کشاورزی ارگانیک، استان گیلان، محصولات کشاورزی

دانلود پایان نامه ارشد

انسان می‌گردد. از علائم سوء تغذیه، می‌توان به ریزش مو، بداخلاقی، سرماخوردگی‌های مزمن، افسردگی، کم خونی، ایمنی پائین بدن و سرطان گوارشی اشاره نمود. مطابق گزارش سازمان بهداشت جهانی2 در سال 2007، رتبه بهداشتی ایران 123 می‌باشد كه این رتبه بسیار پایین بوده و علت اصلی آن سوء تغذیه است. استمرار در مصرف نامتعادل کود علاوه بر اینکه که تهدیدی جدی برای سلامت خاک می‌باشد، سبب کاهش عملکرد کمی و کیفی محصولات کشاورزی می‌شود.
ولی در کنار آن پیشرفت علوم و فناوری، راهکارهای موثرتری را برای مقابله با آنها ارایه مینماید. از جمله این چالش‌ها میتوان به افزایش نیاز غذایی به دلیل رشد جمعیت، افزایش تعداد افراد گرسنه، کاهش حاصلخیزی خاکهای کشاورزی و افت سطح سفرههای آبهای زیرزمینی اشاره کرد. همچنین بسیاری از تحقیقات نشان داده اند که سیستم کشاورزی متداول یا مرسوم با کاربرد بیرویه نهادههای شیمیایی، محیط را ویران کرده و منابع طبیعی را دچار تحلیل می‎کند. تاكنون راهبردهای متفاوتی برای حل مسایل کشاورزی متداول مطرح شده است که از آن جمله میتوان به کشاورزی ارگانیک اشاره نمود (صالحی، 1387).
آمار رسمی سازمان خواربار جهانی نشان میدهد که میزان مصرف سموم حشرهکش مورد استفاده در بخش کشاورزي در ایران از 1584 هزار تن در سال 1990 به 7120 هزار تن در سال 2007 رسیده است. به طوری که در طی این دوره نرخ رشد میزان مصرف حشرهکش 5/349 درصد بوده است (FAO3, 2010).
براساس آمارهای ارائه شده توسط خواروبار جهانی، مصرف انواع کودهای شیمیایی در ایران از سال 1996 تا سال 2002 همواره روندی افزایشی داشته است، به طوری که طی سال های 2002 – 2001 مصرف این مواد در تولید انواع محصولات کشاورزی به حدود 3276000 تن رسید (FAO, 2005). همچنین، براساس بررسی‎های انجام شده توسط وزارت جهاد کشاورزی (1389)، اگر چه مصرف انواع آفت‌کش‌ها به ازای واحد سطح (هکتار) کاهش یافته اما همچنان مصرف این مواد در سطحی بالاتر از حد استاندارد جهانی قرار دارد. در کشاورزی متعارف، بیش از 300 نوع ترکیب شیمیایی مصنوعی خطرناک مانند سموم و کودهای شیمیایی به منظور کنترل آفات، بیماریها، علفهای هرز و حاصلخیزی خاک مورد استفاده قرار میگیرد که علاوه بر آلوده کردن آب و خاک و هوا، بخشی وارد گیاهان شده و به صورت بقایای سموم در محصولات کشاورزی باقی مانده و طی فرآیند مصرف به بدن انسان انتقال مییابد که باعث بروز امراض خطرناکی مانند انواع سرطان‎ها و نیز حساسیتها در انسان میشود (Ghorbani et al, 2008).
کشاورزی ارگانیک یک دیدگاه جامع از کشاورزی است که هدف آن انعکاس روابط متقابل ژرف بین موجودات زنده مزرعه، تولید کشاورزی و محیط است. الگوهای مصرف کنونی محصولات ارگانیک در كشورهاي درحال توسعه به ویژه در مناطق شهری ناپایدار است، افزایش بهره‌وری و پیشرفت‌های فن‌آوری به تنهایی برای رسيدن به رشد مصرف محصولات ارگانيك در جامعه کافی نيست، همچنین آمادگی مصرف‌کننده برای پرداخت هزينه براي محصولات ارگانیک ایجاد چالش دیگر برای حفظ مصرف به دليل قیمت محصولات ارگانیک به نسبت محصولات معمولی است. قیمت محصولات ارگانیک بعضي مواقع تا دو برابر بيشتر از محصولات معمولی در بازار است از این رو، قیمت مانع مصرف افراد کم درآمد و همیشه شکایت مشتریان در مورد قیمت بیش از حد بالا اين محصولات دارد. افزايش