پایان نامه با کلید واژگان خودمدیریتی، خودکارآمدی، شیوه زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

بسم الله الر
سن قوی ترین عامل خطرساز برای این بیماری است.از عوامل خطرساز دیگر این بیماری می توان به چاقی، نوع شغل، بیماریهای متابولیک و تروما اشاره کرد.این بیماری موجب اختلال در قدم زدن ، بالارفتن از پله و تحمل وزن می شود که به نوبه خود سبب محدودیت حرکتی به ویژه در افراد سالمند می گردد(۲۰ ). در امریکا حدود یکصد هزار نفر به علت استئوآرتریت زانو یا ران بدون کمک قادر به رفت و آمد بین رختخواب و دستشویی نیستند. هیچ دارویی یافت نشده است که باعث جلوگیری، تاخیر بیماری و برگشت تغییرات پاتولوژیک ناشی از استئوآرتریت در انسان شود .با این حال استئوآرتریت که شایع ترین وضعیت محدودکننده فعالیت در بین افراد مسن است، نسبت به تعدادی از بیماری ها که جدی تر تلقی می شوند مانند سرطان یا سکته مغزی، می توان آن را مسئول موارد بیشتری از ناتوانی کامل در افراد مسن در نظر گرفت(۲۱). مطالعات گذشته نشان داده است که دردهای فیزیکی مانع اصلی برای فعالیت فیزیکی در سالمندان است . در دوره سالمندی این سوء برداشت وجود دارد که استئوآرتریت یک پیامد طبیعی پروسه افزایش سن است ولی مطالعات نشان می دهد که اگرچه افزایش سن یک عامل خطر قوی برای بیماری استئوآرتریت است ولی باعث ایجاد استئوآرتریت نمی شود و همه سالمندان به آن مبتلا نیستند (۲۲-۲۱).
یکی از رویکردهای اخیر در درمان و مراقبت استئوآرتریت خودمدیریتی4 است .تعاریف متعددی از خودمدیریتی در بیماری های مزمن ارائه شده است اما تعریف ذیل تقریبا تمام مفاهیم خودمدیریتی را در بر میگیرد . در رویکرد خود مدیریتی، افراد به انجام فعالیتهایی که موجب ارتقاء سلامت می شوند، ترغیب شده و علائم و نشانه های بیماری را کنترل و درمان می کنند و بر اتخاذ روشهایی که بر عملکرد ، احساسات و ارتباطات بین فردی و تبعیت از رژیم درمانی اثر می گذارند ، تشویق می شوند(۲۳ ).همچنین خودمدیریتی یک استراتژی است که فرد بتواند توالی رفتار خود راحفظ کند یا یک رفتار مثبت ویا مهارت را افزایش دهدو یا یک رفتار نامناسب را کاهش دهد .در صورت موفقیت در یادگیری خودمدیریتی ، افراد ضرورت تغییر در رفتار یا سبک زندگی را احساس خواهند کرد (۲۴).خودمدیریتی بهترین روش برای متقاعد کردن بیماران به انجام تغییرات رفتاری و درمان دارویی در دوره زمانی طولانی می باشد. در صورتیکه بیماران مزمن از اجرای برنامه خود مدیریتی اجتناب کنند در مراقبت از خود به صورت فعال شرکت نکننددسترسی به نتایج مثبت بالینی سخت و یا غیر ممکن خواهد بود(۲۵) .در برنامه خودمدیریتی که یکی از روشهای توان بخشی است ، تمام فعالیتهای مراقبتی و درمان بر بیمار تاکید دارد و بیمار نقش اصلی و محوری دارد و هدف آن دستیابی به حداکثر استقلال ، خود تصمیم گیری و بهبود سلامت فرد مبتنی بر توانایی ها و شیوه زندگی فرد است .خودمدیریتی استئوآرتریت ، فرایندی است که طی آن دانش ، مهارت و توانایی لازم برای رفتارهای خودمدیریتی تسهیل می گردد(۲۶) . دانشگاه استنفورد مبدا برنامه های خودمدیریتی در بیماران مبتلا به آرتریت می باشد . روش اجرای برنامه خودمدیریتی به شکل: آموزش چهره به چهره5 ، ارتباط فردی و گروهی و یا از طریق اینترنت می باشد(۲۷ ). از این رو برنامه های خود مدیریتی که برای کنترل بیماری های مزمن ارائه گردیده است باعث پیشگیری و حتی تاخیر انداختن ناتوانی در افرادی که بیماری های مزمنی چون آرتریت ،بیماری های قلبی و یا فشارخون دارند ، می شود(۲۸). مداخلات خود مدیریتی برای بسیاری از بیماریهای مزمن مورد توجه واقع شده است ولی طول برنامه و روش اجرای آن بین بیماری های مختلف بطور قابل توجهی متفاوت است(۲۹).
