشکلی اساسی در صنعت آبزی پروری تبدیل کرده است (Bell et al., 2002; Mourente et al., 2005). روغن های گیاهی که غنی از اسیدهای چرب غیراشباع 18 کربنی (C18 PUFA) و اکثراً عاری از اسیدهای چرب غیراشباع گروه امگا 3(n-3 HUFA) شامل ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) که به مقادیر زیاد در روغن ماهی یافت می شوند، نماینده های شاخصی برای این جایگزینی می باشند (Mourente et al., 2005; Huang et al., 2007). تولید جهانی روغن های حاصل از دانه های گیاهی در سال های اخیر به طور پیوسته افزایش یافته، به طوری که قیمت آن ها نسبتاً ثابت و قابلیت دسترسی آن ها بیشتر شده است. در میان روغن های گیاهی آفتابگردان و کلزا و سویا، روغن کلزا نتایج بهتری از لحاظ میزان اسیدهای چرب برای غنی سازی ناپلی آرتمیا داده است (کاظمی، 1389) همچنین روغن کلزا به میزان زیادی در داخل کشور تولید می شود بنابراین استفاده از این روغن، به دلیل داشتن مقادیر بالایی از اسیدهای چرب 18 کربنه نظیر اسید لینولئیک و اسید لینولنیک می تواند نیازهای ماهیان آب شیرین و لب شور را به اسیدهای چرب تامین نماید، به همین دلایل در این تحقیق از این روغن استفاده شد. با توجه به تحقیقاتی که قبلاً در پژوهشکده آرتمیا در ارتباط با استفاده از آرتمیای غنی شده با روغن های گیاهی از جمله روغن کلزا در تغذیه لارو ماهی قزل آلا انجام شده است، می توان پیش بینی کرد که جایگزینی کامل این روغن به جای روغن ماهی در غنی سازی آرتمیا، می تواند وابستگی به روغن ماهی را که عمدتاً از خارج از کشور وارد می شود از بین برد که این امر می تواند به توسعه صنعت آبزی پروری کمک قابل توجهی نماید.
میزان موفقیت در اصلاح پروفیل اسیدهای چرب ناپلیوس تحت تاثیر رژیم غذایی غنی سازی، شرایط غنی سازی و گونه آرتمیا قرار می گیرد. اگرچه درباره غنی سازی ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا با غلظت های متفاوت روغن ها تحقیقات متعددی صورت گرفته است، ولی درباره بهینه سازی غنی سازی ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا با روغن کلزا به منظور تعیین شرایط بهینه برای غنی سازی آن ها و مقایسه آن ها از این لحاظ تحقیقی صورت نگرفته است. بدین جهت و با توجه به اهمیت بسیار زیاد ترکیب اسیدهای چرب در تغذیه آغازین لارو میگو و ماهیان پرورشی و افزایش مقاومت آن ها در برابر استرس های محیطی و نیز افزایش ارزش غذایی ناپلیوس ها برای پرورش لارو آبزیان لازم است که شرایط بهینه غنی سازی ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا مورد بررسی قرار گیرد که در تحقیق حاضر سعی شده تا تراکم ناپلی، غلظت روغن و زمان بهینه برای حداکثر غنی سازی و بقای این دو گونه با روغن کلزا به دست آید. امید است که نتایج حاصل از این تحقیق گامی در پیشرفت و توسعه بیشتر صنعت آبزی پروری کشور باشد.

1-2- کلیات
1-2-1- بررسی عمومی آرتمیا
آرتمیا سخت پوست نسبتاً کوچک و ظریفی است که از آب های شور تا خیلی شور که میزان املاح آن ها ممکن است تا چند برابر آب دریا باشد، زندگی می کند. اسم و جنس این سخت پوست به زبان لاتین با توجه به شکل ظاهری آن آرتمیا به معنی گوشواره آبی می باشد. در زبان انگلیسی به آن Artemia یا Brine shrimp می گویند. طول آرتمیا در نرها حدود mm 12-8 و در ماده ها mm 15-10 است البته گاهی ممکن است طول آن ها به mm 20 هم برسد. نرها کوچکتر از ماده ها بوده و دارای یک جفت انبرک می باشند که آن ها را از ماده ها متمایز می سازد. مشخصه مهم ماده ها نیز داشتن کیسه تخمی است که در ابتدای ناحیه شکمی قرار می گیرد (Persoone and Sorgeloos, 1980).

1-2-2- تاریخچه آرتمیا
با وجود اینکه بشر از زمان های بسیار قدیم به وجود آرتمیا در دریاچه های شور پی برده بود ولی اولین گزارش مکتوب درباره آرتمیا توسط Schlosser در سال 1756 میلادی به ثبت رسیده است. او آرتمیا را در نمونه های آبی که از آبگیرهای شور در نزدیکی Lymington انگلستان تهیه شده بود، مشاهده کرد (Sorgeloos, 1980).
بعد از وی لینه (Linnaeus) در سال 1758 میلادی آرتمیا را تحت عنوان خرچنگ آب شور (Cancer Salinas) نامگذاری نمود و در سال 1891 شخصی به نام لیچ آن را تحت عنوانArtemia salina نامگذاری نمود. البته قبل از این نامگذاری های علمی، بومیان مناطق مختلف دنیا، از زمان های بسیار قدیم آن ها را تحت عناوین مختلفی از جمله Verme de sale، Bahar el dud sofereg، Fezzan wurm، Brine worm، Salztierchen و غیره می شناختند. حتی سرخپوستان و لیبیایی ها از آن به عنوان خوراک انسان نیز استفاده می کرده اند (Sorgeloos, 1980). آرتمیای دریاچه ارومیه اولین بار در سال 1899 میلادی توسط شخصی به نام Gunther گزارش شد و در سال 1976 میلادی توسط Bowen و Clark به عنوان گونه ای جداگانه به نام Artemia urmiana شناخته و نامگذاری شد.
ارزش غذایی و کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان در سال 1933 میلادی توسط Alvin Seal در آمریکا و در سال 1939 توسط Rollebson در نروژ مشخص و ثابت گشت و بدین ترتیب از سال 1939 کاربرد آن در آبزی پروری رایج گردید. در ایران برای اولین بار در سال 1351 در پرورش ماهیان خاویاری از آرتمیا استفاده شد (Sorgeloos, 1980).
با روشن شدن ارزش غذایی و کاربرد آرتمیا در تغذیه ماهیان پرورشی، برای اولین بار آکواریوم عمومی سانفرانسیسکو موفق به جمع آوری و خشک کردن تخم مقاوم آن که اصطلاحاً سیست نامیده می شود، گردید. از نیمه دوم قرن بیستم به بعد مطالعات و تحقیقات وسیعی در رابطه با ریخت شناسی، بوم شناسی، بافت شناسی، ژنتیک، بیوشیمی، توکسیکولوژی و زیست شناسی مولکولی و بسیاری از موضوعات دیگر آرتمیا آغاز گردیده و سال به سال گسترش بیشتری یافته است (Sorgeloos, 1980).

1-2-3- اهمیت اقتصادی آرتمیا
عرضه سيست آرتميا در بازارهاي جهاني از سال 1950 از دو منبع آن در آمريكا و يك منبع در كانادا آغاز شد. با گسترش تحقيقات پيرامون آرتميا و افزايش استفاده هاي متنوع از آن در آبزي پروري مشكل كمبود سيست آرتميا نمايان گشت. اهميت آرتميا در صنعت آبزي پروري و مشكلات ناشي از كمبود سيست آن در كنفرانس های مختلف بین المللی از زمانی که استفاده از ناپلی آن بطور وسیع در مرحله تغذیه لاروی شروع شد مطرح گشت ((1969) Provasoli ، 5FAOدر سال هاي 1972، 1976 و كنفرانس 6ASEAN در سال هاي 1976 و 1977) و در سال های بعد با توسعه جهشی این صنعت ارزش کاربردی آرتمیا بیشتر مشخص شد.
امروزه توليدات تجاري سيست آرتميا از آمریکا، چين، روسیه، ویتنام و تايلند وارد بازار جهاني مي شود. اما عرضه سيست هاي نامرغوب باعث آشكار شدن تفاوت ارزش غذايي گونه ها و سويه هاي مختلف آرتميا گشت. لذا مبناي قيمت سيست آرتميا به مرغوبيت سيست ها از نظر ارزش غذايي خصوصاً از لحاظ اسيد هاي چرب غير اشباع آلي، اندازه ناپلی و ميزان تفريخ آنها بستگي دارد. امروزه آمريكا و چين بزرگترين توليد كنندگان سيست و بيوماس آرتميا در جهان مي باشند و آمريكا به تنهايي 70% بازار جهاني آرتميا را در اختيار دارد و سالانه ميليون ها دلار از اين تجارت سود مي برد. جالب اينكه كشورهايی نظير تايلند و ويتنام بدون دارا بودن زيستگاه طبيعي آرتميا و فقط با پرورش مصنوعي آن سالانه هزاران تن بيوماس و سيست آرتميا توليد مي كنند (آق، 1381).
امروزه پرورش آرتمیا به یک صنعت مقتدر تبدیل شده و تعدادی از کشورها با تولید سیست و بیومس آرتمیا توانسته اند در کنار ایجاد درآمدهای ارزی برای تعداد زیادی از متخصصین و کارشناسان و همچنین در سطوح کارگری اشتغال ایجاد نمایند (آق، 1381).
سرمايه گذاري ثابت به ازاي هر 100 هكتار زمين در حدود بیست میلیارد ريال برآورد شده است در حالي كه سالانه مي تواند حدود پانزده هزار كيلو سيست خشك و حداقل 100 تن بيوماس آرتميا توليد كند. با توجه به اينكه ارزش سيست آرتميا در بازار هاي جهاني با توجه به كيفيت آن حدود 120 تا 250 دلار مي باشد بنابراين فقط ارزش سيست توليدي در يك سال با احتساب پائين ترين قيمت در همان سال اول، حدوداً يك ميليون دلار معادل حدود 40 میلیارد ريال يعني دو برابر كل سرمايه گذاري ثابت و جاری مي باشد. لذا سرمایه گذاری در این صنعت جزو اقتصادی ترین سرمایه گذاری ها به حساب می آید (آق، مکاتبات شخصی).