شیوع بيماري‌ها، همراه با ظهور آگاهی عمومی از خطرات ناشی از فرآوری مواد غذایی نگرانی نسبت به روش‌های ایمن‌تر و سالم‌تر در توليد مواد غذایی و تولید محصولات ارگانيك مطرح کرده است، به همین دلیل، بسیاری از دولت‌ها کشاورزان را تشویق به رفتن بسمت کشاورزی ارگانیک از طریق نوآوری، بازاریابی و ارتباطات و با همکاری مصرف‌کنندگان براي دستيابي به شیوه زندگی سالم‌تر و پایدارتر مي‌كند (Valerian et al, 2011). از اين رو اين حركت بسوي پذيرش توليد و استفاده از محصولات ارگانيك نيازمند انجام تحقيقاتي است تا مشخص شود كه دانش توليد‌كنندگان و مصرف‌كنندگان نسبت به محصولات ارگانيك چه ميزان است. به عبارتي ديگر، بدون شناخت و آگاهي از عوامل مزبور هرگونه اقدامي منجر به هدر رفتن منابع مادي و انساني خواهد شد.
اين قاعده براي محصولي چون برنج نيز صادق است برنج از خانواده گندمیان بوده و یکی از غلات اساسی مورد مصرف انسان در جهان میباشد. این گیاه سرشار از مواد قندی و نشاستهای بوده، اما پروتئین و چربی آن کم است. زراعت برنج در دنیا قدمتی 4هزار ساله دارد. بیشترین تولید برنج در قاره آسیا و به ویژه در مناطق مرطوب و گرمسیری جنوب شرقی آن صورت میگیرد. کشورهای چین، هند، اندونزی و تایلند از مهمترین تولیدکنندگان برنج به شمار میآیند.
بر اساس آخرین آمار منتشره از سوی سازمان خواروبار جهانی در طی سال‌های 2000 تا 2010 سطح زیر کشت شلتوک در جهان از 153783 هزار هکتار تا 161762 هزار هکتار متغیر بوده است. در سال 2010 بیشترین سطح زیر کشت شلتوک معادل با 9/42 میلیون هکتار مربوط به کشور هندوستان و پس از آن کشور چین با سطحی معادل 1/30 میلیون هکتار رتبه دوم را به خود اختصاص داده است. این دو کشور مجموعاً 45 درصد سطح زیر کشت شلتوک جهان را در سال 2010 دارا می‌باشند. در اين ميان برنج ارگانيك محصولي نوپا در جهان و كشور ما به شمار مي‌آيد داده‌ها و اطلاعات دقيقي از ميزان كشت و توليد آن به دليل نوپا بودن وجود ندارد، همچنين به دليل اينكه برنج محصول استراتژيك است و به سمت توليد بيشتر در فضاي كمتر مي‌رود و اين روند مي‌تواند با اهداف برنج ارگانيك مقايرت داشته باشد، یکی از سوالاتی که مطرح مي‌شود این است که از یک طرف با توجه به رشد جمعیت و محدودیت منابع باید به سمت استفاده از توليد بيشتر پیش رفت اما از سوی دیگر مخاطرات سلامت را داریم که رویکرد کشاورزی ارگانیک را اجتناب ناپذیر نموده است، با توجه به افزايش روزافزون ابتلا به سرطان و همچنين هزينه بالاي آن كه به گفته دكتر اكبري رییس مرکز تحقیقات سرطان ايران مخارج سالانه سرطان در ايران بالغ بر 6میلیارد دلار است (خبرگزاري جمهوري اسلامي4)، كه نياز به سياست گذاري درست در زمينه كنترل مصرف سموم و كودهاي شيمايي و فراهم كردن روند سوق به سمت كشاورزي ارگانيك با ابزاري چون جلوگيري از تخريب زمين‌هاي زراعي، جايگزيني كودهاي مناسب از شيميايي به ارگانيك تقويت خاك و مبارزه بيولوژيك بجاي مبارزه شيميايي، مي توان هم سرانه توليد برنج را افزايش داد و هم در افزايش سطح سلامت جامعه كوشيد. بايد تحقيقات گسترده‌اي در زمينه توليد و مصرف صورت گيرد تا سياست حمايتي درستي اتخاذ گردد. لذا، در اين پايان نامه درصدد هستيم تا در زمينه دانش افراد نسبت به شناخت از محصول ارگانيك برنج و ميزان تمايل به پرداخت در مصرف‌كنندگان شهري محصول ارگانيك برنج به منظور سياست‌گذاري بهتر گامي برداريم.

اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی
دانش افراد نسبت به شناخت از محصول ارگانيك برنج و همچنين، ارزيابي ميزان تمايل به پرداخت خانوارهای شهری برای برنج ارگانیک در استان گیلان است.
1-4-2- اهداف اختصاصی
ارزیابی مهمترین مشخصههای اجتماعی- اقتصادی اثرگذار بر میزان تمایل به پرداخت خانوارهای شهری برای برنج ارگانیک در استان گیلان.
ارزیابی دانش خانوارهای شهری استان گیلان نسبت به شناخت برنج ارگانیک
شناسایی مهمترین دلايل عدم پذيرش مصرف برنج ارگانيك.

محدوده های تحقیق
1-5-1- محدوده زمانی
محدوده زمانی تحقیق حاضر در پاييز و زمستان سال 1392 می‌باشد.
1-5-2- محدوده موضوعی
موضوع مورد پژوهش ارزیابی تمایل به پرداخت خانوارهای شهری گیلانی برای برنج ارگانیک
1-5-3- محدوده مکانی
مکان این تحقیق استان گیلان است و جامعه آماری شامل کلیه خانوارهای شهری گیلانی میباشد.

محدودیت های تحقیق
– پراکندگی جامعه آماری در سطح استان که دسترسی به افراد را مشکل میکند.
– کمبود امکانات تحقیقاتی جهت اجرای تحقیق.

تعریف مفاهیم کلیدی
تمايل به پرداخت، خانوار شهري، برنج ارگانيك،استان گیلان
تمايل به پرداخت: در علم اقتصاد به بالاترین قیمتی گفته می‌شود که یک فرد حاضر است برای یک خدمت یا کالا پرداخت کند.
خانوار: در تعریف آماری، خانوار از چند نفر تشکیل می‌شود که با هم در یک اقامتگاه زندگی می‌کنند، با یکدیگر هم‌خرج هستند و معمولاً با هم غذا می‌خورند. فردی که به تنهایی زندگی می‌کند نیز، خانوار تلقی می‌شود.
برنج ارگانیک: برنجی كه بدون استفاده از سموم، آفت‌كش و كودهاي شیمیایی تولید شود.
استان گیلان: از استانهای شمالی کشور که حدود 14 هزار کیلومتر مربع مساحت دارد. با توجه به دارا بودن آب و هوایی معتدل و خاکهای حاصلخیز، سطحی بیش از 230 هزار هکتار از اراضی آن به کشت برنج اختصاص دارد.