آموزش یک تعیین کننده اصلی سلامتی است و بخوبی مشخص گردیده افرادی که از عدم سلامتی و بیماری رنج می برند تنها فقیرترین افراد از نظر مالی نیستند بلکه کم اطلاع ترین افراد از نظر آگاهی می باشند(۳۰) . بر طبق تجارب بدست آمده در کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت ، آموزش و برنامه های آموزشی باعث بهبود بهداشت و سلامت عمومی می گردد. و این مسئله بر نیاز به همکاری متخصصین بهداشتی برای طراحی مداخلات آموزشی و برنامه های تغییر رفتار موثرتر جهت ارتقای رفتارهای سلامتی بخش تاکید دارد(۳۱) . مطالعه روزانه مراقبت های بهداشتی مشخص نموده اند که فقط قسمت کوچکی از بیماری ها بوسیله کادر تخصصی درمان می شود در حالیکه اکثر بیماری ها توسط خود فرد و خانواده شان درمان می شود(۳۲).توانمند نمودن بیمار از طریق اموزش خودمدیریتی دانش و مهارت فرد را برای تصمیم گیری و حل مشکلات مربوط به خود ارتقاء می دهد(۳۳).
درد زانو در میان بیماران مبتلا به استوآرتریت شایع است و به ویژه در بین افراد سالمند بیشتر مشاهده می شود. درد در مفصل گرفتار در انتهای روز بدتر شده و با کار گرفتن مفصل تشدید می شود و با استراحت کاهش می یابد. در بیماران مبتلا به استئوارتریت مدیریت درد مهم است زیرا بیشتر افراد به علت ترس از درد از فعالیت اجتناب می کنند. تعدادی از افراد مبتلا به استئوارتریت به داروهای ضد درد وابسته هستند ولی به دلیل عوارض آنها، از این دسته داروها ناراضی هستند(۳۴ ).
جمعیت درد سالمندان امریکا، آموزش بیماران ، ورزش و تجویز استامینوفن را بعنوان درمان درد ناشی از استئوآرتریت در سالمندان میشناسد . جمعیت سالمندان امریکا پیشنهاد می کند که سالمندان برای تسکین دردناشی از استئوآرتریت از ضدالتهاب های غیراستروئیدی استفاده نکنند زیرا عوارض جدی و نامطلوبی در اثر استفاده از آنها در سالمندان ایجاد می شود (۳۵). در برنامه خودمدیریتی روشهای کاهش درد، جهت کاهش درد زانو و در نتیجه بهبود حرکات به بیماران آموزش داده می شوند .