1-2-4- مزایای استفاده از آرتمیا برای پرورش دهندگان و آبزیان
از لحاظ آبزی پروری سهولت دسترسی، قابلیت نگهداری به مدت طولانی، سهولت حمل ونقل، آسان بودن روند پرورش، سهولت روند ضدعفونی سیست ها، متفاوت بودن اندازه و اشکال آن و قابلیت استفاده از آن به عنوان حامل، شاخص ترین عواملی هستند که موجب انتخاب آرتمیا به عنوان غذای آبزیان می گردد و از نظر آبزیان آرتمیا یک طعمه بسیار راحت، قابل دید، لذیذ و قابل هضم و مغذی و عاری از عوامل بیماری زا است (Leger et al., 1987).

1-2-5- کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان
با توسعه پرورش آبزيان در سال هاي 1960 و 1970 استفاده از آرتميا به دليل عمل آوري آسان و ارزش غذايي بالاي آن براي موجودات لاروي، وسعت بيشتري يافت و تقريباً در همه جا گسترش پيدا نمود. تحقيقات نشان مي دهند كه آرتميا ميزان بازماندگی و رشد را در لارو کلیه آبزیان پرورشی افزایش می دهد. در ضمن آميلاز و تريپسين موجود در آرتميا، در گوارش مواد غذايي درون لوله گوارشي ماهيان و سخت پوستان شركت مي كند. تغذيه لارو ماهيان خاوياري با آرتميا به مراتب بهتر از كرم سفيد و دافني مي باشد که به طور متداول در مراکز تکثیر و پرورش ماهیان خاویاری در ایران استفاده می شد و یا در حال حاضر استفاده می شود. استفاده از آرتمیا درصد مرگ و مير را در کلیه گونه های ماهیان خاویاری کاهش و رشد آن ها به مراتب افزایش می دهد (Agh et al., 2011; Noori et al., 2011).
آرتمیا در مراحل مختلف رشد و تحت فرآوری های متفاوت برای تغذیه آبزیان مورد استفاده قرار می گیرد:

1-2-5-1- سيست هاي پوسته زدايي شده
كوريون يا پوسته سخت روي جنين غير فعال آرتميا را مي توان با مواد شيميايي در طي فرایند پوسته زدايي جدا کرد. این روند شامل هیدراته کردن سیست ها، جدا نمودن کوریون به وسیله محلول هیپوکلریت وشستشوی سیست ها به منظور غیرفعال کردن هیپوکلریت می باشد. سیست های کپسول زدایی شده7 بیشتر در پرورش لارو ماهی و میگو مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده از سیست های دکپسوله مزایایی از جمله عاری بودن از پوسته خارجی (قابل هضم تر برای آبزیان نسبت به سیست) و هر نوع باكتري، دارای محتوای انرژی بیشتر و نسبت به ناپلی کوچکتر و زمان تفريخ كوتاه تر، دارد. عیب عمده سیست دکپسوله (جنین) این است که غیرمتحرک و غیرشناورند بنابراین به سختی توسط شکارچی صید می شوند (Sorgeloos et al., 2001).

1-2-5-2- ناپليوس تازه تفريخ يافته
ناپليوس هاي مرحله اول و دوم لاروي آرتميا احتمالاً بيش از ديگر مراحل آرتميا در پرورش آبزيان مورد استفاده قرارمي گيرند (آق و نوری، 1376). ارزش غذايي آن ها به وجود اسيد هاي چرب غير اشباع خصوصاً EPA مربوط مي باشد (Leger et al., 1987). از مزاياي آن مي توان به اندازه كوچك، دارا بودن اندوخته غذایی فراوان (حتی از نوع اسیدهای آمینه آزاد)، قابل رويت بودن، دارا بودن مقادير زيادي آنزيم هاي پروتئولتيك (جهت هضم پروتئین خود لارو پس از خورده شدن توسط آبزیان) اشاره كرد (نوری، 1375). از اين ناپليوس ها مي توان در پرورش و تغذيه لاروي كليه ماهيان پرورشي وكليه ده پايان به جز لارو گونه هاي Penaeus در مراحل اولیه لاروی استفاده كرد.
1-2-5-3- متاناپليوس
متاناپلیوس به لارو آرتمیا در اینستارهای IIالی V اطلاق می شود. از مهمترین معایب متاناپلیوس این است که در صورت عدم تغذیه، 30-25% انرژی اش را در چند ساعت مصرف کرده و ذخیره غذایی و میزان اسیدهای آمینه آزاد آن کاهش می یابد (Sorgeloos et al., 1991). مهمترين عاملي كه استفاده از آنها را محدود مي كند اندازة بزرگ آنهاست كه تغذيه توسط لارو آبزيان را مشكل مي سازد. با این وجود به دلیل داشتن میزان انرژی بالاتر و صرف انرژی کمتر آبزی شکارچی برای خوردن متاناپلیوس نسبت به ناپلیوس (Bengetson et al., 1991) از مهمترین کاربرد آن ها می توان به تغذیه توسط لارو چند روزه یا چند هفته ای آبزیان اشاره کرد.

1-2-5-4- آرتمياي جوان و بالغ
این دو شکل آرتمیا تحت عنوان توده زنده آرتمیا شناخته می شوند. از مزاياي آن ها افزايش ميزان پروتئين و كاهش ميزان چربي است (Bengetson et al., 1991) كه در پرورش ميگو براي رشد و بلوغ جنسي سريعتر و در پرورش ماهيان آكواريومي استفاده مي شود (Sorgeloos et al., 1991).

1-2-5-5- آرتميا هاي خشك و منجمد تحت سرماي شديد
بيومس (توده زنده) آرتميا را مي توان بدون اينكه تغييري در تركيب غذايي آن ها به وجود آيد، به اين طريق نگهداري كرد. در سال های اخیر مصرف بیومس خشک آرتمیا (به صورت پودر، پولکی و لیوفلیزه) و بیومس منجمد آن در پرورش لارو سخت پوستان و ماهيان مورد توجه قرار گرفته است (Sorgeloos et al., 1991).

1-2-5-6- استفاده از آرتميا به عنوان حامل
يكي از موارد خيلي مهم استفاده از لارو آرتمياي بالغ، امكان استفاده از آن به عنوان حامل موادي است كه مصرف مستقيم آن ها توسط لارو ماهيان و سخت پوستان مشکل است. براي سهولت اين امر با عمل كپسول گذاري زیستی (Bioencpsulation) برخي از مواد اساسي مانند مواد غذايی ضروري، واكسن ها و رنگدانه ها را به آرتميا مي خورانند و سپس از اين آرتميا به عنوان غذاي زنده آبزيان و در عين حال حامل مواد مورد نظر استفاده مي نمايند (شکل 2-10-1) (Agh and Sorgeloos, 2005).

شكل‌ 1-1. طرح‌ شماتيك‌ استفاده‌ از آرتميا در نقش‌ يك‌ حامل
(Van Stappen, 1996)
– a لارو آرتميا – b مراحل‌ لاروي‌ آبزيان‌ پرورشي‌

1-2-6- غنی سازی
غنی سازی به معنی ارتقای میزان یک ماده ضروری در یک فیلتر کننده نظیر آرتمیا، روتیفر و دافنی است. آرتمیا موجودی است پالیده خوار که به صورت غیرانتخابی از ذرات کوچکتر از 50 میکرون تغذیه می کند لذا امکان استفاده از آرتمیا به عنوان حامل موادی که مصرف مستقیم آن ها توسط لارو ماهیان و سخت پوستان مشکل است، وجود دارد (آق، 1381). آرتمیا را می توان به عنوان حامل واکسن ها، ویتامین ها، مواد مغذی و رنگدانه ها و اسیدهای آمینه و غیره مورد استفاده قرار داد.

1-2-6-1- تکنیک هاي غنی سازي آرتمیا
همانطور که ذکر شد جهت بهبود ارزش غذایی آرتمیا خصوصاً بالا بردن میزان اسیدهاي چرب غیر اشباع ضروري از جمله ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) و دکوزا هگزانوئیک اسید (DHA)، ویتامین ها خصوصاً ویتامین E و C به لحاظ اثرات ایمنی زایی و مقاومت در برابر استرس ها، ترکیبات ضد عوامل بیماریزا، همچنین آنتی بیوتیک ها و هورمون ها و غیره از تکنیک هایی موسوم به غنی سازي ناپلی آرتمیا استفاده می شود که این تکنیک ها به تفصیل عبارتند از:

1-2-6-1- 1- تکنیک غنی سازی انگلیسی
این تکنیک توسط Forster و Wickins در سال 1967 و Wickins در 1972 ابداع شد که در این روش جلبک ها برای غنی سازی ناپلی آرتمیا مورد استفاده قرار گرفتند. جلبک تک سلولی (فیتوپلانکتون) ایزوگریسیس گالبانا8 با تراکم 300 سلول در هر میلی لیتر آب دریا برای غنی سازی ناپلیوس های آرتمیا با تراکم 100000 عدد در هر لیتر به مدت 24 ساعت به کار برده شد و سپس این ناپلیوس ها به تغذیه لارو میگوی پالمون سراتوس9 رسیدند. البته هیچ اطلاعاتی در ارتباط با میزان غنی سازی که در این روش به دست آمده موجود نیست.
از نواقص و معایب استفاده از جلبک ها می توان به دو مورد زیر اشاره کرد: نخست اینکه جلبک ها نیازمند پرورش و تولید مداوم هستند و دیگر آنکه میزان n-3 HUFA در جلبک ها متغیر می باشد. Walford و Lam (1987) استفاده از میکروکپسول های فریپاک10 با مقادیر بالای چربی را به عنوان جایگزین فیتوپلانکتون ها در غنی سازی ناپلی آرتمیا پیشنهاد کرده اند. در این حالت میزان کل HUFA در ناپلی آرتمیا تا 9/16% (از کل اسیدهای چرب) بعد از 48 ساعت غنی سازی می رسد.