2-1- مقدمه
پشتوانه و شالوده هر تحقيق بر پايه مطالعه و تحقیق پیرامون سوابق پژوهشی آن تحقيق است تا بتوان با قالبها، تئوری‌ها و پارادیمهای نظری راجع به آن مساله آشنا شويم. در این فصل سعی شده است ابتدا به بررسی مطالبی در خصوص کشاورزی ارگانیک و سپس به بررسی نظریههای، نوآوری و ارتباط آن با پذیرش و انتخاب محصول پرداخته شده است. و در انتها به بررسی سوابق پژوهشی موجود در این رابطه پرداخته شده است.
کشاورزی از جمله بزرگترین حرکت‌های بشری در جهان بوده که زندگی انسان را با تغییرات گسترده‌ای همراه می‌کند. گفته می‌شود که از حدود 12 تا 14 هزار سال قبل انسان اهلی کردن غلات را آغاز کرده و از آن پس به تولید غذای خود پرداخته است. به همین علت شهرها شکل گرفتند و پیشه‌وری آغاز شد. رفته رفته با دستیابی انسان به فنآوریهای مختلف رابطه انسان با محیط طبیعی دچار دگرگونی شد. به طوریکه تکاپوی بی‌رویه انسان در دستیابی به یک زندگی راحتتر، دنیای در حال توسعه را با نابسامانیهای زیستمحیطی روبرو نمود. افزایش ناشی از سوختهای فسیلی، از بین رفتن جنگلها، فرسایش شدید خاکها و به خطر افتادن سلامت بشری، برخی متخصصان کشاورزی و محیط زیست را به تجدید نظر کلی در فرایند تولیدات کشاورزی وادار نموده است. و یا به عبارتی میتوان گفت با گذشت زمان بشر به اشتباهات خود پی‌برده و واکنشهای زیست محیطی او را وادار کرده تا به فکر چاره‌اندیشی باشد. بدین ترتیب کشاورزی جایگزین مطرح شد. در کشاورزی جايگزين دیدگاههایی مانند کشاوررزی پایدار، کشاورزی طبیعی، کشاورزی بومشناختی و ارگانیک مطرح مي‌شود (كاظمي، 1391).
در اينجا اين سوال مطرح مي‌شود كه كشاورزي ارگانيك چيست؟ كشاورزي ارگانيك نگرشي علمي و نوين به كشاورزي سنتي است، كه اجداد ما به آن عمل مي‌كردند. هدف كشاورزي ارگانيك، ضمن حفاظت از حاصلخيزي خاك، افزايش توليد محصول با كمترين تكيه بر استفاده از مواد شيميايي است. در واقع هدف اين سيستم كشت حفظ و نگهداري منابع مي‌باشد. در اين روش كشت كاربرد مواد شيميايي به حداقل مورد نياز خود كاهش يافته است. در عوض توليد محصول وابستگي بيشتري به نگهداري و استفاده از منابع موجود در مزرعه مانند دام، انسان و ضايعات گياهي (بقاياي گياهي ) دارد. هدف عمده كشاورزي ارگانيك، رسيدن به ثبات در توليد، بدون قرباني كردن اهداف اصولي (عملكرد زياد) و بدون آلوده سازي آب، خاك و هوا مي باشد (عبداللهي، 1387).
کشاورزی ارگانیک سیستمی است که چرخه اکولوژیکی و افزایش فعالیت خاک را بهبود و ارتقاء می‌بخشد و کمترین استفاده از نهادههای شیمیایی با هدف سلامت و کیفیت محصولات تولیدی درون مزرعه را مدنظر دارد. در واقع در کشاورزی ارگانیک که به عنوان یک سیستم تولید تلقی میشود از کودهای مصنوعی، آفت‌کش‌ها و تنظیم کننده رشد و افزودنیهای خوراکی اجتناب میورزند. این سیستم جهت حفظ حاصلخیزی خاک و تقویت عناصر غذایی آن همچنین کنترل حشرات، علفهای هرز و سایر

پایان نامه
Previous Entries لگوی لاجیت، کشاورزی ارگانیک، مواد غذایی Next Entries کشاورزی ارگانیک، محیط زیست، مواد غذایی