افرادی که به بیماری استوآرتریت زانو مبتلا می شوند همواره از درد زانو شکایت دارند  و در انجام کارهای روزمره خود دچار ناتوانی می شوند و عملکرد آنها کاهش می یابد.یک علامت بارز بیماری، خشکی و سختی در حرکت بعد از یک دوره بی حرکتی و عدم استفاده از مفصل است مثلا بعد از برخاستن از صندلی . در حالت شدیدتر بیماری به دلیل از بین رفتن عــضروف مفصلی بـــه دلیل سایش استخوانی درد در حــالت استراحت و محدودیت حرکت هم ایجاد می شود(۳۶). بیماری استوآرتریت زانو در نتیجه ی به کار بردن شیوه های اشتباه در فعالیت های روزمره در سنین جوانی به وجود می آید و در سنین بالاتر که بدن دچار ضعف و ناتوانی بیشتری می شود امادگی برای ابتلا به استوآرتریت زانو بیشتر می شود. مفاصل زانو ظرفیت محدودی دارند و کار کشیدن زیاد از آنها نتیجه‌ای جز تخریب ندارد. مهم‌ترین عامل بروز استوآرتریت، سبک نادرست  زندگی و عادت‌‌های حرکتی غلط است(۳۷). با اجرای برنامه خودمدیریتی، آموزش تمرینات ورزشی مناسب زانو و آموزش عادت های حرکتی درست ، میتوان تا حدی عملکرد زانوی این بیماران را بهبود بخشید .
خودکارامدی6 به عنوان مفهوم مرکزی خود مدیریتی عبارت است از اعتمادی که شخص به توانایی اش برای پیگیری یک رفتار دارد . به عبارت دیگر، خودکارمدی ، اطمینان خاطر فرد نسبت به خود در انجام یک فعالیت خاص می باشد . احساس خودکارامدی پیش نیاز مهمی برای تغییر رفتار است(۳۸) .خودکارآمدی می تواند عملکرد شخص را پیش بینی نماید و به عنوان نتیجه ای از یادگیری، تجربه و بازخورد ، تغییر یابد. که میزان تغییرات خودکارآمدی با شیوه رفتار فرد ارتباط مستقیم دارد(۳۹). به نظر میرسدکه در مدیریت استوآرتریت خودکارآمدی اهمیت بسیار زیادی داشته باشد . دوره های غیرقابل پیش بینی و فعالیت متغیر بیماری می تواند باعث شود این بیماران ، بیماریشان را غیر قابل کنترل ببینند که این امر منجر به پایین آمدن خودکارآمدی آنان در مدیریت بیماری می گردد(۴۰).
تلاش جهت تسکین درد بیمار همیشه جزء مهمی از مراقبت جامع در نظر گرفته شده است .حفظ بالاترین سطح عملکرد ممکن نیز هدف مهمی در مراقبت می باشد.آموزش بیماران که با هدف اصلی کمک به بیمار و خانواده جهت کسب توانایی خودمدیریتی برای به حداکثر رساندن عملکردها،احساس خوب بودن، کاهش درد و افزایش خودکارآمدی انجام می شود،جایگاه و اهمیت خاصی در برنامه درمانی بیماران دارد و تعلیم یک برنامه خودمدیریتی برای همه ی بیماران مبتلا به بیماری های مزمن از جمله استئوآرتریت می تواند راه مفیدی برای پرستاران باشد(۴۱). مطالعه ی حاضر به بررسی تاثیراجرای برنامه خود مدیریتی بر درد زانو ،خودکارآمدی مراقبت از خود و عملکرد سالمندان مبتلا به استئوارتریت مراجعه کننده به درمانگاه ارتوپدی شهر خرم آباد در سال 139۳ میپردازد.
۱-۲. اهميت و ضرورت:
ارتقاء سلامت، علم و هنر کمک به مردم برای تغییر شیوه زندگی و حرکت به سوی مناسب ترین حالت سلامتی است .تغییرات شیوه زندگی به واسطه کوشش های افزایش آگاهی،تغییر رفتار و خلق محیط حمایتگر میتواند به عملکرد مناسب بهداشتی منجر شود .از انجاییکه 50 درصد بیماری های مزمن قابل پیشگیری می باشند، رفتار بهداشتی در مرکز ثقل برنامه های ارتقاء سلامت قرار دارد . اجتناب از سوء مصرف مواد، الکل ، ترک سیگار ، ورزش کردن ، کنترل وزن و خودمدیریتی همه از طریق تغییر رفتار امکان پذیر است. ارتباطات محکمی بین عملکرد فیزیکی ، روانی ، شناختی ، اجتماعی و شیوه زندگی افراد وجود دارد . اگر افراد شیوه زندگی خود را به روش صحیح تغییر دهند، فواید قابل توجهی در رابطه عملکرد بهتر در آنها حاصل میگردد(۴۲).