1-2-6-1-2- تکنیک غنی سازی ژاپنی
این تکنیک به دو روش مستقیم و غیرمستقیم انجام می شود. در روش غیرمستقیم که توسط Watanabe و همکاران (1982، 1978) و Kuhlman و همکاران (1981) ابداع و تکامل یافته است، در ابتدا جلبک (نوعی کلرلای دریایی11) برای غنی سازی استفاده شد که به روش انگلیسی شباهت داشت. میزان غنی سازی در آرتمیا با این جلبک به 5/15% n-3 HUFA از کل اسیدهای چرب رسید. سپس با روند مشابهی، مخمر امگا به عنوان جایگزین برای جلبک به کار برده شد که بعد از 24 ساعت میزان n-3 HUFA به 8/13% از کل اسیدهای چرب رسید. این مخمر امگا در واقع مخمر نانوایی است که n-3 HUFA در آن تغلیظ شده است که به وسیله Imada و همکارانش (1979) ابداع شد و به علت اینکه توسط روغن های ماهی حاوی اسیدهای چرب (امگا 3) پوشیده شده به مخمر امگا معروف می باشد. مزیت آن این است که میزان اسیدهای چرب ضروری آن (EFA) نسبت به جلبک ها قابلیت تغییر کمتری دارد اما از معایب آن این است که باید به صورت تازه مورد استفاده قرار گیرد.
در روش مستقیم نیز که توسط Watanabe و همکاران (1983، 1982) توسعه پیدا کرد نیاز به روغن های امولسیون شده ماهی (مثل روغن کبد) و یک ترکیب متیل استر n-3 HUFA می باشد. امولسیون مذکور به ناپلی آرتمیا خورانده می شود که در بدنش تجمع پیدا کند. گزارش شده که با این روش مقدار n-3 HUFA به 01/1% یا 1/10 میلی گرم در هر گرم وزن آرتمیا می رسد (Bengtson et al., 1991; Lavens et al., 1996).

1-2-6-1-3- تکنیک غنی سازی فرانسوی
در این تکنیک که توسط Robin و همکاران (1983) ابداع شده است، از مواد غذایی ترکیبی استفاده می شود. عمل غنی سازی ناپلیوس آرتمیا در این روش در دو مرحله صورت انجام می گیرد که در فاز اول ترکیبی از مواد غذایی شامل پودر اسپیرولینا12، مخمر، اسیدهای آمینه، ویتامین ها، کلسترول و روغن ماهی به صورت پیش تغذیه طی 48 ساعت در اختیار ناپلی آرتمیا قرار گرفته و به دنبال آن در مرحله دوم حمام غنی سازی نیم ساعته با استفاده از مواد دیگری چون انواع مواد معدنی، ویتامین ها و روغن ماهی انجام می گیرد. با این روش غنی سازی سطوح n-3 HUFA به 16 میلی گرم در هر گرم وزن خشک آرتمیا می رسد. همچنین به وسیله Robin و همکاران (1987) سطوح بالاتر (25 میلی گرم در هر گرم وزن خشک ناپلیوس)، به واسطه استفاده از مقدار روغن بیشتر در رژیم پیش تغذیه گزارش شده است.
گزارش شده است که با استفاده از پودر خیلی ریز و خالص اسکوئید13 میزان n-3 HUFA بعد از 96 ساعت به حداکثر مقدار یعنی 4/15 میلی گرم در هر گرم وزن خشک آرتمیا می رسد، در حالی که این میزان بعد از 24 ساعت غنی سازی به 9/5 میلی گرم در هر گرم می رسد. با جایگزین کردن نسبت 25 درصد پودر اسکوئید با رژیم امولسیون غنی سازی همچون سوپرسلکو14 میزان n-3 HUFA به ترتیب به mg/g 12 و mg/g 38 وزن خشک (بعد از 24 و 96 ساعت) افزایش می یابد (Bengtson et al., 1991).

1-2-6-1-4- تکنیک غنی سازی بلژیکی
اساس کار در این تکنیک غنی سازی با ذرات میکرونی کپسول شده است(Leger et al., 1985). در ابتدا ذرات میکرونی مانند آرد برنج را با روغن های ماهی پوشانده و بعد از غنی سازی ناپلیوس آرتمیا با این رژیم، درصد بالای 15 میلی گرم n-3 HUFA در هر گرم وزن خشک آن به دست می آید (Leger et al., 1985). به واسطه پیچیدگی و همچنین هزینه بالای ساخت این محصولات، تکنولوژی جدیدی به نام تغلیظ امولسیون خودبخودی15 برای موثر بودن مواد غنی کننده به اجرا درآمد (Leger et al., 1987). این رژیم یک مخلوط پیچیده خود امولسیون شونده است که به طور عمده از منابع n-3 HUFA، ویتامین ها، کارتنوئیدها و فسفولیپیدها تشکیل شده است. به طوری که به محض قرار گرفتن در آب شور به صورت ذرات میکرونی کروی خیلی نرم شکل گرفته و به راحتی توسط ناپلی آرتمیا بلعیده می شود. میزان اسیدهای چرب غیراشباع ضروری در این روش به طور شگفت انگیزی نسبت به سایر روش ها پیشی گرفته به طوری که میزان آن بعد از 24 ساعت غنی سازی به 3/38 تا 5/53 میلی گرم در هر گرم وزن خشک آرتمیا و 6/87 میلی گرم در هر گرم وزن خشک بعد از 48 ساعت رسید (Leger et al., 1986).

1-2-6-2- اهمیت غنی سازی
• آرتمیا به عنوان یک حامل توانایی انتقال انواع مواد مختلف در مقادیر متفاوت را به آبزیان بالاتر دارد.
• به وسیله غنی سازی می توان از آلودگی آب محیط پرورش (در صورت تلقیح ماده موردنظر در محیط) جلوگیری کرد زیرا مواد در تماس مستقیم با آب پرورش قرار نمی گیرند.
• بسیاری از مواد غنی کننده مانند اسیدهای چرب و ویتامین ها یا آنتی بیوتیک ها دارای نیمه عمر مفید هستند و پس از مدتی در آب بی اثر شده و موجب آلودگی آب می شوند، اما در صورت استفاده از آرتمیا به عنوان حامل این مواد در آب پخش نشده و ایجاد آلودگی نخواهند کرد.
• معمولاً مواد غذایی به سرعت در آب ته نشین شده و از محدوده مصرف آبزیان خارج می شوند ولی در غنی سازی آرتمیا از اتلاف این مواد جلوگیری کرده و مواد تا ذره آخر مصرف خواهند شد. این مسئله در استخرهای بزرگ پرورش آبزیان اهمیت بسزایی دارد. همچنین مقدار کمتری از ماده مورد نظر در مقایسه با روش مستقیم مصرف می شود.
• در صورت استفاده از روش غنی سازی، کارشناس مطمئن می شود که ماده مورد نظر توسط آبزی مصرف شده است و ته نشین نشده و یا از بین نرفته است. همچنین از برطرف شدن مزه نامطبوع ماده مورد نظر (مثلاً داروها) درمذاق ماهی مطمئن شده و آبزی به راحتی آنتی بیوتیک یا ماده غنی کننده دیگر را مصرف خواهد کرد (مناف فر، 1380).
استفاده از آرتمیای غنی شده باعث بهبود عملکرد پرورش لاروها، از لحاظ رشد و بقا، می شود و عملکرد لاروها در مراحل انتهایی پرورش بهبود می یابد. لارو تغذیه شده با آرتمیای غنی شده سالم تر می باشد و به شرایط پر از استرس از قبیل بیماری ها، زمان تغذیه فعال، انتقال بچه ماهی یا پست لارو از مخازن هچری به استخرهای پرواری مقاوم تر است (Leger et al., 1987).

1-2-6-3- معایب غنی سازی
هرچند که غنی سازی، ارزش تغذیه ای آرتمیا را بهبود می بخشد اما روش های غنی سازی می توانند سبب اثرات نامطلوبی از قبیل مرگ و میر و رشد سریع ناپلی شوند که برای لاروهای با فضای دهانی کوچک نامطلوب می باشد (Figueiredo et al., 2009). شاید روش های بهینه سازی غنی سازی، این اثر نامطلوب را با به دست آوردن غنی سازی در مدت زمان کمتر کاهش دهند (Leger et al., 1987). استفاده از آرتمیای غنی شده با اندازه بزرگ، ممکن است برای لاروها در مراحل اولیه مشکل ایجاد نماید ولی با استفاده از متاناپلی غنی شده در تغذیه آبزیان بزرگ تر می توان این مشکل را برطرف کرد (Figueiredo et al., 2009). در عوض ناپلیوس های تازه تخم گشایی شده دارای ارزش غذایی بیشتر و اندازه کوچکتر را می توان برای لاروهای آبزیان در مراحل اولیه رشد استفاده کرد. روش غنی سازی آرتمیای بالغ با ناپلی یکسان بوده و تنها تفاوت، در اندازه ذرات غذایی و تراکم لاروها در تفریخگاه ها می باشد (آق، 1381)..
از دیگر محدودیت های غنی سازی می توان به مواردی از جمله آرتمیا به طور انتخابی بعضی از مواد مغذی مانند DHA و فسفولیپیدها را کاتابولیز می کند، اشاره کرد. کاتابولیسم DHA به نژاد آرتمیا بستگی دارد و می توان بر بخشی از آن، از طریق استفاده از نژادهای با منشأ جغرافیایی متفاوت غلبه کرد (Sorgeloos et al., 2001).