تاکنون برنامه آموزش خودمدیریتی برای افراد با بیماری های مزمن : دیابت ملیتوس ، فشارخون و آسم طراحی شده است . برنامه خودمدیریتی در این بیماری ها بر درمان و پذیرش بیماری متمرکز است (۴۳ ). مطالعات نشان دادند که برنامه های خودمدیریتی در بیماری های مزمن مختلف مدنظر بوده اند بطوریکه در بیماران روماتوییدی در کاهش درد و التهاب مفصل و بهبود تحرک موثر بوده است .در بیماران آسمی، مداخلات خودمدیریتی،استفاده موثر از دارورا بهبود بخشید .مداخلاتی که در مبتلایان به دیابت ملیتوس صورت گرفته است ، منجر به ارتقای مشارکت و بهبود کیفیت زندگی بیماران شده است و نتایج کوتاه مدت درمان را ارتقاء بخشیده است .مداخلات خود مدیریتی در کنترل فشارخون و کاهش دفعات بستری ، بهبود کیفیت زندگی وطولانی شدن مدت زمان انجام ورزشهای هوازی و بی هوازی ، کاهش اقامت در بیمارستان، کاهش تعداد ویزیت پزشک موثر بوده است .استفاده از اصول خودمدیریتی به شکل طراحی اهداف قابل دستیابی ، حمایت و پیگیری در دستیابی به اهداف درمانی و کنترل ریسک فاکتورهای قلبی- عروقی در زمینه کاهش فشارخون و کلسترول خون موثر بوده است (۴۳-۴۴).آموزش خود مدیریتی باعث شرکت فعالانه بیمار در امر مراقبت از خود و افزایش مسئولیت پذیری بیمار در کنترل علائم و عوارض شده و کمک میکند که فرد بتواند تا حد زیادی استقلال خود را حفظ کند و باعث افزایش کارایی فرد می شود و این امر باعث می شود که وابستگی بیماران به کادر درمانی و سایر افراد و خانواده کاهش یابد و هزینه های هنگفت بستری شدن مکرر بیماران نیز کاهش و از اشغال بیهوده تختهای بیمارستانی جلوگیری شود. اگرچه برنامه های خودمدیریتی استئوارتریت در کشورهای متفاوتی مانند :امریکا و هنگ کنگ موثر بوده است ولی برنامه های مشابهی نیاز است که بر اساس فرهنگ جوامع مختلف طراحی شده باشد و با گروه های قومی سازگار باشد(۴۵).
بررسی مطالعات مختلف توسط محققین آشکار کرد که با وجود شواهد دال بر اثربخشی، برنامه ی خودمدیریتی در سالمندان کمتر مورد توجه بوده است (۱و۱۷و۴۱و۴۲و۴۴و۵۰و۷۳و۹۶) و بیشتر این مطالعات در بیمارستانها و کمتر در بستر جامعه اجرا شده اند (۱و۱۳و۱۷و۴۱) و مطالعات اندکی روی خودکارآمدی بیماران انجام شده است(۹۶)و تیم مراقبتی در این مطالعات پزشک و فیزیوتراپ بودند و بر نقش پرستار تاکید نشده است(۱و۱۲و۱۳و۴۱و۵۰و۷۲و۹۶) . باتوجه به اثرات منفی بیماری استئوآرتریت بر ابعاد جسمانی، روانی و زندگی سالمندان و با توجه به افزایش بار اقتصادی ناشی از این اختلال بر جامعه و خانواده استفاده از برنامه های خودمدیریتی و درمانهای غیر دارویی برای به

پایان نامه
Previous Entries شناختی رفتاری، آموزش مهارت، درمان شناختی رفتاری Next Entries آموزش مهارت، بهداشت روان، عزت نفس