1-2-6-4- عوامل موثر بر میزان استفاده از ماده غنی سازی
عواملی از جمله:
• نوع ماده غنی کننده
• ثبات جیره مورد مصرف در محیط غنی سازی
• تراکم ماده غنی کننده در محیط کشت
• اندازه ذرات غنی کننده
• روش غنی سازی
• ساختار ژنتیکی گونه آرتمیای مورد آزمایش
• دمای محیط کشت
در میزان غنی سازی با مواد ذکر شده نقش دارند. منشا جغرافیایی گونه آرتمیا، رژیم غذایی غنی سازی و شرایط غنی سازی (مراحل رشد اولیه ناپلی، زمان غنی سازی، دوز و نوع امولسیون) از بارزترین عوامل تاثیرگذار روی نتایج غنی سازی می باشند (Leger et al., 1987).

1-2-6-5- اساس غنی سازی خوب
حداکثر غنی سازی (رسیدن به بالاترین میزان) در کوتاهترین مدت ممکن، اساس غنی سازی خوب است. این زمان به مدت زمان رسیدن ناپلیوس ها به اولین مرحله تغذیه ای (اینستار II) بستگی دارد و با سرعت تخم گشایی و هماهنگی تخم گشایی سیست ها در ارتباط است. فاصله زمانی هماهنگی تخم گشایی از 5 تا 17 ساعت متغیر است که اگر زمان هماهنگی تخم گشایی کوتاه باشد یعنی سیست ها بتوانند در زمان محدودتری با هم تخم گشایی شوند و سرعت تخم گشایی بالاتر باشد نتایج بهتری در غنی سازی حاصل می شود چرا که این امر جذب کلی ماده مغذی را در توده ناپلیوس ها افزایش می دهد (Leger et al., 1987). هنگامی که زمان هماهنگی تخم گشایی در طول زمان دسترسی به جیره غنی سازی طولانی تر باشد هنوز تعدادی از ناپلیوس ها تغذیه را شروع نکرده اند و این جذب کلی ماده مغذی در توده ناپلیوس را کاهش می دهد (Leger et al., 1997).
نسبت DHA/EPA عامل اصلی برای شناسایی بهترین روش غنی سازی است. Park و همکاران (2006) و Garcia و همکاران (2008) نشان دادند که نسبت EPA/ARA برای ماهی کاد16 در مقایسه با نسبت DHA/ARA می تواند شاخص بهتری برای رشد و بقای لارو ماهی کاد باشد. EPA و ARA هر دو پیش ماده ایکوزانوئید (ترکیباتی که در عملکردهای فیزیولوژیکی مختلفی دخیل هستند) می باشند (Izquierdo et al., 2000; Bell and Sargent, 2003; Koven et al., 2003). Sargent و همکاران (1999) نشان دادند، ایکوزانوئیدهایی که از EPA تولید می شوند از لحاظ بیولوژیکی کمتر فعالند بنابراین نسبت کوچکتر EPA/ARA می تواند برای رشد لاروی بهتر باشد. Sargent و همکاران (1999) نشان دادند که بهترین شاخص برای رشد و بقای لاروها نسبت DHA/EPA/ARA می باشد که نسبت بهینه برای لارو ماهیان دریایی حدود 1/ 5/10 می باشد. با توجه به اینکه لارو 17Haddock میزان بیشتری ARA را نیاز دارد، محققان به این نتیجه رسیدند که نسبت بهینه این سه اسیدچرب برای این گونه باید نزدیک به 4/5/40 باشد (Castell et al., 2001).

1-2-6-6- انواع رژیم های غذایی برای غنی سازی اسیدهای چرب آرتمیا
از انواع رژیم های غذایی مورد استفاده برای غنی سازی آرتمیا می توان از جلبک های میکروسکوپی مثل کلرولای دریایی، مخمرها مثل مخمر امگا، آب پنیر، ذرات ریز آغشته به محلول های غنی سازی نظیر ذرات سبوس برنج آغشته به روغن کبد ماهی و یا ذرات سبوس برنج آغشته به روغن ماهی و نیز امولسیون های آماده مصرف که با اسامی تجاری مختلف، (از جمله ICES30/4/C، حاوی دو اسید چرب HUFA (DHA , EPA)) اشاره کرد که در بازار موجود بوده و با حل کردن آن ها در آب دریا و هوادهی یا هم زدن شدید، میکروگلبول های بسیار ریزی در آب تشکیل می شود که مورد استفاده آرتمیاست (Leger et al., 1987).

1-2-6-6- 1- غنی سازی با امولسیون چربی و اسیدهای چرب
با توجه به ترکیب اسیدهای چرب در سیست ها و ناپلیوس های تخم گشایی شده در سویه های مختلف آرتمیا به ویژه در ناپلیوس آرتمیا ارومیانا مشخص می شود که اگرچه در بدن ناپلیوس ها اسیدهای چرب غیراشباع و اشباع موجود است ولی نسبت اسیدهای چرب غیراشباع به مراتب بیشتر از اشباع می باشد که این نشان از اهمیت این اسیدها در رشد و بلوغ آرتمیا دارد. البته اختلافات قابل ملاحظه ای بین ترکیب اسیدهای چرب در گونه های مختلف وجود دارد که این تفاوت می تواند به دلیل اختلاف ماده ژنتیکی یا اختلافات تغذیه ای والدین تولیدکننده این سیست ها باشد (Schauer et al., 1980).

1-2-6-6- 2- فسفولیپیدها
اگرچه نیاز به فسفولیپید در مراحل جوانی برخی از گونه های ماهیان اثبات شده است اما فقط اطلاعاتی مربوط به نقش فسفولیپیدها در مرحله تغذیه فعال در دسترس است (Coutteau et al., 1997). غنی سازی آرتمیا با Phosphatidyicholine (PC) میزان PC را در آرتمیا افزایش نمی دهد (Tackaert et al., 1991). Rainuzzo و همکاران (1994) ترکیب چربی مشابهی را در آرتمیای غنی شده با امولسیونی بر اساس اتیل استرها یا تخم هالیبوت دریافتند که دارای 6/72% چربی های خنثی (عمدتاً اتیل استرها) و 2/71% چربی های قطبی (عمدتاً PC و Phosphatidylethanolamine و PE) بود. مخلوط فسفولیپیدها با نمک های سدیم DHA منجر به جذب حداکثر فسفولیپیدهای DHA در آرتمیا شد (Harel et al., 1999) و می توان از آن برای افزایش میزان چربی قطبی در غذای زنده لاروی استفاده کرد (Sorgeloos et al., 2001).

1-2-6-6- 3- ویتامین ها
درون سیست های غیرفعال آرتمیا، اسکوربیک اسید 2-سولفات (AAS)، (یکی از مشتقات پایدار اسکوربیک اسید) گزارش شده است (Mead and Finamore, 1969). سیست های گروه های مختلف، میزان AAS متفاوتی دارند که میزان آن در محدوده g/g DWµ 517 – 160 می باشد (Dabrowski, 1991; Merchie et al., 1995a). میزان اسکوربیک اسید آزاد شده در ناپلی تازه تخم گشایی شده، وجود ذخیره AAS را در سیست ها نشان می دهد و شواهدی وجود دارد که نشانگر تبدیل AAS به 18AA آزاد در طول اتمام مرحله جنینی به ناپلی می باشد (Golub and Finamore, 1972; Dabrowski, 1991; Nelis et al., 1994).
تفاوت مشاهده شده در میزان AAS در سیست های آرتمیا، اختلاف در مواد مغذی بالغین را در طول تولید تخم نشان می دهد همانگونه که برای میزان HUFA ثابت شده بود (Lavens et al., 1989). این یافته می تواند تفاوت بین گروه های همان نژاد را توضیح دهد (Merchie et al., 1995). تفاوت بین جمعیت های جغرافیایی و گونه های آرتمیا و آرتمیا های یک نسل در سال های متفاوت می تواند به طور قابل توجهی میزان AAS موجود در سیست، و بنابراین میزان AA را در ناپلی تازه تخم گشایی شده و در نتیجه ارزش غذایی آن برای لارو ماهی را تحت تاثیر قرار دهد (Sorgeloos et al., 2001).
میزان ویتامین A را در ناپلی آرتمیا می توان از 3/1 بهIU/g DW 1283 در طی 18 ساعت، از طریق افزودن پالمیتات ویتامین A به امولسیون زرده تخم مرغ و غنی سازی ناپلی با این ترکیب، بالا برد (Dedi et al., 1995).

1-2-7- عوامل موثر در ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس آرتمیا
تفاوت های مشخص در ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس سویه های مختلف آرتمیا و حتی در یک سویه می تواند ناشی از ساختارهای ژنتیکی یا ناشی از اختلافات تغذیه ای والدین این ناپلیوس ها و یا نتیجه هر دو باشد (Schauer et al., 1980).

1-2-7-1- ژنتیک
ثابت شده که آرتمیا نیاز محدودی به تولید EPA برای خود دارد (Leger et al., 1987). هچنین ثابت شده که آرتمیا قادر است 18:3n3 را به EPA (20:5n3) تبدیل کند (Leger et al., 1987). در غنی سازی دو گونه A. franciscana و A. salina تفاوت فاحشی در میزان جذب HUFA بین دو گونه ناپلی مشاهده شده است و نشان می دهد که احتمالاً میزان الحاق HUFA در ناپلی به مشخصات ژنتیکی گونه وابسته است. به علاوه با گرسنگی دادن ناپلیوس های غنی شده به مدت 72 ساعت گونه چینی (A. salina) ظرفیت بالایی از حفظ DHA را نشان داده است و نتیجه گیری شده احتمالاً متابولیسم DHA به خصوصیات ژنتیکی سویه آرتمیا بستگی دارد (Sorgeloos et al., 1997).

1-2-7-2- عوامل محیطی (اختلافات تغذیه ای والدین)
مقادیر HUFA در آرتمیا به شدت به غذایی که آرتمیا از آن تغذیه کرده بستگی دارد. در آزمایشی ناپلیوس های آرتمیایی حاوی 5 درصد EPA در یک سیستم کنترل شده تولید سیست کشت داده شدند و دو نوع جیره متفاوت مورد استفاده قرار گرفت. یکی حاوی 7/6% و دیگری حاوی 7/0% از EPA بود. سیست های تولید شده به وسیله بالغ هایی که در جیره غنی از EPA رشد کرده بودند حاوی مقادیر زیادی از EPA بودند در حالی که بقیه حاوی مقادیر بسیار پایینی از این اسیدچرب بودند. اگر بتوان این نتایج را به کل جمعیت در یک زیستگاه تعمیم داد می توان نتیجه گرفت که شرایط غذایی متفاوت در دریاچه ها و آبگیرهای آرتمیا احتمالاً عامل اختلافات ترکیب اسیدهای چرب در سویه های مختلف و حتی داخل یک سویه است (Leger et al., 1987).
یک مشخصه مهم در ارزیابی ارزش غذایی هر نوع ماده غذایی اندازه گیری میزان چربی آن است. چربی های تری گلیسریدی منبع اصلی انرژی قابل متابولیزه شدن در جیره آبزیان هستند و مستقیماً با رشد ارگانیسم های مصرف کننده مرتبط هستند (Schauer et al., 1980).
میزان چربی و انرژی آرتمیا در سویه های مختلف (نسبت به وزن خشک) با طی مراحل مختلف رشد کاهش می یابد. به طوری که بیشترین میزان چربی و محتوای انرژی به ترتیب مربوط به سیست فاقد کپسول است و ناپلیوس می باشد و به همین ترتیب میزان چربی در بالغین پایین تر از ناپلیوس است (Fujita et al., 1980).
تفاوت در میزان چربی و انرژی سیست سویه های مختلف می تواند به دلیل اختلافات ساختار ژنتیکی یا اختلافات تغذیه ای والدینی باشد که این سیست ها را تولید کرده اند (Schauer et al., 1980). به علاوه اختلاف در محتوای انرژی ناپلیوس سویه های مختلف می تواند ناشی از اختلاف در سرعت رشد در بین سویه های مختلف آرتمیا باشد (Schauer et al., 1980). دلیل دیگر این امر می تواند مربوط به طول زمان هماهنگی تخم گشایی باشد. در واقع هر چه این زمان طولانی تر شود اولین ناپلیوس های تفریخ یافته بخش عمده انرژی خود را تا زمان تخم گشایی مصرف کرده و از دست خواهند داد (Schauer et al., 1980).
مطالعات تغذیه ای ثابت کرده است که وجود اسیدهای چرب ضروری خصوصاً EPA و DHA در ترکیب رژیم غذایی برای رشد و بقا، مقاومت در برابر امراض در لارو ماهی ها و سخت پوستان دریایی ضروری است. همچنین نسبت DHA/EPA و نسبت چربی های با اسیدهای چرب متفاوت مهم است. می توان به این نکته پی برد که آرتمیا اغلب ارزش غذایی کافی برای لاروهای آبزیان دریایی را ندارد چرا که عموماً حاوی میزان کمی از EPA و حاوی مقادیر بسیار جزئی DHA بوده یا کلاً فاقد آن است (Sorgeloos, 1997). نظر به اینکه ماهیان لب شور و آب شیرین قادر به تبدیل C18:3n3 به EPA و DHA هستند وجود مقدار کافی اسیدچرب لینولنیک C18:3n3 در جیره روزانه لاروهای این آبزیان ضرورت دارد (Noori et al., 2011).
محققین دانشگاه گنت بلژیک در مطالعه ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس دریاچه ارومیه که با نمونه های مختلفی از ایستگاه های متفاوت صورت گرفته (برخلاف مطالعات قبلی که نمونه برداری ها منحصراً از یک یا دو محل بوده است) تغییر میزان اسیدهای چرب را حداقل از یک محل به محل دیگر ثابت کرده اند. آن ها همچنین گزارش دادند که این تغییرات در محدوده تغییرات معمولی است که در داخل سایر سویه های جغرافیایی آرتمیا دیده می شود (Sorgeloos, 1997).

1-2-8- فرضیه های تحقیق
1- تاثیر متقابل غلظت روغن کلزا و تراکم ناپلیوس های آرتميا اروميانا و آرتمیا فرانسیسکانا در زمان های مختلف نمی تواند رشد و بقای ناپلیوس ها را تحت تاثیر قرار دهد.
2- تاثیر متقابل غلظت روغن کلزا و تراکم ناپلیوس های آرتميا اروميانا و آرتمیا فرانسیسکانا در زمان های مختلف می تواند رشد و بقای ناپلیوس ها را تحت تاثیر قرار دهد.
3- تاثیر متقابل غلظت روغن کلزا و تراکم ناپلیوس های آرتميا اروميانا و آرتمیا فرانسیسکانا در زمان های مختلف نمی تواند میزان اسیدهای چرب ناپلیوس ها را تحت تاثیر قرار دهد.
4- تاثیر متقابل غلظت روغن کلزا و تراکم ناپلیوس های آرتميا اروميانا و آرتمیا فرانسیسکانا در زمان های مختلف می تواند میزان اسیدهای چرب ناپلیوس ها را تحت تاثیر قرار دهد.

در این مطالعه، متغیرهای مستقل (فاکتورها) شامل تراکم ناپلی (تعداد ناپلیوس در لیتر)، غلظت روغن کلزا (گرم در لیتر) و مدت زمان غنی سازی (ساعت) می باشد. همچنین متغیرهای وابسته نیز شامل میزان طول کل (میلی متر)، درصد بقا و میزان اسیدهای چرب ناپلی (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) است.

1-2-9- اهداف تحقیق
1- معرفی پروتکل استاندارد از لحاظ غلظت روغن کلزا و تراکم ناپلی و مدت زمان غنی سازی برای بهینه سازی غني سازي آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا با روغن کلزا

جايگزينی روغن ماهی و امولسیون اسيدهای چرب كه از قيمت بالايی برخوردارند با روغن های گياهی پايه يك استراتژی است كه به طور فزاينده به عنوان يك تركيب ضروری جهت كاهش اتكا به منابعی كه فراهم كردن آنها محدود می باشد و نيز به منظور كاهش هزينه، مورد تائيد صنعت تولید خوراک آبزیان Aquafeed قرار گرفته است (Francis et al., 2006). لذا با جايگزينی روغن های گران قيمت با روغن های گياهی در غنی سازی ناپلی آرتميا جهت تغذيه لارو ماهيان می توان گامی موثر در توسعه و ارتقاء صنعت آبزی پروری برداشت.

2-پیشینه تحقیق
2-1- تاریخچه غنی سازی با اسیدهای چرب
در اواخر دهه 1960، چندین محقق مشکلاتی را در پرورش موفق لارو ماهیان دریایی و گونه هایی از سخت پوستان که از ناپلی آرتمیا بجز آرتمیای 19SFB تغذیه می کردند را گزارش دادند (Sorgeloos 1980; Leger et al., 1986). در ابتدا مردم عادی چنین تصور می کردند که میزان بالایی از ترکیبات سمی مانند هیدروکربن های کلرینه و فلزات سنگین عامل ارزش غذایی پائین این آرتمیاها از جمله آرتمیای 20GSL باشد. در مطالعه مقایسه ای میان 8 نژاد از آرتمیا که در گونه شکارچی کفشک زمستانی Pseudopleuronectes americanus انجام شد، ارزش غذایی متفاوت منابع آرتمیا را ثابت کرد (Klein-MacPhee et al., 1980, 1982). در تحقیق دیگری تفاوت ارزش غذایی در 11 گروه ناپلی آرتمیا SFBبرای میگوی Mysidopsis bahia گزارش گردید (Leger et al., 1985a). یافته های مشابهی توسط Watanabe و همکاران (1978) و Kanazawa و همکاران (1979) در مورد ماهیان دریایی عنوان شد.

2-2- دلایل غنی سازی با اسیدهای چرب
باکیفیت ترین آرتمیا، آرتمیای خلیج سانفرانسیسکو (SFB) یا Artemia franciscana است که بیشترین مقدار EPA را نسبت به گونه های دیگر دارد اما میزان آن به اندازه میزان EPAدر آرتمیای غنی شده با HUFA نمی باشد.SFB از لحاظ DHA کمبود دارد که DHA مهمترین HUFA برای لارو ماهیان دریایی می باشد (Granvil, 2000).
در ترکیب شیمیایی آرتمیا ارومیانا EPA بسیار کم و اسیدچرب DHA در حد صفر می باشد. لذا غنی سازی آن قبل از آنکه به مصرف لارو آبزیان برسد ضروری است (مناف فر، 1380).
نژادهای آرتمیا از لحاظ اندازه و کیفیت تغذیه ای خصوصاً از لحاظ میزان اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند (HUFA) با یکدیگر متفاوتند (Granvil, 2000). اکثر نژادهای آرتمیا، نسبت پروتئین به انرژی پائینی دارند که می توان با استفاده از فرایند غنی سازی در ناپلی آرتمیا تغذیه شده با یک منبع غنی (به طور مثال از اسیدهای چرب غیراشباع چند گانه (PUFA)21) ارزش غذایی ناپلی را از نظر نسبت پروتئین به انرژی برای موجود هدف بهینه سازی کرد.
ناپلیوس آرتمیای تازه تخم گشایی شده تنها مقادیر کمی از اسیدهای چرب غیر اشباع زنجیره بلند n-3 HUFA را دارد، EPA ممکن است وجود داشته باشد یا کم باشد در حالی که DHA معمولاً در آرتمیا یافت نمی شود (Watanabe et al., 1987). اکثر سویههای آرتمیای مطالعه شده دارای میزان بیشتر از20% لینولئیک اسید22 (LA, 18:2 n-6) از کل اسیدهای چرب و میزان DHA کمتر از 5%، میزان لینولنیک اسید23 (Lna, 18:3 n-3) کمتر از 10% و EPA بین 5 و 12% میباشد (Bengtson et al., 1991).

2-3- غنی سازی اسیدهای چرب ضروری در ناپلیوس آرتمیا
در ارزیابی ارزش غذایی غذای مورد استفاده در تغذیه لارو ماهی، چربی ها یک فاکتور کلیدی هستند زیرا چربی ها اساس غشاهای سلولی را تشکیل می دهند، همچنین مسئول حمل ترکیبات مهمی از جمله ویتامین ها و هورمون به درون جریان خون هستند (Koven et al., 1990; Czensy et al., 1999; Copeman et al., 2002). افزایش میزان اسیدهای چرب ناشی از غنی سازی، نشان می دهد که اسیدهای چرب مهمترین نقش را در مقاومت در برابر استرس دارند (Lavens and Sorgeloos, 1996). علاوه بر این، اسیدهای چرب ضروری24 EFA در کمک به فعالیت سیستم ایمنی و مقاومت به بیماری در چندین گونه از نرمتنان و ماهیان نقش دارد.
ارزش و کیفیت غذا را اجزاء تشکیل دهنده آن تعیین می کند که از میان این اجزاء، نوع و کیفیت اسیدهای چرب، نقش تعیین کننده ای بر کیفیت و قیمت غذا و در نهایت کیفیت لاروهای تولیدی دارند (Watanabe et al., 1982). عامل اصلی اثرگذار در ارزش غذایی آرتمیا، میزان اسید چرب زنجیره بلند غیراشباع (HUFA) ایکوزاپنتانوئیک اسید 20:5n-3 (EPA) می باشد (Leger et al., 1985b, 1987a).
مطالعات زیادی، نیاز به اسیدهای چرب ضروری (EFA) را ثابت کرده اند، و نشان داده اند که نیاز به اسیدهای چرب ضروری به طور قابل ملاحظه ای از گونه ای به گونه دیگر و در داخل گروه ها نیز متفاوت می باشد. قزل آلای رنگین کمان به اسیدهای چرب از خانواده لینولنیک (امگا 3) نیاز دارد (Castell et al., 1972) در حالی که کپور، مارماهی و Chum salmon نه تنها به خانواده اسید لینولنیک بلکه به اسید لینولئیک هم برای رشد خوب نیاز دارند (Watanabe et al., 1982). همچنین میگوی ژاپنی با 1% اسید لینولئیک یا لینولنیک بهترین رشد و بقا را دارد (Kanazawa et al., 1979).
اسیدهای چرب غیراشباع نقش مهمی در فعالیت های زیستی و فیزیولوژیکی آبزیان ایفا می نمایند. مطالعات مربوط به نیاز سخت پوستان دریایی به اسیدهای چرب ضروری، از اواسط دهه 1970 میلادی آغاز شده است (Sorgeloos et al., 1998). بررسی ها نشان داده اند که نداشتن و عدم سنتز سریع اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند به ویژه EPA و DHA توسط لارو میگو و ماهیان دریایی، رشد و بازماندگی آن ها را در مراکز تکثیر کاهش می دهد.
میزان اسیدهای چرب ضروری مانند EPA و DHA در غذاهای زنده ای (آرتمیا و روتیفر) که در مراحل اولیه زندگی لارو مورد استفاده قرار می گیرند به طور طبیعی کم است. ناپلی آرتمیا، رایج ترین طعمه پرورشی در آبزی پروری می باشد اما ممکن است نتواند نیاز گونه هدف به اسیدهای چرب ضروری را به طور کامل تامین نماید. آرتمیا از لحاظ EPA فقیر می باشد (Czensy et al., 1999). بنابراین به نظر می رسد که آرتمیا برای تغذیه لاروی، خصوصاً در مقایسه با پاروپایان، زیر حد بهینه باشد (Sargent et al., 1997; Nanton and Castell, 1999; Han et al., 2000; Hanaee et al., 2005).
بنابراین، غنی سازی آن ها با امولسیون های حاوی اسیدهای چرب غیراشباع، ضروری به نظر می رسد (Copeman et al., 2002). Kiron و همکاران در سال 1995 گزارش دادند که اسیدهای چرب 3ω پیش ماده مهمی در سنتز ایکوزانوئیدها هستند که در حقیقت واسطه های مهمی در واکنش های التهابی و تنظیم پاسخ ایمنی بدن می باشند.
غنی سازی ناپلیوس آرتمیا با اسیدهای چرب، نه تنها تفاوت در کیفیت تغذیه ای (غذایی) نژادهای آرتمیا را (مثلاً از لحاظ میزان EPA) به حداقل می رساند بلکه ناپلیوس ها را به غذایی با کیفیت بالا (مثلاً از لحاظ DHA) تبدیل می کند (Leger et al., 1987). غنی سازی غذای زنده از قبیل آرتمیا با چربی های غنی از EFA قبل از تغذیه توسط ماهیان، با توجه به کمبود این مواد در آرتمیا ضروری می باشد (Copeman et al., 2002).
فرآیند غنی سازی ناپلی آرتمیا فرانسیسکانا با روغن های مختلف، به طور قابل توجهی میزان همه اسیدهای چرب را بالا می برد که مهمترین آن ها DHA و EPA هستند، این دو اسید چرب برای رشد و نمو گونه هایی از نرمتنان و ماهیان ضروری هستند (Immanuel et al., 2007).
غنی سازی غذای زنده با اسیدهای چرب ضروری، یک عمل رایج در تفریخگاه های ماهیان دریایی و میگو است (Sorgeloos et al., 1987). روغن ماهی دارای مهمترین اسیدهای چرب (ایکوزاپنتانوئیک اسید و دوکوزاهگزانوئیک اسید) برای میگوی دریایی و لب شور می باشد (Immanuel et al., 2004).
غنی سازی را می توان هنگام انکوباسیون سیست ها با افزودن مواد مغذی به داخل ظروف انکوباسیون اعمال کرد و یا می توان بعد از تفریخ ناپلیوس ها و جداسازی ناپلیوس ها از سایر مواد زاید، در داخل ظروف جداگانه ای، بدین کار مبادرت کرد که در روش دوم میزان غنی سازی HUFA تا ده برابر روش اول هم می رسد (Leger et al., 1987). همزمان با جذب اسیدهای چرب توسط آرتمیا، پروفیل اسیدهای چرب بسته به مدت غنی سازی، تغییر می کند.
امروزه دیگر استفاده از جلبک ها برای غنی سازی آرتمیا توصیه نمی شود چرا که اولاً باید کشت شوند و ثانیاً حاوی مقادیر متغیری از 20:5n-3 و 22:6n-3 هستند. استفاده از مخمر امگا و مخمر نانوایی25 غنی شده با روغن ماهی شاید مشکل متغیر بودن مقادیر اسیدهای چرب ضروری را برطرف سازد ولی به صورت تجاری در دسترس نیست (Leger et al., 1987). استفاده از غذاهای فرموله و امولسیفای شده که اساساً از روغن های حاوی مقادیر بالایی از HUFA تهیه شده اند امکان بهتری را برای غنی سازی موثر آرتمیا در سطح وسیع فراهم می آورد (Leger et al., 1987).
علائم کمبود اسیدهای چرب ضروری شامل رشد کند، کارایی غذایی پائین، کم خونی و مرگ و میر بالا می باشد (Takeuchi et al.,1979; Roberts and Bullock, 1989; Sargent et al., 1989). چربی های جیره غذایی نقش مهمی را در تغذیه ماهی به منظور تامین اسیدهای چرب ضروری و انرژی ایفا می کنند، همچنین به جذب مواد غذایی محلول در چربی نیز کمک می کنند (Sargent et al., 1999).

2-4- مروری بر مطالعات گذشته
Koven و همکاران در سال 1993 و همچنین Rainuzzo و همکاران در سال 1997 ثابت کردند که مقادیر بالایی از HUFA (n-3) موجب افزایش نرخ رشد بسیاری از لاروهای دریایی از جمله سیم دریایی سرطلائی می شود. Copeman و همکاران در سال 2002 نیز عنوان کردند که کاربرد اسیدهای چرب غیراشباع EPA و DHA موجب افزایش رشد و بقای لارو فلاندر26 گردید.
Romdhane در سال 1995 گزارش داد که مراحل لاروی Macrobrachium rosenbergii به HUFA نیاز دارد. تغذیه خرچنگ دراز آب شیرین از ناپلی آرتمیا غنی شده با HUFA به مدت طولانی نتایج بهتری را در رشد، سرعت دگردیسی، بقا و مقاومت به استرس نشان می دهد.
اثر مثبت غنی سازی غذای زنده روی عملکرد رشد گونه های مختلف آبزیان از جمله باس راه راه (Morone saxatilis) و لارو باس پالمتو (M.saxatilis x M.chrysops) تغذیه شده با ناپلی آرتمیای غنی شده با HUFA بر رشد و بقای آن ها در مقایسه با گروه های تغذیه شده با ناپلی غنی نشده گزارش شده است (Tuncer and Harrell, 1992; Ozkizilcik and Chu, 1994; Webster et al., 1994; Harel and Place, 2003).
تخم های گرفته شده از خرچنگ بزرگ آب شیرین ماده تغذیه شده با غذای غنی از HUFA، به میزان بیشتری به لارو تبدیل شدند (Merchie et al., 1995). Romdhane و همکاران در سال 1995، نشان دادند که HUFA برای تغذیه اولیه لارو خرچنگ بزرگ آب شیرین ضروری است چرا که منجر به بهبود سرعت رشد و دگردیسی همزمان می شود.
Hamre در سال 2008، آرتمیا را با دو نوع امولسیون روغن کبد ماهی کاد و 2050TG27 غنی سازی کرد تا میزان اسیدهای چرب آن ها را بررسی کند. نتایج نشان داد که لارو Atlantic halibut28 تغذیه شده با آرتمیا غنی شده با امولسیون 2050TG رشد و بقای بهتری نسبت به آرتمیا غنی شده با روغن کبد ماهی کاد داشت ولی میزان رنگدانه ها در هر دو تیمار برابر بود. ترکیب اسیدهای چرب در 2050TG بیشتر بود و میزان چربی های آن تا چهار برابر روغن کبد ماهی کاد بود که می تواند به دلیل زیست فرآهمی29 بهتر چربی های قابل هضم باشد.
گزارش شده است که A. franciscana غنی شده با مکمل HUFA بقا، رشد، مقاومت به بیماری و مقاومت به استرس های محیطی را در میگو بهبود می بخشد (Leger and Sorgeloos, 1994; Rees et al., 1994; Han et al., 2000; Immanuel et al., 2004).
طبق مطالعات Han و همکاران در سال 2000، با استفاده از امولسیون دارای 50 درصد n-3 HUFA در g/l 3/0، بیشترین میزان DHA یعنی mg/g 9/29 وزن خشک آرتمیا بعد از 24 ساعت غنی سازی حاصل شد. این میزان، حد واسط بین میزان mg36 دوکوزاهگزانوئیک اسید به دست آمده در گرم وزن خشک آرتمیا فرانسیسکانا توسط Evjemo در سال 1997 و میزان mg21 دوکوزاهگزانوئیک اسید در گرم وزن خشک آرتمیا فرانسیسکانا غنی شده در طی 24 ساعت گزارش شده توسط Coutteau و Mourene (1997) می باشد که هر دو از امولسیون 30ICES دارای 30% (n-3) HUFA به ترتیب 3/0 و 25/0 گرم در لیتر استفاده کردند.
در این مطالعه میزان EPA و DHA به ترتیب 40/2 و 1/0 درصد وزن خشک31 در آرتمیا فرانسیسکانا تازه تخم گشایی شده بود اما میزان آن ها در همه غلظت های مورد آزمایش از 45/2 به 1/5 درصد برای EPA و از 3/0 به 9/1 درصد وزن خشک برای DHA در طول 6 ساعت غنی سازی افزایش یافت. در حالی که بعد از 24 ساعت EPA از 78/2 به 88/5 درصد و DHA از 62/0 به 69/2 درصد وزن خشک رسید (Immanuel et al., 2007).
تغذیه پست لارو P. monodon از ناپلی آرتمیا غنی شده با میزان بالای HUFA، افزایش میزان بقا را نشان داد (Millamena et al., 1988; Abelin, 1991). Rees و همکاران (1994)، Citarasu و همکاران (1998) و Immanuel و همکاران (2001) به ترتیب اثرات مفید HUFA را بر بقای P. monodon و P. indicus گزاراش داده اند. در مطالعه Rees و همکارانش تفاوتی از نظر رشد میگوها در تیمارهای مختلف مشاهده نشد. Immanuel و همکاران در سال 2004 بیشترین رشد و بقا و نرخ رشد ویژه را در پست لارو P. monodon تغذیه شده با ناپلی آرتمیا غنی شده توسط EFA نشان دادند.
در مطالعه Narciso و همكاران در سال 1999، روغن های گياهی (روغن بذر كتان، روغن بادام زمينی و روغن آفتابگردان) و روغن های جانوری (روغن ماهی ساردين، کبد ماهی كاد، اسكوئيد و امولسيون Selco) جهت غنی سازی ناپليوس آرتميا فرانسيسكانا در بهبود و افزايش ميزان HUFA، EPA و DHA در زمان های 9، 24، 33 و 48 مقایسه شدند. نتايج تحقيق نشان داد كه غنی سازی ناپليوس آرتميا فرانسيسكانا با روغن های گياهی تاثير كمتری در بهبود و افزايش ميزان HUFA و EPA/ DHAدارد. همچنین بین منابع روغن های حیوانی، روغن ساردین ضعیف ترین و روغن اسکوئید بهترین منبع بود. میزان HUFA و نسبت DHA/EPA در دوره غنی سازی تا حدود 33 ساعت افزایش یافت و سپس تا 48 ساعت تغییرات ناچیزی داشت. محققین گزارش داده اند که رسیدن به نسبت بالای DHA/EPA واقعاً مشکل است زیرا میزان DHA آرتمیا در طول غنی سازی و دوره گرسنگی پس از غنی سازی کاهش می یابد (Dhert et al., 1993; Danielsen et al., 1995). حافظیه و همکاران در سال 1388، به این نتیجه رسیدند که روغن بذر کتان هیچ اثری روی نسبت DHA/EPA ندارد.
Hafezieh و همکاران در سال 2009، اثرات آرتمیا ارومیانا A. urmiana غنی شده با چهار روغن مختلف ICES30/4، روغن تخمدان ماهی خاویاری (SOO)، روغن کبد ماهی کاد (CLO) و بزرک (LO) را روی رشد و بقای لارو ماهی خاویاری ایرانی Acipenser persicus بررسی نمودند. آن ها مشاهده کردند که وزن خشک لارو ماهیانی که با LO تغذیه کردند نسبت به لارو ماهیان پرورش یافته با ICES30/4 و SOO به طور معنی داری بالاتر بود. نسبت پروتئین/چربی در لاروهایی که با آرتمیای غنی شده با CLO پرورش یافته بودند، تفاوت معنی داری نسبت به دیگر تیمارها نشان داد. همچنین، نسبت DHA/EPA در لاروهایی که با ICES30/4 (00/0±11/1) تغذیه شدند در بین تیمارها بالاترین مقدار بود. بنابراین، نسبت های DHA تاثیر مثبتی روی میزان رشد و بقای این ماهیان داشت.
Azari-Takami و همکاران در سال 2001، پایداری اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند 3ω را پس از غنی سازی آرتمیا ارومیانا با روغن کبد ماهی کاد، روغن سویا و روغن کیلکای خزر بعد از دوره گرسنگی (نگهداری) بررسی کردند. آن ها مشاهده کردند که حداکثر پایداری مربوط به غنی سازی با روغن کبد ماهی کاد بعد از 6 ساعت بود. تغییرات میزان DHA با گذشت زمان به طور خطی کاهش یافت و میزان EPA تا انتهای دوره گرسنگی (72 ساعت) اندکی افزایش یافت. در کل اختلاف معنی داری بین زمان غنی سازی و ماده استفاده شده در فرآیند غنی سازی و پایداری اسیدهای چرب در ناپلی گرسنه وجود نداشت، همچنین میزان DHA سریعتر از EPA در دوره گرسنگی کاهش یافت.
جواهری بابلی و همکاران در سال 1385، اثرات زیستی آرتمیای غنی شده با اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند را به عنوان غذای آغازین لارو ماهی آزاد دریای خزر 32بررسی کردند. آن ها مشاهده کردند که میزان رشد و بقای لاروهای تغذیه شده با ناپلی آرتمیای تازه تخم گشایی شده و آرتمیای غنی شده تفاوت معنی داری نداشتند اما با گروه شاهد که از غذای مصنوعی تغذیه کرده بودند، تفاوت معنی داری داشتند. بنابراین، به این نتیجه رسیدند که بهترین غذا برای لارو ماهی آزاد دریای خزر ناپلی آرتمیای تازه تخم گشایی شده است.
Immanuelو همکاران در سال 2007، استراتژی های کپسوله کردن زیستی و غنی سازی ناپلیA. franciscana را با اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند با استفاده از روغن کبد ماهی دور ریختنی Odonus niger بررسی کردند. آن ها به این نتیجه رسیدند که افزایش میزان HUFA در این آرتمیا با غلظت های متفاوت روغن کبد امولسیفای کننده در فواصل زمانی مختلف ارتباط خطی مثبتی را نشان می دهد و ضریب همبستگی آن ها از لحاظ آماری معنی دار بود (05/0>P).
در مطالعه Immanuel و همکاران در سال 2007 مشاهده کردند که ترکیب اسیدهای چرب آرتمیا فرانسیسکانا غنی شده با امولسیون روغن کبد O. niger به مدت زمان غنی سازی و غلظت روغن بستگی دارد. در آرتمیا فرانسیسکانا تازه تخم گشایی شده، میزان HUFA، 10/30% است که در غلظت 3% و 6 ساعت بعد از غنی سازی از 03/31% به 18/44% رسید و در 12، 18 و 24 ساعت بعد از غنی سازی در همان غلظت به ترتیب از 41/32%، 78/32% و 41/33% به 16/46%، 99/46% و 48/48% وزن خشک آرتمیا رسید.
نتایج بررسی طبیعی در سال 1381 نشان داد که تغذیه میگوی سفید هندی از آرتمیای غنی شده با میزان متوسط (n-3) HUFAو با نسبت بیشتر از یک DHA/EPA باعث بهبود رشد و افزایش درصد بقا (01/0P )، همچنین افزایش مقاومت پست لاروها در برابر استرس شوری و اسمزی شد.
خرچنگ دراز آب شیرین تغذیه شده با ناپلی آرتمیا غنی شده با HUFA نتایج بهتری را در میزان رشد، بقا، سرعت دگردیسی و مقاومت به استرس نشان داد (Romdhane et al., 1995) که نشانگر نیاز این آبزی به HUFA در مراحل لاروی می باشد.
لارو باس راه راه تغذیه شده با ناپلی آرتمیا فرانسیسکانا غنی شده با اسیدهای چرب 3ω به طور معنی داری رشد بالاتری را نسبت به تیمار شاهد نشان دادند و غنی سازی با این اسیدهای چرب به نظر می رسد باعث افزایش میزان ایکوزاپنتانوئیک اسید در لارو باس راه راه می شود (Oozkizlick and Chu, 1994).
آرتمیا به دلیل ظرفیت محدود هضم آن طعمه مناسبی برای برخی از گونه های اسب دریایی مانند Hippocampus subelongatus (Payne and Rippingale, 2000) یا H. guttulatus (Planas et al., 2009) نمی تواند باشد. با این حال ناپلی آرتمیا یا متاناپلی به عنوان طعمه اولیه غذایی درH. kuda یا H. abdominalis قابل استفاده است (Woods, 2003 a, b; Job et al., 2002; Shapawi and Purser, 2003).
در مراحل اولیه پرورش H. abdominalis که از آرتمیای غنی شده تغذیه کرده بودند درصد بقا و رشد بالایی حاصل شد. این بقا و رشد بالا که در پرورش H. abdominalis گزارش شد در دیگر گونه های اسب دریایی از قبیل H. subelongatus (Payne and Rippingale, 2000)، H. guttulatus (Planas et al., 2009) و H. kuda (Chang and Southgate, 2001) دیده نمی شود که این یافته، تفاوت بین گونه های اسب دریایی از لحاظ اسیدهای چرب مورد نیاز و قابلیت های گوارشی این آبزیان را نشان می دهد. در واقع فعالیت آنزیم گوارشی در اسب های دریایی متفاوت است که به نوع گونه بستگی دارد ( Alvarez et al., 2009; Quinats et al., 2010). Quinats و همکاران (2010) مشاهده کردند که در ماهیان اسب دریاییH. abdominalis جوان، فعالیت آنزیمی بالایی از لحاظ کمی و کیفی وجود دارد.
مطالعات Rainuzzo و همکاران (1994)، Reitan و همکاران (1994) و Estevez و همکاران در سال 1999 نشان داد که ارتباطی بین میزان n-3 HUFA جیره و میزان رشد لارو توربوت33 وجود ندارد. در حالی که رشد ماهیان سیم دریایی34 و سیم دریایی قرمز35 خصوصاً در ابتدای تغذیه خارجی ارتباط مثبتی با میزان بالای HUFA جیره و نسبت بالای DHA/EPA داشت (Watanabe et al., 1989; Mourente et al., 1993; Watanabe, 1993).
Arulvasu در سال 2009، غنی سازی آرتمیا با روغن های سویا، ساردین و سرمیگو را انجام داد و اثرات آن را بر تغذیه گوپی از لحاظ رشد و بقا و ترکیب این ماهی بررسی گردید. آن ها به این نتیجه رسیدند که هر سه امولسیون روغن مورد استفاده به دلیل داشتن PUFA مورد نیاز، سهولت کاربرد و هزینه معقول به منظور غنی سازی آرتمیا برای پرورش ماهیان زینتی خصوصاً در مراحل اولیه کاربردی هستند.
میرزاخانی و همکاران در سال 1384، به این نتیجه رسیدند که تغذیه ماهی قزل آلای رنگین کمان از غذای زنده و حاوی n-3 HUFA به مقدار زیاد، موجب افزایش مقاومت لاروها در برابر شرایط استرس زای حاصل از تغییر pH و دمای آب محیط پرورش می شود. بیشترین مقاومت نسبت به دمای بالا (c˚ 24) درتیمار تغذیه شده با ناپلی آرتمیا غنی شده توسط اسیدهای چرب غیراشباع زنجیره بلند و تیمار تغذیه شده با مخلوط آرتمیای غنی شده و غذای مصنوعی (هرکدام به میزان 50 درصد) مشاهده شد. همچنین در این مطالعه بیشترین درصد بازماندگی در برابر pH پائین تر و بالاتر از محیط پرورشی مربوط به تیمار تغذیه شده با آرتمیای غنی شده می باشد. مشابه همین نتایج توسط Dhert و همکاران (1990( روی لارو Asian seabass (Lates calcarifer) و Ako و همکاران (1994( روی لارو ماهی کفال Mugil cephalus حاصل شد.

3- مواد و روش ها
این تحقیق در پژوهشکده آرتمیا و آبزیان دانشگاه ارومیه به مدت 6 ماه طی مراحل زیر انجام شد.

3-1- مواد و وسایل استفاده شده
3-1-1- مواد مصرفی
سیست آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا، محلول هیپوکلریت سدیم 5% (مایع سفیدکننده گلرنگ)، آب مقطر (برای رقیق سازی آب شور)، آب شور دریاچه ارومیه، روغن کلزا، لسیتین، لوگل، متانول، هگزان، استیل کلراید، سولفات سدیم بدون آب، ایزواکتان، آب دیونیزه، تولوئن، ازت گازی.

3-1-2- مواد غیر مصرفی
آکواریوم، سنگ هوا، بخاری آکواریومی، دماسنج، زوگ شیشه ای 7 لیتری، شیلنگ هوادهی، فیلتر سر سرنگی 45/0 میکرون، شوری سنج یا رفراکتومتر، pH متر، نورسنج، فیلتر های با چشمه 80، 100 و 150 میکرونی، سمپلر 250 میکرولیتری، لوپ (برای شمارش ناپلیوس ها)، ترازو (با دقت 001/0 میلی گرم)، همزن برقی، بشر، ارلن 250 میلی لیتری (برای نگهداری محلول غنی سازی)، پارافیلم (برای بستن درب ارلن به منظور جلوگیری از اکسید شدن چربی ها)، لام (برای اندازه گیری طول ناپلیوس، بررسی اندازه میکروگلبول های محلول غنی سازی)، پوار، انواع پیپت و پیپت پاستور، شمارشگر، پتری دیش، استریومیکروسکوپ (برای کشیدن اندازه ناپلیوس)، Digitizer (برای اندازه گیری طول ناپلیوس بر حسب میلی متر)، فریزر 80- درجه سانتیگراد (برای نگهداری نمونه ها تا زمان آنالیز)، میکروتیوب، بن ماری، فالکون 15 و 50 میلی لیتری، سانتریفیوژ، دستگاه گاز کروماتوگراف (اندازه گیری میزان اسیدهای چرب)، دستگاه روتاری، لوله های شیشه ای مخصوص درب دار، اون (برای خشک کردن ظروف).

3-2- تهیه سيست آرتميا و ضدعفوني آن
سیست های آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا از بانک سیست پژوهشکده آرتمیا و جانوران آبزی دانشگاه ارومیه تهیه و برای این مطالعه مورد استفاده قرار گرفتند. معمولاً سیست ها دارای بار باکتریایی و قارچی در سطح خارجی هستند که برای برطرف کردن آلودگی آن ها لازم است قبل از تخم گشایی به روش شیمیایی و با به کارگیری هیپوکلریت سدیم ضدعفونی شوند. برای این کار سیست ها به مدت 20 دقیقه در قوطی های 1 لیتری قرار گرفته و به میزان ppm 200 محلول هیپوکلریت سدیم و یک لیتر آب شیر اضافه و به ملایمت هوادهی شد. سپس به مدت 5 دقیقه درون فیلتر 100 میکرونی با آب سرد شیر شستشو داده شد تا از هم جدا شدند. درنهایت، فیلتر به مدت 1 دقیقه درون محلول 1/0 نرمال اسید کلریک36 گذاشته شد تا خاصیت چسبندگی سیست ها برطرف شود. سپس با آب سرد شیر به مدت 5 دقیقه شستشو داده شد تا هرگونه چسبندگی بین سیست ها برطرف شود.

3-3- آماده سازی ظروف (زوگ های) غنی سازی
ابتدا آکواریوم را تا نصف از آب پر کرده و دو بخاری آکواریومی در دو گوشه روبروی همدیگر گذاشته شد سپس سنگ هواها به صورتی درون آکواریوم قرار گرفتند که گرما طبق جریان همرفتی در سراسر آکواریوم پخش شود، به همین دلیل دمای آب درون آکواریوم در نقاط مختلف آن اندازه گیری شد که همه نقاط یک دما را نشان دادند. سپس زوگ های ضدعفونی شده با HCl 1/0 نرمال درون آکواریوم جاسازی شدند. برای تهیه آب با شوری ppt 35، ابتدا آب دریاچه ارومیه را که شوری ppt 300 داشت از فیلتر 100 میکرومتری عبور داده و درون اتوکلاو با دمای 121 درجه سانتیگراد گذاشته شد تا هر نوع آلودگی آن حذف شود. بعد از سرد شدن به درون ظرف پلاستیکی منتقل و با آب مقطر مخلوط شد تا به شوری مورد نظر برسد (با استفاده از شوری سنج، شوری آب اندازه گیری شد)، سپس به میزان 5 لیتر آب شور ppt 35

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع دینامیکی، نقطه مرکز، اصلاح هندسی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع دینامیکی